حدیث طاغوت بودن قیام‌های قبل از ظهور: تفاوت میان نسخه‌ها

حدیث طاغوت بودن قیام‌های قبل از ظهور
اطلاعات حدیث
موضوع	قیام قبل از ظهور
به نقل از	امام صادق(ع)
سند
منابع شیعه	کافی

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

نسخهٔ ‏۱۹ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۱۷

سؤال

حدیثی از امام صادق(ع) ذکر شده که بر اساس آن، هر پرچمی قبل از ظهور قائم برافراشته شود، ضلالت و گمراهی است. آیا این حدیث صحیح است؟ منظور از این حدیث چیست؟ آیا این حدیث با هر نوع حکومتی مخالفت دارد؟

حدیث هر پرچمی که پیش از قیام قائم برافراشته شود، پرچم طاغوت است؛ از امام صادق(ع) نقل شده، اما سند آن مورد نقد است. مراد حدیث، قیام‌های گمراهان یا مدعیان دروغین مهدویت و امامت است، نه هر قیام اصلاح‌طلبی. امام خمینی این حدیث را ناظر به پرچم‌های دروغین دانسته و بر لزوم تشکیل حکومت برای جلوگیری از هرج‌ومرج تأکید کرده است. همچنین قیام‌هایی همچون زید که مورد تأیید ائمه بوده‌اند، نشان می‌دهد که اطلاق حدیث قابل پذیرش نیست.

متن و ترجمه حدیث

درگاه‌ها

امام صادق(ع) فرمود:

«

كلُّ رَايَةٍ تُرْفَعُ قَبْلَ قِيَامِ اَلْقَائِمِ فَصَاحِبُهَا طَاغُوتٌ يُعْبَدُ مِنْ دُونِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ^[۱]

هر پرچمی قبل از قیام قائم بلند شود، صاحب آن طاغوت است (و با این کار) غیرخدا پرستیده می‌شود.

»

سند حدیث

حسین بن مختار در سلسله سند این حدیث قرار دارد که از نگاه ابن داود مهمل است ^[۲] و در جایی دیگر گفته است واقفی مذهب و ضعیف است.^[۳]

دلالت حدیث

این روایت (و یا مشابه آن) به هیچ وجه دلالت ندارد كه قیام‌های به حق و تشكیل حكومت عادلانه، طاغوت و عبادت غیرخداوند (و یا گمراهی) است، بلكه در خود روایت قرینه وجود دارد كه مراد، قیام‌هایی است كه در مسیر خدا و اهل‌بیت نباشد؛ آن قرینه ذكر جمله «یعْبَدُ مِنْ دون الله عزّوجلّ» است. در روایت دیگری آمده است: «و مَنْ رَفَعَ رایة ضلالة فصاحبها طاغوت؛ هر كسی پرچم ضلالت بر افرازد، صاحبش طاغوت است»،^[۴]

امام خمینی مراد از این حدیث را پرچمی دانسته که به عنوان مدعی مهدویت بلند شود.^[۵] به گفته وی نمی‌توان حکومتی را تشکیل نداد چرا که نبودن حکومت باعث هرج و مرج و ریختن خون مردم می‌شود.^[۶] او همچنین این احتمال را داده که حدیث درباره علائم ظهور است و به پرچم‌هایی اشاره می‌کند که نزدیک ظهور، به عنوان امامت بلند می‌شود.^[۷]

محققان عمل به اطلاق این حدیث را مخالف قرآن دانسته است؛^[۸] زیرا در قرآن به قیام برای خدا^[۹] جهاد در راه او، امر به معروف و نهی از منکر، و مقابله با طاغوت دستور داده شده است. این دسته از دستورها را، دستورات و قوانین حکومتی دانسته‌اند که اجرای آن، نیاز به تشکیل حکومت دارد.^[۶] برخی نیز عمل به اطلاق این حدیث را با دلایل نقلی^[۱۰] و عقلیِ^[۱۱] مسئله ولایت‌فقیه ناسازگار شمرده‌اند. علاوه بر این به گفته مرتضی مطهری، اسلام‌پژوه، براساس برخی روایات، قبل از قیام مهدی(ع) دولتی از اهل حق شکل می‌گیرد که تا قیام وی ادامه پیدا می‌کند.^[۱۲]

روایت پرچم طاغوت بودن قیام‌های قبل از ظهور، به قرائن خارجی قید بر می‌دارد، كه هر پرچمی كه در مسیر ضلالت برافراشته شود طاغوت است نه پرچم حق و هرگز به اطلاق روایت كه هر قیامی قبل از ظهور مهدی طاغوتی است نمی‌توان تمسك نمود، چرا كه قیام‌های فراوانی در تاریخ توسط غیر ائمه (ع) و انسان‌های غیرمعصوم برپا شده است كه مورد تأیید ائمه قرار گرفته‌اند.

قیام زید: زید فرزند امام سجاد (ع) و برادر امام باقر (ع) است كه در مقابل ستم‌كاری‌های هشام خلیفه اموی به پا خاست و بر ضد امویان قیام كرد.^[۱۳] این قیام در روایات فراوانی مورد تایید امامان بعدی قرار گرفته است.^[۱۴]از امام کاظم نقل شده است که فرمود:«عمویم زید در راه رضایت آل محمد (ص) قیام كرد.»^[۱۵] امام رضا(ع) فرمود: «زید از علمای آل محمد بود و برای خداوند خشم نمود، و برای خداوند با دشمنانش جنگید تا به شهادت رسید.»^[۱۶]
قیام یمانی: در روایات به قیام یمانی بر علیه طاغوت اشاره شده و تأیید شده است.^[۱۷]

استاد مطهری در این زمینه می‌فرماید: «از نظر روایات اسلامی در مقدّمه قیام و ظهور امام یك سلسله قیام‌های دیگر از طرف اهل‌ حق صورت می‌گیرد، آن چه به نام قیام یمانی قبل از ظهور بیان شده است، نمونه‌ای از این سلسله قیام‌ها است. در برخی روایات اسلامی سخن از دولتی است از اهل حق كه تا قیام مهدی (عج) ادامه پیدا می‌كند.^[۱۸]

مطالعه بیشتر

حکومت اسلامی، احمد واعظی، ص۱۴۷–۱۴۲.
رهبری پرچمدار مبارزه با کفر و استکبار، احمد آذری قمی، ص۲۶–۵۰.

منابع

↑ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۶۵ش، ج۸، ص۲۹۵.
↑ ابن داود حلی، رجال ابن داود، تهران، دانشگاه تهران، 1383ش، ص 128.
↑ ابن داود حلی، رجال ابن داود، تهران، دانشگاه تهران، 1383ش، ص 447.
↑ كلینی، محمد، روضة كافی، تهران، دارالكتب الاسلامیه، ج8، ص296، ح456.
↑ صحیفه نور، ج۲۰، ص۱۹۶–۱۹۷.
↑ ^۶٫۰ ^۶٫۱ صحیفه نور، ج۲۰، ص۱۹۸.
↑ ولایه الفقیه، تهران، دارالکتب الاسلامیّه، ج۱، ص۲۳۸.
↑ ولایه الفقیه، تهران، دارالکتب الاسلامیّه، ج۱، ص۲۳۸.
↑ سبأ/۴۶.
↑ محمد بن الحسن الحر العاملی، وسائل الشیعه، تهران، المکتبه الاسلامیه، چاپ اوّل، ۱۳۸۰، ج۱۸، باب اوصاف القاضی، ح۹؛ علیزاده، اکبر اسد، در ساحل اندیشه، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، چاپ اوّل، ۱۳۸۰ش، ص۲۳۲–۲۳۹.
↑ واعظی، احمد، حکومت اسلامی، چاپ اوّل، ۱۳۸۰ش، ص۱۷۲؛ جوادی آملی، عبدالله، ولایت فقیه، قم، نشر اسراء، ۱۳۷۸ش، ص۱۵۱-۱۵۲.
↑ مطهری، مرتضی، قیام و انقلاب مهدی از دیدگاه فلسفه تاریخ، قم، انتشارات صدرا، ص۶۷–۶۸.
↑ مسعودی، علی، مروج الذهب، منشورات موسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت، 1411ق، ج3، ص318.
↑ مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چاپ دوّم، ‌1403ق ـ 1983م، ج46، ص199.
↑ مروج الذهب، ج3، ص318.
↑ حر عاملی، وسائل الشیعه، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چاپ دوم، ج11، ص39، روایت 11.
↑ مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج52، ص253.
↑ مطهری، مرتضی، قیام و انقلاب مهدی از دیدگاه فلسفة تاریخ، قم، انتشارات صدرا، ص67ـ68.

[1] کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۶۵ش، ج۸، ص۲۹۵.

[2] ابن داود حلی، رجال ابن داود، تهران، دانشگاه تهران، 1383ش، ص 128.

[3] ابن داود حلی، رجال ابن داود، تهران، دانشگاه تهران، 1383ش، ص 447.

[4] كلینی، محمد، روضة كافی، تهران، دارالكتب الاسلامیه، ج8، ص296، ح456.

[:0-5] صحیفه نور، ج۲۰، ص۱۹۶–۱۹۷.

[:2-6] ۶٫۰ ^۶٫۱ صحیفه نور، ج۲۰، ص۱۹۸.

[:1-7] ولایه الفقیه، تهران، دارالکتب الاسلامیّه، ج۱، ص۲۳۸.

[8] ولایه الفقیه، تهران، دارالکتب الاسلامیّه، ج۱، ص۲۳۸.

[9] سبأ/۴۶.

[10] محمد بن الحسن الحر العاملی، وسائل الشیعه، تهران، المکتبه الاسلامیه، چاپ اوّل، ۱۳۸۰، ج۱۸، باب اوصاف القاضی، ح۹؛ علیزاده، اکبر اسد، در ساحل اندیشه، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، چاپ اوّل، ۱۳۸۰ش، ص۲۳۲–۲۳۹.

[11] واعظی، احمد، حکومت اسلامی، چاپ اوّل، ۱۳۸۰ش، ص۱۷۲؛ جوادی آملی، عبدالله، ولایت فقیه، قم، نشر اسراء، ۱۳۷۸ش، ص۱۵۱-۱۵۲.

[12] مطهری، مرتضی، قیام و انقلاب مهدی از دیدگاه فلسفه تاریخ، قم، انتشارات صدرا، ص۶۷–۶۸.

[13] مسعودی، علی، مروج الذهب، منشورات موسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت، 1411ق، ج3، ص318.

[14] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چاپ دوّم، ‌1403ق ـ 1983م، ج46، ص199.

[15] مروج الذهب، ج3، ص318.

[16] حر عاملی، وسائل الشیعه، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چاپ دوم، ج11، ص39، روایت 11.

[17] مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج52، ص253.

[18] مطهری، مرتضی، قیام و انقلاب مهدی از دیدگاه فلسفة تاریخ، قم، انتشارات صدرا، ص67ـ68.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

@@ خط ۱۸: / خط ۱۸: @@
   | منابع سنی =
   | توضیحات =
-}}
+}}حدیث هر پرچمی که پیش از قیام قائم برافراشته شود، پرچم طاغوت است؛ از امام صادق(ع) نقل شده، اما سند آن مورد نقد است. مراد حدیث، قیام‌های گمراهان یا مدعیان دروغین مهدویت و امامت است، نه هر قیام اصلاح‌طلبی. امام خمینی این حدیث را ناظر به پرچم‌های دروغین دانسته و بر لزوم تشکیل حکومت برای جلوگیری از هرج‌ومرج تأکید کرده است. همچنین قیام‌هایی همچون زید که مورد تأیید ائمه بوده‌اند، نشان می‌دهد که اطلاق حدیث قابل پذیرش نیست.
-{{درگاه|مهدویت}} حدیث {{متن عربی|كلُّ رَايَةٍ تُرْفَعُ قَبْلَ قِيَامِ اَلْقَائِمِ فَصَاحِبُهَا طَاغُوتٌ يُعْبَدُ مِنْ دُونِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ.}} <ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۶۵ش، ج۸، ص۲۹۵.</ref> از امام صادق (ع)در [[اعتبار کتاب کافی|اصول کافی]] نقل شده است. این حدیث می گوید هر پرچمی قبل از [[قیام قائم]](ع) (بلند شود)، صاحب آن طاغوت است (و با این کار) غیرخدا را پرستیده و بندگی کرده است. در سند این حدیث حسین بن مختار قرار دارد که از نگاه ابن داود مهمل است <ref>ابن داود حلی، رجال ابن داود، تهران، دانشگاه تهران، 1383، ص 128. </ref>و در جایی دیگر گفته است [[واقفی مذهب]] و ضعیف است <ref> همان، ص 447.</ref>ولی در عین حال این حدیث به دلیل اینکه حماد بن عیسی آن را از حسین بن مختار نقل کرده است صحیح تلقی شده است؛ زیرا حماد از اصحاب اجماع است و حدیث اصحاب اجماع صحیح تلقی می شود.
-این روایت (و یا مشابه آن) به هیچ وجه دلالت ندارد كه قیام‌های به حق و تشكیل حكومت عادلانه، طاغوت و عبادت غیرخداوند (و یا گمراهی) است، بلكه در خود روایت قرینه داریم كه مراد قیام طاغوتی و قیام‌هایی است كه در مسیر خدا و اهل‌بیت نباشد، بلكه در عرض و مقابل آنها باشد، آن قرینه ذكر جمله «یعْبَدُ مِنْ دون الله عزّوجلّ» است.
+== متن و ترجمه حدیث ==
+{{درگاه|مهدویت}} امام صادق(ع) فرمود:
+{{عربی بزرگ|كلُّ رَايَةٍ تُرْفَعُ قَبْلَ قِيَامِ اَلْقَائِمِ فَصَاحِبُهَا طَاغُوتٌ يُعْبَدُ مِنْ دُونِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ|ترجمه=هر پرچمی قبل از قیام قائم بلند شود، صاحب آن طاغوت است (و با این کار) غیرخدا پرستیده می‌شود.|منبع=کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۶۵ش، ج۸، ص۲۹۵.}}
-مؤید این مطلب روایت دیگری است كه می‌گوید: {{متن عربی|و مَنْ رَفَعَ رایة ضلالة فصاحبها طاغوت|ترجمه=  هر كسی پرچم ضلالت بر افرازد، صاحبش طاغوت است}}،<ref>كلینی، محمد، روضة كافی، تهران، دارالكتب الاسلامیه، ج8، ص296، ح456.</ref> یا اینکه همراه با ادعای [[مهدویت]]<ref name=":0">صحیفه نور، ج۲۰، ص۱۹۶–۱۹۷.</ref> و [[امامت]]<ref name=":1">ولایه الفقیه، تهران، دارالکتب الاسلامیّه، ج۱، ص۲۳۸.</ref> باشد.
+== سند حدیث ==
+حسین بن مختار در [[سلسله حدیث|سلسله سند]] این حدیث  قرار دارد که از نگاه ابن داود مهمل است <ref>ابن داود حلی، رجال ابن داود، تهران، دانشگاه تهران، 1383ش، ص 128. </ref> و در جایی دیگر گفته است [[واقفی مذهب]] و ضعیف است.<ref> ابن داود حلی، رجال ابن داود، تهران، دانشگاه تهران، 1383ش، ص 447.</ref>
-ا[[امام خمینی|مام خمینی]] مراد از این حدیث را پرچمی دانسته که به عنوان [[مهدویت]] بلند شود.<ref name=":0" /> به گفته وی نبودن حکومت باعث هرج و مرج و ریختن خون مردم می‌شود.<ref>صحیفه نور، ج۲۰، ص۱۹۸.</ref> او همچنین این احتمال را داده که حدیث درباره علائم ظهور است و به پرچم‌هایی اشاره می‌کند که نزدیک ظهور، به عنوان امامت بلند می‌شود.<ref name=":1" /> به گفته [[مرتضی مطهری]]، اسلام‌پژوه، براساس برخی روایات، قبل از قیام مهدی(ع) دولتی از اهل حق شکل می‌گیرد که تا قیام وی ادامه پیدا می‌کند.<ref>مطهری، مرتضی، قیام و انقلاب مهدی از دیدگاه فلسفه تاریخ، قم، انتشارات صدرا، ص۶۷–۶۸.</ref>
+== دلالت حدیث ==
+این روایت (و یا مشابه آن) به هیچ وجه دلالت ندارد كه قیام‌های به حق و تشكیل حكومت عادلانه، طاغوت و عبادت غیرخداوند (و یا گمراهی) است، بلكه در خود روایت قرینه وجود دارد كه مراد، قیام‌هایی است كه در مسیر خدا و اهل‌بیت نباشد؛ آن قرینه ذكر جمله «یعْبَدُ مِنْ دون الله عزّوجلّ» است. در روایت دیگری آمده است: {{متن عربی|و مَنْ رَفَعَ رایة ضلالة فصاحبها طاغوت|ترجمه=  هر كسی پرچم ضلالت بر افرازد، صاحبش طاغوت است}}،<ref>كلینی، محمد، روضة كافی، تهران، دارالكتب الاسلامیه، ج8، ص296، ح456.</ref>
-محققان عمل به اطلاق این حدیث را مخالف [[قرآن]] دانسته است؛<ref>ولایه الفقیه، تهران، دارالکتب الاسلامیّه، ج۱، ص۲۳۸.</ref> زیرا در قرآن به قیام برای خدا<ref>سبأ/۴۶.</ref> [[جهاد]] در راه او، [[امر به معروف و نهی از منکر]]، و مقابله با طاغوت دستور داده شده است. این دسته از دستورها را، دستورات و قوانین حکومتی دانسته‌اند که اجرای آن، نیاز به تشکیل حکومت دارد.{{مدرک|date=مارس ۲۰۲۲}} برخی نیز عمل به اطلاق این حدیث را با دلایل نقلی<ref>محمد بن الحسن الحر العاملی، وسائل الشیعه، تهران، المکتبه الاسلامیه، چاپ اوّل، ۱۳۸۰، ج۱۸، باب اوصاف القاضی، ح۹؛ علیزاده، اکبر اسد، در ساحل اندیشه، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، چاپ اوّل، ۱۳۸۰ش، ص۲۳۲–۲۳۹.</ref> و عقلیِ<ref>واعظی، احمد، حکومت اسلامی، چاپ اوّل، ۱۳۸۰ش، ص۱۷۲؛ جوادی آملی، عبدالله، ولایت فقیه، قم، نشر اسراء، ۱۳۷۸ش، ص۱۵۱-۱۵۲.</ref> مسئله [[ولایت‌فقیه]] ناسازگار شمرده‌اند.
+ا[[امام خمینی|مام خمینی]] مراد از این حدیث را پرچمی دانسته که به عنوان مدعی [[مهدویت]] بلند شود.<ref name=":0">صحیفه نور، ج۲۰، ص۱۹۶–۱۹۷.</ref> به گفته وی نمی‌توان حکومتی را تشکیل نداد چرا که نبودن حکومت باعث هرج و مرج و ریختن خون مردم می‌شود.<ref name=":2">صحیفه نور، ج۲۰، ص۱۹۸.</ref> او همچنین این احتمال را داده که حدیث درباره علائم ظهور است و به پرچم‌هایی اشاره می‌کند که نزدیک ظهور، به عنوان امامت بلند می‌شود.<ref name=":1">ولایه الفقیه، تهران، دارالکتب الاسلامیّه، ج۱، ص۲۳۸.</ref>
-در نتیجه روایت مذكور به قرائن خارجی قید بر می‌دارد، كه هر پرچمی كه در مسیر ضلالت برافراشته شود طاغوت است نه پرچم حق و هرگز به اطلاق روایت كه هر قیامی قبل از [[ظهور مهدی]] طاغوتی است نمی‌توان تمسك نمود، چرا كه ما قیام‌های فراوانی را داشته‌ایم در تاریخ توسط غیر ائمه (ع) و انسان‌های غیرمعصوم، كه مورد تأیید ائمه قرار گرفته‌اند كه به برخی از آنها اشاره می‌شود:
+محققان عمل به اطلاق این حدیث را مخالف [[قرآن]] دانسته است؛<ref>ولایه الفقیه، تهران، دارالکتب الاسلامیّه، ج۱، ص۲۳۸.</ref> زیرا در قرآن به قیام برای خدا<ref>سبأ/۴۶.</ref> [[جهاد]] در راه او، [[امر به معروف و نهی از منکر]]، و مقابله با طاغوت دستور داده شده است. این دسته از دستورها را، دستورات و قوانین حکومتی دانسته‌اند که اجرای آن، نیاز به تشکیل حکومت دارد.<ref name=":2" /> برخی نیز عمل به اطلاق این حدیث را با دلایل نقلی<ref>محمد بن الحسن الحر العاملی، وسائل الشیعه، تهران، المکتبه الاسلامیه، چاپ اوّل، ۱۳۸۰، ج۱۸، باب اوصاف القاضی، ح۹؛ علیزاده، اکبر اسد، در ساحل اندیشه، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، چاپ اوّل، ۱۳۸۰ش، ص۲۳۲–۲۳۹.</ref> و عقلیِ<ref>واعظی، احمد، حکومت اسلامی، چاپ اوّل، ۱۳۸۰ش، ص۱۷۲؛ جوادی آملی، عبدالله، ولایت فقیه، قم، نشر اسراء، ۱۳۷۸ش، ص۱۵۱-۱۵۲.</ref> مسئله [[ولایت‌فقیه]] ناسازگار شمرده‌اند. علاوه بر این به گفته [[مرتضی مطهری]]، اسلام‌پژوه، براساس برخی روایات، قبل از قیام مهدی(ع) دولتی از اهل حق شکل می‌گیرد که تا قیام وی ادامه پیدا می‌کند.<ref>مطهری، مرتضی، قیام و انقلاب مهدی از دیدگاه فلسفه تاریخ، قم، انتشارات صدرا، ص۶۷–۶۸.</ref>
-. قیام زید: زید فرزند بزرگوار امام سجاد (ع) و برادر امام باقر (ع) است كه در مقابل ستمكاری‌های هشام خلیفه اموی و عمالش به پا خاست و بر ضد امویان قیام كرد. <ref>مسعودی، علی، مروج الذهب، منشورات موسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت، 1411ق، ج3، ص318.</ref>این قیام در روایات فراوانی مورد تایید امامان بعدی قرار گرفته است.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چاپ دوّم، ‌1403ق ـ 1983م، ج46، ص199.</ref>از امام کاظم نقل شده است که فرمود: كه عمویم زید در راه رضایت آل محمد (ص) قیام كرد.<ref>مروج الذهب، ج3، ص318.</ref>از امام هشتم هم نقل شده که فرمود: زید از علما آل محمد بود و برای خداوند خشم نمود، و برای خداوند با دشمنانش جنگید تا به شهادت رسید.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چاپ دوم، ج11، ص39، روایت 11.</ref>
+روایت پرچم طاغوت بودن قیام‌های قبل از ظهور، به قرائن خارجی قید بر می‌دارد، كه هر پرچمی كه در مسیر ضلالت برافراشته شود طاغوت است نه پرچم حق و هرگز به اطلاق روایت كه هر قیامی قبل از [[ظهور مهدی]] طاغوتی است نمی‌توان تمسك نمود، چرا كه قیام‌های فراوانی در تاریخ توسط غیر ائمه (ع) و انسان‌های غیرمعصوم برپا شده است كه مورد تأیید ائمه قرار گرفته‌اند.
-. قیام یحیی بن زید: بعد از شهادت زید در سال 121 هـ . پسرش، یحیی، دنبال كار پدر را گرفت و بالاخره در سال 125 هـ . در جوزجان، هنگام جنگ با سپاه [[بنی‌امیه|بنی امیه]]، تیری به پیشانیش اصابت كرد و در میدان جنگ كشته شد و نیروهایش پراكنده شدند. <ref>ابن واضح، یعقوبی، تاریخ یعقوبی، منشورات الشریف الرضی، قم، 1414هـ ، ج 2، ص 326و 327 و 333.</ref>
+* '''قیام زید:''' زید فرزند امام سجاد (ع) و برادر امام باقر (ع) است كه در مقابل ستم‌كاری‌های هشام خلیفه اموی به پا خاست و بر ضد امویان قیام كرد.<ref>مسعودی، علی، مروج الذهب، منشورات موسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت، 1411ق، ج3، ص318.</ref> این قیام در روایات فراوانی مورد تایید امامان بعدی قرار گرفته است.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چاپ دوّم، ‌1403ق ـ 1983م، ج46، ص199.</ref>از امام کاظم نقل شده است که فرمود:{{متن عربی|ترجمه=عمویم زید در راه رضایت آل محمد (ص) قیام كرد.}}<ref>مروج الذهب، ج3، ص318.</ref> امام رضا(ع) فرمود: {{متن عربی|ترجمه=زید از علمای آل محمد بود و برای خداوند خشم نمود، و برای خداوند با دشمنانش جنگید تا به شهادت رسید.}}<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چاپ دوم، ج11، ص39، روایت 11.</ref>
+* '''قیام یمانی:''' در روایات به قیام یمانی بر علیه طاغوت اشاره شده و تأیید شده است.<ref>مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج52، ص253.</ref>
-. [[قیام مختار]] بن ابی عبیدی ثقفی، كه امام زین‌العابدین در تأیید قیام او فرمود: اگر برده‌ای از زنگار برای یاری ما قیام كند بر همگان واجب است او را یاری رسانند.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چاپ دوّم، ‌1403ق/ 1983م، ج45، ص365.</ref>
+استاد مطهری در این زمینه می‌فرماید: «از نظر روایات اسلامی در مقدّمه قیام و ظهور امام یك سلسله قیام‌های دیگر از طرف اهل‌ حق صورت می‌گیرد، آن چه به نام [[قیام یمانی]] قبل از ظهور بیان شده است، نمونه‌ای از این سلسله قیام‌ها است. در برخی روایات اسلامی سخن از دولتی است از اهل حق كه تا قیام مهدی (عج) ادامه پیدا می‌كند.<ref>مطهری، مرتضی، قیام و انقلاب مهدی از دیدگاه فلسفة تاریخ، قم، انتشارات صدرا، ص67ـ68.</ref>
-.  قیام یمانی و... كه در روایات بدان اشاره شده و تأیید شده است.<ref>بحار الانوار، ج52، ص253.</ref>
-استاد مطهری در این زمینه می‌فرماید: «از نظر روایات اسلامی در مقدّمه قیام و ظهور امام یك سلسله قیام‌های دیگر از طرف اهل‌ حق صورت می‌گیرد، آن چه به نام [[قیام یمانی]] قبل از ظهور بیان شده است، نمونه‌ای از این سلسله قیام‌ها است، این جریان نیز ابتدا به ساكن و بدون زمینة قبلی رخ نمی‌دهد. در برخی روایات اسلامی سخن از دولتی است از اهل حق كه تا قیام مهدی (عج) ادامه پیدا می‌كند.<ref>مطهری، مرتضی، قیام و انقلاب مهدی از دیدگاه فلسفة تاریخ، قم، انتشارات صدرا، ص67ـ68.</ref>
+{{پایان پاسخ}}
-{{پایان پاسخ}}
 == مطالعه بیشتر ==
 * حکومت اسلامی، احمد واعظی، ص۱۴۷–۱۴۲.