زیور زندگی دنیا از نگاه قرآن

سؤال

از دیدگاه قرآن شریف، زیور زندگی دنیا چیست؟

قرآن، هرچیز دوست داشتنی از جمله زنان، فرزندان، اموال و ثروت، اسبان و چهارپایان و زراعت را زینت این دنیا می‌داند. قرآن حتی هرچه روی زمین است را هم زینت می‌داند. این زینت‌ها فی نفسه مذموم نیستند اما گاهی وسیله آزمایش انسان قرار می‌گیرند و انسان باید بین این زینت‌ها و دین خود یکی را انتخاب کند. از همین جهت میل مطلق به زینت‌های دنیا گاهی انسان را گمراه می‌کند و برای او عذاب آخرت را به همراه دارد.

مصادیق زینت دنیا

• زندگی مادی: ﴿زُيِّنَ لِلَّذينَ كَفَرُوا الْحَياةُ الدُّنْيا؛ زندگى دنيا براى كافران زينت داده شده است.﴾(بقره:۲۱۲) ملاك و علت انحراف‌ها، زينت يافتن زندگى دنيا در نظر مردم است. وقتى شيطان زندگى دنيا را زينت داد، انسان را وا مى‏‌دارد تا از هواى نفس پيروى كند، و حقيقت را از ياد ببرد، تنها همتش رسيدن به شهوات و جاه و مقام باشد.
• محبّت امور مادى، از زنان و فرزندان، اموال هنگفت از طلا و نقره و اسب‌هاى ممتاز و چهارپايان و زراعت: ﴿زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ مِنَ النِّساءِ وَ الْبَنينَ وَ الْقَناطيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ وَ الْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَ الْأَنْعامِ وَ الْحَرْثِ ذلِكَ مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ اللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الْمَآبِ؛ محبّت امور مادى، از زنان و فرزندان و اموال هنگفت از طلا و نقره و اسب‌هاى ممتاز و چهارپايان و زراعت، در نظر مردم جلوه داده شده است؛ (تا در پرتو آن، آزمايش و تربيت شوند؛ ولى) اينها (در صورتى كه هدف نهايى آدمى را تشكيل دهند،) سرمايه زندگى پست (مادى) است؛ و سرانجام نيك (و زندگىِ والا و جاويدان)، نزد خداست.﴾(آل عمران:۱۴) امور مورد علاقه، از جمله زنان و فرزندان و اموال در نظر مردم جلوه داده شده است، تا به وسيله آن آزمايش شوند؛ اينها سرمايه‏‌هاى زندگى دنيا است، و هرگز نبايد هدف اصلى انسان را تشكيل دهد و سرانجام نيك و زندگى جاويدان نزد خدا است. بدون اين وسايل، نمى‏توان زندگى كرد، و حتى پيمودن راه معنويت و سعادت نيز بدون وسايل مادى غير ممكن است، اما استفاده كردن از آنها در اين مسير مطلبى است و دلبستگى فوق العاده و پرستش آنها و هدف نهايى بودن مطلب ديگر.
• آسمان‌ها: ﴿وَ لَقَدْ جَعَلْنا فِي السَّماءِ بُرُوجاً وَ زَيَّنَّاها لِلنَّاظِرينَ؛ ما در آسمان برج‌هايى قرار داديم؛ و آن را براى بينندگان آراستيم.﴾(حجر:۱۶) خدا آسمان را با این ستاره‌ها زینت داد تا کسانی که نگاه می‌کنند و تفکر می‌کنند، از آن بهره ببرند. در آیات دیگر نیز ستارگان را زینت دانسته است.
• حیوانات: ﴿وَ الْخَيْلَ وَ الْبِغالَ وَ الْحَميرَ لِتَرْكَبُوها وَ زينَةً وَ يَخْلُقُ ما لا تَعْلَمُونَ؛ همچنين اسب‌ها و استرها و الاغ‌ها را آفريد؛ تا بر آنها سوار شويد و زينت شما باشد، و چيزهايى مى‌‏آفريند كه نمى‌‏دانيد.﴾(نحل:۸)
• زیبایی‌های روی زمین: ﴿إِنَّا جَعَلْنا ما عَلَى الْأَرْضِ زينَةً لَها لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً؛ ما آنچه را روى زمين است، زينت آن قرار داديم، تا آنها را بيازماييم كه كدامينشان بهتر عمل مى‏‌كنند!﴾(کهف:۷)
• مال و فرزند: ﴿الْمالُ وَ الْبَنُونَ زينَةُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ الْباقِياتُ الصَّالِحاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَواباً وَ خَيْرٌ أَمَلاً؛ مال و فرزندان، زینت زندگی دنیاست، و باقیات صالحات (ارزش‌های پایدار و شایسته) ثوابش نزد پروردگارت بهتر و امیدبخش‌تر است.﴾(کهف:۴۶) اين آيه انگشت روى دو قسمت از مهم‌‏ترين سرمايه‏‌هاى زندگى دنيا گذارده شده است كه بقيه به آن وابسته است: نيروى اقتصادى و نيروى انسانى؛ به همين دليل آنها كه بر تخت قدرت مى‏‌نشينند سعى در جمع‏‌آورى اين دو نيرو مى‏‌كنند.

آزمایش بندگان به وسیله زینت دنیا

قرآن زینت‌ها را وسیله امتحان و آزمایش انسان‌ها قرار داده است، چنان‌که می‌فرماید: ﴿إِنَّا جَعَلْنا ما عَلَى الْأَرْضِ زينَةً لَها لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً؛ در حقیقت ما آنچه را روی زمین است زینت آن قرار دادیم، تا آنها را بیازماییم که کدامین‌شان بهتر عمل می‌کنند.﴾(کهف:۷) ممکن است این زینت‌ها زمینه هدایت افراد را فراهم آورد و ممکن است همان زمینه گمراهی افراد شود. اگر برای رضای خدا از آن‌ها استفاده شود باعث نجات و سعادت و اگر برای فخر فروشی و تکاثر و … باشد باعث گمراهی خواهد شد.

مطالعه بیشتر

• زینت در قرآن، رخشنده توکلی
• اسلام و زیبایی‌های زندگی: رویکردی تحلیلی و تربیتی به سبک زندگی ، دکتر داود رجبی‌نیا