پرش به محتوا

روح‌القدس: تفاوت میان نسخه‌ها

A.rezapour (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
فرج الله عباسی (بحث | مشارکت‌ها)
 
(۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد)
خط ۳: خط ۳:
روح القدس در قرآن کیست؟{{پایان سوال}}
روح القدس در قرآن کیست؟{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}
{{پاسخ}}
روح القدس دو بار در قرآن آمده است و نظر همه مفسران این است که مقصود از روح القدس همان [[جبرئیل(ع)]] است. در قرآن آمده است که روح القدس، قرآن را بر پیامبر(ص) نازل کرد و نیز در جای دیگر آمده که حضرت عیسی(ع) را با روح القدس تأیید کردیم.
{{درگاه|واژه‌ها}}
'''رُوحُ الْقُدُس''' چند بار در قرآن ذکر شده و مفسران بر این باورند که منظور از آن، [[همان جبرئیل(ع)]] است. در قرآن آمده که روح‌القدس قرآن را بر پیامبر(ص) نازل کرده است؛ همچنین در جای دیگر می‌فرماید که [[حضرت عیسی(ع)]] را به وسیله روح‌القدس تأیید کردیم.


== روح القدس، نام دیگر جبرئیل ==
== روح‌القدس در قرآن ==
روح القدس دو بار در قرآن ذکر شده است:{{قرآن|وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ|ترجمه=و او (عیسی) را با «روح القدس» تأييد كرديم|سوره=بقره|آیه=۸۷}} و {{قرآن|قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ|ترجمه=بگو: آن را روح القدس از طرف پروردگارت به حق فرود آورده است.|سوره=نحل|آیه=۱۰۲}} مفسران اتفاق دارند که روح القدس همان جبرئیل(ع) است. بعضی اقوال ضعیف هم وجود دارد که روح القدس را انجیل می‌دانند.
'''رُوحُ الْقُدُس''' چهار بار به عنوان تایید کننده و نازل کننده وحی(فرشته وحی از سوی خدا) در قرآن ذکر شده است:
# '''تایید کننده حضرت عیسی(ع):''' در سه آيه، روح‌القدس موجودى است كه خدا با او عيسى بن مريم را تأييد كرده، يعنى به او نيرو و قوّت بخشيده است: {{قرآن|... وَ آتَيْنا عيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّناتِ وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ|ترجمه= و به عيسى بن مريم دلايل روشن داديم؛ و او را به وسيله روح‌القدس تأييد كرديم. |سوره=بقره|آیه=۸۷}} همین عبارت در آیه ۲۵۳ سوره بقره نیز تکرار شده است. و {{قرآن| إِذْ قالَ اللَّهُ يا عيسَى ابْنَ مَرْيَمَ اذْكُرْ نِعْمَتي‏ عَلَيْكَ وَ عَلى‏ والِدَتِكَ إِذْ أَيَّدْتُكَ بِرُوحِ الْقُدُسِ ... |ترجمه= (به خاطر بياور) هنگامى را كه خداوند به عيسى بن مريم گفت: ياد كن نعمتى را كه به تو و مادرت بخشيدم! زمانى كه تو را با روح‌القدس تایید كردم.|سوره= مائده|آیه=۱۱۰}}
# '''نازل کننده وحی بر پیامبران:''' {{قرآن|قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ|ترجمه=بگو: آن را روح‌القدس از طرف پروردگارت به حق فرود آورده است.|سوره=نحل|آیه=۱۰۲}}


== نظرات مفسران ==
== روح‌القدس در تفاسیر ==
* '''روح‌القدس همان جبرئیل:''' مراد از روح‌القدس جبرئیل(ع) است؛ برخی گفته‌اند مراد از روح‌القدس، انجیل است، همان‌طور که قرآن را روح نامیده‌اند،<ref>سوره شوری، آیه ۵۲.</ref> و برخی گفته‌اند که «روح» اسمی است که عیسی(ع) بوسیله آن مرده‌ها را زنده می‌کرد. قوی‌ترین نظرها، گفته کسی است که گوید: مراد از روح‌القدس، جبرئیل(ع) است.<ref>طوسى، محمد بن حسن، التبيان في تفسير القرآن، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ اول، ج۱، ص۳۴۰</ref><ref>طبرسی، فضل بن الحسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش، ج۱، ص۳۰۷.</ref> چون جبرائیل از هوای نورانی، لطیف خلق شده، بیشتر به روح شباهت دارد، از این رو اطلاق اسم روح بر جبرائیل اولویت دارد.<ref>فخر رازى، محمد بن عمر، التفسير الكبير (مفاتيح الغيب)، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ سوم، ۱۴۲۰ق، ج۳، ص۵۹۶.</ref>  [[آیت الله مصباح یزدی]] در معارف قرآن چنین می‌گوید: تطبیق آیه {{قرآن|قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ|ترجمه=بگو: آن را روح القدس از طرف پروردگارت به حق فرود آورده است.|سوره=نحل|آیه=۱۰۲}}  با آیه {{قرآن|قُلْ مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَىٰ قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ|ترجمه=به آنان كه با جبريل دشمنى مى‌ورزند، بگو: اوست كه اين آيات را به فرمان خدا بر دل تو نازل كرده است.|سوره=بقره|آیه=۹۷}} نشان می‌دهد روح‌القدس همان جبرئیل است.<ref>مصباح، محمد تقی، معارف قرآن، قم، انتشارات مدرسه امام خمینی، ج۳، ص۲۸۵.</ref>
* '''روح‌القدس جبرئیل یا نیروی غیبی تایید کننده حضرت عیسی(ع):''' [[آیت الله مکارم شیرازی]]، در [[تفسیر نمونه]] ذیل آیه، ۸۷ سوره بقره چنین می‌گوید: مفسران بزرگ درباره روح القدس تفسیرهای گوناگونی دارند: ۱. برخی گفته‌اند منظور جبرئیل است، شاهد این سخن آیه ۱۰۲، نحل است. اما چرا جبرئیل را روح‌القدس می‌گویند؟ به خاطر این است که از طرفی جنبه روحانیت در فرشتگان مسئله روشنی است و اطلاق «روح» بر آن‌ها کاملاً صحیح است، و اضافه کردن آن به «القدس» اشاره به پاکی و قداست فوق‌العاده این فرشته است.۲. بعضی دیگر معتقدند «روح‌القدس» همان نیروی غیبی است که [[حضرت عیسی(ع)|عیسی(ع)]] را تأیید می‌کرد. ۳. بعضی از مفسران نیز روح‌القدس را به معنی «انجیل» تفسیر کرده‌اند. ولی دو تفسیر اول نزدیک‌تر به نظر می‌رسد.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۱، ج۱۱، ص۳۲۹.</ref>


* [[مرحوم طبرسی]] در [[تفسیر مجمع البیان]] ذیل آیه ۸۷ [[سوره بقره]] می‌نویسد: مراد از روح القدس جبرئیل(ع) است (که نظر قتاده و سدی و ضحاک و ربیع نیز همین است) و ابن زید می‌گوید مراد از روح القدس، انجیل است، همان‌طور که قرآن را روح نامیده‌اند،<ref>آیه ۵۲ سوره شوری</ref> و ضحاک از ابن‌عباس نقل می‌کند که «روح» اسمی است که عیسی(ع) بوسیله آن مرده‌ها را زنده می‌کرد. در ادامه مرحوم طبرسی می‌گوید، قوی‌ترین نظرها، گفته کسی است که گوید: مراد جبرئیل(ع) است.<ref>طبرسی، مجمع البیان، بیروت، دارالمعرفه، چاپ دوم، ج۱، ص۱۹۹، ذیل آیه ۷۸ بقره.</ref>
روح‌القدس نام جبرئیل، فرشته وحی است و گویاترین دلیل این است که خداوند در آیه دیگر خبر از نزول قرآن توسط روح‌القدس به حضرت محمد(ص) پیامبر اسلام داده است: {{قرآن|قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ|ترجمه=بگو: آن را روح القدس از طرف پروردگارت به حق نازل کرده است.|سوره=نحل|آیه=۱۰۲}}
<ref>ثعلبى، احمد بن محمد، الكشف و البيان المعروف تفسير الثعلبي، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ اول، ۱۴۲۲ق، ج۱، ص۲۳۳.</ref>
<ref>ابن ‏جزى، محمد بن احمد، التسهيل لعلوم التنزيل، بیروت، شركه دار الأرقم بن أبي الأرقم، چاپ اول، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۸۹.</ref>
<ref>آلوسى، محمود بن عبدالله، روح المعاني في تفسير القرآن العظيم و السبع المثاني، بيروت، دار الكتب العلميه، منشورات محمد علي بيضون، چاپ اول، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۳۱۶۵.</ref>
<ref>قاسمى، جمال ‏الدين، تفسير القاسمي المسمى محاسن التأويل، بیروت، دار الكتب العلميه، منشورات محمد علي بيضون، چاپ اول، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۳۴۸.</ref>


* [[فخر رازی]] در [[تفسیرکبیر]] چنین می‌گوید: در این که مراد از روح چیست نظرات مختلف است. نظر اول این است که: مراد جبرائیل است و علت اینکه جبرائیل را روح نامیده‌اند چند وجه دارد؛ ۱. مراد از روح القدس یعنی روحی که مقدس است… و بخاطر جایگاه بلند مرتبه‌ آن در نزد خدا؛ ۲. چون بوسیله جبرئیل دین زنده می‌شود، همان‌طور که بدن بوسیله روح زنده می‌شود؛ زیرا جبرائیل مأمور آوردن وحی به سوی انبیاء است و پیامبران بوسیله آن دین را زنده می‌کنند؛ ۳. چون روحانیت در این فرشته غلبه دارد… نظر دوم: مراد انجیل است همان‌گونه که درباره قرآن آمده: روحاً من امرنا (شوری:۵۲) و وجه نامگذاری به این نام به خاطر این است که چون دین بوسیله آن زنده می‌شود و مصالح دنیا بخاطر انجیل منظم و ردیف می‌شود. نظر سوّم: اسمی که عیسی(ع) بوسیله آن مرده‌ها را زنده می‌کرد… چون جبرائیل از هوای نورانی، لطیف خلق شده، بیشتر به روح شباهت دارد، از این رو اطلاق اسم روح بر جبرائیل اولویت دارد.<ref>کلام فخررازی، تفسیر کبیر، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۱۷ه‍، ج۱، ص۵۹۶، چاپ رحلی.</ref>
{{پایان پاسخ}}


* [[علامه مجلسی]] در بحار الانوار می‌گوید: روح القدس، اسم دیگر جبرائیل(ع) است و با اذن خدا انبیاء و ائمه(ع) را به وسیلهٔ علم تربیت و تأیید می‌کرد و الروح، اسم ملکی دیگر است که روز قیامت خدا می‌فرماید: یوم یقوم الروح.<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۱۷، ص۱۰۶، ذیل ح ۱۶ باب ۱۶ و ج۲۵، ص۴۰، باب ۲، ذیل ح ۱۱، و ج۶۱، ص۶۳، باب ۴۲، ذیل حدیث ۵۰.</ref>
== مطالعه بیشتر==
* تحلیل فلسفی و عرفانی روح‌القدس در متون دینی، فاطمه علی‌پور


* [[آیت الله مصباح یزدی]] در معارف قرآن چنین می‌گوید: تطبیق آیه {{قرآن|قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ|ترجمه=بگو: آن را روح القدس از طرف پروردگارت به حق فرود آورده است.|سوره=نحل|آیه=۱۰۲}}  با آیه {{قرآن|قُلْ مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَىٰ قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ|ترجمه=به آنان كه با جبريل دشمنى مى‌ورزند، بگو: اوست كه اين آيات را به فرمان خدا بر دل تو نازل كرده است.|سوره=بقره|آیه=۹۷}} نشان می‌دهد روح القدس همان جبرئیل است.<ref>مصباح، محمد تقی، معارف قرآن، قم، انتشارات مدرسه امام خمینی، ج۳، ص۲۸۵.</ref>
== جستارهای وابسته ==
 
* [[روح‌الامین]]
* [[آیت الله مکارم شیرازی]]، در [[تفسیر نمونه]] ذیل آیه، ۸۷ سوره بقره چنین می‌گوید: مفسران بزرگ درباره روح القدس تفسیرهای گوناگونی دارند: ۱. برخی گفته‌اند منظور جبرئیل است، شاهد این سخن آیه ۱۰۲، نحل است. اما چرا جبرئیل را روح القدس می‌گویند؟ به خاطر این است که از طرفی جنبه روحانیت در فرشتگان مسئله روشنی است و اطلاق «روح» بر آن‌ها کاملاً صحیح است، و اضافه کردن آن به «القدس» اشاره به پاکی و قداست فوق‌العاده این فرشته است.۲. بعضی دیگر معتقدند «روح القدس» همان نیروی غیبی است که [[حضرت عیسی(ع)|عیسی(ع)]] را تأیید می‌کرد. ۳. بعضی از مفسران نیز روح القدس را به معنی «انجیل» تفسیر کرده‌اند. ولی دو تفسیر اول نزدیکتر به نظر می‌رسد.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۱، ج۱۱، ص۳۲۹.</ref>{{پایان پاسخ}}
{{مطالعه بیشتر}}
 
== مطالعه بیشتر ==
۱. تفسیر نمونه، حضرت آیت الله مکارم شیرازی، ج۱، ص۳۲۹.
 
۲. معارف قرآن، مصباح یزدی، ج۱–۳، ص۲۸۵.
{{پایان مطالعه بیشتر}}


== منابع ==
== منابع ==
خط ۳۱: خط ۳۳:
{{شاخه
{{شاخه
  | شاخه اصلی = علوم و معارف قرآن
  | شاخه اصلی = علوم و معارف قرآن
  | شاخه فرعی۱ = جهانشناسی در قرآن
  | شاخه فرعی۱ = معارف قرآنی
  | شاخه فرعی۲ = موجودات نامرئی
  | شاخه فرعی۲ =  
  | شاخه فرعی۳ =
  | شاخه فرعی۳ =
}}
}}
خط ۴۲: خط ۴۴:
  | ناوبری =
  | ناوبری =
  | نمایه =
  | نمایه =
  | تغییر مسیر =
  | تغییر مسیر = شد
  | ارجاعات =
  | ارجاعات =
  | بازبینی =
  | بازبینی =
  | تکمیل =
  | تکمیل =
  | اولویت =ج
  | اولویت =ج
  | کیفیت =ج
  | کیفیت = ب
}}
}}
{{پایان متن}}
{{پایان متن}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۷ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۴

سؤال
روح القدس در قرآن کیست؟
درگاه‌ها


رُوحُ الْقُدُس چند بار در قرآن ذکر شده و مفسران بر این باورند که منظور از آن، همان جبرئیل(ع) است. در قرآن آمده که روح‌القدس قرآن را بر پیامبر(ص) نازل کرده است؛ همچنین در جای دیگر می‌فرماید که حضرت عیسی(ع) را به وسیله روح‌القدس تأیید کردیم.

روح‌القدس در قرآن

رُوحُ الْقُدُس چهار بار به عنوان تایید کننده و نازل کننده وحی(فرشته وحی از سوی خدا) در قرآن ذکر شده است:

  1. تایید کننده حضرت عیسی(ع): در سه آيه، روح‌القدس موجودى است كه خدا با او عيسى بن مريم را تأييد كرده، يعنى به او نيرو و قوّت بخشيده است: ﴿... وَ آتَيْنا عيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّناتِ وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ؛ و به عيسى بن مريم دلايل روشن داديم؛ و او را به وسيله روح‌القدس تأييد كرديم.(بقره:۸۷) همین عبارت در آیه ۲۵۳ سوره بقره نیز تکرار شده است. و ﴿إِذْ قالَ اللَّهُ يا عيسَى ابْنَ مَرْيَمَ اذْكُرْ نِعْمَتي‏ عَلَيْكَ وَ عَلى‏ والِدَتِكَ إِذْ أَيَّدْتُكَ بِرُوحِ الْقُدُسِ ...؛ (به خاطر بياور) هنگامى را كه خداوند به عيسى بن مريم گفت: ياد كن نعمتى را كه به تو و مادرت بخشيدم! زمانى كه تو را با روح‌القدس تایید كردم.(مائده:۱۱۰)
  2. نازل کننده وحی بر پیامبران: ﴿قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ؛ بگو: آن را روح‌القدس از طرف پروردگارت به حق فرود آورده است.(نحل:۱۰۲)

روح‌القدس در تفاسیر

  • روح‌القدس همان جبرئیل: مراد از روح‌القدس جبرئیل(ع) است؛ برخی گفته‌اند مراد از روح‌القدس، انجیل است، همان‌طور که قرآن را روح نامیده‌اند،[۱] و برخی گفته‌اند که «روح» اسمی است که عیسی(ع) بوسیله آن مرده‌ها را زنده می‌کرد. قوی‌ترین نظرها، گفته کسی است که گوید: مراد از روح‌القدس، جبرئیل(ع) است.[۲][۳] چون جبرائیل از هوای نورانی، لطیف خلق شده، بیشتر به روح شباهت دارد، از این رو اطلاق اسم روح بر جبرائیل اولویت دارد.[۴] آیت الله مصباح یزدی در معارف قرآن چنین می‌گوید: تطبیق آیه ﴿قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ؛ بگو: آن را روح القدس از طرف پروردگارت به حق فرود آورده است.(نحل:۱۰۲) با آیه ﴿قُلْ مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَىٰ قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ؛ به آنان كه با جبريل دشمنى مى‌ورزند، بگو: اوست كه اين آيات را به فرمان خدا بر دل تو نازل كرده است.(بقره:۹۷) نشان می‌دهد روح‌القدس همان جبرئیل است.[۵]
  • روح‌القدس جبرئیل یا نیروی غیبی تایید کننده حضرت عیسی(ع): آیت الله مکارم شیرازی، در تفسیر نمونه ذیل آیه، ۸۷ سوره بقره چنین می‌گوید: مفسران بزرگ درباره روح القدس تفسیرهای گوناگونی دارند: ۱. برخی گفته‌اند منظور جبرئیل است، شاهد این سخن آیه ۱۰۲، نحل است. اما چرا جبرئیل را روح‌القدس می‌گویند؟ به خاطر این است که از طرفی جنبه روحانیت در فرشتگان مسئله روشنی است و اطلاق «روح» بر آن‌ها کاملاً صحیح است، و اضافه کردن آن به «القدس» اشاره به پاکی و قداست فوق‌العاده این فرشته است.۲. بعضی دیگر معتقدند «روح‌القدس» همان نیروی غیبی است که عیسی(ع) را تأیید می‌کرد. ۳. بعضی از مفسران نیز روح‌القدس را به معنی «انجیل» تفسیر کرده‌اند. ولی دو تفسیر اول نزدیک‌تر به نظر می‌رسد.[۶]

روح‌القدس نام جبرئیل، فرشته وحی است و گویاترین دلیل این است که خداوند در آیه دیگر خبر از نزول قرآن توسط روح‌القدس به حضرت محمد(ص) پیامبر اسلام داده است: ﴿قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ؛ بگو: آن را روح القدس از طرف پروردگارت به حق نازل کرده است.(نحل:۱۰۲) [۷] [۸] [۹] [۱۰]


مطالعه بیشتر

  • تحلیل فلسفی و عرفانی روح‌القدس در متون دینی، فاطمه علی‌پور

جستارهای وابسته

منابع

  1. سوره شوری، آیه ۵۲.
  2. طوسى، محمد بن حسن، التبيان في تفسير القرآن، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ اول، ج۱، ص۳۴۰
  3. طبرسی، فضل بن الحسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش، ج۱، ص۳۰۷.
  4. فخر رازى، محمد بن عمر، التفسير الكبير (مفاتيح الغيب)، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ سوم، ۱۴۲۰ق، ج۳، ص۵۹۶.
  5. مصباح، محمد تقی، معارف قرآن، قم، انتشارات مدرسه امام خمینی، ج۳، ص۲۸۵.
  6. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۱، ج۱۱، ص۳۲۹.
  7. ثعلبى، احمد بن محمد، الكشف و البيان المعروف تفسير الثعلبي، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ اول، ۱۴۲۲ق، ج۱، ص۲۳۳.
  8. ابن ‏جزى، محمد بن احمد، التسهيل لعلوم التنزيل، بیروت، شركه دار الأرقم بن أبي الأرقم، چاپ اول، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۸۹.
  9. آلوسى، محمود بن عبدالله، روح المعاني في تفسير القرآن العظيم و السبع المثاني، بيروت، دار الكتب العلميه، منشورات محمد علي بيضون، چاپ اول، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۳۱۶۵.
  10. قاسمى، جمال ‏الدين، تفسير القاسمي المسمى محاسن التأويل، بیروت، دار الكتب العلميه، منشورات محمد علي بيضون، چاپ اول، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۳۴۸.