پرش به محتوا

اللهم: تفاوت میان نسخه‌ها

A.rezapour (بحث | مشارکت‌ها)
ابرابزار
 
فرج الله عباسی (بحث | مشارکت‌ها)
جزبدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{در دست ویرایش|کاربر=A.rezapour }}
{{شروع متن}}
{{شروع متن}}
{{سوال}}
{{سوال}}
در صلوات کلمه «اللّهم»، هم ضمیر است و هم ضمیر نیست، در این باره یک مثال و توضیح مختصر برایم بیان کنید؟
کلمه «اللّهم» از چه کلماتی تشکیل شده است؟
{{پایان سوال}}
{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}
{{پاسخ}}
در اینکه کلمه «اللهمّ» متشکل از چه چیزهایی است بین علمای بزرگ صرف و نحو اختلاف است. سیبویه و خلیل از علمای بزرگ صرف و نحو می‌گویند: اصل آن «یا الله» بوده، لذا «یا» از ابتدای آن حذف شده و عوض از آن میم مشدّده بعد از الله آمده است.<ref>شیخ طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، قم، نشر مکتب الاعلام الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۰۹ ق، ج۲، ص۴۲۸، و طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات ناصر خسرو، چاپ اول، ۱۳۶۵ج۱، ص۷۲۵.</ref>
{{درگاه|واژه‌ها}}
کلمه '''اللهم''' چندین بار در [[قرآن]] آمده است.<ref>سوره آل‏ عمران، آیه۲۶: {{قرآن|قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ...}} سوره مائده، آیه۱۱۴: {{قرآن|قالَ عيسَى ابْنُ مَرْيَمَ اللَّهُمَّ رَبَّنا ...}} سوره انفال، آیه۳۲: {{قرآن|وَ إِذْ قالُوا اللَّهُمَّ ...}} سوره يونس، آیه۱۰: {{قرآن| دَعْواهُمْ فيها سُبْحانَكَ اللَّهُمَّ ...}} سوره زمر، آیه۴۶: {{قرآن|قُلِ اللَّهُمَّ فاطِرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ...}}</ref>


بسیاری از علمای صرف و نحو و مفسران<ref>طیب، تفسیر الطیب البیان، تهران، انتشارات اسلام، چاپ دوم، ۱۳۷۴، ج۲، ص۱۵۷، و حجازی، محمد محمود، التفسیر الواضح، بیروت، انتشارات دارالجیل، چاپ اول، ۱۹۹۳م، ج۱، ص۲۲۰.</ref> نیز این وجه را پذیرفته‌اند. قول دیگری در اللّهم وجود دارد که فرّاء عالم بزرگ صرف و نحو آن را بیان کرده، ایشان می‌گوید: «اللّهم» در اصل «یا الله أمّ بخیرٍ» بوده است. همزه حذف شده و تبدیل به یا اللّهم بخیر شده است.<ref>التبیان فی تفسیر القرآن، همان، و مجمع البیان فی تفسیر القرآن، همان.</ref>
مفسران در اصل و ریشه کلمه '''اللهمّ''' دو دیدگاه دارند:
# یا الله: اللهم در اصل يا اللّه‏ بود؛ دو حرف(ی ا) را از اول آن برداشته و دو حرف(م م) به آخرش اضافه کردند و در هم ادغام شدند و '''اللهمّ''' شد. ‏<ref>نحاس، احمد بن محمد، اعراب القرآن، بیروت، دار الكتب العلميه، منشورات محمد علي بيضون، چاپ اول، ۱۴۲۱ق، ج۱، ص۱۵۰ و ص۲۸۹. </ref><ref>قشيرى، عبدالكريم بن هوازن، لطائف الاشارات: تفسير صوفى كامل للقرآن الكريم، مصر - قاهره ، الهيئه المصريه العامه للكتاب، چاپ سوم، ۲۰۰۰ م، ج۱، ص۲۳۰.</ref> حرف «یا» در اول کلمه «الله» حرف ندا بود. <ref>طوسى، محمد بن حسن، التبيان في تفسير القرآن، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ اول، ج۲، ص۴۲۸. ج۵، ص۳۴۴.</ref>
# یا الله امّ: از «فرّاء» عالم ادبیات عرب نقل شده که «اللّهم» در اصل «یا الله أمّ» بوده است. همزه «أمّ» حذف شده و تبدیل به «یا اللّهم» شده و سپس حرف «یاء» افتاده و کلمه «اللهم» مانده است. <ref>طوسى، محمد بن حسن، التبيان في تفسير القرآن، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ اول، ج۲، ص۴۲۸. </ref><ref>جرجانى، عبدالقاهر بن عبدالرحمن، درج الدرر فى تفسير القرآن العظيم، اردن - عمان ، دار الفكر، چاپ اول، ۱۴۳۰ق، ج۱، ص۳۸۸.</ref>


امّا این نظریه مورد قبول علمای دیگر واقع نشده است. پس همانگونه که می‌بینیم در اینجا ضمیر هم وجود ندارد، بلکه کلمه تشکیل شده از دو قسمت الله و میم مشدّده است.
{{پایان پاسخ}}
{{پایان پاسخ}}


خط ۲۱: خط ۲۲:
}}
}}
{{تکمیل مقاله
{{تکمیل مقاله
  | شناسه =
  | شناسه =-
  | تیترها =
  | تیترها =-
  | ویرایش =
  | ویرایش =شد
  | لینک‌دهی =
  | لینک‌دهی =
  | ناوبری =
  | ناوبری =
  | نمایه =
  | نمایه =
  | تغییر مسیر =
  | تغییر مسیر = شد
  | ارجاعات =
  | ارجاعات =
  | بازبینی =
  | ارزیابی کمی =شد
  | تکمیل =
  | تکمیل =
  | اولویت =
  | اولویت =ج
  | کیفیت =
  | کیفیت =ب
}}
}}
{{پایان متن}}
{{پایان متن}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۷ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۳

سؤال

کلمه «اللّهم» از چه کلماتی تشکیل شده است؟

درگاه‌ها


کلمه اللهم چندین بار در قرآن آمده است.[۱]

مفسران در اصل و ریشه کلمه اللهمّ دو دیدگاه دارند:

  1. یا الله: اللهم در اصل يا اللّه‏ بود؛ دو حرف(ی ا) را از اول آن برداشته و دو حرف(م م) به آخرش اضافه کردند و در هم ادغام شدند و اللهمّ شد. ‏[۲][۳] حرف «یا» در اول کلمه «الله» حرف ندا بود. [۴]
  2. یا الله امّ: از «فرّاء» عالم ادبیات عرب نقل شده که «اللّهم» در اصل «یا الله أمّ» بوده است. همزه «أمّ» حذف شده و تبدیل به «یا اللّهم» شده و سپس حرف «یاء» افتاده و کلمه «اللهم» مانده است. [۵][۶]


منابع

  1. ↑ سوره آل‏ عمران، آیه۲۶: ﴿قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ...﴾ سوره مائده، آیه۱۱۴: ﴿قالَ عيسَى ابْنُ مَرْيَمَ اللَّهُمَّ رَبَّنا ...﴾ سوره انفال، آیه۳۲: ﴿وَ إِذْ قالُوا اللَّهُمَّ ...﴾ سوره يونس، آیه۱۰: ﴿دَعْواهُمْ فيها سُبْحانَكَ اللَّهُمَّ ...﴾ سوره زمر، آیه۴۶: ﴿قُلِ اللَّهُمَّ فاطِرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ...﴾
  2. ↑ نحاس، احمد بن محمد، اعراب القرآن، بیروت، دار الكتب العلميه، منشورات محمد علي بيضون، چاپ اول، ۱۴۲۱ق، ج۱، ص۱۵۰ و ص۲۸۹.
  3. ↑ قشيرى، عبدالكريم بن هوازن، لطائف الاشارات: تفسير صوفى كامل للقرآن الكريم، مصر - قاهره ، الهيئه المصريه العامه للكتاب، چاپ سوم، ۲۰۰۰ م، ج۱، ص۲۳۰.
  4. ↑ طوسى، محمد بن حسن، التبيان في تفسير القرآن، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ اول، ج۲، ص۴۲۸. ج۵، ص۳۴۴.
  5. ↑ طوسى، محمد بن حسن، التبيان في تفسير القرآن، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ اول، ج۲، ص۴۲۸.
  6. ↑ جرجانى، عبدالقاهر بن عبدالرحمن، درج الدرر فى تفسير القرآن العظيم، اردن - عمان ، دار الفكر، چاپ اول، ۱۴۳۰ق، ج۱، ص۳۸۸.