روحالقدس
سؤال
روح القدس در قرآن کیست؟
درگاهها
رُوحُ الْقُدُس چند بار در قرآن ذکر شده و مفسران بر این باورند که منظور از آن، همان جبرئیل(ع) است. در قرآن آمده که روحالقدس قرآن را بر پیامبر(ص) نازل کرده است؛ همچنین در جای دیگر میفرماید که حضرت عیسی(ع) را به وسیله روحالقدس تأیید کردیم.
روحالقدس در قرآن
رُوحُ الْقُدُس چهار بار به عنوان تایید کننده و نازل کننده وحی(فرشته وحی از سوی خدا) در قرآن ذکر شده است:
- تایید کننده حضرت عیسی(ع): در سه آيه، روحالقدس موجودى است كه خدا با او عيسى بن مريم را تأييد كرده، يعنى به او نيرو و قوّت بخشيده است: ﴿... وَ آتَيْنا عيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّناتِ وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ؛ و به عيسى بن مريم دلايل روشن داديم؛ و او را به وسيله روحالقدس تأييد كرديم.﴾(بقره:۸۷) همین عبارت در آیه ۲۵۳ سوره بقره نیز تکرار شده است. و ﴿إِذْ قالَ اللَّهُ يا عيسَى ابْنَ مَرْيَمَ اذْكُرْ نِعْمَتي عَلَيْكَ وَ عَلى والِدَتِكَ إِذْ أَيَّدْتُكَ بِرُوحِ الْقُدُسِ ...؛ (به خاطر بياور) هنگامى را كه خداوند به عيسى بن مريم گفت: ياد كن نعمتى را كه به تو و مادرت بخشيدم! زمانى كه تو را با روحالقدس تایید كردم.﴾(مائده:۱۱۰)
- نازل کننده وحی بر پیامبران: ﴿قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ؛ بگو: آن را روحالقدس از طرف پروردگارت به حق فرود آورده است.﴾(نحل:۱۰۲)
روحالقدس در تفاسیر
- روحالقدس همان جبرئیل: مراد از روحالقدس جبرئیل(ع) است؛ برخی گفتهاند مراد از روحالقدس، انجیل است، همانطور که قرآن را روح نامیدهاند،[۱] و برخی گفتهاند که «روح» اسمی است که عیسی(ع) بوسیله آن مردهها را زنده میکرد. قویترین نظرها، گفته کسی است که گوید: مراد از روحالقدس، جبرئیل(ع) است.[۲][۳] چون جبرائیل از هوای نورانی، لطیف خلق شده، بیشتر به روح شباهت دارد، از این رو اطلاق اسم روح بر جبرائیل اولویت دارد.[۴] آیت الله مصباح یزدی در معارف قرآن چنین میگوید: تطبیق آیه ﴿قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ؛ بگو: آن را روح القدس از طرف پروردگارت به حق فرود آورده است.﴾(نحل:۱۰۲) با آیه ﴿قُلْ مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَىٰ قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ؛ به آنان كه با جبريل دشمنى مىورزند، بگو: اوست كه اين آيات را به فرمان خدا بر دل تو نازل كرده است.﴾(بقره:۹۷) نشان میدهد روحالقدس همان جبرئیل است.[۵]
- روحالقدس جبرئیل یا نیروی غیبی تایید کننده حضرت عیسی(ع): آیت الله مکارم شیرازی، در تفسیر نمونه ذیل آیه، ۸۷ سوره بقره چنین میگوید: مفسران بزرگ درباره روح القدس تفسیرهای گوناگونی دارند: ۱. برخی گفتهاند منظور جبرئیل است، شاهد این سخن آیه ۱۰۲، نحل است. اما چرا جبرئیل را روحالقدس میگویند؟ به خاطر این است که از طرفی جنبه روحانیت در فرشتگان مسئله روشنی است و اطلاق «روح» بر آنها کاملاً صحیح است، و اضافه کردن آن به «القدس» اشاره به پاکی و قداست فوقالعاده این فرشته است.۲. بعضی دیگر معتقدند «روحالقدس» همان نیروی غیبی است که عیسی(ع) را تأیید میکرد. ۳. بعضی از مفسران نیز روحالقدس را به معنی «انجیل» تفسیر کردهاند. ولی دو تفسیر اول نزدیکتر به نظر میرسد.[۶]
روحالقدس نام جبرئیل، فرشته وحی است و گویاترین دلیل این است که خداوند در آیه دیگر خبر از نزول قرآن توسط روحالقدس به حضرت محمد(ص) پیامبر اسلام داده است: ﴿قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ؛ بگو: آن را روح القدس از طرف پروردگارت به حق نازل کرده است.﴾(نحل:۱۰۲) [۷] [۸] [۹] [۱۰]
مطالعه بیشتر
- تحلیل فلسفی و عرفانی روحالقدس در متون دینی، فاطمه علیپور
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ سوره شوری، آیه ۵۲.
- ↑ طوسى، محمد بن حسن، التبيان في تفسير القرآن، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ اول، ج۱، ص۳۴۰
- ↑ طبرسی، فضل بن الحسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش، ج۱، ص۳۰۷.
- ↑ فخر رازى، محمد بن عمر، التفسير الكبير (مفاتيح الغيب)، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ سوم، ۱۴۲۰ق، ج۳، ص۵۹۶.
- ↑ مصباح، محمد تقی، معارف قرآن، قم، انتشارات مدرسه امام خمینی، ج۳، ص۲۸۵.
- ↑ مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۱، ج۱۱، ص۳۲۹.
- ↑ ثعلبى، احمد بن محمد، الكشف و البيان المعروف تفسير الثعلبي، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ اول، ۱۴۲۲ق، ج۱، ص۲۳۳.
- ↑ ابن جزى، محمد بن احمد، التسهيل لعلوم التنزيل، بیروت، شركه دار الأرقم بن أبي الأرقم، چاپ اول، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۸۹.
- ↑ آلوسى، محمود بن عبدالله، روح المعاني في تفسير القرآن العظيم و السبع المثاني، بيروت، دار الكتب العلميه، منشورات محمد علي بيضون، چاپ اول، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۳۱۶۵.
- ↑ قاسمى، جمال الدين، تفسير القاسمي المسمى محاسن التأويل، بیروت، دار الكتب العلميه، منشورات محمد علي بيضون، چاپ اول، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۳۴۸.