مقصود از نفخ روح
آیا نفخ روحی که در قرآن آمدهاست، در عالم رحم است یا در جای دیگر؟
قرآن در شرح آفرینش انسان، به موضوع دمیدن روح خداوند در انسان اشاره کرده‌است. انتساب این روح به خداوند نشان‌دهنده شرافت انسان است و او را موجود زنده‌ای قرار داده‌است. و این تفویضِ روح اعطای حیات واقعی غیر از حیات نباتی است.
دمیدن روح خداوند به انسان در قرآن
«نفخ» به معنای دمیدن در چیزی است.[۱] در قرآن سه بار آمدهاست که خداوند روح خود را در انسان دمیده‌است.
سوره سجده آیه ۹، اشاره به نفخ روح دارد: ﴿ثُمَّ سَوَّاهُ وَ نَفَخَ فيهِ مِنْ رُوحِهِ؛ آن گاه او را [از جهت اندام] درست و نیکو نمود، و از روح خود در وی دمید.﴾
آیه فوق اشاره به رحم مادر دارد. زمانی که نطفه منعقد می‌شود تنها یک نوع «حیات نباتی» است و دارای تغذیه و رشد و نمو است، ولی از حس و حرکت که نشانه حیات حیوانی و قوه ادراکیه که نشانه حیات انسانی است؛ در آن خبری نیست. اما تکامل نطفه به مرحله‌ای می‌رسد که شروع به حرکت می‌کند که قرآن تعبیر به نفخ روح می‌نماید[۲] و از لحاظ حقوق اسلامی، اگر اقدامی علیه جنین صورت بگیرد و جنین سقط شود و از چهار ماه بیشتر باشد؛ حکم یک انسان کامل را دارد و لذا لازم است دیه یک انسان کامل پرداخت شود.
خداوند، روحی که به انسان دمیده را به خود نسبت می‌دهد. اضافه كلمه روح به ضميرى كه به خدا بر مىگردد اضافه تشريفى است، و معنايش" ثم نفخ فيه من روح شريف و منسوب اليه" مىباشد، يعنى سپس خدا از روحى شريف و منسوب به خودش در او دميد.[۳]
در سوره حجر آیه ۲۹ آمده است: ﴿... وَنَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي؛ ... و از روح خود در او دمیدم﴾ اشاره به خلقت حضرت آدم از خاک و دمیدن روح دارد. در آيه شريفه مقصود از آن ايجاد روح در آدمى است. البته اين‌كه مىگوييم در آدمى، معنايش اين نيست كه روح مانند باد كه در جسم باد كرده داخل است در بدن آدمى داخل باشد، بلكه معنايش ارتباط دادن و بر قرار كردن رابطه ميان بدن و روح است.»[۴]
سوره ص، آیه ۷۲
﴿فَإِذَا سَوَّیتُهُ وَنَفَخْتُ فِیهِ مِن رُّ‌وحِی؛ پس چون او را [کاملاً] درست کردم و از روح خویش در او دمیدم﴾
علامه طباطبایی درباره این آیه می فرماید: «و "دميدن روح در آن"، عبارت است از اين‌كه او را موجودى زنده قرار دهد، و اگر روح دميده شده در انسان را به خود خداى تعالى نسبت داده و فرموده:" از روح خودم در آن دميدم"، به منظور شرافت دادن به آن روح است.»
مطالعه بیشتر
۱. مجمع البیان، طبرسی، ج۱۳، ص۱۸۴.
۲. تفسیر نمونه، مکارم شیرازی، ج۱۷، ص۱۲۶.
۳. المیزان، علامه طباطبایی، ج۱۲، ص۲۲۶.
منابع
- ↑ قرشى بنابى، سیدعلى اكبر، قاموس قرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ ششم، 1371 ه. ش، ج 7، ص 90، ذیل ماده نفخ.
- ↑ مکارم شیرازی، ناصر و همکاران، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ دهم، ۱۳۷۱، ج۱۷، ص127.
- ↑ طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان في تفسیر القرآن، مترجم: موسوى همدانی، محمد باقر، قم، جامعه مدرسين حوزه علميه قم، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ پنجم، 1374 ه. ش، ج16، ص374.
- ↑ طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان في تفسیر القرآن، مترجم: موسوى همدانی، محمد باقر، قم، جامعه مدرسين حوزه علميه قم، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ پنجم، 1374 ه. ش، ج۱۲، ص۲۲۷.