پرش به محتوا

آیات قرآن در شأن امام علی(ع): تفاوت میان نسخه‌ها

Rezvani (بحث | مشارکت‌ها)
جز اجرای ماکرو
فرج الله عباسی (بحث | مشارکت‌ها)
 
(۳۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۸ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{شروع متن}}
{{شروع متن}}
{{شاخه
 
| شاخه اصلی =
|شاخه فرعی۱ =
|شاخه فرعی۲ =
|شاخه فرعی۳ =
}}
{{سوال}}
{{سوال}}
نام حضرت علي(ع) در كدام آيات از قرآن آمده است؟
نام حضرت علی(ع) در کدام آیات از قرآن آمده است؟
{{پایان سوال}}
{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}
{{پاسخ}}
نام حضرت علي(ع) در هيچ يك از آيات قرآن كريم به صراحت نيامده است، چنانکه نام سایر خلفا نیز در قرآن نیامده است .
{{درگاه|غدیر}}
نام [[حضرت علی(ع)]] در هیچ‌یک از آیات [[قرآن]] به صراحت نیامده؛ اما براساس روایاتی از شیعه و سنی، بیش از ۳۰۰ آیه در مدح علی(ع) نازل شده است.<ref>گنجی شافعی، محمد بن یوسف، کِفایَةُ الطّالب فی مَناقِب عَلیّ بْن اَبی‌طالب، ۱۴۰۴ق، ص۲۳۱.</ref><ref>قندوزی، سلیمان بن ابراهیم، یَنابیعُ المَوَدّه لِذَوی القُرْبی، ۱۴۲۲ق، ج۱، ص۳۳۷.</ref>


اما هيچ كس پس از پيامبر اكرم مثل امير المؤمنين علي(ع) در قرآن مدح و ستايش نشده است. چنان كه ابن عباس نقل مي كند: ما نزل في احد من كتاب الله ما نزل في علي؛ در باره هيج كس از آيات قرآن مثل علي نازل نشده است.}}<ref>اربلي، كشف الغمه عن وجه الائمه، چاپ قم،نشر قم، چاپ ۱۴۲۱، ج۱،‌ص ۳۱۴.</ref>
آیاتی که در قرآن در شأن امام علی(ع) نازل شده همه در مدح و ستایش او می‌باشد. پیامبر اکرم(ص) در این باره می‌فرماید: {{متن عربی|عَلِيٌ‏ مَعَ‏ الْحَقِ‏ وَ الْحَقُّ مَعَ عَلِيٍّ لَنْ‏ يَفْتَرِقَا حَتَّى يَرِدَا عَلَيَّ الْحَوْض‏<ref>مفيد، محمد بن محمد، الجمل و النصره لسيد العتره في حرب البصره، قم، كنگره شيخ مفيد، چاپ اول، ۱۴۱۳ق، ص۴۳۳.</ref>
<ref>ابن بابويه، محمد بن على، الأمالي، تهران، کتابچی، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش، ص۸۹.</ref>
<ref>اربلى، على بن عيسى، كشف الغمه في معرفه الأئمه، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، سيد هاشم‏، تبريز، بنى هاشمى، چاپ اول، ۱۳۸۱ق، ج۱، ص۱۴۶.</ref>
<ref>حلى، حسن بن يوسف بن مطهر، كشف اليقين في فضائل أمير المؤمنين عليه السلام، تهران، وزارت ارشاد، چاپ اول، ۱۴۱۱ ق، ص۲۳۵.</ref>
|ترجمه=علی(ع) با قرآن و قرآن همواره با او است و هرگز جدا نمی‌شوند تا روزی که در بهشت، کنار حوض کوثر بر من برسند.}}


آياتي كه در قرآن در شأن حضرت نازل شده همه در مدح و ستايش او و بيش از ده ها آيه مي باشد. علاوه بر اينكه علي(ع)خود قرآن ناطق و تجلي آيات قرآن مي باشد چنانكه پيامبر اكرم ـ‌صلّي الله عليه و آله ـ در اين باره مي فرمايد: «علي مع القرآن و القران معه لايفترقان حتي يرد علي الحوض »؛ امام علي(ع) با قرآن و قرآن همواره با او است و هرگز جداناپذيرند تا روزي كه بر من در بهشت و در كنار حوض كوثر بر من برسند. يعني مقصدي كه علي(ع) دارد با قرآن منتهي به بهشتي است كه حوض كوثر در آن قرار دارد و من آنجا مستقر هستم، پيامبر اكرم(ص) با اين فرمايش هم جايگاه علي(ع) را مشخص مي سازد كه نسبت به قرآن از چه جايگاهي برخوردار است و هم سرنوشت پيروان علي(ع) را كه سرانجام كارشان به كجا خواهد رسيد، و هم اين معنا را به مردم مي فهماند كه هركس مطيع قرآن است از علي بايد اطاعت كند و هركس مطيع است مطيع قرآن است. و هيچ كس نمي تواند ادعا كند كه پيرو قرآن است و علي را قبول ندارد چون هرگز اين دو از هم جداناپذير هستند.
برخی از آیات قرآن که در شأن آن حضرت نازل شده است:
* '''آیه ولایت:''' {{قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ|ترجمه= سرپرست و دوست شما فقط خدا و رسول اوست و مؤمنانی که همواره نماز را برپا می دارند و در حالی که در رکوعند [به تهیدستان] زکات می دهند.|سوره=مائده|آیه=۵۵}}
* '''آیه تطهیر:''' {{قرآن|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا|ترجمه= جز این نیست که همواره خدا می‌خواهد هرگونه پلیدی را از شما اهل بیت [که به روایت شیعه و سنی محمّد، علی، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام اند] برطرف نماید، و شما را چنان که شایسته است [از همه گناهان و معاصی] پاک و پاکیزه گرداند.|سوره=احزاب|آیه=۳۳}} بسیاری از عالمان اهل‌سنت بر اهل‌بیت بودن پنج تن آل عبا ذیل این آیه، تأکید کرده‌اند.<ref>واحدی نیسابوری، کتاب اسباب النزول الآیات، ذیل تفسیر آیه ۳۳ احزاب، انتشارات موقع یعسوب.</ref><ref>سیوطی، الدّر المنثور، ج۸، ص۱۵۵ و ج۶، ص۶۰۴.</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=صحیح مسلم (الجامع الصحیح)|نام=مسلم بن حجاج|نام خانوادگی=قشیری نیشابوری|ناشر=دار الفکر|جلد=7|صفحه=130|مکان=بیروت}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=المستدرک علی الصحیحین|نام=محمد بن عبدالله|نام خانوادگی=حاکم نیشابوری|ناشر=دار المعرفة|جلد=2|صفحه=416|مکان=بیروت}}</ref>
* '''آیه مباهله:''' {{قرآن|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ|ترجمه= پس هر که با تو درباره او [عیسی] پس از آنکه بر تو [به واسطه وحی، نسبت به احوال وی] علم و آگاهی آمد، مجادله و ستیز کند، بگو: بیایید ما پسران‌مان را و شما پسران‌تان را، و ما زنان‌مان را و شما زنان‌تان را، و ما نفوس‌مان را و شما نفوس‌تان را دعوت کنیم؛ سپس یکدیگر را نفرین نماییم، پس لعنت خدا را بر دروغگویان قرار دهیم.|سوره=آل عمران|آیه=۶۱}}
* '''آیه اولی الامر:''' {{قرآن|ايَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِي الأَمْرِ مِنكُمْ|ترجمه=ای کسانی که ایمان آورده‌اید، خدا را اطاعت کنید و پیامبر و اولیای امر خود را [نیز] اطاعت کنید.|سوره=نساء|آیه=۵۹}} <ref>علامه حلی، کشف الیقین، ص۳۹۳ .</ref><ref>شیخ مفید، الارشاد، قم، آل البیت، ۱۴۰۳، ج۱، ص۵۳، و ص۱۷۶.</ref>
* '''آیه تبلیغ:''' {{قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ|ترجمه=ای پیغمبر، آنچه از خدا بر تو نازل شد (به خلق) برسان که اگر نرسانی تبلیغ رسالت و اداء وظیفه نکرده‌ای|سوره=مائده|آیه=۶۷}} رسول خدا(ص) بیم داشت که عده‌ای از منافقین نسبت به آن حضرت تعدی کنند، خداوند برای اطمینان خاطر آن حضرت و حفظ جانش فرمود: {{قرآن|وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ|ترجمه= خداوند جان تو را از خطرهایی که احتمال می‌دهی از طرف مردم نسبت به این مسئله به تو برسد حفظ می‌کند.}} <ref>اربلى، على بن عيسى، كشف الغمة في معرفة الأئمة، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، سيد هاشم‏، تبریز، بنی هاشمی، چاپ اول، ۱۳۸۱، ج۱، ص۳۲۳ .</ref><ref>علامه حلی، کشف الیقین، ص۳۹۱.</ref>
* '''آیه اکمال دین:''' وقتی رسول خدا طبق آیه ۶۷ سوره مائده، امیرمومنان علی(ع) را به امامت و جانشینی خود نصب کرد، این آیه نازل شد: {{قرآن|الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا|ترجمه=امروز [با نصبِ علی بن ابی طالب به ولایت، امامت، حکومت و فرمانروایی بر امت] دینتان را برای شما کامل، و نعمتم را بر شما تمام کردم، و اسلام را برایتان به عنوان دین پسندیدم.|سوره=مائده|آیه=۳}} پیامبر(ص) بلافاصله با صدای بلند تکبیر گفت و فرمود خداوند متعال دین را کامل کرد و نعمت را تمام نمود و از رسالت من راضی شد و ولایت علی بن ابیطالب را سبب کامل شدن دینم قرار داد.<ref>اربلى، على بن عيسى، كشف الغمة في معرفة الأئمة، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، سيد هاشم‏، تبریز، بنی هاشمی، چاپ اول، ۱۳۸۱، ج۱، ص۳۲۳ .</ref><ref>علامه حلی، کشف الیقین، ص۳۹۱.</ref> دانشمندان [[اهل‌سنت]] نیز ذیل  این دو آیه(تبلیغ و اکمال دین) اشاراتی در مورد [[ولایت]] امام علی(ع) دارند. <ref>جلال الدین، سیوطی، الدرّ المنثور فی تفسیر المأثور، قم، انتشارات کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۲۵۲.</ref><ref>حسکانی، عبیدالله بن احمد، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۲۰۱.</ref><ref>ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۴۲، ص۲۳۷.</ref><ref>خطیب بغدادی، کتاب تاریخ بغداد، انتشارات الموقع الوراق، ج۸، ص۲۹۰ و ۴۹۲.</ref><ref>احمد بن حنبل، مسند احمد، انتشارات موقع الاسلام، ج۱، ص۱۱۸.</ref><ref>شمس الدین ذهبی شافعی، طبقات الشافعیه، ج۲، ص۲۵۴.</ref>
حادثه غدیر خم با این دو آیه شروع شد که اصل واقعه غدیر از سوی ۱۱۰ [[صحابه|صحابی]] و ۸۴ [[تابعین|تابعی]]، در کتاب‌های حدیثی شیعه و [[اهل سنت|سنی]] نقل شده و<ref>طهرانی، امام‌شناسی، ج۷، درس‌های ۹۸-۹۹.</ref> [[علامه امینی]] ، نام ده‌ها کتاب از منابع اهل‌سنت را که در آن ها، [[حدیث غدیر]] ذکر شده، آورده است.<ref>امینی، ابراهیم، الغدیر، ج۱-۲، ص۱۴-۱۰۸.</ref> برخی از منابع اهل‌سنت که در آن واقعه غدیر ذکر شده و به نزول [[آیه تبلیغ]] نیز تصریح شده چنین است:‌ «ابن عساکر، تاریخ دمشق؛ فخررازی، مفاتیح الغیب؛ ثعلبی، الکشف و البیان؛ حموینی، فراید السمطین؛ ابن صبّاغ مالکی، الفصول المهمّه؛ آلوسی، روح المعانی».


اما آنچه از آيات قرآن در شأن آن حضرت نازل شده بسيار زياد است و چنانکه یک عالم سنی مذهب به نام حاکم حسکانی در کتابی به نام شواهد التنزیل به ذکر فضائل امام علی(ع) در قرآن پرداخته است . ما در اين جا به برخي از آيات در شأن امير المؤنین(ع)اشاره مي كنيم:  
کتاب‌هایی از اهل‌سنت که در آن اصل واقعه غدیر ذکر شده، ولی به آیه تبلیغ اشاره‌ای نشده عبارتند از: «احمد بن حنبل، المسند؛ حاکم، المستدرک؛ محب‌الدین طبری، الریاض النظرة؛ سیوطی، الحاوی للفتاوی؛ بلاذری، انساب الاشراف؛ خوارزمی، المناقب؛ متقی هندی، کنزل العمال؛ ابن صبّاغ مالکی، الفصول المهمّه؛ سمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی».


پيامبر اكرم(ص) مي فرمايد: خدا هيچ آيه اي را نازل نفرمود كه در آن «ياايهاالذين آمنوا» باشد مگر اينكه علي در رأس آن منظور گردد ، بنابراني تمام آيات كه با اين تعبير و جمله آغاز مي شوند خطاب اول همه آنها به علي و در شأن علي و شيعيان اوست.<ref>خوارزمي، مناقب، چاپ قم، بي تا، ص۲۶۶، حديث ۱۴۹، حسكاني شواهد التنزيل، بيروت، ج۱،‌ص ۴۹، حديث ۷۰-۸۳ و علامه حلي،‌كشف اليقين في فضائل اميرالمؤمنين، چاپ قم،‌۱۴۱۳ق. ص۳۵۸.</ref>
همچنین در برخی کتاب‌های اهل سنت جمله «من کنت مولاه فعلی مولاه» بدون اشاره به جریان غدیر خم آمده، که برخی از آنها عبارتند از: «الصحیح، ترمذی، ج۵، ص۲۹۷؛ السنن، ابن ماجه، ج۱، ص۴۵؛ التاریخ الکبیر، بخاری، ج۱، ص۳۷۵؛ تاریخ الاسلام، ذهبی، ج۲، ص۱۹۶».


۱. {{قرآن|ان الذين آمنوا و عملوالصالحات سيجعل لهم الرحمن ودّا...<ref>سوره مريم، آيه ۹۶.</ref> مسلّماً كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده‏اند، خداوند رحمان محبّتى براى آنان در دلها قرار مى‏دهد!
==جستارهای وابسته==
 
* [[آیه اکمال دین در منابع اهل‌سنت]]
۲. {{قرآن|انما وليكم الله و رسوله والذين آمنوا الذين يقيمون الصلوه و يؤتون الزكوه وهم راكعون}}<ref>سوره‌مائده، آيه ۵۵</ref>؛ همانا ولي شما و كسي كه حق ولايت دارد بر شما خداوند و پيامبرش و كساني هستند كه نماز مي خوانند و در حال ركوع زكات مي دهند و به فقراء كمك مي كنند به اتفاق تمام علماي اسلام اين آيه در شأن اميرمؤمنان نازل شده است.
* [[صراحت در نصب امام علی(ع) به خلافت در روز غدیر]]
 
* [[بیان نکردن ولایت امام علی(ع) در حجةالوداع]]
۳. در آيه تطهير، در آيه مباهله نيز آيه در شأن اهل بيت پيامبر است كه يكي از آنها امير مؤمنان است.<ref>سوره احزاب،‌آيه ۳۳، سوره آل عمران،‌آيه ۶۱.</ref>
* [[جایگاه عید غدیر]]
 
* [[مباهله]]
۴. {{قرآن|و من الناس من يشري نفسه ابتغاء مرضات الله}} (سوره بقره، آيه ۲۰۷)؛ <ref>اربلي، پيشين، ج۱، ص۳۲۳.</ref>و بعضي از مردم هستند كه از جان خويش در راه رضاي خداوند مي گذرند و بر سر آن معامله مي كنند.
 
۵. {{قرآن|اطيعوا الله و اطيعو الرسول و اولي الامر منكم}} (سوره نساء، آيه ۵۹).<ref>علامه حلي، پيشين، ص۳۹۳ و شيخ مفيد ، ارشاد، چاپ قم، آل البيت، ۱۴۰۳، ج۱،‌ص ۵۳، و شيخ مفيد. پيشين، ج۱، ص۱۷۶.</ref> ( از خدا و رسولش و صاحبان امر اطاعت کنید )
 
۶. آيه اكمال دين كه در حجه‌الوداع نازل شد و ولايت و خلافت آن حضرت را پس از پيامبر اكرم از طرف خداوند اعلام نمود :
 
{{قرآن|اليوم اكملت لكم دينكم}} (سوره مائده، آيه ۳)( امروز دین شما را کامل کردم)، اين آيه پس از آيه {{قرآن|ياايهاالرسول بلغ ما انزل اليك من ربك}} (سوره مائده، آيه ۶۷) ( ای پیامبر ،آنچه بر تو نازل شده است از سوی پروردگارت ،را ابلاغ کن)، به پيامبر نازل شد كه خداوند به آن حضرت دستور فرمود براي خودت جانشين انتخاب كن آن حضرت بيم داشت كه عده اي از منافقين نسبت به آن حضرت تعدي كنند خداوند براي اطمينان خاطر آن حضرت و حفظ جانش اين آيه را نازل كرد: {{قرآن|... والله يعصمك عن الناس...}} خداوند جان تو را از خطرهايي كه احتمال مي دهي از طرف مردم نسبت به اين مسئله به تو برسد حفظ مي كند اگر در اعلام اين مسئله كوتاهي كني مثل اين است كه رسالت خود را انجام نداده اي، رسالت تو با اعلام علي به جانشيني خودت كامل مي شود كه پيامبر پس از معرفي علي به جانشيني آيه {{قرآن|اليوم اكملت لكم دينكم ...}} نازل شد، و پيامبر(ص) بلافاصله با صداي بلند تكبير گفت و فرمود خداوند متعال دين را كامل كرد و نعمت را تمام نمود و از رسالت من راضي شد و ولايت علي بن ابيطالب را سبب كامل شدن دينم قرار داد.<ref>اريلي، پيشين، ج۱، ص۳۲۳ و علامه حلي، پيشين، ص۳۹۱.</ref>
 
==نتيجه: ==
 
نام امير مؤمنان(عليه السلام) به صراحت در قرآن نيامده ولي با كنايه كه از تصريح روشن تر است در آيات متعددي آمده و بسياري از آيات قرآن در شأن علي(ع) نازل شده كه به چند نمونه اشاره كرديم.
{{پایان پاسخ}}
{{مطالعه بیشتر}}
==معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:==
 
۲. قرآن ومعصومان درآینه علوی.امیرعلی حسنلو
 
۳. علي كيست، فضل الله كمپاني.
{{پایان مطالعه بیشتر}}
 
==منابع==
<references />


== منابع ==
{{پانویس|۲}}
{{شاخه
| شاخه اصلی = علوم و معارف قرآن
| شاخه فرعی۱ = امام‌شناسی در قرآن
| شاخه فرعی۲ =امام علی(ع)
| شاخه فرعی۳ =
}}
{{تکمیل مقاله
{{تکمیل مقاله
  | شناسه =  
  | شناسه = -
  | تیترها =  
  | تیترها =-
  | ویرایش =  
  | ویرایش =
  | لینک‌دهی =  
  | لینک‌دهی =
  | ناوبری =  
  | ناوبری =
  | نمایه =  
  | نمایه = شد
  | تغییر مسیر =  
  | تغییر مسیر =شد
  | بازبینی =  
| ارجاعات =
  | تکمیل =  
  | بازبینی نویسنده = 
  | اولویت =  
| ارزیابی کمی =
  | کیفیت =  
  | تکمیل =
  | اولویت =
  | کیفیت =
}}
}}
{{پایان متن}}
{{پایان متن}}
[[رده:آیات قرآن]]
[[رده:فضائل امام علی(ع)]]
[[رده:امام علی(ع)]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۱۷


سؤال

نام حضرت علی(ع) در کدام آیات از قرآن آمده است؟

درگاه‌ها


نام حضرت علی(ع) در هیچ‌یک از آیات قرآن به صراحت نیامده؛ اما براساس روایاتی از شیعه و سنی، بیش از ۳۰۰ آیه در مدح علی(ع) نازل شده است.[۱][۲]

آیاتی که در قرآن در شأن امام علی(ع) نازل شده همه در مدح و ستایش او می‌باشد. پیامبر اکرم(ص) در این باره می‌فرماید: «عَلِيٌ‏ مَعَ‏ الْحَقِ‏ وَ الْحَقُّ مَعَ عَلِيٍّ لَنْ‏ يَفْتَرِقَا حَتَّى يَرِدَا عَلَيَّ الْحَوْض‏[۳] [۴] [۵] [۶]؛ علی(ع) با قرآن و قرآن همواره با او است و هرگز جدا نمی‌شوند تا روزی که در بهشت، کنار حوض کوثر بر من برسند.»

برخی از آیات قرآن که در شأن آن حضرت نازل شده است:

  • آیه ولایت: ﴿إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ؛ سرپرست و دوست شما فقط خدا و رسول اوست و مؤمنانی که همواره نماز را برپا می دارند و در حالی که در رکوعند [به تهیدستان] زکات می دهند.﴾(مائده:۵۵)
  • آیه تطهیر: ﴿إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا؛ جز این نیست که همواره خدا می‌خواهد هرگونه پلیدی را از شما اهل بیت [که به روایت شیعه و سنی محمّد، علی، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام اند] برطرف نماید، و شما را چنان که شایسته است [از همه گناهان و معاصی] پاک و پاکیزه گرداند.﴾(احزاب:۳۳) بسیاری از عالمان اهل‌سنت بر اهل‌بیت بودن پنج تن آل عبا ذیل این آیه، تأکید کرده‌اند.[۷][۸][۹][۱۰]
  • آیه مباهله: ﴿فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ؛ پس هر که با تو درباره او [عیسی] پس از آنکه بر تو [به واسطه وحی، نسبت به احوال وی] علم و آگاهی آمد، مجادله و ستیز کند، بگو: بیایید ما پسران‌مان را و شما پسران‌تان را، و ما زنان‌مان را و شما زنان‌تان را، و ما نفوس‌مان را و شما نفوس‌تان را دعوت کنیم؛ سپس یکدیگر را نفرین نماییم، پس لعنت خدا را بر دروغگویان قرار دهیم.﴾(آل عمران:۶۱)
  • آیه اولی الامر: ﴿ايَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِي الأَمْرِ مِنكُمْ؛ ای کسانی که ایمان آورده‌اید، خدا را اطاعت کنید و پیامبر و اولیای امر خود را [نیز] اطاعت کنید.﴾(نساء:۵۹) [۱۱][۱۲]
  • آیه تبلیغ: ﴿يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ؛ ای پیغمبر، آنچه از خدا بر تو نازل شد (به خلق) برسان که اگر نرسانی تبلیغ رسالت و اداء وظیفه نکرده‌ای﴾(مائده:۶۷) رسول خدا(ص) بیم داشت که عده‌ای از منافقین نسبت به آن حضرت تعدی کنند، خداوند برای اطمینان خاطر آن حضرت و حفظ جانش فرمود: ﴿وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ؛ خداوند جان تو را از خطرهایی که احتمال می‌دهی از طرف مردم نسبت به این مسئله به تو برسد حفظ می‌کند.﴾ [۱۳][۱۴]
  • آیه اکمال دین: وقتی رسول خدا طبق آیه ۶۷ سوره مائده، امیرمومنان علی(ع) را به امامت و جانشینی خود نصب کرد، این آیه نازل شد: ﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا؛ امروز [با نصبِ علی بن ابی طالب به ولایت، امامت، حکومت و فرمانروایی بر امت] دینتان را برای شما کامل، و نعمتم را بر شما تمام کردم، و اسلام را برایتان به عنوان دین پسندیدم.﴾(مائده:۳) پیامبر(ص) بلافاصله با صدای بلند تکبیر گفت و فرمود خداوند متعال دین را کامل کرد و نعمت را تمام نمود و از رسالت من راضی شد و ولایت علی بن ابیطالب را سبب کامل شدن دینم قرار داد.[۱۵][۱۶] دانشمندان اهل‌سنت نیز ذیل این دو آیه(تبلیغ و اکمال دین) اشاراتی در مورد ولایت امام علی(ع) دارند. [۱۷][۱۸][۱۹][۲۰][۲۱][۲۲]

حادثه غدیر خم با این دو آیه شروع شد که اصل واقعه غدیر از سوی ۱۱۰ صحابی و ۸۴ تابعی، در کتاب‌های حدیثی شیعه و سنی نقل شده و[۲۳] علامه امینی ، نام ده‌ها کتاب از منابع اهل‌سنت را که در آن ها، حدیث غدیر ذکر شده، آورده است.[۲۴] برخی از منابع اهل‌سنت که در آن واقعه غدیر ذکر شده و به نزول آیه تبلیغ نیز تصریح شده چنین است:‌ «ابن عساکر، تاریخ دمشق؛ فخررازی، مفاتیح الغیب؛ ثعلبی، الکشف و البیان؛ حموینی، فراید السمطین؛ ابن صبّاغ مالکی، الفصول المهمّه؛ آلوسی، روح المعانی».

کتاب‌هایی از اهل‌سنت که در آن اصل واقعه غدیر ذکر شده، ولی به آیه تبلیغ اشاره‌ای نشده عبارتند از: «احمد بن حنبل، المسند؛ حاکم، المستدرک؛ محب‌الدین طبری، الریاض النظرة؛ سیوطی، الحاوی للفتاوی؛ بلاذری، انساب الاشراف؛ خوارزمی، المناقب؛ متقی هندی، کنزل العمال؛ ابن صبّاغ مالکی، الفصول المهمّه؛ سمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی».

همچنین در برخی کتاب‌های اهل سنت جمله «من کنت مولاه فعلی مولاه» بدون اشاره به جریان غدیر خم آمده، که برخی از آنها عبارتند از: «الصحیح، ترمذی، ج۵، ص۲۹۷؛ السنن، ابن ماجه، ج۱، ص۴۵؛ التاریخ الکبیر، بخاری، ج۱، ص۳۷۵؛ تاریخ الاسلام، ذهبی، ج۲، ص۱۹۶».

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ گنجی شافعی، محمد بن یوسف، کِفایَةُ الطّالب فی مَناقِب عَلیّ بْن اَبی‌طالب، ۱۴۰۴ق، ص۲۳۱.
  2. ↑ قندوزی، سلیمان بن ابراهیم، یَنابیعُ المَوَدّه لِذَوی القُرْبی، ۱۴۲۲ق، ج۱، ص۳۳۷.
  3. ↑ مفيد، محمد بن محمد، الجمل و النصره لسيد العتره في حرب البصره، قم، كنگره شيخ مفيد، چاپ اول، ۱۴۱۳ق، ص۴۳۳.
  4. ↑ ابن بابويه، محمد بن على، الأمالي، تهران، کتابچی، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش، ص۸۹.
  5. ↑ اربلى، على بن عيسى، كشف الغمه في معرفه الأئمه، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، سيد هاشم‏، تبريز، بنى هاشمى، چاپ اول، ۱۳۸۱ق، ج۱، ص۱۴۶.
  6. ↑ حلى، حسن بن يوسف بن مطهر، كشف اليقين في فضائل أمير المؤمنين عليه السلام، تهران، وزارت ارشاد، چاپ اول، ۱۴۱۱ ق، ص۲۳۵.
  7. ↑ واحدی نیسابوری، کتاب اسباب النزول الآیات، ذیل تفسیر آیه ۳۳ احزاب، انتشارات موقع یعسوب.
  8. ↑ سیوطی، الدّر المنثور، ج۸، ص۱۵۵ و ج۶، ص۶۰۴.
  9. ↑ قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج. صحیح مسلم (الجامع الصحیح). ج۷. بیروت: دار الفکر. ص۱۳۰.
  10. ↑ حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله. المستدرک علی الصحیحین. ج۲. بیروت: دار المعرفة. ص۴۱۶.
  11. ↑ علامه حلی، کشف الیقین، ص۳۹۳ .
  12. ↑ شیخ مفید، الارشاد، قم، آل البیت، ۱۴۰۳، ج۱، ص۵۳، و ص۱۷۶.
  13. ↑ اربلى، على بن عيسى، كشف الغمة في معرفة الأئمة، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، سيد هاشم‏، تبریز، بنی هاشمی، چاپ اول، ۱۳۸۱، ج۱، ص۳۲۳ .
  14. ↑ علامه حلی، کشف الیقین، ص۳۹۱.
  15. ↑ اربلى، على بن عيسى، كشف الغمة في معرفة الأئمة، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، سيد هاشم‏، تبریز، بنی هاشمی، چاپ اول، ۱۳۸۱، ج۱، ص۳۲۳ .
  16. ↑ علامه حلی، کشف الیقین، ص۳۹۱.
  17. ↑ جلال الدین، سیوطی، الدرّ المنثور فی تفسیر المأثور، قم، انتشارات کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۲۵۲.
  18. ↑ حسکانی، عبیدالله بن احمد، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۲۰۱.
  19. ↑ ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۴۲، ص۲۳۷.
  20. ↑ خطیب بغدادی، کتاب تاریخ بغداد، انتشارات الموقع الوراق، ج۸، ص۲۹۰ و ۴۹۲.
  21. ↑ احمد بن حنبل، مسند احمد، انتشارات موقع الاسلام، ج۱، ص۱۱۸.
  22. ↑ شمس الدین ذهبی شافعی، طبقات الشافعیه، ج۲، ص۲۵۴.
  23. ↑ طهرانی، امام‌شناسی، ج۷، درس‌های ۹۸-۹۹.
  24. ↑ امینی، ابراهیم، الغدیر، ج۱-۲، ص۱۴-۱۰۸.