سبک زندگی حضرت فاطمه و امام علی

سؤال

سبک زندگی حضرت زهرا(س) و امیرالمؤمنین(ع) چگونه می‌تواند الگو باشد؟

درگاه‌ها

حضرت زهرا(س) در کنار حضرت علی(ع) اصول حاکم بر زندگی مشترک و خانواده‌ای بر پایه ایثار و انفاق را به جامعه آموزش دادند. داستان‌هایی از ایثارگری، مانند بخشیدن افطار به مسکین و یتیم، نمونه‌هایی از این آموزه‌ها است.

زندگی خانوادگی این دو سرشار از عشق و محبت بود و به‌عنوان الگویی عملی از دین‌داری و محبت در میان مسلمانان به‌شمار می‌آید. به تربیت فرزندان اهمیت بسیاری می‌دادند. آن‌ها را به علم‌آموزی تشویق می‌کردند. حضرت زهرا(س) با وجود فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی، همواره بر حفظ حجاب و عفت تأکید داشت.

الگوگیری از اصول حاکم بر زندگی حضرت فاطمه و علی(ع)

• ازدواج گامی برای رسیدن به خدا: پیامبر پس از ازدواج از علی(ع) پرسید: زهرا(س) را چگونه یافتی. حضرت علی(ع) پاسخ داد: نِعْمَ الْعَوْنُ عَلی طاعَةِ اللَّهِ؛ خوب کمک‌کاری برای اطاعت خداست. از فاطمه پرسید و او پاسخ داد: خَيْرَ بَعْلٍ؛ خوب شوهری است.‏
• میهمان دوستی و ضیافت در خانه: در تاریخ آمده است مرد گرسنه‌ای در مسجد مدینه به‌پا خاست و گفت: ای مسلمانان از گرسنگی به تنگ آمده‌ام مرا میهمان کنید. پیامبرخدا(ص) فرمود: چه کسی این مرد را امشب میهمان می‌کند؟ حضرت علی(ع) فرمود: من یا رسول‌اللَّه! کمی بعد وارد منزل شده از فاطمه(س) پرسید: آیا غذائی در منزل داریم؟ میهمان گرسنه آورده‌ام. حضرت زهرا(س) ایثارگرانه فرمود: در خانه ما غذائی نیست مگر به اندازه خوراک دختربچه اما امشب ایثار کرده گرسنگی را تحمل می‌کنیم و همین مقدار غذا را به میهمان می‌بخشیم
• ایثار و انفاق خانوادگی: آیه هشتم سوره انسان ﴿وَیُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَیٰ حُبِّهِ مِسْکِینًا وَیَتِیمًا وَأَسِیرًا﴾(انسان:۸) (به همراه آیات قبل و بعد)، به آیه اطعام معروف است. به گفته مکارم شیرازی، علمای شیعه اتفاق نظر دارند این آیه به همراه آیاتی دیگر (هجده آیه از این سوره یا تمامی آن) درباره سه روز روزه‌گرفتنِ امام علی(ع)، فاطمه(س)، حسنین(ع) و فضه نازل شده است. این افراد با اینکه گرسنه بودند، افطاری خود را به دنبال درخواست مسکین و یتیم و اسیر بخشیدند.
• تقسیم کارهای منزل: امام باقر(ع) می‌فرماید: همانا فاطمه(ع) با علی(ع) پیمان بسته بود که کارِ خانه و خمیر کردن آرد و پختن نان و جارو کردن خانه را ایشان انجام دهد و علی(ع) نیز با ایشان پیمان بسته بود که کارهای بیرون از خانه همچون آوردن هیزم و تهیه غذا را او انجام دهد
• اختصاص مکانی برای عبادت در خانه: اختصاص مکانی برای عبادت و نماز در خانه بخشی از توصیه‌های اسلام در این‌خصوص است. در روایت است که حضرت زهرا(س) محراب عبادت داشت، لباس و عطر مخصوص نماز داشتند، همچنین علی(ع) مکانی مخصوص برای عبادت داشتند و فرزندان خود را هم هنگام عبادت شبانه به آن مکان می‌بردند.
• محبت و مهرورزی به فرزندان: محبت در خانه حضرت زهرا(س) به‌طور کامل ارائه می‌شد و آن حضرت که خود از سرچشمه محبت و عطوفت رسول خدا(ص) سیراب شده و قلبش کانون محبت به همسر و فرزندانش بود. در این جهت نیز وظیفه مادری خود را به بهترین شکل انجام می‌داد.
• تشویق فرزندان به فراگیری علم: حضرت زهرا(س) از همان آغاز کودکی فرزندانش، عبادت خدای تعالی را در روح و روان آن‌ها تثبیت کرد و خوی پرستش خدای یکتا را در فطرت لطیف آن‌ها سرشت و از همان آغاز به آن‌ها علم آموخت و آن‌ها را برای کسب معارف و تشویق در فراگیری، آماده می‌کرد، به عنوان مثال به فرزندش حسن(ع) که هفت ساله بود می‌فرمود: به مسجد برو، آنچه را از پیامبر شنیدی فراگیر و نزد من بیا و برای من بازگو کن.
• عفاف حضرت فاطمه(س): حضرت فاطمه زهرا(ع) نمونه کامل زن مسلمان در تمام اوصاف و کمالات اسلامی به ویژه در حجاب و عفاف بود. تا ضرورتی نمی‌دید از هم کلامی با مردان، آن هم با شرایطی ویژه خودداری می‌کرد. هرچند حضرت زهرا(ع) در مواقع لزوم به فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی نیز می‌پرداخت، ولی هرگز از پرده حجاب کامل و عفاف لازم بیرون نرفت.