روایت «الخلاف یهدم الرأی»: تفاوت میان نسخه‌ها
جزبدون خلاصۀ ویرایش |
عمار شاهرودی (بحث | مشارکت‌ها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
اختلاف به معنای ناهماهنگی، عدم توافق و همسو نبودن است؛ چنين اختلافی به خاطر برداشت‌های متفاوت به تناسب فهم [[انسان]]ها باشد و به جنگ و ستيز منجر نشود، اشكالی ندارد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=معارف و معاريف|تاریخ=1392|نام=مصطفی|نام خانوادگی=حسينی دشتی|ناشر=تهران، انتشارات مفيد|جلد=2|صفحه=13}}</ref> اما انديشه و فكری كه اميد هدايت در آن نباشد و منشأ آن [[هوای نفس]]، [[كينه]]، تعصب، جهالت و تفرقه باشد، منجر به انهدام [[دين]] و احكام آن می‌شود و اختلافی كه از آن ناشی می‌شود، ويرانگر است كه در روايات اسلامی نيز خطر چنين اختلاف‌هایی نيز گوشزد شده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=شرح نهج‌البلاغه|تاریخ=1373|نام=محمد تقی|نام خانوادگی=جعفری|ناشر=تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی|صفحه=حکمت 215}}</ref> چنان كه [[امام علی(ع)]] می‌فرمايد: {{متن عربی|اَلْخِلَافُ يَهْدِمُ الرَّأْي|ترجمه=جدال (اختلاف) تدبير را ويران كند.}}<ref>{{یادکرد کتاب| عنوان= نهج البلاغه(صبحی صالح)| سال=1373|نام=محمد بن حسین|نام خانوادگی=شریف رضی|ناشر=قم، هجرت|ص=507}}</ref> | اختلاف به معنای ناهماهنگی، عدم توافق و همسو نبودن است؛ چنين اختلافی به خاطر برداشت‌های متفاوت به تناسب فهم [[انسان]]ها باشد و به جنگ و ستيز منجر نشود، اشكالی ندارد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=معارف و معاريف|تاریخ=1392|نام=مصطفی|نام خانوادگی=حسينی دشتی|ناشر=تهران، انتشارات مفيد|جلد=2|صفحه=13}}</ref> اما انديشه و فكری كه اميد هدايت در آن نباشد و منشأ آن [[هوای نفس]]، [[كينه]]، تعصب، جهالت و تفرقه باشد، منجر به انهدام [[دين]] و احكام آن می‌شود و اختلافی كه از آن ناشی می‌شود، ويرانگر است كه در روايات اسلامی نيز خطر چنين اختلاف‌هایی نيز گوشزد شده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=شرح نهج‌البلاغه|تاریخ=1373|نام=محمد تقی|نام خانوادگی=جعفری|ناشر=تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی|صفحه=حکمت 215}}</ref> چنان كه [[امام علی(ع)]] می‌فرمايد: {{متن عربی|اَلْخِلَافُ يَهْدِمُ الرَّأْي|ترجمه=جدال (اختلاف) تدبير را ويران كند.}}<ref>{{یادکرد کتاب| عنوان= نهج البلاغه(صبحی صالح)| سال=1373|نام=محمد بن حسین|نام خانوادگی=شریف رضی|ناشر=قم، هجرت|ص=507}}</ref> | ||
قرآن كريم نيز مردم را از هرگونه اختلاف و تفرقه پرهيز داده است: {{قرآن|واعتصموا بحبل الله جميعاً و لا تفرقوا...|ترجمه=و همگی به ريسمان خدا (قرآن و اسلام و هرگونه وسيلۀ ارتباط ديگر) چنگ زنيد و پراكنده نشويد...|سوره=سوره آل عمران|آیه=آیه ۱۰۳}}.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسير نمونه|تاریخ=1374|نام=ناصر|نام خانوادگی=مکارم شیرازی|ناشر=تهران، دار الكتب الإسلاميه|جلد=28|صفحه=28 ـ 33}}</ref> | [[قرآن كريم]] نيز مردم را از هرگونه اختلاف و تفرقه پرهيز داده است: {{قرآن|واعتصموا بحبل الله جميعاً و لا تفرقوا...|ترجمه=و همگی به ريسمان خدا (قرآن و اسلام و هرگونه وسيلۀ ارتباط ديگر) چنگ زنيد و پراكنده نشويد...|سوره=سوره آل عمران|آیه=آیه ۱۰۳}}.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسير نمونه|تاریخ=1374|نام=ناصر|نام خانوادگی=مکارم شیرازی|ناشر=تهران، دار الكتب الإسلاميه|جلد=28|صفحه=28 ـ 33}}</ref> | ||
پس منظور از اختلافی كه ويرانگر و مذمور میباشد، اختلافی است كه نتيجۀ آن تفرقه، لجاجت، جنگ، تجاوز و... باشد وگرنه اختلاف انديشه و تبادل و تعامل آراء و گوش دادن و شنيدن اقوال مختلف و انتخاب و برگزيدن بهترين آنها همواره مورد تأييد قرآن كريم و روايات اسلامی بوده است. | پس منظور از اختلافی كه ويرانگر و مذمور میباشد، اختلافی است كه نتيجۀ آن تفرقه، لجاجت، جنگ، تجاوز و... باشد وگرنه اختلاف انديشه و تبادل و تعامل آراء و گوش دادن و شنيدن اقوال مختلف و انتخاب و برگزيدن بهترين آنها همواره مورد تأييد قرآن كريم و روايات اسلامی بوده است. | ||
نسخهٔ ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۳۹
همانطور كه می‌دانيم اختلاف نظر و ديدگاه موجب رشد و پيشرفت در انديشه می‌شود ولی در نهج‌البلاغه از زبان حضرت اميرالمؤمنين(ع) نقل شده كه «الخلاف يهدم الرأی» اين تضاد و پارادوكس چگونه قابل حل است؟
اختلاف نظر در انديشه، اگر از روي لجاجت، كينه، نادانی و... باشد، آراء و انديشه‌ها را منهدم و تباه می‌سازد؛ اما اختلاف به معنای تعامل، تضارب در آراء و انديشه‌ها، باعث رشد و پيشرفت فكری و عملی می‌شود.قرآن كريم می‌فرمايد: ﴿...فَبَشِّرْ عِبَادِ الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ ۚ أُولَٰئِكَ الَّذِينَ هَدَاهُمُ اللَّهُ ۖ وَأُولَٰئِكَ هُمْ أُولُو الْأَلْبَابِ؛ ... پس بندگان مرا بشارت ده همان كسانی كه سخنان را می‌شنوند و از نيكوترين آنها پيروی می‌كنند؛ آنان كسانی هستند كه خدا هدايت‌شان كرده و آنها خردمندانند.﴾(سوره زمر:آیه ۱۷ ـ ۱۸) بندگان خدا به سخنان مختلف گوش می‌دهند و با كمك نيروی عقل و خرد بهترين آنها را برمی‌گزينند و بدون هيچ تعصب و لجاجت و محدوديتی در فكر و انديشه، با آراء و نظرات برخورد می‌كنند. بنابراين، دين مقدس اسلام، دارای منطق آزاد انديشی و حقيقت‌گرايانه است.[۱]
اختلاف به معنای ناهماهنگی، عدم توافق و همسو نبودن است؛ چنين اختلافی به خاطر برداشت‌های متفاوت به تناسب فهم انسان‌ها باشد و به جنگ و ستيز منجر نشود، اشكالی ندارد.[۲] اما انديشه و فكری كه اميد هدايت در آن نباشد و منشأ آن هوای نفس، كينه، تعصب، جهالت و تفرقه باشد، منجر به انهدام دين و احكام آن می‌شود و اختلافی كه از آن ناشی می‌شود، ويرانگر است كه در روايات اسلامی نيز خطر چنين اختلاف‌هایی نيز گوشزد شده است.[۳] چنان كه امام علی(ع) می‌فرمايد: «اَلْخِلَافُ يَهْدِمُ الرَّأْي؛ جدال (اختلاف) تدبير را ويران كند.»[۴]
قرآن كريم نيز مردم را از هرگونه اختلاف و تفرقه پرهيز داده است: ﴿واعتصموا بحبل الله جميعاً و لا تفرقوا...؛ و همگی به ريسمان خدا (قرآن و اسلام و هرگونه وسيلۀ ارتباط ديگر) چنگ زنيد و پراكنده نشويد...﴾(سوره آل عمران:آیه ۱۰۳).[۵]
پس منظور از اختلافی كه ويرانگر و مذمور میباشد، اختلافی است كه نتيجۀ آن تفرقه، لجاجت، جنگ، تجاوز و... باشد وگرنه اختلاف انديشه و تبادل و تعامل آراء و گوش دادن و شنيدن اقوال مختلف و انتخاب و برگزيدن بهترين آنها همواره مورد تأييد قرآن كريم و روايات اسلامی بوده است.
متن روایت
| « | اَلْخِلَافُ يَهْدِمُ الرَّأْي[۶]
جدال (اختلاف) تدبير را ويران كند. |
» |
منابع
- ↑ ابن ابی الحديد، عبدالحمید (۱۴۰۴). شرح نهج‌البلاغه. ج۱۹. قم، كتابخانه آيت الله مرعشی نجفی. ص۳۶.
- ↑ حسينی دشتی، مصطفی (۱۳۹۲). معارف و معاريف. ج۲. تهران، انتشارات مفيد. ص۱۳.
- ↑ جعفری، محمد تقی (۱۳۷۳). شرح نهج‌البلاغه. تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی. صحکمت ۲۱۵.
- ↑ شریف رضی، محمد بن حسین (۱۳۷۳). نهج البلاغه(صبحی صالح). قم، هجرت. ص۵۰۷.
- ↑ مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسير نمونه. ج۲۸. تهران، دار الكتب الإسلاميه. ص۲۸ ـ ۳۳.
- ↑ شریف رضی، محمد بن حسین (۱۳۷۳). نهج البلاغه(صبحی صالح). قم، هجرت. ص۵۰۷.