پرش به محتوا

ام‌کلثوم بنت علی بن ابی‌طالب: تفاوت میان نسخه‌ها

روح الله بهمنی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
روح الله بهمنی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲: خط ۲:
{{شروع متن}}
{{شروع متن}}
{{سوال}}
{{سوال}}
آیا حضرت زهرا(س) فرزندی به نام ام‌کلثوم داشتند؟
آیا حضرت زهرا(س) دختری به نام ام‌کلثوم داشتند؟
{{پایان سوال}}
{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}
{{پاسخ}}

نسخهٔ ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۵۵

سؤال

آیا حضرت زهرا(س) دختری به نام ام‌کلثوم داشتند؟

درگاه‌ها


مقدمه

ام کلثوم دختر امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب(ع) و زهرای مرضیه(س) پیش از رحلت پیامبر گرامی اسلام(ص) و در سال ششم هجری چشم به جهان گشود و دوران تربیت خود را در خانه وحی گذراند. [۱][۲]

بعضی علمای شیعه و سنی، مانند شیخ مفید در الارشاد، ابن عبدالبر در الاستیعاب و ابن اثیر در اسدالغابه، امّ کلثوم را به همراه حسن، حسین و زینب (علیهم السلام)، از فرزندان حضرت فاطمه و حضرت علی (علیهما السلام) دانسته‌اند.[۳]

اول باری که نام ام کلثوم در روایات تاریخی ذکر شده است، مربوط به زمانی است که حضرت فاطمه سلام الله علیها مادر بزرگوارش در سن جوانی به شهادت رسید. در روایتی آمده است که پس از شهادت حضرت زهرا علیهاالسلام، امام علی علیه السلام فرزندان فاطمه علیهاالسلام را صدا زد و فرمود: «یا ام کلثوم یا زینب یا سکینه یا فضه هلموا تزودوا من امکم»؛ ای ام کلثوم! ای زینب، ای سکینه و ای فضه برای آخرین بار به دیدار مادرتان بشتابید.

لقب ام‌کلثوم

از دختران امیرالمؤمنین علی(ع)، تعدادی لقب ام‌کلثوم داشتند که سید محسن امین و دیگر مورخان در آثار خود نام چهار تن از ایشان را آورده‌اند.[۴][۵]

در اینکه امیرالمؤمنین(ع) از فاطمه(س) صاحب دو دختر بوده است، بین مورخان و تذکره‌نویسان اختلافی دیده نمی‌شود.[۶] طبری آنجا که فرزندان امام از فاطمه(س) را برمی‌شمارد، می‌نویسد: زینب کبری و ام‌کلثوم کبری و آنجا که فرزندان آن حضرت از زنان دیگر را نام می‌برد، می‌نویسد: زینب صغری و ام‌کلثوم صغری[۷]. شیخ مفید می‌گوید: فرزندان آن حضرت از دختر و پسر بیست و شش فرزند می‌باشند: زینب کبری و زینب صغری مکنی به ام‌کلثوم که مادر آنان فاطمه(س) است و دیگر دختران آن حضرت عبارت‌اند از: نفیسه، زینب صغری، رقیه صغری، ام‌هانی، ام‌الکرام، جمانه مکنی به ام‌جعفر، امامه، [م‌سلمه، میمونه، خدیجه و فاطمه.[۸] پس تنها اختلاف در این است که آیا ام‌کلثوم کنیه دومین دختر امام است و یا نام اوست؟ بیشتر تاریخ‌نویسان نام او را ام‌کلثوم نوشته‌اند.[۹]


منابع

  1. ↑ ذهبی، سیر اعلام النبلاء، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۱۳ق، ج۳، ص۵۰۰؛ دخیل، اعلام النساء، بیروت، دارالاسلامیة، ۱۴۱۲ق، ص۲۳۸.
  2. ↑ حسین شهسواری، مقاله ام‌کلثوم دختر امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب، دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۲، ص۸۳.
  3. ↑ الاستیعاب، ج ۴، ص ۱۸۹۳، شماره ۴۰۵۷ (شرح حال حضرت فاطمه زهرا (علیها السلام)) ؛ ج ۴، ص ۱۹۵۴، شماره ۴۲۰۴ (شرح حال ام کلثوم)، نقل از سیدمحمدمهدی حسین پور، ازدواج ام کلثوم، نشریه الکترونیکی پرسمان، شماره ۱۲۸.
  4. ↑ اعیان الشیعة، امین عاملی، ج۷، ص۱۳۶.
  5. ↑ حسین شهسواری، مقاله ام‌کلثوم دختر امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب، دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۲، ص۸۳-۸۴.
  6. ↑ برای نمونه نک: المحبر، ص۵۳؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۲۴۴؛ الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۶۰؛ کتاب نسب قریش، ص۳۵۲؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۴۹؛ تاریخ طبری، ج۶، ص۳۴۷؛ الارشاد، ج۱، ص۳۵۴؛ الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۵۳۷؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۹۵۵؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۴۶۴؛ اسدالغابة، ج۶، ص۳۸۷؛ سیر اعلام النبلاء، ج۳، ص۵۰۰؛ جمهرة أنساب العرب، ص۳۸.
  7. ↑ تاریخ طبری ج 6 ص 347.
  8. ↑ الارشاد، ج۱، ص۳۵۴-۳۵۵؛ المعارف، ص۱۴۳.
  9. ↑ مرضیه محمدزاده، زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین، ص ۹۴ ـ ۹۸.