مستحبات پس از تولد نوزاد
مستحبات بعد از تولّد نوزاد از دیدگاه دین اسلام چیست؟
نام نیک و خوب نهادن برای فرزند، قربانی کردن (عقیقه)، اطعام دادن (ولیمه) و اذان و اقامه در گوش نوزاد خواندن، از مستحبات بعد از تولد نوزاد است که در روایات آمده است.
نام نیکو برای نوزاد
نام نیکو حقّ فرزند است.[۱] در روایات نیز توصیّه شده برای فرزندان خود نام نیکو انتخاب کرده و از بهترین نام‌ها استفاده کنید.[۲] بهترین نام‌ها آن است که نشانه بندگی و عبودیّت پروردگار و یادآور فضایل و مکارم اخلاقی باشد.[۳] بدین منظور نام‌های پیامبران، نیکان و صالحان و همچنین نام‌های امامان معصوم(ع) و حضرت زهرا(س) که احیاء گوشه‌هایی از فرهنگ و شعائر اسلامی است مناسبت بسیار دارد.[۴][۵]
پیشوایان معصوم ما به حدّی به مسئله نام فرزندان اهمیّت می‌دادند که بعد از تولّد نوزاد پسر تا هفت روز او را محمد می‌نامیدند تا از بدو تولّد روح و روان و فکر و مغز کودک را با حضرت محمد(ص) آشنا کرده باشند. نام نیک در قیامت نیز تأثیرگذار واقع می‌شود.[۶] از پیامبر(ص) روایت شده که: «حَقُ الْوَلَدِ عَلَى وَالِدِهِ أَنْ يُحْسِنَ اسْمَهُ وَ أَدَبَه [۷][۸]؛ حق فرزند بر پدر آن است که: نام نکو بر او بنهد و به بهترین شکل تربیتش نماید.»
عقیقه(قربانی کردن) و ولیمه(غذا دادن)
- ولیمه(غذا دادن): یکی از مستحبّاتی که پدر به هنگام تولّد نوزاد می‌بایست انجام دهد، اطعام مؤمنین، دوستان و آشنایان است که بدون شک همین عمل زمینه‌ساز پیوندهای نیکوی اجتماعی و مقدمه‌ای است برای پذیرش طفل از سوی جامعه. در کتاب وسایل الشیعه بابی تحت عنوان «بَابُ اسْتِحْبَابِ إِطْعَامِ النَّاسِ عِنْدَ وِلَادَةِ الْمَوْلُودِ ثَلَاثَةَ أَيَّام» [۹] ذکر شده است. امام علی بن الحسین(ع) نیز در هنگام ولادت فرزند خود ولیمه می‌داد.[۱۰]
- عقیقه(قربانی کردن): یکی از مستحبات موکد برای تولد نوزاد، عقیقه کردن به معنای ذبح حیوان (گوسفند یا گاو یا شتر) است. گفته شده عقیقه انسان را بلاها دور می کند. و بهتر است در هفتمین روز تولد نوزاد انجام شود.[۱۱][۱۲] مکروه است که گوشت عقیقه را پدر و مادر و هرکس که خرجش بر عهده پدر نوزاد است بخورند.[۱۳][۱۴]
در مورد عقیقه، باب‌های متعدّدی در کتاب شریف وسائل الشیعه آمده است که شامل روایات زیادی می‌شود؛ از جمله: «بَابُ اسْتِحْبَابِ ذِكْرِ اسْمِ الْمَوْلُودِ وَ اسْمِ أَبِيهِ عِنْدَ ذَبْحِ الْعَقِيقَةِ وَ الدُّعَاءِ بِالْمَأْثُور»[۱۵] یعنی هنگام قربانی کردن عقیقه، بردن نام نوزاد و خواندن دعا مستحب است. در این باب شش روایت وارد شده و در یکی از روایت آمده است: که امام صادق(ع) فرمودند هنگام عقیقه این دعا خوانده شود: «بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ اللَّهُمَّ عَقِيقَةٌ عَنْ فُلَانٍ لَحْمُهَا بِلَحْمِهِ وَ دَمُهَا بِدَمِهِ وَ عَظْمُهَا بِعَظْمِهِ اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ وِقَاءً لآِلِ مُحَمَّدٍ؛ به نام خدا و با [یاری] خدا، خدایا این عقیقه از طرف فلانی است، گوشتش به جای گوشتش، خونش به جای خونش و استخوانش به جای استخوانش. خدایا آن را سپر [و فدیه‌ای] برای خاندان محمد قرار ده.»[۱۶]
خواندن اذان اقامه بر گوش نوزاد
یکی از مستحبّاتی که پیامبر(ص) و پیشوایان معصوم(ع) بدان سفارش اکید فرموده‌اند، این است که پدر و مادر پس از تولّد نوزادشان در گوش راست او اذان و در گوش چپش اقامه بگویند[۱۷] که این عمل آثار روحی بسیار مفیدی خواهد داشت.[۱۸] از جمله:
- اذان گفتن بر گوش راست و اقامه گفتن بر گوش چپ، شیطان را از نوزاد دور می‌سازد.[۱۹]
- نوزاد را از بیماری ام‌الصبیان[یادداشت ۱] حفظ می‌نماید.[۲۰][۲۱]
پیامبر(ص) امر فرمودند: در گوش حسنین اذان و اقامه گفته شود و به دنبال آن سوره حمد، آیه الکرسی، آخر سوره حشر، سوره اخلاص، سوره ناس و سوره فلق تلاوت شود.[۲۲]
مطالعه بیشتر
- نام نیک: فرهنگ نام‌ها، محمود توحیدی امین.
- نام‌ها و نام گذاری‌ها، مهدی نیلی‌پور.
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ طبسی، محمّدجواد، حقوق فرزندان در مکتب اهل بیت، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ دوّم، ۱۳۷۶، ص۵۵.
- ↑ شريف الرضي، محمد بن حسين، نهج البلاغه (صبحي صالح)، قم، هجرت، چاپ اول، ۱۴۱۴ ق، ص۵۴۶.
- ↑ حر عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشيعه، قم، مؤسسه آل البيت عليهم السلام، چاپ اول، ۱۴۰۹ ق، ج۲۱، ص۳۹۰.
- ↑ طبرسى، فضل بن حسن، الآداب الدينيه للخزانه المعينيه، ترجمه: احمد عابدى، قم، زائر، چاپ اول، ۱۳۸۰ ش، ص۱۱۷.
- ↑ ابن ادريس، محمد بن احمد، السرائر الحاوي لتحرير الفتاوي (و المستطرفات)، قم، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ دوم، ۱۴۱۰ ق، ج۲، ص۶۴۶.
- ↑ طبسی، محمّدجواد، حقوق فرزندان در مکتب اهل بیت، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ دوّم، ۱۳۷۶، ص۵۵.
- ↑ ابن بابويه، محمد بن على، من لا يحضره الفقيه، قم، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ دوم، ۱۴۱۳ ق، ج۴، ص۳۷۲.
- ↑ حر عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشيعه، قم، مؤسسه آل البيت عليهم السلام، چاپ اول، ۱۴۰۹ ق، ج۲۱، ص۳۹۰.
- ↑ حر عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشيعه، قم، مؤسسه آل البيت عليهم السلام، چاپ اول، ۱۴۰۹ ق، ج۲۱، ص۴۰۱، باب۳۱.
- ↑ طبسی، محمّدجواد، حقوق فرزندان در مکتب اهل بیت، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ دوّم، ۱۳۷۶، ص۵۵.
- ↑ عريضى، على بن جعفر، مسائل عليّ بن جعفر و مستدركاتها، قم، مؤسسه آل البيت عليهم السلام، چاپ اول، ۱۴۰۹ ق، ص۱۱۱.
- ↑ مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، بحار الأنوار، بيروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ دوم، ۱۴۰۳ ق، ج۱۰، ص۳۶۴.
- ↑ ابن بابويه، محمد بن على، المقنع، قم، مؤسسه امام مهدى، چاپ اول، ۱۴۱۵ق، ص۳۳۶.
- ↑ طبرسى، فضل بن حسن، الآداب الدينيه للخزانه المعينيه، ترجمه: احمد عابدى، قم، زائر، چاپ اول، ۱۳۸۰ ش، ص۱۱۸.
- ↑ حر عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشيعه، قم، مؤسسه آل البيت عليهم السلام، چاپ اول، ۱۴۰۹ ق، ج۲۱، ص۴۲۱، باب۴۶.
- ↑ حر عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشيعه، قم، مؤسسه آل البيت عليهم السلام، چاپ اول، ۱۴۰۹ ق، ج۲۱، ص۴۲۱، باب۴۶، حدیث۱.
- ↑ حر عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشيعه، قم، مؤسسه آل البيت عليهم السلام، چاپ اول، ۱۴۰۹ ق، ج۲۱، ص۴۰۵، باب۳۵.
- ↑ طبسی، محمّدجواد، حقوق فرزندان در مکتب اهل بیت، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ دوّم، ۱۳۷۶، ص۵۵.
- ↑ حر عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشيعه، قم، مؤسسه آل البيت عليهم السلام، چاپ اول، ۱۴۰۹ ق، ج۲۱، ص۴۰۵، باب۳۵، حدیث۱.
- ↑ كلينى، محمد بن يعقوب، الكافي، تهران، دار الكتب الإسلاميه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ ق، ج۶، ص۲۳.
- ↑ حر عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشيعه، قم، مؤسسه آل البيت عليهم السلام، چاپ اول، ۱۴۰۹ ق، ج۲۱، ص۴۰۵، باب۳۵، حدیث۲.
- ↑ طبسی، محمّدجواد، حقوق فرزندان در مکتب اهل بیت، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ دوّم، ۱۳۷۶، ص۵۵.
- ↑ بادى كه دچار كودكان شود و در فارسى به آن «باد جن» گويند و همان ام الصبيان است كه شيخ در كتاب قانون آن را ريح الصبيان (باد كودكان) ناميده است. «كلينى، محمد بن يعقوب، أصول الكافي، ترجمه: سید جواد مصطفوى، تهران، كتاب فروشى علميه اسلاميه، چاپ اول، ۱۳۶۹ ش، ج۴، ص۳۶۲.»