پرش به محتوا

آیات قرآن در شأن امام علی(ع): تفاوت میان نسخه‌ها

Rezvani (بحث | مشارکت‌ها)
جز اجرای ابرابزار
فرج الله عباسی (بحث | مشارکت‌ها)
 
(۳۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۸ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{شروع متن}}
{{شروع متن}}
{{شاخه
 
| شاخه اصلی =
|شاخه فرعی۱ =
|شاخه فرعی۲ =
|شاخه فرعی۳ =
}}
{{سوال}}
{{سوال}}
نام حضرت علی(ع) در کدام آیات از قرآن آمده است؟
نام حضرت علی(ع) در کدام آیات از قرآن آمده است؟
{{پایان سوال}}
{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}
{{پاسخ}}
نام حضرت علی(ع) در هیچ‌یک از آیات قرآن کریم به صراحت نیامده است، چنان‌که نام سایر خلفا نیز در قرآن نیامده است.
{{درگاه|غدیر}}
 
نام [[حضرت علی(ع)]] در هیچ‌یک از آیات [[قرآن]] به صراحت نیامده؛ اما براساس روایاتی از شیعه و سنی، بیش از ۳۰۰ آیه در مدح علی(ع) نازل شده است.<ref>گنجی شافعی، محمد بن یوسف، کِفایَةُ الطّالب فی مَناقِب عَلیّ بْن اَبی‌طالب، ۱۴۰۴ق، ص۲۳۱.</ref><ref>قندوزی، سلیمان بن ابراهیم، یَنابیعُ المَوَدّه لِذَوی القُرْبی، ۱۴۲۲ق، ج۱، ص۳۳۷.</ref>
اما هیچ‌کس پس از پیامبر اکرم مثل امیر المؤمنین علی(ع) در قرآن مدح و ستایش نشده است. چنان‌که ابن عباس نقل می‌کند: ما نزل فی احد من کتاب الله ما نزل فی علی؛ در باره هیج کس از آیات قرآن مثل علی نازل نشده است.}}<ref>اربلی، کشف الغمه عن وجه الائمه، چاپ قم، نشر قم، چاپ ۱۴۲۱، ج۱، ص ۳۱۴.</ref>
 
آیاتی که در قرآن در شأن حضرت نازل شده همه در مدح و ستایش او و بیش از ده‌ها آیه می‌باشد. علاوه بر اینکه علی(ع) خود قرآن ناطق و تجلی آیات قرآن می‌باشد چنان‌که پیامبر اکرم ـصلّی الله علیه و آله ـ در این باره می‌فرماید: «علی مع القرآن و القران معه لایفترقان حتی یرد علی الحوض»؛ امام علی(ع) با قرآن و قرآن همواره با او است و هرگز جداناپذیرند تا روزی که بر من در بهشت و در کنار حوض کوثر بر من برسند. یعنی مقصدی که علی(ع) دارد با قرآن منتهی به بهشتی است که حوض کوثر در آن قرار دارد و من آنجا مستقر هستم، پیامبر اکرم(ص) با این فرمایش هم جایگاه علی(ع) را مشخص می‌سازد که نسبت به قرآن از چه جایگاهی برخوردار است و هم سرنوشت پیروان علی(ع) را که سرانجام کارشان به کجا خواهد رسید، و هم این معنا را به مردم می‌فهماند که هرکس مطیع قرآن است از علی باید اطاعت کند و هرکس مطیع است مطیع قرآن است؛ و هیچ‌کس نمی‌تواند ادعا کند که پیرو قرآن است و علی را قبول ندارد چون هرگز این دو از هم جداناپذیر هستند.
 
اما آنچه از آیات قرآن در شأن آن حضرت نازل شده بسیار زیاد است و چنان‌که یک عالم سنی مذهب به نام حاکم حسکانی در کتابی به نام شواهد التنزیل به ذکر فضائل امام علی(ع) در قرآن پرداخته است. ما در این‌جا به برخی از آیات در شأن امیر المؤنین(ع) اشاره می‌کنیم:
 
پیامبر اکرم(ص) می‌فرماید: خدا هیچ آیه ای را نازل نفرمود که در آن «یاایهاالذین آمنوا» باشد مگر اینکه علی در رأس آن منظور گردد، بنابرانی تمام آیات که با این تعبیر و جمله آغاز می‌شوند خطاب اول همه آنها به علی و در شأن علی و شیعیان اوست.<ref>خوارزمی، مناقب، چاپ قم، بی تا، ص۲۶۶، حدیث ۱۴۹، حسکانی شواهد التنزیل، بیروت، ج۱، ص ۴۹، حدیث ۷۰–۸۳ و علامه حلی، کشف الیقین فی فضائل امیرالمؤمنین، چاپ قم، ۱۴۱۳ق. ص۳۵۸.</ref>


۱. {{قرآن|ان الذین آمنوا و عملوالصالحات سیجعل لهم الرحمن ودّا…<ref>سوره مریم، آیه ۹۶.</ref> مسلّماً کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند، خداوند رحمان محبّتی برای آنان در دلها قرار می‌دهد!
آیاتی که در قرآن در شأن امام علی(ع) نازل شده همه در مدح و ستایش او می‌باشد. پیامبر اکرم(ص) در این باره می‌فرماید: {{متن عربی|عَلِيٌ‏ مَعَ‏ الْحَقِ‏ وَ الْحَقُّ مَعَ عَلِيٍّ لَنْ‏ يَفْتَرِقَا حَتَّى يَرِدَا عَلَيَّ الْحَوْض‏<ref>مفيد، محمد بن محمد، الجمل و النصره لسيد العتره في حرب البصره، قم، كنگره شيخ مفيد، چاپ اول، ۱۴۱۳ق، ص۴۳۳.</ref>
<ref>ابن بابويه، محمد بن على، الأمالي، تهران، کتابچی، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش، ص۸۹.</ref>
<ref>اربلى، على بن عيسى، كشف الغمه في معرفه الأئمه، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، سيد هاشم‏، تبريز، بنى هاشمى، چاپ اول، ۱۳۸۱ق، ج۱، ص۱۴۶.</ref>
<ref>حلى، حسن بن يوسف بن مطهر، كشف اليقين في فضائل أمير المؤمنين عليه السلام، تهران، وزارت ارشاد، چاپ اول، ۱۴۱۱ ق، ص۲۳۵.</ref>
|ترجمه=علی(ع) با قرآن و قرآن همواره با او است و هرگز جدا نمی‌شوند تا روزی که در بهشت، کنار حوض کوثر بر من برسند.}}


۲. {{قرآن|انما ولیکم الله و رسوله والذین آمنوا الذین یقیمون الصلوه و یؤتون الزکوه وهم راکعون}}<ref>سوره‌مائده، آیه ۵۵</ref>؛ همانا ولی شما و کسی که حق ولایت دارد بر شما خداوند و پیامبرش و کسانی هستند که نماز می‌خوانند و در حال رکوع زکات می‌دهند و به فقراء کمک می‌کنند به اتفاق تمام علمای اسلام این آیه در شأن امیرمؤمنان نازل شده است.
برخی از آیات قرآن که در شأن آن حضرت نازل شده است:
* '''آیه ولایت:''' {{قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ|ترجمه= سرپرست و دوست شما فقط خدا و رسول اوست و مؤمنانی که همواره نماز را برپا می دارند و در حالی که در رکوعند [به تهیدستان] زکات می دهند.|سوره=مائده|آیه=۵۵}}
* '''آیه تطهیر:''' {{قرآن|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا|ترجمه= جز این نیست که همواره خدا می‌خواهد هرگونه پلیدی را از شما اهل بیت [که به روایت شیعه و سنی محمّد، علی، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام اند] برطرف نماید، و شما را چنان که شایسته است [از همه گناهان و معاصی] پاک و پاکیزه گرداند.|سوره=احزاب|آیه=۳۳}} بسیاری از عالمان اهل‌سنت بر اهل‌بیت بودن پنج تن آل عبا ذیل این آیه، تأکید کرده‌اند.<ref>واحدی نیسابوری، کتاب اسباب النزول الآیات، ذیل تفسیر آیه ۳۳ احزاب، انتشارات موقع یعسوب.</ref><ref>سیوطی، الدّر المنثور، ج۸، ص۱۵۵ و ج۶، ص۶۰۴.</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=صحیح مسلم (الجامع الصحیح)|نام=مسلم بن حجاج|نام خانوادگی=قشیری نیشابوری|ناشر=دار الفکر|جلد=7|صفحه=130|مکان=بیروت}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=المستدرک علی الصحیحین|نام=محمد بن عبدالله|نام خانوادگی=حاکم نیشابوری|ناشر=دار المعرفة|جلد=2|صفحه=416|مکان=بیروت}}</ref>
* '''آیه مباهله:''' {{قرآن|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ|ترجمه= پس هر که با تو درباره او [عیسی] پس از آنکه بر تو [به واسطه وحی، نسبت به احوال وی] علم و آگاهی آمد، مجادله و ستیز کند، بگو: بیایید ما پسران‌مان را و شما پسران‌تان را، و ما زنان‌مان را و شما زنان‌تان را، و ما نفوس‌مان را و شما نفوس‌تان را دعوت کنیم؛ سپس یکدیگر را نفرین نماییم، پس لعنت خدا را بر دروغگویان قرار دهیم.|سوره=آل عمران|آیه=۶۱}}
* '''آیه اولی الامر:''' {{قرآن|ايَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِي الأَمْرِ مِنكُمْ|ترجمه=ای کسانی که ایمان آورده‌اید، خدا را اطاعت کنید و پیامبر و اولیای امر خود را [نیز] اطاعت کنید.|سوره=نساء|آیه=۵۹}} <ref>علامه حلی، کشف الیقین، ص۳۹۳ .</ref><ref>شیخ مفید، الارشاد، قم، آل البیت، ۱۴۰۳، ج۱، ص۵۳، و ص۱۷۶.</ref>
* '''آیه تبلیغ:''' {{قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ|ترجمه=ای پیغمبر، آنچه از خدا بر تو نازل شد (به خلق) برسان که اگر نرسانی تبلیغ رسالت و اداء وظیفه نکرده‌ای|سوره=مائده|آیه=۶۷}} رسول خدا(ص) بیم داشت که عده‌ای از منافقین نسبت به آن حضرت تعدی کنند، خداوند برای اطمینان خاطر آن حضرت و حفظ جانش فرمود: {{قرآن|وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ|ترجمه= خداوند جان تو را از خطرهایی که احتمال می‌دهی از طرف مردم نسبت به این مسئله به تو برسد حفظ می‌کند.}} <ref>اربلى، على بن عيسى، كشف الغمة في معرفة الأئمة، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، سيد هاشم‏، تبریز، بنی هاشمی، چاپ اول، ۱۳۸۱، ج۱، ص۳۲۳ .</ref><ref>علامه حلی، کشف الیقین، ص۳۹۱.</ref>
* '''آیه اکمال دین:''' وقتی رسول خدا طبق آیه ۶۷ سوره مائده، امیرمومنان علی(ع) را به امامت و جانشینی خود نصب کرد، این آیه نازل شد: {{قرآن|الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا|ترجمه=امروز [با نصبِ علی بن ابی طالب به ولایت، امامت، حکومت و فرمانروایی بر امت] دینتان را برای شما کامل، و نعمتم را بر شما تمام کردم، و اسلام را برایتان به عنوان دین پسندیدم.|سوره=مائده|آیه=۳}} پیامبر(ص) بلافاصله با صدای بلند تکبیر گفت و فرمود خداوند متعال دین را کامل کرد و نعمت را تمام نمود و از رسالت من راضی شد و ولایت علی بن ابیطالب را سبب کامل شدن دینم قرار داد.<ref>اربلى، على بن عيسى، كشف الغمة في معرفة الأئمة، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، سيد هاشم‏، تبریز، بنی هاشمی، چاپ اول، ۱۳۸۱، ج۱، ص۳۲۳ .</ref><ref>علامه حلی، کشف الیقین، ص۳۹۱.</ref> دانشمندان [[اهل‌سنت]] نیز ذیل  این دو آیه(تبلیغ و اکمال دین) اشاراتی در مورد [[ولایت]] امام علی(ع) دارند. <ref>جلال الدین، سیوطی، الدرّ المنثور فی تفسیر المأثور، قم، انتشارات کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۲۵۲.</ref><ref>حسکانی، عبیدالله بن احمد، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۲۰۱.</ref><ref>ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۴۲، ص۲۳۷.</ref><ref>خطیب بغدادی، کتاب تاریخ بغداد، انتشارات الموقع الوراق، ج۸، ص۲۹۰ و ۴۹۲.</ref><ref>احمد بن حنبل، مسند احمد، انتشارات موقع الاسلام، ج۱، ص۱۱۸.</ref><ref>شمس الدین ذهبی شافعی، طبقات الشافعیه، ج۲، ص۲۵۴.</ref>
حادثه غدیر خم با این دو آیه شروع شد که اصل واقعه غدیر از سوی ۱۱۰ [[صحابه|صحابی]] و ۸۴ [[تابعین|تابعی]]، در کتاب‌های حدیثی شیعه و [[اهل سنت|سنی]] نقل شده و<ref>طهرانی، امام‌شناسی، ج۷، درس‌های ۹۸-۹۹.</ref> [[علامه امینی]] ، نام ده‌ها کتاب از منابع اهل‌سنت را که در آن ها، [[حدیث غدیر]] ذکر شده، آورده است.<ref>امینی، ابراهیم، الغدیر، ج۱-۲، ص۱۴-۱۰۸.</ref> برخی از منابع اهل‌سنت که در آن واقعه غدیر ذکر شده و به نزول [[آیه تبلیغ]] نیز تصریح شده چنین است:‌ «ابن عساکر، تاریخ دمشق؛ فخررازی، مفاتیح الغیب؛ ثعلبی، الکشف و البیان؛ حموینی، فراید السمطین؛ ابن صبّاغ مالکی، الفصول المهمّه؛ آلوسی، روح المعانی».


۳. در آیه تطهیر، در آیه مباهله نیز آیه در شأن اهل بیت پیامبر است که یکی از آنها امیر مؤمنان است.<ref>سوره احزاب، آیه ۳۳، سوره آل عمران، آیه ۶۱.</ref>
کتاب‌هایی از اهل‌سنت که در آن اصل واقعه غدیر ذکر شده، ولی به آیه تبلیغ اشاره‌ای نشده عبارتند از: «احمد بن حنبل، المسند؛ حاکم، المستدرک؛ محب‌الدین طبری، الریاض النظرة؛ سیوطی، الحاوی للفتاوی؛ بلاذری، انساب الاشراف؛ خوارزمی، المناقب؛ متقی هندی، کنزل العمال؛ ابن صبّاغ مالکی، الفصول المهمّه؛ سمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی».


۴. {{قرآن|و من الناس من یشری نفسه ابتغاء مرضات الله}} (سوره بقره، آیه ۲۰۷)؛<ref>اربلی، پیشین، ج۱، ص۳۲۳.</ref>و بعضی از مردم هستند که از جان خویش در راه رضای خداوند می‌گذرند و بر سر آن معامله می‌کنند.
همچنین در برخی کتاب‌های اهل سنت جمله «من کنت مولاه فعلی مولاه» بدون اشاره به جریان غدیر خم آمده، که برخی از آنها عبارتند از: «الصحیح، ترمذی، ج۵، ص۲۹۷؛ السنن، ابن ماجه، ج۱، ص۴۵؛ التاریخ الکبیر، بخاری، ج۱، ص۳۷۵؛ تاریخ الاسلام، ذهبی، ج۲، ص۱۹۶».


۵. {{قرآن|اطیعوا الله و اطیعو الرسول و اولی الامر منکم}} (سوره نساء، آیه ۵۹).<ref>علامه حلی، پیشین، ص۳۹۳ و شیخ مفید، ارشاد، چاپ قم، آل البیت، ۱۴۰۳، ج۱، ص ۵۳، و شیخ مفید. پیشین، ج۱، ص۱۷۶.</ref> (از خدا و رسولش و صاحبان امر اطاعت کنید)
==جستارهای وابسته==
 
* [[آیه اکمال دین در منابع اهل‌سنت]]
۶. آیه اکمال دین که در حجه‌الوداع نازل شد و ولایت و خلافت آن حضرت را پس از پیامبر اکرم از طرف خداوند اعلام نمود:
* [[صراحت در نصب امام علی(ع) به خلافت در روز غدیر]]
 
* [[بیان نکردن ولایت امام علی(ع) در حجةالوداع]]
{{قرآن|الیوم اکملت لکم دینکم}} (سوره مائده، آیه ۳)(امروز دین شما را کامل کردم)، این آیه پس از آیه {{قرآن|یاایهاالرسول بلغ ما انزل الیک من ربک}} (سوره مائده، آیه ۶۷) (ای پیامبر، آنچه بر تو نازل شده است از سوی پروردگارت، را ابلاغ کن)، به پیامبر نازل شد که خداوند به آن حضرت دستور فرمود برای خودت جانشین انتخاب کن آن حضرت بیم داشت که عده ای از منافقین نسبت به آن حضرت تعدی کنند خداوند برای اطمینان خاطر آن حضرت و حفظ جانش این آیه را نازل کرد: {{قرآن|... والله یعصمک عن الناس…}} خداوند جان تو را از خطرهایی که احتمال می‌دهی از طرف مردم نسبت به این مسئله به تو برسد حفظ می‌کند اگر در اعلام این مسئله کوتاهی کنی مثل این است که رسالت خود را انجام نداده‌ای، رسالت تو با اعلام علی به جانشینی خودت کامل می‌شود که پیامبر پس از معرفی علی به جانشینی آیه {{قرآن|الیوم اکملت لکم دینکم …}} نازل شد، و پیامبر(ص) بلافاصله با صدای بلند تکبیر گفت و فرمود خداوند متعال دین را کامل کرد و نعمت را تمام نمود و از رسالت من راضی شد و ولایت علی بن ابیطالب را سبب کامل شدن دینم قرار داد.<ref>اریلی، پیشین، ج۱، ص۳۲۳ و علامه حلی، پیشین، ص۳۹۱.</ref>
* [[جایگاه عید غدیر]]
 
* [[مباهله]]
== نتیجه ==
نام امیر مؤمنان (علیه السلام) به صراحت در قرآن نیامده ولی با کنایه که از تصریح روشن‌تر است در آیات متعددی آمده و بسیاری از آیات قرآن در شأن علی(ع) نازل شده که به چند نمونه اشاره کردیم.
{{پایان پاسخ}}
{{مطالعه بیشتر}}
 
== معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر ==
# قرآن ومعصومان درآینه علوی. امیرعلی حسنلو
# علی کیست، فضل الله کمپانی.
{{پایان مطالعه بیشتر}}


== منابع ==
== منابع ==
{{پانویس|۲}}
{{پانویس|۲}}
 
{{شاخه
| شاخه اصلی = علوم و معارف قرآن
| شاخه فرعی۱ = امام‌شناسی در قرآن
| شاخه فرعی۲ =امام علی(ع)
| شاخه فرعی۳ =
}}
{{تکمیل مقاله
{{تکمیل مقاله
  | شناسه =
  | شناسه = -
  | تیترها =
  | تیترها =-
  | ویرایش =
  | ویرایش =
  | لینک‌دهی =
  | لینک‌دهی =
  | ناوبری =
  | ناوبری =
  | نمایه =
  | نمایه = شد
  | تغییر مسیر =
  | تغییر مسیر =شد
  | بازبینی =
| ارجاعات =
  | بازبینی نویسنده = 
| ارزیابی کمی =
  | تکمیل =
  | تکمیل =
  | اولویت =
  | اولویت =
خط ۶۱: خط ۵۸:
}}
}}
{{پایان متن}}
{{پایان متن}}
[[رده:آیات قرآن]]
[[رده:فضائل امام علی(ع)]]
[[رده:امام علی(ع)]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۱۷


سؤال

نام حضرت علی(ع) در کدام آیات از قرآن آمده است؟

درگاه‌ها


نام حضرت علی(ع) در هیچ‌یک از آیات قرآن به صراحت نیامده؛ اما براساس روایاتی از شیعه و سنی، بیش از ۳۰۰ آیه در مدح علی(ع) نازل شده است.[۱][۲]

آیاتی که در قرآن در شأن امام علی(ع) نازل شده همه در مدح و ستایش او می‌باشد. پیامبر اکرم(ص) در این باره می‌فرماید: «عَلِيٌ‏ مَعَ‏ الْحَقِ‏ وَ الْحَقُّ مَعَ عَلِيٍّ لَنْ‏ يَفْتَرِقَا حَتَّى يَرِدَا عَلَيَّ الْحَوْض‏[۳] [۴] [۵] [۶]؛ علی(ع) با قرآن و قرآن همواره با او است و هرگز جدا نمی‌شوند تا روزی که در بهشت، کنار حوض کوثر بر من برسند.»

برخی از آیات قرآن که در شأن آن حضرت نازل شده است:

  • آیه ولایت: ﴿إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ؛ سرپرست و دوست شما فقط خدا و رسول اوست و مؤمنانی که همواره نماز را برپا می دارند و در حالی که در رکوعند [به تهیدستان] زکات می دهند.﴾(مائده:۵۵)
  • آیه تطهیر: ﴿إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا؛ جز این نیست که همواره خدا می‌خواهد هرگونه پلیدی را از شما اهل بیت [که به روایت شیعه و سنی محمّد، علی، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام اند] برطرف نماید، و شما را چنان که شایسته است [از همه گناهان و معاصی] پاک و پاکیزه گرداند.﴾(احزاب:۳۳) بسیاری از عالمان اهل‌سنت بر اهل‌بیت بودن پنج تن آل عبا ذیل این آیه، تأکید کرده‌اند.[۷][۸][۹][۱۰]
  • آیه مباهله: ﴿فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ؛ پس هر که با تو درباره او [عیسی] پس از آنکه بر تو [به واسطه وحی، نسبت به احوال وی] علم و آگاهی آمد، مجادله و ستیز کند، بگو: بیایید ما پسران‌مان را و شما پسران‌تان را، و ما زنان‌مان را و شما زنان‌تان را، و ما نفوس‌مان را و شما نفوس‌تان را دعوت کنیم؛ سپس یکدیگر را نفرین نماییم، پس لعنت خدا را بر دروغگویان قرار دهیم.﴾(آل عمران:۶۱)
  • آیه اولی الامر: ﴿ايَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِي الأَمْرِ مِنكُمْ؛ ای کسانی که ایمان آورده‌اید، خدا را اطاعت کنید و پیامبر و اولیای امر خود را [نیز] اطاعت کنید.﴾(نساء:۵۹) [۱۱][۱۲]
  • آیه تبلیغ: ﴿يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ؛ ای پیغمبر، آنچه از خدا بر تو نازل شد (به خلق) برسان که اگر نرسانی تبلیغ رسالت و اداء وظیفه نکرده‌ای﴾(مائده:۶۷) رسول خدا(ص) بیم داشت که عده‌ای از منافقین نسبت به آن حضرت تعدی کنند، خداوند برای اطمینان خاطر آن حضرت و حفظ جانش فرمود: ﴿وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ؛ خداوند جان تو را از خطرهایی که احتمال می‌دهی از طرف مردم نسبت به این مسئله به تو برسد حفظ می‌کند.﴾ [۱۳][۱۴]
  • آیه اکمال دین: وقتی رسول خدا طبق آیه ۶۷ سوره مائده، امیرمومنان علی(ع) را به امامت و جانشینی خود نصب کرد، این آیه نازل شد: ﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا؛ امروز [با نصبِ علی بن ابی طالب به ولایت، امامت، حکومت و فرمانروایی بر امت] دینتان را برای شما کامل، و نعمتم را بر شما تمام کردم، و اسلام را برایتان به عنوان دین پسندیدم.﴾(مائده:۳) پیامبر(ص) بلافاصله با صدای بلند تکبیر گفت و فرمود خداوند متعال دین را کامل کرد و نعمت را تمام نمود و از رسالت من راضی شد و ولایت علی بن ابیطالب را سبب کامل شدن دینم قرار داد.[۱۵][۱۶] دانشمندان اهل‌سنت نیز ذیل این دو آیه(تبلیغ و اکمال دین) اشاراتی در مورد ولایت امام علی(ع) دارند. [۱۷][۱۸][۱۹][۲۰][۲۱][۲۲]

حادثه غدیر خم با این دو آیه شروع شد که اصل واقعه غدیر از سوی ۱۱۰ صحابی و ۸۴ تابعی، در کتاب‌های حدیثی شیعه و سنی نقل شده و[۲۳] علامه امینی ، نام ده‌ها کتاب از منابع اهل‌سنت را که در آن ها، حدیث غدیر ذکر شده، آورده است.[۲۴] برخی از منابع اهل‌سنت که در آن واقعه غدیر ذکر شده و به نزول آیه تبلیغ نیز تصریح شده چنین است:‌ «ابن عساکر، تاریخ دمشق؛ فخررازی، مفاتیح الغیب؛ ثعلبی، الکشف و البیان؛ حموینی، فراید السمطین؛ ابن صبّاغ مالکی، الفصول المهمّه؛ آلوسی، روح المعانی».

کتاب‌هایی از اهل‌سنت که در آن اصل واقعه غدیر ذکر شده، ولی به آیه تبلیغ اشاره‌ای نشده عبارتند از: «احمد بن حنبل، المسند؛ حاکم، المستدرک؛ محب‌الدین طبری، الریاض النظرة؛ سیوطی، الحاوی للفتاوی؛ بلاذری، انساب الاشراف؛ خوارزمی، المناقب؛ متقی هندی، کنزل العمال؛ ابن صبّاغ مالکی، الفصول المهمّه؛ سمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی».

همچنین در برخی کتاب‌های اهل سنت جمله «من کنت مولاه فعلی مولاه» بدون اشاره به جریان غدیر خم آمده، که برخی از آنها عبارتند از: «الصحیح، ترمذی، ج۵، ص۲۹۷؛ السنن، ابن ماجه، ج۱، ص۴۵؛ التاریخ الکبیر، بخاری، ج۱، ص۳۷۵؛ تاریخ الاسلام، ذهبی، ج۲، ص۱۹۶».

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ گنجی شافعی، محمد بن یوسف، کِفایَةُ الطّالب فی مَناقِب عَلیّ بْن اَبی‌طالب، ۱۴۰۴ق، ص۲۳۱.
  2. ↑ قندوزی، سلیمان بن ابراهیم، یَنابیعُ المَوَدّه لِذَوی القُرْبی، ۱۴۲۲ق، ج۱، ص۳۳۷.
  3. ↑ مفيد، محمد بن محمد، الجمل و النصره لسيد العتره في حرب البصره، قم، كنگره شيخ مفيد، چاپ اول، ۱۴۱۳ق، ص۴۳۳.
  4. ↑ ابن بابويه، محمد بن على، الأمالي، تهران، کتابچی، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش، ص۸۹.
  5. ↑ اربلى، على بن عيسى، كشف الغمه في معرفه الأئمه، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، سيد هاشم‏، تبريز، بنى هاشمى، چاپ اول، ۱۳۸۱ق، ج۱، ص۱۴۶.
  6. ↑ حلى، حسن بن يوسف بن مطهر، كشف اليقين في فضائل أمير المؤمنين عليه السلام، تهران، وزارت ارشاد، چاپ اول، ۱۴۱۱ ق، ص۲۳۵.
  7. ↑ واحدی نیسابوری، کتاب اسباب النزول الآیات، ذیل تفسیر آیه ۳۳ احزاب، انتشارات موقع یعسوب.
  8. ↑ سیوطی، الدّر المنثور، ج۸، ص۱۵۵ و ج۶، ص۶۰۴.
  9. ↑ قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج. صحیح مسلم (الجامع الصحیح). ج۷. بیروت: دار الفکر. ص۱۳۰.
  10. ↑ حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله. المستدرک علی الصحیحین. ج۲. بیروت: دار المعرفة. ص۴۱۶.
  11. ↑ علامه حلی، کشف الیقین، ص۳۹۳ .
  12. ↑ شیخ مفید، الارشاد، قم، آل البیت، ۱۴۰۳، ج۱، ص۵۳، و ص۱۷۶.
  13. ↑ اربلى، على بن عيسى، كشف الغمة في معرفة الأئمة، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، سيد هاشم‏، تبریز، بنی هاشمی، چاپ اول، ۱۳۸۱، ج۱، ص۳۲۳ .
  14. ↑ علامه حلی، کشف الیقین، ص۳۹۱.
  15. ↑ اربلى، على بن عيسى، كشف الغمة في معرفة الأئمة، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، سيد هاشم‏، تبریز، بنی هاشمی، چاپ اول، ۱۳۸۱، ج۱، ص۳۲۳ .
  16. ↑ علامه حلی، کشف الیقین، ص۳۹۱.
  17. ↑ جلال الدین، سیوطی، الدرّ المنثور فی تفسیر المأثور، قم، انتشارات کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۲۵۲.
  18. ↑ حسکانی، عبیدالله بن احمد، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۲۰۱.
  19. ↑ ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۴۲، ص۲۳۷.
  20. ↑ خطیب بغدادی، کتاب تاریخ بغداد، انتشارات الموقع الوراق، ج۸، ص۲۹۰ و ۴۹۲.
  21. ↑ احمد بن حنبل، مسند احمد، انتشارات موقع الاسلام، ج۱، ص۱۱۸.
  22. ↑ شمس الدین ذهبی شافعی، طبقات الشافعیه، ج۲، ص۲۵۴.
  23. ↑ طهرانی، امام‌شناسی، ج۷، درس‌های ۹۸-۹۹.
  24. ↑ امینی، ابراهیم، الغدیر، ج۱-۲، ص۱۴-۱۰۸.