حدیث عالمان حاکم بر مردم هستند: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
ویرایش و تکمیل مدخل |
||
| (۲۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{شروع متن}} | {{شروع متن}} | ||
{{سوال}} | {{سوال}} | ||
روایتی از امام علی(ع) نقل شده که در آن عالمان حاکم مردم دانسته شده است. آیا این حدیث از نظر سند معتبر است؟ مراد از عالمان در این حدیث چه کسانی هستند؟ | |||
{{پایان سوال}} | |||
{{درگاه|حوزه و روحانیت}} | |||
{{پاسخ}} | {{پاسخ}} | ||
{{جعبه اطلاعات حدیث | |||
| عنوان = | |||
| تصویر = | |||
| توضیح تصویر = | |||
| اندازه تصویر = | |||
| نامهای دیگر = | |||
| موضوع = | |||
| به نقل از = [[امام علی(ع)]] | |||
| روایات مشابه = حدیثی از [[امام حسین(ع)]] که در [[تحف العقول (کتاب)|کتاب تحف العقول]] ذکر شده است. | |||
| راوی اصلی = ندارد | |||
| دیگر راویان = ندارد | |||
| اعتبار سند = [[حدیث ضعیف|ضعیف]] | |||
| منابع شیعه = [[کتاب غرر الحکم و درر الکلم|غرر الحکم و درر الکلم]] | |||
| منابع سنی = | |||
| توضیحات = چون نویسندگان کتاب غرر الحکم و کتاب تحف العقول، اسناد احادیث را حذف کردهاند؛ نمیتوان به اینگونه روایات استناد کرد. | |||
}} | |||
{{درگاه|حکومت دینی}} | |||
'''عالمان حاکم بر مردم هستند،''' محتوای حدیثی است که برای بار نخست در [[غرر الحکم و درر الکلم (کتاب)|کتاب غُرَرُ الْحِکَم و دُرَرُ الْکَلِم]] بدون سلسله سند از [[امام علی(ع)]] نقل شده است. مضمون این حدیث را حرانی در کتاب تحف العقول از امام حسین(ع) نقل کرده است. | |||
نویسندگان کتاب غرر الحکم و کتاب تحف العقول، اسناد احادیث را حذف کردهاند. عالمان علم حدیث روایتی که سند آن ذکر نشده را [[حدیث ضعیف|ضعیف]] شمردهاند. | |||
این روایت را به این معنا دانستهاند که مردم باید حکم عالمان را پذیرفته و با آن مخالفت نکنند. مراد از عالمان در این روایت را در درجه نخست [[امامان شیعه|امامان معصوم(ع)]] و در مرتبه بعد، عالمان شیعه شمردهاند. | |||
== متن حدیث == | |||
{{عربی بزرگ|اَلْعُلَمَاءُ حُكَّامٌ عَلَى اَلنَّاسِ<ref name=":0">تمیمی آمدی، عبدالواحد، غرر الحکم و درر الکلم، قم، دار الکتاب الاسلامی، ۱۴۱۰ق، ص۳۶.</ref>| ترجمه= عالمان حاکمان بر مردم هستند.}} | |||
== بررسی سندی == | |||
اولین منبع حدیثی که روایت حاکم بودن عالمان بر مردم را ذکر کرده، [[غرر الحکم و درر الکلم (کتاب)|کتاب غُرَر الحِکَم و دُرَر الکَلِم]] نوشته [[عبدالواحد تمیمی آمدی|عبدالواحد تمیمی آمُدی]]، عالم [[شیعه]] اواخر قرن پنجم و نیمه نخست قرن ششم است.<ref name=":0" /> | |||
نویسنده کتاب غرر الحکم و درر الکلم در مقدمه کتابش گفته، سندهای روایات را حذف کرده است.<ref>تمیمی آمدی، عبد الواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، تحقیق سید مهدی رجایی، دار الکتاب الاسلامی، قم، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق، ص۱۴.</ref> هر چند برخی این سخن را دلیلی دانستهاند بر اینکه روایات این کتاب دارای سند بوده و نویسنده اسناد روایات را حذف کرده است؛<ref>موسوی، سید محسن، گزیده متون حدیثی۲ (غرر الحکم و درر الکلم)، دار الحدیث، قم، چاپ اول، ۱۳۸۳ش، ص۱۳.</ref> اما عالمان [[علم رجال]] و [[علم حدیث|حدیث]]، روایاتی را که سند آنها ذکر نشده باشد را، از نظر سندی [[حدیث ضعیف|ضعیف]] شمرده و گفتهاند چنین حدیثی حجیت ندارد. | |||
<ref>مامقانى، عبدالله، تنقيح المقال في علم الرجال، بىجا، بىنا، چاپ اول، ج۳خاتمه، ص۴۷.</ref> | |||
<ref>سيفى مازندرانى، على اكبر، مقياس الرواه، قم، مؤسسه النشر الإسلامي، چاپ اول، ص۲۰۶.</ref> | |||
مشابه این روایت از نظر محتوا، از [[امام حسین(ع)]] نقل شده و در آن جریان کارها و احکام در دست عالمان الهی که امانتدار [[حلال]] و [[حرام]] خدایند، شمرده شده است.<ref>{{متن عربی|مَجَارِيَ الْأُمُورِ وَ الْأَحْكَامِ عَلَى أَيْدِي الْعُلَمَاءِ }} «ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول، تحقیق: علیاکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین، چاپ دوم، ۱۴۰۴ ق/ ۱۳۶۳ش، ص۲۳۸.»</ref> | |||
نویسنده [[تحف العقول|کتاب تحف العقول]] نیز سلسله سند همه روایات را حذف کرده است<ref>ابن شعبه حرانى، حسن بن على، تحف العقول، تحقیق: علیاکبر غفاری، قم، جامعه مدرسين، چاپ دوم، ۱۴۰۴ ق/ ۱۳۶۳ش، ص۳.</ref> و نمیتوان به چنین روایاتی استناد کرد. | |||
<ref>مامقانى، عبدالله، تنقيح المقال في علم الرجال، بىجا، بىنا، چاپ اول، ج۳خاتمه، ص۴۷.</ref> | |||
<ref>سيفى مازندرانى، على اكبر، مقياس الرواه، قم، مؤسسه النشر الإسلامي، چاپ اول، ص۲۰۶.</ref> | |||
دلیل حجیت نداشتن اینگونه روایات این استکه روایاتی را که راویان آن حذف شده باشند، مرسل گویند و روایات مرسل حجیت ندارند؛ چون مشخص نیست راوی آن قابل اعتماد بود یا نه. | |||
<ref>كجورى شيرازى، محمدمهدى، الفوائد الرجاليه، قم، موسسه علمى فرهنگى دار الحديث، سازمان چاپ و نشر، چاپ اول، ۱۴۲۴ق، ص۲۰۳.</ref> | |||
<ref>مهريزى، مهدى، ميراث حديث شيعه، قم، موسسه علمى فرهنگى دار الحديث، سازمان چاپ و نشر، چاپ اول، ۱۳۸۰ش، ج۲، ص۵۴۰.</ref> | |||
<ref>ايروانى، باقر، دروس تمهيديه فى القواعد الرجاليه، قم، مدين، چاپ دوم، ۱۴۳۱ق، ص۲۱۴.</ref> | |||
== محتوا == | |||
بر اساس روایت «عالمان حاکم بر مردم هستند»، مردم باید حکم عالمان را پذیرفته و با آن مخالفت نکنند.<ref>آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین، شرح آقا جمال خوانساری بر غرر الحکم و درر الکلم، تحقیق: جلال الدین حسینی ارموی محدث، تهران، دانشگاه تهران، چاپ چهارم، ۱۳۶۶ش، ج۱، ص۱۳۷.</ref> مراد از عالمان در این روایت را در درجه نخست [[امامان شیعه|امامان معصوم(ع)]]<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد(ص)، تحقیق: محسن کوچهباغی، قم، مکتبه آیة الله المرعشی النجفی، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۹، ح۴.</ref> و در مرتبه بعد، عالمان شیعه که خود از دستورات امامان(ع) پیروی میکنند، دانستهاند.<ref>حکیمی، محمدرضا، الحیاة، ترجمه احمد آرام، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، چاپ اول، ۱۳۸۰ش، ج۲، ص۵۵۵.</ref> | |||
{{پایان پاسخ}} | {{پایان پاسخ}} | ||
| خط ۳۴: | خط ۵۷: | ||
{{پانویس|۲}} | {{پانویس|۲}} | ||
{{شاخه | {{شاخه | ||
| شاخه اصلی = | | شاخه اصلی =حدیث | ||
| شاخه فرعی۱ = | | شاخه فرعی۱ =فقه الحدیث | ||
| شاخه فرعی۲ = | | شاخه فرعی۲ = | ||
| شاخه فرعی۳ = | | شاخه فرعی۳ = | ||
}} | }} | ||
{{تکمیل مقاله | {{تکمیل مقاله | ||
| شناسه = | | شناسه =شد | ||
| تیترها = | | تیترها =شد | ||
| ویرایش = | | ویرایش =شد | ||
| لینکدهی = | | لینکدهی =شد | ||
| ناوبری = | | ناوبری = | ||
| نمایه = | | نمایه = | ||
| تغییر مسیر = | | تغییر مسیر =شد | ||
| ارجاعات = | | ارجاعات = | ||
| | | ارزیابی کمی = | ||
| تکمیل = | | تکمیل = | ||
| اولویت = | | اولویت =ج | ||
| کیفیت = | | کیفیت =ب | ||
}} | }} | ||
{{پایان متن}} | {{پایان متن}} | ||
[[رده:منبعشناسی]] | |||
[[رده:ولایت فقیه]] | |||
[[رده:حکومت اسلامی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۲۵ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۰۶
سؤال
روایتی از امام علی(ع) نقل شده که در آن عالمان حاکم مردم دانسته شده است. آیا این حدیث از نظر سند معتبر است؟ مراد از عالمان در این حدیث چه کسانی هستند؟
درگاهها
| اطلاعات حدیث | |
|---|---|
| به نقل از | امام علی(ع) |
| روایات مشابه | حدیثی از امام حسین(ع) که در کتاب تحف العقول ذکر شده است. |
| راویان | |
| راوی اصلی | ندارد |
| دیگر راویان | ندارد |
| سند | |
| اعتبار سند | ضعیف |
| منابع شیعه | غرر الحکم و درر الکلم |
| توضیحات | چون نویسندگان کتاب غرر الحکم و کتاب تحف العقول، اسناد احادیث را حذف کردهاند؛ نمیتوان به اینگونه روایات استناد کرد. |
درگاهها
عالمان حاکم بر مردم هستند، محتوای حدیثی است که برای بار نخست در کتاب غُرَرُ الْحِکَم و دُرَرُ الْکَلِم بدون سلسله سند از امام علی(ع) نقل شده است. مضمون این حدیث را حرانی در کتاب تحف العقول از امام حسین(ع) نقل کرده است.
نویسندگان کتاب غرر الحکم و کتاب تحف العقول، اسناد احادیث را حذف کردهاند. عالمان علم حدیث روایتی که سند آن ذکر نشده را ضعیف شمردهاند.
این روایت را به این معنا دانستهاند که مردم باید حکم عالمان را پذیرفته و با آن مخالفت نکنند. مراد از عالمان در این روایت را در درجه نخست امامان معصوم(ع) و در مرتبه بعد، عالمان شیعه شمردهاند.
متن حدیث
| « | اَلْعُلَمَاءُ حُكَّامٌ عَلَى اَلنَّاسِ[۱]
عالمان حاکمان بر مردم هستند. |
» |
بررسی سندی
اولین منبع حدیثی که روایت حاکم بودن عالمان بر مردم را ذکر کرده، کتاب غُرَر الحِکَم و دُرَر الکَلِم نوشته عبدالواحد تمیمی آمُدی، عالم شیعه اواخر قرن پنجم و نیمه نخست قرن ششم است.[۱]
نویسنده کتاب غرر الحکم و درر الکلم در مقدمه کتابش گفته، سندهای روایات را حذف کرده است.[۲] هر چند برخی این سخن را دلیلی دانستهاند بر اینکه روایات این کتاب دارای سند بوده و نویسنده اسناد روایات را حذف کرده است؛[۳] اما عالمان علم رجال و حدیث، روایاتی را که سند آنها ذکر نشده باشد را، از نظر سندی ضعیف شمرده و گفتهاند چنین حدیثی حجیت ندارد. [۴] [۵]
مشابه این روایت از نظر محتوا، از امام حسین(ع) نقل شده و در آن جریان کارها و احکام در دست عالمان الهی که امانتدار حلال و حرام خدایند، شمرده شده است.[۶]
نویسنده کتاب تحف العقول نیز سلسله سند همه روایات را حذف کرده است[۷] و نمیتوان به چنین روایاتی استناد کرد. [۸] [۹]
دلیل حجیت نداشتن اینگونه روایات این استکه روایاتی را که راویان آن حذف شده باشند، مرسل گویند و روایات مرسل حجیت ندارند؛ چون مشخص نیست راوی آن قابل اعتماد بود یا نه. [۱۰] [۱۱] [۱۲]
محتوا
بر اساس روایت «عالمان حاکم بر مردم هستند»، مردم باید حکم عالمان را پذیرفته و با آن مخالفت نکنند.[۱۳] مراد از عالمان در این روایت را در درجه نخست امامان معصوم(ع)[۱۴] و در مرتبه بعد، عالمان شیعه که خود از دستورات امامان(ع) پیروی میکنند، دانستهاند.[۱۵]
منابع
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ تمیمی آمدی، عبدالواحد، غرر الحکم و درر الکلم، قم، دار الکتاب الاسلامی، ۱۴۱۰ق، ص۳۶.
- ↑ تمیمی آمدی، عبد الواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، تحقیق سید مهدی رجایی، دار الکتاب الاسلامی، قم، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق، ص۱۴.
- ↑ موسوی، سید محسن، گزیده متون حدیثی۲ (غرر الحکم و درر الکلم)، دار الحدیث، قم، چاپ اول، ۱۳۸۳ش، ص۱۳.
- ↑ مامقانى، عبدالله، تنقيح المقال في علم الرجال، بىجا، بىنا، چاپ اول، ج۳خاتمه، ص۴۷.
- ↑ سيفى مازندرانى، على اكبر، مقياس الرواه، قم، مؤسسه النشر الإسلامي، چاپ اول، ص۲۰۶.
- ↑ «مَجَارِيَ الْأُمُورِ وَ الْأَحْكَامِ عَلَى أَيْدِي الْعُلَمَاءِ» «ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول، تحقیق: علیاکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین، چاپ دوم، ۱۴۰۴ ق/ ۱۳۶۳ش، ص۲۳۸.»
- ↑ ابن شعبه حرانى، حسن بن على، تحف العقول، تحقیق: علیاکبر غفاری، قم، جامعه مدرسين، چاپ دوم، ۱۴۰۴ ق/ ۱۳۶۳ش، ص۳.
- ↑ مامقانى، عبدالله، تنقيح المقال في علم الرجال، بىجا، بىنا، چاپ اول، ج۳خاتمه، ص۴۷.
- ↑ سيفى مازندرانى، على اكبر، مقياس الرواه، قم، مؤسسه النشر الإسلامي، چاپ اول، ص۲۰۶.
- ↑ كجورى شيرازى، محمدمهدى، الفوائد الرجاليه، قم، موسسه علمى فرهنگى دار الحديث، سازمان چاپ و نشر، چاپ اول، ۱۴۲۴ق، ص۲۰۳.
- ↑ مهريزى، مهدى، ميراث حديث شيعه، قم، موسسه علمى فرهنگى دار الحديث، سازمان چاپ و نشر، چاپ اول، ۱۳۸۰ش، ج۲، ص۵۴۰.
- ↑ ايروانى، باقر، دروس تمهيديه فى القواعد الرجاليه، قم، مدين، چاپ دوم، ۱۴۳۱ق، ص۲۱۴.
- ↑ آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین، شرح آقا جمال خوانساری بر غرر الحکم و درر الکلم، تحقیق: جلال الدین حسینی ارموی محدث، تهران، دانشگاه تهران، چاپ چهارم، ۱۳۶۶ش، ج۱، ص۱۳۷.
- ↑ صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد(ص)، تحقیق: محسن کوچهباغی، قم، مکتبه آیة الله المرعشی النجفی، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۹، ح۴.
- ↑ حکیمی، محمدرضا، الحیاة، ترجمه احمد آرام، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، چاپ اول، ۱۳۸۰ش، ج۲، ص۵۵۵.