نشانههای شیعه از نظر امام حسن عسکری(ع): تفاوت میان نسخهها
جزبدون خلاصۀ ویرایش |
جزبدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
در روایاتی از امام حسن عسکری(ع) نشانههای شیعه حقیقی گفته شده است. این روایات در چه منبعی آمدهاند؟ | در روایاتی از امام حسن عسکری(ع) نشانههای شیعه حقیقی گفته شده است. این روایات در چه منبعی آمدهاند؟ | ||
{{پایان سوال}} | {{پایان سوال}} | ||
{{پاسخ}}'''نشانههای شیعه از نظر امام حسن عسکری(ع)''' با ایجاد تفاوت میان [[شیعه]] و دوستدار اهلبیت(ع) و ارائه برخی ویژگیهای عملی برای شیعه | {{پاسخ}}'''نشانههای شیعه از نظر امام حسن عسکری(ع)''' با ایجاد تفاوت میان [[شیعه]] و دوستدار اهلبیت(ع) و ارائه برخی ویژگیهای عملی برای شیعه ترسیم شده است. | ||
شیعه در روایتی از [[امام حسن عسکری(ع)]]، کسی معرفی شده که از دستورات ائمه(ع) پیروی کند. در روایت دیگری از آن امام(ع)، پنج نشانه عملی برای شیعه شمرده شده است: ۱. خواندن پنجاه رکعت نماز در شبانهروز. ۲. زیارت اربعین امام حسین(ع). ۳. انگشتر به دست راست کردن. ۴. ظاهر شدن اثر سجده بر پیشانی. ۵. بلند خواندن «بسم الله الرحمن الرحیم» در [[نمازهای یومیه|نمازهای روزانه]]. | |||
روایات نشانههای شیعه از امام حسن عسکری(ع) در کتابهای الخرائج و الجرائح قطب الدین راوندی، تهذیب الاحکام شیخ طوسی، المزار شیخ مفید و... آمده است. | |||
==تفاوت شیعه و دوستدار== | ==تفاوت شیعه و دوستدار== | ||
برخی محققان، [[شیعه امامیه]] را کسی معرفی کردهاند که رابطه فکری و دینی در حد اعتقاد به امامت ائمه دوازدگانه(ع) پس از رحلت رسول خدا(ص) داشته باشد.<ref>جعفریان، رسول، حیات فکری-سیاسی امامان شیعه، تهران، نشر علم، ۱۳۹۰ش، ص۶۷۷.</ref> گفته شده که این اصطلاح نزد شیعه شامل محبان، که تنها دوستدار اهلبیت(ع) بهمعنای عام آن بودند، نمیشود. برخی معتقدند که تفاوت میان شیعه و دوستدار در روایتی از امام حسن عسکری(ع) روشن شده است.<ref>جعفریان، حیات فکری-سیاسی امامان شیعه، ص۶۷۷.</ref> | |||
گفته شده که در این روایت از [[امام حسن عسکری(ع)]] درباره تفاوت [[شیعه|تشیع]] از نوع اعتقادی آن و تشیع در حد دوستی اهلبیت(ع) سؤال شده است: {{متن عربی|مَا الْفَرْقُ بَيْنَ الشِّيعَةِ وَ الْمُحِبِّينَ فَقَالَ شِيعَتُنَا هُمُ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ آثَارَنَا وَ يُطِيعُونَنَا فِي جَمِيعِ أَوَامِرِنَا وَ نَوَاهِينَا وَ مَنْ خَالَفَنَا فِي كَثِيرٍ مِمَّا فَرَضَهُ اللَّهُ فَلَيْسَ مِنْ شِيعَتِنَا|ترجمه=چه فرقی است میان شیعه شما و محبانتان؟ امام(ع) گفت: شیعیان ما کسانی هستند که از سنتهای ما پیروی میکنند و تمام اوامر و نواهی ما را اطاعت میکنند؛ پس اینان شیعیان ما هستند و اما کسانی که در بسیاری از چیزهایی که خداوند واجب کرده ما را مخالفت میکنند از شیعیان ما نیستند.}}.<ref>قطبالدين راوندى، سعيد بن هبةالله، الخرائج و الجرائح، قم، مؤسسه امام مهدى(ع)، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۶۸۴.</ref> | گفته شده که در این روایت از [[امام حسن عسکری(ع)]] درباره تفاوت [[شیعه|تشیع]] از نوع اعتقادی آن و تشیع در حد دوستی اهلبیت(ع) سؤال شده است: {{متن عربی|مَا الْفَرْقُ بَيْنَ الشِّيعَةِ وَ الْمُحِبِّينَ فَقَالَ شِيعَتُنَا هُمُ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ آثَارَنَا وَ يُطِيعُونَنَا فِي جَمِيعِ أَوَامِرِنَا وَ نَوَاهِينَا وَ مَنْ خَالَفَنَا فِي كَثِيرٍ مِمَّا فَرَضَهُ اللَّهُ فَلَيْسَ مِنْ شِيعَتِنَا|ترجمه=چه فرقی است میان شیعه شما و محبانتان؟ امام(ع) گفت: شیعیان ما کسانی هستند که از سنتهای ما پیروی میکنند و تمام اوامر و نواهی ما را اطاعت میکنند؛ پس اینان شیعیان ما هستند و اما کسانی که در بسیاری از چیزهایی که خداوند واجب کرده ما را مخالفت میکنند از شیعیان ما نیستند.}}.<ref>قطبالدين راوندى، سعيد بن هبةالله، الخرائج و الجرائح، قم، مؤسسه امام مهدى(ع)، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۶۸۴.</ref> | ||
گفته شده که اصطلاح مؤمن و مسلمان عناوینی بوده که در روایات شیعی برای شیعه و مسلمان غیر شیعه بهکار میرفته است.<ref>جعفریان، حیات فکری-سیاسی امامان شیعه، ص۶۷۷.</ref> اساس این تفکیک بر پایه این تفسیر دانسته شده که پس از پیداشدن فرقه مرجئه و در برابر آنان خوارج و [[معتزله]]، که هرکدام در تعریف ایمان و اسلام دچار افراط و تفریط خوانده شدهاند، امامان شیعه(ع) اسلام را عبارت از همان شهادتین میدانستند. اما، آنان برای ایجاد تمایز میان شیعه و غیرشیعه از عنوان مؤمن برای شیعه استفاده میکردند و سایرین را فقط مسلمان میدانستند.<ref>جعفریان، حیات فکری-سیاسی امامان شیعه، ص۶۷۷.</ref> برخی محققان معتقدند که این ایجاد تمایز در برخی روایات با تشبیه به ورود به [[مسجدالحرام]] و کعبه تبیین شده است: مسلمان کسی است که به مسجدالحرام وارد شده، ولی مؤمن (شیعه) کسی است علاوه بر آن وارد کعبه نیز میشود.<ref> | گفته شده که اصطلاح مؤمن و مسلمان عناوینی بوده که در روایات شیعی برای شیعه و مسلمان غیر شیعه بهکار میرفته است.<ref>جعفریان، حیات فکری-سیاسی امامان شیعه، ص۶۷۷.</ref> اساس این تفکیک بر پایه این تفسیر دانسته شده که پس از پیداشدن فرقه مرجئه و در برابر آنان خوارج و [[معتزله]]، که هرکدام در تعریف ایمان و اسلام دچار افراط و تفریط خوانده شدهاند، امامان شیعه(ع) اسلام را عبارت از همان شهادتین میدانستند. اما، آنان برای ایجاد تمایز میان شیعه و غیرشیعه از عنوان مؤمن برای شیعه استفاده میکردند و سایرین را فقط مسلمان میدانستند.<ref>جعفریان، حیات فکری-سیاسی امامان شیعه، ص۶۷۷.</ref> برخی محققان معتقدند که این ایجاد تمایز در برخی روایات با تشبیه به ورود به [[مسجدالحرام]] و کعبه تبیین شده است: {{متن عربی|ترجمه=مسلمان کسی است که به مسجدالحرام وارد شده، ولی مؤمن (شیعه) کسی است علاوه بر آن وارد کعبه نیز میشود.}}<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الكافي، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۶۵ش، ج۲، ص۲۸.</ref> | ||
==رفتارهایی بهعنوان نشانههای تشیع== | ==رفتارهایی بهعنوان نشانههای تشیع== | ||
نسخهٔ ۲۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۰۵
در روایاتی از امام حسن عسکری(ع) نشانههای شیعه حقیقی گفته شده است. این روایات در چه منبعی آمدهاند؟
نشانههای شیعه از نظر امام حسن عسکری(ع) با ایجاد تفاوت میان شیعه و دوستدار اهلبیت(ع) و ارائه برخی ویژگیهای عملی برای شیعه ترسیم شده است.
شیعه در روایتی از امام حسن عسکری(ع)، کسی معرفی شده که از دستورات ائمه(ع) پیروی کند. در روایت دیگری از آن امام(ع)، پنج نشانه عملی برای شیعه شمرده شده است: ۱. خواندن پنجاه رکعت نماز در شبانهروز. ۲. زیارت اربعین امام حسین(ع). ۳. انگشتر به دست راست کردن. ۴. ظاهر شدن اثر سجده بر پیشانی. ۵. بلند خواندن «بسم الله الرحمن الرحیم» در نمازهای روزانه.
روایات نشانههای شیعه از امام حسن عسکری(ع) در کتابهای الخرائج و الجرائح قطب الدین راوندی، تهذیب الاحکام شیخ طوسی، المزار شیخ مفید و... آمده است.
تفاوت شیعه و دوستدار
برخی محققان، شیعه امامیه را کسی معرفی کردهاند که رابطه فکری و دینی در حد اعتقاد به امامت ائمه دوازدگانه(ع) پس از رحلت رسول خدا(ص) داشته باشد.[۱] گفته شده که این اصطلاح نزد شیعه شامل محبان، که تنها دوستدار اهلبیت(ع) بهمعنای عام آن بودند، نمیشود. برخی معتقدند که تفاوت میان شیعه و دوستدار در روایتی از امام حسن عسکری(ع) روشن شده است.[۲]
گفته شده که در این روایت از امام حسن عسکری(ع) درباره تفاوت تشیع از نوع اعتقادی آن و تشیع در حد دوستی اهلبیت(ع) سؤال شده است: «مَا الْفَرْقُ بَيْنَ الشِّيعَةِ وَ الْمُحِبِّينَ فَقَالَ شِيعَتُنَا هُمُ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ آثَارَنَا وَ يُطِيعُونَنَا فِي جَمِيعِ أَوَامِرِنَا وَ نَوَاهِينَا وَ مَنْ خَالَفَنَا فِي كَثِيرٍ مِمَّا فَرَضَهُ اللَّهُ فَلَيْسَ مِنْ شِيعَتِنَا؛ چه فرقی است میان شیعه شما و محبانتان؟ امام(ع) گفت: شیعیان ما کسانی هستند که از سنتهای ما پیروی میکنند و تمام اوامر و نواهی ما را اطاعت میکنند؛ پس اینان شیعیان ما هستند و اما کسانی که در بسیاری از چیزهایی که خداوند واجب کرده ما را مخالفت میکنند از شیعیان ما نیستند.».[۳]
گفته شده که اصطلاح مؤمن و مسلمان عناوینی بوده که در روایات شیعی برای شیعه و مسلمان غیر شیعه بهکار میرفته است.[۴] اساس این تفکیک بر پایه این تفسیر دانسته شده که پس از پیداشدن فرقه مرجئه و در برابر آنان خوارج و معتزله، که هرکدام در تعریف ایمان و اسلام دچار افراط و تفریط خوانده شدهاند، امامان شیعه(ع) اسلام را عبارت از همان شهادتین میدانستند. اما، آنان برای ایجاد تمایز میان شیعه و غیرشیعه از عنوان مؤمن برای شیعه استفاده میکردند و سایرین را فقط مسلمان میدانستند.[۵] برخی محققان معتقدند که این ایجاد تمایز در برخی روایات با تشبیه به ورود به مسجدالحرام و کعبه تبیین شده است: «مسلمان کسی است که به مسجدالحرام وارد شده، ولی مؤمن (شیعه) کسی است علاوه بر آن وارد کعبه نیز میشود.»[۶]
رفتارهایی بهعنوان نشانههای تشیع
در روایت مشهور دیگری از امام حسن عسکری(ع)، پنج نشانه برای شیعه شمرده شده است: «عَلاماتُ الْمُؤْمِنِ خَمْسٌ: صَلاةُ الْخَمْسينَ وَزِيارَةُ الأَرْبَعينَ وَالتَّخَتُّمُ فِى الْيَمينِ وَ تَعْفيرُ الْجَبينِ وَ الْجَهْرُ بِبِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ؛ مؤمن پنج نشانه دارد: نماز پنجاه ركعت (مجموع واجبات و مستحبات)، زيارت اربعين، انگشتر در دست راست كردن، در سجده پيشانى بر خاك نهادن و بسم الله الرحمن الرحيم را (در نماز) بلند گفتن».[۷] این روایت در برخی از منابع معتبر روایی شیعه نقل شده است: از جمله در تهذیب الاحکام[۸] شیخ طوسی، کتاب المزار[۹] شیخ مفید و روضة الواعظین[۱۰] فتال نیشابوری.
این روایت از امام حسن عسکری(ع) در برشمردن نشانههای عملی شیعه روایتی جالب توجه و شاخص برشمرده شده است.[۱۱] امام(ع) اولین نشانه عملی شیعهبودن یک فرد را نمازهای پنجاهگانه دانسته که همان پنجاه و یک نماز واجب و مستحب تشریعشده برای یک شبانهروز دانسته شده است. دوم، زیارت اربعین که همین روایت را موجب شیوع زیارت اربعین امام حسین(ع) در شیعه قلمداد کردهاند. سوم، قرار دادن انگشتر در دست راست که علامتی ظاهری قلمداد شده که اساس آن برای دور بودن انگشتر در وقت طهارت از آلودگی و حفظ بهداشت دانسته شده است. چهارم، نماز فراوان خواندن که نشانه آن بر پیشانی ظاهر شود. پنجم، بلند خواندن آیه «بِسْمِ ٱللَّٰهِ ٱلرَّحْمٰنِ ٱلرَّحِيمِ» در نمازهای یومیه.[۱۲]
منابع
- ↑ جعفریان، رسول، حیات فکری-سیاسی امامان شیعه، تهران، نشر علم، ۱۳۹۰ش، ص۶۷۷.
- ↑ جعفریان، حیات فکری-سیاسی امامان شیعه، ص۶۷۷.
- ↑ قطبالدين راوندى، سعيد بن هبةالله، الخرائج و الجرائح، قم، مؤسسه امام مهدى(ع)، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۶۸۴.
- ↑ جعفریان، حیات فکری-سیاسی امامان شیعه، ص۶۷۷.
- ↑ جعفریان، حیات فکری-سیاسی امامان شیعه، ص۶۷۷.
- ↑ کلینی، محمد بن یعقوب، الكافي، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۶۵ش، ج۲، ص۲۸.
- ↑ طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، تحقیق حسن موسوی خرسان، تهران، دار الكتب الاسلاميه، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۵۲.
- ↑ طوسی، تهذیب الاحکام، ج۶، ص۵۲.
- ↑ مفید، محمد بن محمد، كتاب المزار (مناسک المزار)، تحقیق محمدباقر ابطحی، قم، كنگره جهانى هزاره شيخ مفيد، ۱۴۱۳ق، ص۵۳.
- ↑ فتال نیشابوری، محمد بن احمد، روضة الواعظين و بصيرة المتعظين، قم، انتشارات رضی، ۱۳۷۵ش، ج۱، ص۹۵.
- ↑ جعفریان، حیات فکری-سیاسی امامان شیعه، ص۶۷۸.
- ↑ جعفریان، حیات فکری-سیاسی امامان شیعه، ص۶۷۸.