محبوبان خدا در آینه آیه ۵۴ سوره مائده

سؤال

مصداق آیهٔ ۵۴ سوره مائده چه کسانی هستند؟

درگاه‌ها

مصداق آیه ۵۴ سوره مائده را برخی از روایات، امام علی(ع) و امام زمان(ع) دانسته‌اند. برخی نیز گفته‌اند سلمان، یاران، هموطنان او مصداق این آیه هستند. این آیه همان‌طور که سیره قرآن است یک مفهوم کلی و جامع را بیان می‌کند که علی(ع) یا سلمان فارسی مصداق‌های مهم آن می‌باشند و شامل هر کسی که این برنامه‌ها را تعقیب کند نیز می‌شود، هر چند در روایات از آنها ذکری نشده باشد.

شناخت آیه

آیه، سخن از افرادی می‌گوید که بر اساس پیش‌بینی قرآن، در آینده از این آیین اسلام روی برمی‌گردانند و در قالب یک قانون کلی، به همه مسلمانان هشدار می‌دهد که: «اگر کسانی از شما از دین خود بازگردند، هرگز زیانی به خدا و آیین او و جامعه مسلمین و روند سریع پیشرفت‌شان نمی‌رسانند؛ چراکه خداوند در آینده جمعیتی را برمی‌انگیزد تا از این آیین حمایت کنند».». این آیه در حقیقت یک پیش‌گویی غیبی به شمار می‌رود و از این رویداد خبر می‌دهد که: خدای سبحان، در برابر تزویر و دورویی این مردم سست‌ایمان و آسیب‌هایی که از ناحیه آنان به دین وارد شده، و نیز در مقابل اینکه اینان محبت غیر خدا را بر محبت خدا ترجیح داده‌اند، به زودی قومی را خواهد آورد که هم او آنان را دوست می‌دارد و هم آنان او را دوست خواهند داشت؛ مردمی که در برابر مؤمنان، فروتن و نرم‌خو و در برابر کافران، سخت و شکست‌ناپذیرند؛ مردمی که در راه خدا جهاد می‌کنند و از سرزنش هیچ سرزنش‌کننده‌ای هراسی ندارند.

متن و ترجمه آیه

﴿ یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا مَنْ یَرْتَدَّ مِنْکُمْ عَنْ دِینِهِ فَسَوْفَ یَأْتِی اللَّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَیُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ أَعِزَّةٍ عَلَی الْکَافِرِینَ یُجَاهِدُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَلَا یَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ ۚ ذٰلِکَ فَضْلُ اللَّهِ یُؤْتِیهِ مَنْ یَشَاءُ ۚ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ

ای کسانی که ایمان آورده‌اید، هر که از شما از دینش بازگردد چه باک؛ زودا که خدا مردمی را بیاورد که دوست‌شان بدارد و دوستش بدارند. در برابر مؤمنان فروتنند و در برابر کافران سرکش؛ در راه خدا جهاد می‌کنند و از ملامت هیچ ملامت‌گری نمی‌هراسند. این فضل خداست که به هر کس که خواهد ارزانی دارد، و خداوند بخشاینده و داناست.

مائده:۵۴

﴾

قومِ دوست‌دار دوست‌داشته خدا

خداوند در این آیه از قومی سخن می‌گوید که هم خدا آن‌ها را دوست می‌دارد و هم آن‌ها خدا را دوست می‌دارند؛ اینکه مصداق آیه اشاره به چه اشخاصی می‌کند و منظور از این یاوران اسلام کیانند که خدا آنها را به این صفات ستوده است، در روایات وارد شده که این آیه در مورد علی(ع) در فتح خیبر، یا مبارزه با «ناکثین» و «قاسطین» و «مارقین» (آتش‌افروزان جنگ جمل، و سپاه معاویه، و خوارج) نازل شده است‏.

• علی(ع) و پیروانش:امام باقر(ع) درباره‌ی‏ ﴿یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ﴾ فرمود: «مراد علی(ع) و شیعیان اویند».
• حضرت مهدی و یارانش: علّامه بحرانی در تفسیر «البرهان» گفته است: کسانی که به ناحق، حق آل محمد(ص) را غصب کردند و از دین برگشتند، خداوند در آینده قومی را می‌آورد که آنها خدا را دوست دارند و خداوند آن‌ها را. گفته شده این آیه در مورد حضرت قائم(عج) و اصحاب او و کسانی که جهاد می‌کنند و از هیچ چیزی هراس ندارند، نازل شده است.
• سلمان و هم‌وطنانش: در روایتی آمده است هنگامی که از پیامبر(ص) درباره این آیه سؤال کردند دست خود را بر شانه «سلمان» زد و فرمود: «این و یاران او و هم‌وطنان او هستند». و به این ترتیب از اسلام آوردن ایرانیان و کوشش‌ها و تلاش‌های پرثمر آنان برای پیشرفت اسلام در زمینه‌های مختلف، پیشگویی کرد.
• یاران حضرت مهدی(ع): در روایات دیگری آمده است این آیه درباره یاران مهدی(ع) نازل شده است که با تمام قدرت در برابر آنها که از آئین حق و عدالت مرتد شده‌اند می‌ایستند و جهان را پر از ایمان و عدل و داد می‌کنند.

شکی نیست که این روایات که در تفسیر آیه وارد شده با هم تضاد ندارد، زیرا این آیه همان‌طور که سیره قرآن است یک مفهوم کلی و جامع را بیان می‌کند که علی(ع) یا سلمان فارسی مصداق‌های مهم آن می‌باشند و کسان دیگری که این برنامه‌ها را تعقیب می‌کنند نیز شامل می‌شود، هر چند در روایات از آنها ذکری نشده باشد.