عیون اخبار الرضا: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{در دست ویرایش|کاربر=A.rezapour }}
{{شروع متن}}
{{شروع متن}}
{{سوال}}
{{سوال}}
عیون اخبار الرضا از کیست و موضوع آن چیست؟{{پایان سوال}}
عیون اخبار الرضا از کیست و موضوع آن چیست؟{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}
{{پاسخ}}
{{جعبه اطلاعات کتاب
| عنوان                  =عیون اخبار الرضا
| تصویر                  =عیون اخبارالرضا.jpg
| اندازه تصویر          =
| توضیح_تصویر        =
| نام‌های دیگر        =
| نویسنده              =شیخ صدوق
| تاریخ نگارش        =قرن چهارم
| موضوع                =زندگی امام رضا(ع)
| سبک                  =
| زبان                    =عربی
| ویراستار              =
| به تصحیح            =
| به کوشش            =
| تصویرگر                =
| طراح جلد              =
| تعداد جلد              =
| تعداد صفحات          =
| قطع                    =
| مجموعه                =
| ترجمه به دیگر زبان‌ها=
| ناشر                    =
| محل نشر            =
| تاریخ نشر            =
| نوبت چاپ            =
| شمارگان              =
| شابک                  =
| نوع رسانه            =
| وبسایت ناشر      =
| نام کتاب              = <!-- نام کتاب به زبان فارسی -->
| مترجم                = <!-- مترجم به فارسی -->
| مشخصات نشر    = <!-- مشخصات نشر در زبان فارسی -->
| نسخه الکترونیکی  =
}}
{{درگاه|حوزه و روحانیت}}
'''عیون اخبار الرضا''' کتابی است درباره امام رضا(ع). نویسنده این کتاب شیخ صدوق (درگذشته ۳۸۱ق) از عالمان مشهور شیعه است. این کتاب شامل احادیث [[امام رضا(ع)]] و زندگی و وقایع مهم عمر اوست. عیون اخبارالرضا شامل ۶۹ باب است که در مجموع به صورت غیر روشمند شامل مطالب مختلفی درباره امام رضا(ع) است.


== نویسنده ==
== نویسنده اثر ==
 
محمد بن علی بن حسین بن بابویه قمی، مشهور به [[شیخ صدوق]]، در سال ۳۰۵ هجری قمری، در خاندان علم و تقوا، در شهر قم دیده به جهان گشود. شیخ صدوق از بزرگترین شخصیت‌های جهان اسلام و از برجسته‌ترین چهره‌های درخشان علم و فضیلت است. او با جمع‌آوری روایات اهل‌بیت(ع) و تألیف کتاب‌های نفیس و با ارزش، خدمات ارزنده و کم‌نظیری به اسلام و تشیع کرد. شیخ طوسی در معرفی شیخ صدوق می‌گوید: «او دانشمندی جلیل القدر و حافظ احادیث بود. از احوال رجال، کاملاً آگاه و در سلسله احادیث، نقادی عالی مقام به‌شمار می‌آمد. بین بزرگان قم، از نظر حفظ احادیث و کثرت معلومات مانند نداشت و در حدود سیصد اثر تألیفی از خود به یادگار گذاشته است.»<ref>[https://www.noorsoft.org/fa/Mostabser/View/81/زندگی‌نامه-شیخ-صدوق زندگی‌نامه شیخ صدوق]، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی. تاریخ درج مطلب: ۱۳۹۹، تاریخ بازدید: ۱۴۰۱.</ref>
 
محمد بن على بن حسین بن بابویه قمى، مشهور به«شیخ صدوق»، در سال ۳۰۵ هجرى قمرى، در خاندان علم و تقوى، در شهر قم دیده به جهان گشود. شیخ صدوق از بزرگترین شخصیت‌هاى جهان اسلام و از برجسته‌ترین چهره‌هاى درخشان علم و فضیلت است. او که نزدیک به عصر ائمه علیهم السلام مى‌زیست، با جمع‌آورى روایات اهل بیت علیهم السلام و تالیف کتاب‌هاى نفیس و با ارزش، خدمات ارزنده و کم‌نظیرى به اسلام و تشیع کرد. شیخ طوسى در معرفى شیخ صدوق مى‌گوید: «او دانشمندى جلیل القدر و حافظ احادیث بود. از احوال رجال، کاملا آگاه و در سلسله احادیث، نقادى عالى مقام به شمار مى‌آمد. بین بزرگان قم، از نظر حفظ احادیث و کثرت معلومات مانند نداشت و در حدود سیصد اثر تالیفى از خود به یادگار گذاشته است.»<ref>[https://www.noorsoft.org/fa/Mostabser/View/81/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D9%82 زندگی‌نامه شیخ صدوق]، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی. تاریخ درج مطلب: ۱۳۹۹، تاریخ بازدید: ۱۴۰۱.</ref>
[[پرونده:عیون اخبارالرضا.jpg|بندانگشتی]]
== جایگاه و اعتبار ==
کتاب عیون اخبار الرضا تألیف شیخ صدوق از کتبی است که علامه مجلسی ضمن تعریف و تمجید از آن، این کتاب را به خط شیخ صدوق می‌داند.<ref>علامه مجلسی، بحارالانوار، بیروت، مؤسسه الوفاء، ۱۴۰۴هـ. ق، ج۱، ص۶.</ref>


شیخ صدوق به دعای امام عصر ولادت یافته و مورد احترام و توثیق تمام علمای رجال شیعه است.<ref>مدیر شانه‌چی، کاظم، تاریخ حدیث، تهران، سمت، چاپ اول، ۱۳۷۷، ص۱۳۰–۱۳۱.</ref> شیخ طوسی در تمجید شیخ صدوق می‌گوید: «صدوق حافظ احادیث و بصیر به علم رجال بود و در میان قمیین مانندش در زیادی محفوظات و دانش دیده نشده است.»<ref>مدیر شانه‌چی، کاظم، تاریخ حدیث، ص۱۳۱.</ref>
شیخ صدوق به دعای امام عصر ولادت یافته و مورد احترام و توثیق تمام علمای رجال شیعه است.<ref>مدیر شانه‌چی، کاظم، تاریخ حدیث، تهران، سمت، چاپ اول، ۱۳۷۷، ص۱۳۰–۱۳۱.</ref> شیخ طوسی در تمجید شیخ صدوق می‌گوید: «صدوق حافظ احادیث و بصیر به علم رجال بود و در میان قمیین مانندش در زیادی محفوظات و دانش دیده نشده است.»<ref>مدیر شانه‌چی، کاظم، تاریخ حدیث، ص۱۳۱.</ref>


ابن ادریس نیز در سرائر می‌نویسد: شیخ ما ابوجعفر علی بن بابویه، ثقه و جلیل القدر و بصیر به اخبار بود.<ref>مدیر شانه‌چی، کاظم، تاریخ حدیث، ص۱۳۱.</ref> بنابراین، شیخ صدوق چون ثقه بوده و روایات معتبر را جمع‌آوری و نقل می‌کرده احادیث کتاب عیون اخبار الرضا ـ علیه‌السلام ـ نیز در نزد علما رجال و حدیث معتبر است، البته ممکن است گاهی برخی روایات نیز از دیدگاه دانشمندان رجالی و حدیث شناسان از صحت و اعتبار لازم برخوردار نباشد ولی آنچه مهم است غالب روایات کتاب یاد شده دارای اعتبار است.
ابن بابویه را می‌بایست از نظر فکری از مکتب اخباریان متقدم قم به‌شمار آورد. ابن بابویه به عنوان یک محدث میراث عظیمی را به آیندگان انتقال داده است.<ref>پاکتچی، احمد، «ابن بابویه، محمد»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ذیل مدخل. تاریخ بازدید: ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۲.</ref>


کتاب اصول و فروع کافی تألیف ثقه الاسلام محمد بن یعقوب کلینی رازی است که تمام علمای رجال وی را توثیق نموده‌اند. نجاشی درباره او می‌گوید: «موثق‌ترین و ثابت‌ترین کسان در حدیث است»<ref>مدیر شانه‌چی، کاظم، تاریخ حدیث، ص۱۱۶.</ref> علامه حلّی و ابن داوود نیز او را توثیق کرده‌اند، و به همین خاطر به ثقه الاسلام معروف شد.
== جایگاه و اعتبار ==
کتاب عیون اخبار الرضا تألیف شیخ صدوق از کتبی است که علامه مجلسی ضمن تعریف و تمجید از آن، این کتاب را به خط شیخ صدوق می‌داند.<ref>علامه مجلسی، بحارالانوار، بیروت، مؤسسه الوفاء، ۱۴۰۴هـ. ق، ج۱، ص۶.</ref> [[ابن ادریس]] در سرائر می‌نویسد: شیخ صدوق، ثقه و جلیل القدر و بصیر به اخبار بود؛ بنابراین، شیخ صدوق چون ثقه بوده و روایات معتبر را جمع‌آوری و نقل می‌کرده احادیث کتاب عیون اخبار الرضا نیز در نزد علما رجال و حدیث معتبر است، البته ممکن است گاهی برخی روایات نیز از دیدگاه دانشمندان رجالی و حدیث‌شناسان از صحت و اعتبار لازم برخوردار نباشد ولی آنچه مهم است غالب روایات کتاب یاد شده دارای اعتبار است.<ref>مدیر شانه‌چی، کاظم، تاریخ حدیث، ص۱۳۱.</ref>


مرحوم کلینی در تألیف کتاب کافی بیست سال به خود رنج داد و آن را از اصول معتمده و ثقات مشایخ گردآوری کرد.
شیخ صدوق به دلیل فاصله زمانی با روزگار امام رضا از برخی از آثار مکتوب و تواریخی که به ذکر حالات و احوال امام رضا پرداخته‌اند بهره گرفته است. بررسی اسناد کتاب عیون اخبار الرضا نشان می‌دهد که یکی از این آثار کتاب الاوراق ابوبکر صولی است.<ref>رحمتی، محمدکاظم «دو کتاب به روایت شیخ صدوق»، کتاب ماه دین، فروردین و اردیبهشت ۱۳۸۲، شماره ۶۶و ۶۷ (از ص ۶۱تا ۶۷).</ref>


شیخ مفید نسبت به کافی می‌گوید: کافی بزرگترین کتاب حدیث شیعه و پر فایده‌ترین آن‌هاست.<ref>مدیر شانه‌چی، کاظم، تاریخ حدیث، ص۱۱۶.</ref> بنابراین روایات کتاب کافی نیز همگی دارای اعتبار و استحکام لازم هستند. البته گرچه ممکن است برخی روایات موجود در کافی نیز از نظر برخی از علماء رجال و حدیث شناسان از اعتبار لازم برخوردار نباشد. ولی غالب و اکثر روایات آن معتبر هستند.<ref>مدیر شانه‌چی، کاظم، تاریخ حدیث، ص۱۱۶.</ref>
=== ترجمه و شرح ===
 
از عیون اخبارالرضا ترجمه‌های زیادی انجام گرفته است:
شیخ صدوق به دلیل فاصله زمانی با روزگار امام رضا از برخی از آثار مکتوب و تواریخی که به ذکر حالات و احوال امام رضا پرداخته اند بهره گرفته است. بررسی اسناد کتاب عیون اخبار الرضا نشان می دهد که یکی از این آثار کتاب الاوراق ابوبکر صولی است.<ref>رحمتى، محمدكاظم «دو كتاب به روايت شيخ صدوق»، كتاب ماه دين، فروردين و ارديبهشت ۱۳۸۲، شماره ۶۶و ۶۷ (از ص ۶۱تا ۶۷).</ref>
* عیون اخبار الرضا با ترجمه و شرح آقا نجفی اصفهانی، انتشارات نبوغ. ۱۳۹۲ش.<ref>شیح صدوق، عیون اخبارالرضا، ترجمه آقا نجفی اصفهانی، انتشارات نبوغ، ۱۳۹۲ش، شناسنامه کتاب.</ref>
* عیون اخبارالرضا با ترجمه علی اکبر غفاری و حمیدرضا مستفید، نشر صدوق.<ref>شیح صدوق، عیون أخبار الرضا، ترجمه علی اکبر غفاری و حمیدرضا مستفید، نشر صدوق، تهران، ۱۳۷۲ش، شناسنامه کتاب.</ref>
* عیون اخبارالرضا با ترجمه محمد رحمتی، انتشارات نغمه قرآن.<ref>شیخ صدوق، عیون اخبارالرضا، ترجمه محمد رحمتی، انتشارات نغمه قرآن بیتا، شناسنامه کتاب.</ref>


== محتوا ==
== محتوا ==
{{پایان پاسخ}}
کتاب عیون اخبارالرضا شامل ۶۹ باب است که در مجموع به صورت غیر روشمند شامل مطالب مختلفی همچون روایات امام رضا در موارد مختلف، زندگی امام رضا(ع)، علت نامیده شدن او به رضا، مادر امام، چگونگی نص بر امامت آن امام، وضعیت سیاسی زمان [[امام کاظم(ع)]]، و به ویژه برخورد خلفای عباسی، جریان واقفیه و برخورد امام با آن، مناظره‌های امام با فرق و ادیان مختلف، برخورد امام با گروه‌های افراطی همچون [[غالیان]] مفوضه، مسیر امام از مدینه به مرو و ماجرای اتفاق افتاده در شهرهای مختلف همچون نیشابور و طوس و نیز احادیث صادر شده از امام در نقاط مختلف، بیان ماجرای ولایت عهدی، معجزات صادرشده از امام، چگونگی تصریح بر امامت فرزندش امام جواد، کیفیت شهادت امام رضا، مرثیه‌های سروده برای آن امام، کیفیت زیارت آن امام و نیز مقدار ثواب آن و برکات ظاهر شده از مرقد امام در زمان شیخ صدوق است.<ref>صفری فروشانی، نعمت‌الله، «بررسی دو اثر تاریخ‌نگاری شیخ صدوق»، نامه تاریخ پژوهان، تابستان ۱۳۸۶، شماره ۱۰، از ۱۶۶ تا ۲۰۷.</ref>{{مطالعه بیشتر}}
{{مطالعه بیشتر}}


== مطالعه بیشتر ==
== مطالعه بیشتر ==
کاظم مدیر شانه‌چی، علم الحدیث و درایه الحدیث، قم، انتشارات اسلامی، چاپ سیزدهم، ۱۳۷۷.
 
* کاظم مدیر شانه‌چی، علم الحدیث و درایه الحدیث، قم، انتشارات اسلامی، چاپ سیزدهم، ۱۳۷۷.


== منابع ==
== منابع ==
{{پانویس|۲}}
{{پانویس|۲}}
{{شاخه
{{شاخه
  | شاخه اصلی =
  | شاخه اصلی =تاریخ
  | شاخه فرعی۱ =
  | شاخه فرعی۱ =تاریخ و سیره معصومان
  | شاخه فرعی۲ =
  | شاخه فرعی۲ =سیره مشترک
  | شاخه فرعی۳ =
  | شاخه فرعی۳ =
}}
}}
{{تکمیل مقاله
{{تکمیل مقاله
  | شناسه =
  | شناسه =شد
  | تیترها =
  | تیترها =شد
  | ویرایش =
  | ویرایش =شد
  | لینک‌دهی =
  | لینک‌دهی =شد
  | ناوبری =
  | ناوبری =
  | نمایه =
  | نمایه =
  | تغییر مسیر =
  | تغییر مسیر =شد
  | ارجاعات =
  | ارجاعات =
  | بازبینی =
  | بازبینی =شد
  | تکمیل =
  | تکمیل =
  | اولویت =
  | اولویت =ب
  | کیفیت =
  | کیفیت =ب
}}
}}
{{پایان متن}}
{{پایان متن}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۷

سؤال
عیون اخبار الرضا از کیست و موضوع آن چیست؟
عیون اخبار الرضا
عیون اخبار الرضا
اطلاعات کتاب
نویسندهشیخ صدوق
تاریخ نگارشقرن چهارم
موضوعزندگی امام رضا(ع)
زبانعربی
درگاه‌ها
حوزه-و-روحانیت.png


عیون اخبار الرضا کتابی است درباره امام رضا(ع). نویسنده این کتاب شیخ صدوق (درگذشته ۳۸۱ق) از عالمان مشهور شیعه است. این کتاب شامل احادیث امام رضا(ع) و زندگی و وقایع مهم عمر اوست. عیون اخبارالرضا شامل ۶۹ باب است که در مجموع به صورت غیر روشمند شامل مطالب مختلفی درباره امام رضا(ع) است.

نویسنده اثر

محمد بن علی بن حسین بن بابویه قمی، مشهور به شیخ صدوق، در سال ۳۰۵ هجری قمری، در خاندان علم و تقوا، در شهر قم دیده به جهان گشود. شیخ صدوق از بزرگترین شخصیت‌های جهان اسلام و از برجسته‌ترین چهره‌های درخشان علم و فضیلت است. او با جمع‌آوری روایات اهل‌بیت(ع) و تألیف کتاب‌های نفیس و با ارزش، خدمات ارزنده و کم‌نظیری به اسلام و تشیع کرد. شیخ طوسی در معرفی شیخ صدوق می‌گوید: «او دانشمندی جلیل القدر و حافظ احادیث بود. از احوال رجال، کاملاً آگاه و در سلسله احادیث، نقادی عالی مقام به‌شمار می‌آمد. بین بزرگان قم، از نظر حفظ احادیث و کثرت معلومات مانند نداشت و در حدود سیصد اثر تألیفی از خود به یادگار گذاشته است.»[۱]

شیخ صدوق به دعای امام عصر ولادت یافته و مورد احترام و توثیق تمام علمای رجال شیعه است.[۲] شیخ طوسی در تمجید شیخ صدوق می‌گوید: «صدوق حافظ احادیث و بصیر به علم رجال بود و در میان قمیین مانندش در زیادی محفوظات و دانش دیده نشده است.»[۳]

ابن بابویه را می‌بایست از نظر فکری از مکتب اخباریان متقدم قم به‌شمار آورد. ابن بابویه به عنوان یک محدث میراث عظیمی را به آیندگان انتقال داده است.[۴]

جایگاه و اعتبار

کتاب عیون اخبار الرضا تألیف شیخ صدوق از کتبی است که علامه مجلسی ضمن تعریف و تمجید از آن، این کتاب را به خط شیخ صدوق می‌داند.[۵] ابن ادریس در سرائر می‌نویسد: شیخ صدوق، ثقه و جلیل القدر و بصیر به اخبار بود؛ بنابراین، شیخ صدوق چون ثقه بوده و روایات معتبر را جمع‌آوری و نقل می‌کرده احادیث کتاب عیون اخبار الرضا نیز در نزد علما رجال و حدیث معتبر است، البته ممکن است گاهی برخی روایات نیز از دیدگاه دانشمندان رجالی و حدیث‌شناسان از صحت و اعتبار لازم برخوردار نباشد ولی آنچه مهم است غالب روایات کتاب یاد شده دارای اعتبار است.[۶]

شیخ صدوق به دلیل فاصله زمانی با روزگار امام رضا از برخی از آثار مکتوب و تواریخی که به ذکر حالات و احوال امام رضا پرداخته‌اند بهره گرفته است. بررسی اسناد کتاب عیون اخبار الرضا نشان می‌دهد که یکی از این آثار کتاب الاوراق ابوبکر صولی است.[۷]

ترجمه و شرح

از عیون اخبارالرضا ترجمه‌های زیادی انجام گرفته است:

  • عیون اخبار الرضا با ترجمه و شرح آقا نجفی اصفهانی، انتشارات نبوغ. ۱۳۹۲ش.[۸]
  • عیون اخبارالرضا با ترجمه علی اکبر غفاری و حمیدرضا مستفید، نشر صدوق.[۹]
  • عیون اخبارالرضا با ترجمه محمد رحمتی، انتشارات نغمه قرآن.[۱۰]

محتوا

کتاب عیون اخبارالرضا شامل ۶۹ باب است که در مجموع به صورت غیر روشمند شامل مطالب مختلفی همچون روایات امام رضا در موارد مختلف، زندگی امام رضا(ع)، علت نامیده شدن او به رضا، مادر امام، چگونگی نص بر امامت آن امام، وضعیت سیاسی زمان امام کاظم(ع)، و به ویژه برخورد خلفای عباسی، جریان واقفیه و برخورد امام با آن، مناظره‌های امام با فرق و ادیان مختلف، برخورد امام با گروه‌های افراطی همچون غالیان مفوضه، مسیر امام از مدینه به مرو و ماجرای اتفاق افتاده در شهرهای مختلف همچون نیشابور و طوس و نیز احادیث صادر شده از امام در نقاط مختلف، بیان ماجرای ولایت عهدی، معجزات صادرشده از امام، چگونگی تصریح بر امامت فرزندش امام جواد، کیفیت شهادت امام رضا، مرثیه‌های سروده برای آن امام، کیفیت زیارت آن امام و نیز مقدار ثواب آن و برکات ظاهر شده از مرقد امام در زمان شیخ صدوق است.[۱۱]

مطالعه بیشتر

  • کاظم مدیر شانه‌چی، علم الحدیث و درایه الحدیث، قم، انتشارات اسلامی، چاپ سیزدهم، ۱۳۷۷.

منابع

  1. زندگی‌نامه شیخ صدوق، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی. تاریخ درج مطلب: ۱۳۹۹، تاریخ بازدید: ۱۴۰۱.
  2. مدیر شانه‌چی، کاظم، تاریخ حدیث، تهران، سمت، چاپ اول، ۱۳۷۷، ص۱۳۰–۱۳۱.
  3. مدیر شانه‌چی، کاظم، تاریخ حدیث، ص۱۳۱.
  4. پاکتچی، احمد، «ابن بابویه، محمد»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ذیل مدخل. تاریخ بازدید: ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۲.
  5. علامه مجلسی، بحارالانوار، بیروت، مؤسسه الوفاء، ۱۴۰۴هـ. ق، ج۱، ص۶.
  6. مدیر شانه‌چی، کاظم، تاریخ حدیث، ص۱۳۱.
  7. رحمتی، محمدکاظم «دو کتاب به روایت شیخ صدوق»، کتاب ماه دین، فروردین و اردیبهشت ۱۳۸۲، شماره ۶۶و ۶۷ (از ص ۶۱تا ۶۷).
  8. شیح صدوق، عیون اخبارالرضا، ترجمه آقا نجفی اصفهانی، انتشارات نبوغ، ۱۳۹۲ش، شناسنامه کتاب.
  9. شیح صدوق، عیون أخبار الرضا، ترجمه علی اکبر غفاری و حمیدرضا مستفید، نشر صدوق، تهران، ۱۳۷۲ش، شناسنامه کتاب.
  10. شیخ صدوق، عیون اخبارالرضا، ترجمه محمد رحمتی، انتشارات نغمه قرآن بیتا، شناسنامه کتاب.
  11. صفری فروشانی، نعمت‌الله، «بررسی دو اثر تاریخ‌نگاری شیخ صدوق»، نامه تاریخ پژوهان، تابستان ۱۳۸۶، شماره ۱۰، از ۱۶۶ تا ۲۰۷.