پرش به محتوا

دفن حضرت فاطمه(س): تفاوت میان نسخه‌ها

R.bahmani (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
جز جایگزینی متن - 'بحارالانوار' به 'بحار الانوار'
برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
 
(۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۶: خط ۶:
[[پرونده:نقاشی تشییع حضرت فاطمه.jpg|بندانگشتی|نقاشی «لاهوت در تابوت» با تکنیک رنگ روغن، اثر حسن روح‌الامینی|200x200پیکسل]]
[[پرونده:نقاشی تشییع حضرت فاطمه.jpg|بندانگشتی|نقاشی «لاهوت در تابوت» با تکنیک رنگ روغن، اثر حسن روح‌الامینی|200x200پیکسل]]
{{درگاه|فاطمی}}
{{درگاه|فاطمی}}
'''دفن شبانه [[حضرت زهرا(س)]]''' براساس وصیتی بود که ایشان در روزهای پایانی عمر شریف خود به [[امیرالمؤمنین(ع)]] کردند. این کار و مخفی بودن قبر شریفشان بنابر عللی همچون نارضایتی از حاکمان وقت بود. اما دفن شبانه منافاتی با آموزه‌های دینی و سیره [[پیامبر(ص)]] نداشت چرا که موارد این چنینی قبل از آن اتفاق افتاده بود و پیامبر(ص) منعی از آن نداشتند.


== وصیت به دفن شبانه ==
== وصیت به دفن شبانه ==
حضرت فاطمه زهرا(س) بعد از رحلت پدر گراميشان مدت اندكي در قيد حيات بودند كه مورخين با اختلاف اين مدت را از 75 روز تا هشت ماه ذكر كرده‌اند. در اين مدت درباره اهل بيت پيامبر(ع) و مخصوصاً نسبت به حضرت علي(ع) و حضرت فاطمه زهرا(س) ظلم‌هاي فراواني روا داشته شد، از جمله غصب حق خلافت علي(ع) و هجوم به درب خانه فاطمه زهرا(س)<ref>ابن ابي الحديد، شرح نهج البلاغه، ترجمه محمود مهدوي دامغاني، تهران، نشر ني، چاپ دوم، 75، ج1، ص225.</ref> و موارد ديگر كه منجر به ناراحتي فاطمه زهرا(س) نسبت به خليفه اول و دار و دسته‌اش شد و لذا در روزهاي آخر عمر به شوهر خويش وصيت مي‌كند كه بعد از شهادت، آن حضرت جنازه‌اش را شبانه دفن كند.<ref>مجلسي، محمدباقر، بحارالانوار، بيروت، انتشارات مؤسسه وفاء، چاپ دوم، 1403، ج43، ص214. </ref>
[[حضرت فاطمه(س)]] بعد از رحلت پدر گراميشان مدت اندكی در قيد حيات بودند كه مورخين با اختلاف اين مدت را از 75 روز تا هشت ماه ذكر كرده‌اند. در اين مدت درباره [[اهل بيت پيامبر(ع)]] و مخصوصاً نسبت به [[حضرت علی(ع)]] و [[حضرت زهرا(س)]] ظلم‌های فراوانی روا داشته شد، از جمله غصب حقِ [[خلافت علی(ع)]]؛ هجوم به درب خانه فاطمه زهرا(س)<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=شرح نهج البلاغه|سال=1375|نام=عبد الحميد بن هبة الله‏|نام خانوادگی=ابن أبي الحديد|ناشر=تهران، نشر نی|جلد=1|صفحه=225}}</ref> و موارد ديگر كه منجر به ناراحتی فاطمه زهرا(س) نسبت به [[خليفه اول]] و اطرافیان او شد، لذا روزهای آخر عمر به [[امیرالمؤمنین(ع)]] وصيت کرد كه بعد از [[شهادت]]، آن حضرت جنازه‌اش را شبانه دفن نماید.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=بحار الانوار|سال=1403|نام=محمد باقر|نام خانوادگی=مجلسی|ناشر=بيروت، انتشارات مؤسسه وفاء|جلد=43|صفحه=214}}</ref>


== علل جواز دفن شبانه ==
== علل جواز دفن شبانه ==
با توجه به سؤال فوق كه اين عمل را بدون توجيه و مخالف سيرۀ پيامبر اسلام(ص) قلمداد كرده بايد ديد آيا اصولاً در شرع مقدس اسلام از دفن شبانه ميّت منع شده است؟ و يا اينكه آيا در عصر پيامبر(ص) دفن شبانه انجام نگرفته؟ و آيا هيچ يك از صحابه پيامبر شبانه دفن نشده‌اند؟
با توجه به سؤال كه اين عمل را بدون توجيه و مخالف سيرۀ [[پيامبر اسلام(ص)]] قلمداد كرده بايد ديد آيا اصولاً در شرع مقدس [[اسلام]] از دفن شبانه ميّت منع شده است؟ و يا اينكه آيا در عصر پيامبر(ص) دفن شبانه انجام نگرفته؟ و آيا هيچ يك از [[صحابه]] پيامبر شبانه دفن نشده‌اند؟


1. در كتب فقهي اسلامي چه از اهل تشيع و چه از اهل تسنن موردي كه دلالت بر منع از دفن شبانه ميّت شده باشد، وارد نشده و حتي نقل شده كه برخي از صحابه از جمله ابوبكر را هنگام شب دفن كرده‌اند.<ref>بخاري، ابي عبدالله محمد بن اسماعيل بن ابراهيم، صحيح بخاري، بيروت، مكتبة البحوث و الدراسات دارالفكر، چاپ اول، 1418 ، ج1، ص379. </ref> همچنين از كتاب صحيح بخاري از ابن عباس نقل شده كه پيامبر(ص) بر مردي كه در شب دفن كرده بودند همراه صحابه نماز خواندند.<ref>بخاري، ابي عبدالله محمد بن اسماعيل بن ابراهيم، صحيح بخاري، بيروت، مكتبة البحوث و الدراسات دارالفكر، چاپ اول، 1418 ، ج1، ص379. </ref> يعني اينكه پيامبر با نماز خواندن بر ميّتي كه شب دفن كرده‌اند و صحابه هم حضور داشته‌اند اين عمل (دفن شبانه) را منع نكردند، چرا كه اگر اين عمل مخالف اسلام و روش پيامبر(ص) مي‌بود حتماً پيامبر(ص) از اين كار منع مي‌نمودند. پس منع نكردن حضرت و خواندن نماز بر آن ميت و دفن شبانۀ ميتِ مذكور در عصر پيامبر دلالت بر اين مطلب دارد كه اين عمل خلاف شرع نبوده و حتي مورد تأييد پيامبر نیز بوده است و بعد از پيامبر چنانچه گفته شد ابوبكر (خليفه اول) را نيز شبانه دفن كردند، پس دفن شبانه جسد حضرت زهرا(س) توسط علي(ع) خلاف سيره پيامبر(ص) نبوده و اين ادعا بي مورد و باطل است.
۱. در كتب فقهی اسلامی چه از [[اهل تشيع]] و چه از [[اهل تسنن]] موردی كه دلالت بر منع از دفن شبانه ميّت شده باشد، وارد نشده و حتي نقل شده كه برخی از صحابه از جمله [[ابوبكر]] را هنگام شب دفن كرده‌اند.<ref name=":0">{{یادکرد کتاب|عنوان=صحيح بخاری|سال=1418|نام=ابی عبدالله محمد بن اسماعيل بن ابراهيم|نام خانوادگی=بخاری|ناشر=بيروت، مكتبة البحوث و الدراسات دارالفكر|جلد=1|صفحه=379}}</ref> همچنين از كتاب [[صحيح بخاری]] از [[ابن عباس]] نقل شده كه پيامبر(ص) بر مردی كه شب دفن كرده بودند همراه صحابه نماز خواندند.<ref name=":0" /> يعنی اينكه پيامبر با نماز خواندن بر ميّتی كه شب دفن كرده‌اند و صحابه هم حضور داشته‌اند، اين عمل (دفن شبانه) را منع نكردند، چرا كه اگر اين عمل مخالف اسلام و روش پيامبر(ص) می‌بود حتماً حضرت از اين كار منع می‌نمودند. لذا منع نكردن حضرت و خواندن نماز بر آن ميت و دفن شبانۀ ميتِ مذكور در عصر پيامبر دلالت بر اين مطلب دارد كه اين عمل خلاف شرع نبوده و حتی مورد تأييد پيامبر نیز بوده است و بعد از پيامبر چنانچه گفته شد ابوبكر (خليفه اول) را نيز شبانه دفن كردند، پس دفن شبانه جسد [[حضرت زهرا(س)]] توسط علی(ع) خلاف [[سيره پيامبر(ص)]] نبوده و اين ادعا بی‌مورد و باطل است.


2. دليل ديگر بر عدم مغايرت کار حضرت علي(ع) در دفن حضرت زهرا(س) هنگام شب اين است كه از پيامبر اسلام(ص) در كتب شيعه و سني نقل شده كه در تجهيز و دفن ميت بايد عجله كرد<ref>بخاري، ابي عبدالله محمد بن اسماعيل بن ابراهيم، صحيح بخاري، بيروت، مكتبة البحوث و الدراسات دارالفكر، چاپ اول، 1418 ، ج1، ص374. </ref> و هيچ قيدي هم ندارد كه بايد در روز براي دفن ميت عجله كرد؛ پس روايت مطلق است و شب را هم شامل مي شود.
۲. دليل ديگر بر عدم مغايرت کار حضرت علی(ع) در دفن حضرت زهرا(س) هنگام شب اين است كه از [[پيامبر اسلام(ص)]] در كتب [[شيعه]] و [[سني]] نقل شده كه در تجهيز و دفن ميت بايد عجله كرد<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=صحيح بخاری|سال=1418|نام=ابی عبدالله محمد بن اسماعيل بن ابراهيم|نام خانوادگی=بخاری|ناشر=بيروت، مكتبة البحوث و الدراسات دارالفكر|جلد=1|صفحه=374}}</ref> و هيچ قيدی هم ندارد كه حتما بايد در روز براي دفن ميت عجله كرد؛ لذا روايت مطلق بوده و شامل شب هم می‌شود.


3. دليل ديگر بر اينكه دفن شبانه جسد حضرت زهرا(س) توسط علي(ع) خلاف سنت و سيرۀ نبوي نبوده، اين است كه علي(ع) بر وصيت همسر محترمه‌شان عمل نموده و در اسلام هم به وصيت كردن و عمل به آن سفارش فراوان شده و در قرآن كريم<ref>بقره/180 تا 182. </ref> در موارد متعدد به وصيت كردن اشاره شده و از پيامبر اسلام(ص) نقل شده است كه مؤمن هنگام مرگ بايد وصيت‌نامه‌اش همراهش باشد<ref>بخاري، صحيح بخاري، پيشين، ج 2، ص 191، و ابن قتيبه، السياسة و الامامة، قم، راضي، 1388 ق، ص 12. </ref> و وصيت هم دو گونه است، يك وصيت ماليه كه مربوط به ماترك ـ اموال و دارايي اش ـ انسان بعد از مرگش مي‌باشد و ديگري وصيت عهديه است كه مربوط به كارهايي مي‌شود كه وصيت كننده، انجام آنها را از وصي خود مي‌خواهد، مثل دفن جنازه در اماكن مقدس و يا استفاده از كفن مخصوص كه مشخصات منحصره دارد. در اسلام و سيرۀ پيامبر(ص) نه تنها از اين گونه وصيت منعي نشده بلكه ما در موارد متعدد اين گونه وصيت‌ها را شاهد هستيم.<ref>ر.ك: شهيد ثاني، شرح لمعه، كتاب وصية</ref>
۳. دليل ديگر اين است كه علی(ع) بر [[وصيت]] همسر محترمه‌شان عمل نموده و در [[اسلام]] به وصيت كردن و عمل به آن سفارش فراوان شده و در [[قرآن كريم]] ([[سوره بقره]]، آیات ۱۸۰ الی ۱۸۲) در موارد متعدد به وصيت كردن اشاره شده و از پيامبر اسلام(ص) نقل شده است كه [[مؤمن]] هنگام [[مرگ]] بايد وصيت‌نامه‌اش همراهش باشد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=صحیح بخاری|سال=1418|نام=ابی عبدالله محمد بن اسماعيل بن ابراهيم|نام خانوادگی=بخاری|ناشر=بيروت، مكتبة البحوث و الدراسات دارالفكر|جلد=2|صفحه=191}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=السياسة و الامامة معروف به تاریخ خلفا|سال=1388|نام=عبدالله بن مسلم|نام خانوادگی=ابن قتيبه|ناشر=قم، نشر راضی|صفحه=12}}</ref> وصيت هم دو گونه است، يكی وصيت مالی كه مربوط به ماترك ـ اموال و دارايی‌اش ـ انسان بعد از مرگش می‌باشد و ديگری وصيت عهدی است كه مربوط به كارهايی می‌شود كه وصيت كننده، انجام آنها را از وصی خود می‌خواهد، مثل دفن جنازه در اماكن مقدس و يا استفاده از كفن مخصوص كه مشخصات منحصره دارد. در اسلام و سيرۀ پيامبر(ص) نه تنها از اين گونه وصيت منعی نشده بلكه ما در موارد متعدد اين گونه وصيت‌ها را شاهد هستيم.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=شرح اللمعة الدمشقية، كتاب وصية|سال=1314|نام=زین‌‌الدین بن علی|نام خانوادگی=شهيد ثاني|ناشر=قم نشر ناصر}}</ref>


در پایان باید گفت اگر اين کار خلاف شرع و سيرۀ نبوي است، هرگز فاطمه چنين وصيتي نکرده و علي(ع) که در حفظ سنت وسيرۀ رسول(ص) جان نثاري مي‌کرد آنرا عملي نمي‌نمود.
در پایان باید گفت اگر دفن شبانه خلاف شرع و سيرۀ نبوی است، هرگز فاطمه(س) چنين وصيتی نکرده و علی(ع) که در حفظ سنت و سيرۀ [[رسول خدا(ص)]] جان نثاري می‌کرد آنرا عملی نمی‌نمود.


== علل دفن شبانه و مخفی بودن قبر ==
== علل دفن شبانه و مخفی بودن قبر ==
[[امیرالمؤمنین(ع)]] با عمل به وصیّت زهرا(س) ردپای ظلمی که به دختر رسول خدا(س) شده بود را حفظ کرد تا به نسل‌های آینده راه راست را نشان دهد و از طرفی مشروعیت خليفه را زير سؤال برد و [[مظلومیت زهرا(س)]] را بيشتر آشكار و اين سؤال را همیشه براي همگان مطرح نماید كه چرا قبر زهرا(س) مخفی مانده است.
[[امیرالمؤمنین(ع)]] با عمل به وصیّت زهرا(س) ردپای ظلمی که به دختر رسول خدا(س) شده بود را حفظ کرد تا به نسل‌های آینده راه راست را نشان دهد و از طرفی مشروعیت خليفه را زير سؤال برد و [[مظلومیت زهرا(س)]] را بيشتر آشكار و اين سؤال را همیشه براي همگان مطرح نماید كه چرا قبر زهرا(س) مخفی مانده است.


بدين طريق زمانی كه حضرت زهرا(س) از دنیا رفتند مردم سراسيمه به خانۀ زهرا(س) ‌آمدند و منتظر بيرون آمدن جنازه بودند كه علی(ع) به [[ابوذر]] فرمود: برو و با صدای بلند اعلام كن كه برگردند چرا كه تشییع جنازۀ دختر رسول خدا امشب صورت نمی‌گيرد و به تأخير افتاده است. مردم كه متفرق شدند حضرت علی(ع) با كمك [[اسماء بنت عمیس]] بدن حضرت را غسل و كفن كردند و در نیمۀ شب با عده‌ای از نزديكان و ياران خويش كه عبارت بودند. از: [[سلمان]]، ابوذر، [[مقداد]]، [[عمار]]، عباس و زبير و چند تن ديگر به همراه علی(ع) جنازۀ دختر رسول‌خدا را شبانه تشييع كردند و شبانه به خاك سپردند و حضرت علی(ع) قبر فاطمه(س) را هم‌سطح زمين كردند؛ ازاين‌رو مخفی بودن قبر فاطمه(س) به‌عنوان يک راز، براي هميشه باقی مانده است و كسانی هم كه حضور داشتند بعدها محل قبر را بازگو نكردند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=بحارالانوار|سال=1354|نام=محمد باقر|نام خانوادگی=مجلسی|ناشر=تهران، انتشارات اسلاميه|جلد=10|صفحه=195}}</ref>
بدين طريق زمانی كه حضرت زهرا(س) از دنیا رفتند مردم سراسيمه به خانۀ زهرا(س) ‌آمدند و منتظر بيرون آمدن جنازه بودند كه علی(ع) به [[ابوذر]] فرمود: برو و با صدای بلند اعلام كن كه برگردند چرا كه تشییع جنازۀ دختر رسول خدا امشب صورت نمی‌گيرد و به تأخير افتاده است. مردم كه متفرق شدند حضرت علی(ع) با كمك [[اسماء بنت عمیس]] بدن حضرت را غسل و كفن كردند و در نیمۀ شب با عده‌ای از نزديكان و ياران خويش كه عبارت بودند. از: [[سلمان]]، ابوذر، [[مقداد]]، [[عمار]]، عباس و زبير و چند تن ديگر به همراه علی(ع) جنازۀ دختر رسول‌خدا را شبانه تشييع كردند و شبانه به خاك سپردند و حضرت علی(ع) قبر فاطمه(س) را هم‌سطح زمين كردند؛ ازاين‌رو مخفی بودن قبر فاطمه(س) به‌عنوان يک راز، براي هميشه باقی مانده است و كسانی هم كه حضور داشتند بعدها محل قبر را بازگو نكردند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=بحار الانوار|سال=1354|نام=محمد باقر|نام خانوادگی=مجلسی|ناشر=تهران، انتشارات اسلاميه|جلد=10|صفحه=195}}</ref>


علت، مخفی ماندن قبر آن حضرت را می‌توان در امور زير خلاصه كرد:
علت، مخفی ماندن قبر آن حضرت را می‌توان در امور زير خلاصه كرد:
خط ۴۳: خط ۴۴:
{{پانویس|۲}}
{{پانویس|۲}}
{{شاخه
{{شاخه
  | شاخه اصلی = تاریخ
  | شاخه اصلی = تاریخ و سیره
  | شاخه فرعی۱ = زنان اسوه
  | شاخه فرعی۱ = زنان اسوه
  | شاخه فرعی۲ = حضرت فاطمه
  | شاخه فرعی۲ = حضرت فاطمه
خط ۴۹: خط ۵۰:
}}
}}
{{ارزیابی
{{ارزیابی
  | شناسه =  
  | شناسه = شد
  | عکس =  
  | عکس = شد
  | درگاه =
  | درگاه = شد
  | ادبیات =  
  | ادبیات = شد
  | پیوند =  
  | پیوند = شد
  | ناوبری =  
  | ناوبری = شد
  | تغییرمسیر =  
  | تغییرمسیر = شد
  | ارجاعات =  
  | ارجاعات = شد
  | ارزیابی کمی =  
  | ارزیابی کمی = شد
  | ارزیابی کیفی =  
  | ارزیابی کیفی = <!--خالی | شد-->
  | اولویت = ب
  | اولویت = ب
  | کیفیت =  
  | کیفیت = <!--خیلی‌خوب | خوب | متوسط | ضعیف-->
}}
}}
{{پایان متن}}
{{پایان متن}}
[[رده:حضرت فاطمه]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۲۰

سؤال

آیا دفن مخفیانه و شبانه حضرت زهرا(س) توسط امام علی(ع) مخالف با آموزه‌های دینی و سیره پیامبر(ص) نیست؟

نقاشی «لاهوت در تابوت» با تکنیک رنگ روغن، اثر حسن روح‌الامینی
درگاه‌ها


دفن شبانه حضرت زهرا(س) براساس وصیتی بود که ایشان در روزهای پایانی عمر شریف خود به امیرالمؤمنین(ع) کردند. این کار و مخفی بودن قبر شریفشان بنابر عللی همچون نارضایتی از حاکمان وقت بود. اما دفن شبانه منافاتی با آموزه‌های دینی و سیره پیامبر(ص) نداشت چرا که موارد این چنینی قبل از آن اتفاق افتاده بود و پیامبر(ص) منعی از آن نداشتند.

وصیت به دفن شبانه

حضرت فاطمه(س) بعد از رحلت پدر گراميشان مدت اندكی در قيد حيات بودند كه مورخين با اختلاف اين مدت را از 75 روز تا هشت ماه ذكر كرده‌اند. در اين مدت درباره اهل بيت پيامبر(ع) و مخصوصاً نسبت به حضرت علی(ع) و حضرت زهرا(س) ظلم‌های فراوانی روا داشته شد، از جمله غصب حقِ خلافت علی(ع)؛ هجوم به درب خانه فاطمه زهرا(س)[۱] و موارد ديگر كه منجر به ناراحتی فاطمه زهرا(س) نسبت به خليفه اول و اطرافیان او شد، لذا روزهای آخر عمر به امیرالمؤمنین(ع) وصيت کرد كه بعد از شهادت، آن حضرت جنازه‌اش را شبانه دفن نماید.[۲]

علل جواز دفن شبانه

با توجه به سؤال كه اين عمل را بدون توجيه و مخالف سيرۀ پيامبر اسلام(ص) قلمداد كرده بايد ديد آيا اصولاً در شرع مقدس اسلام از دفن شبانه ميّت منع شده است؟ و يا اينكه آيا در عصر پيامبر(ص) دفن شبانه انجام نگرفته؟ و آيا هيچ يك از صحابه پيامبر شبانه دفن نشده‌اند؟

۱. در كتب فقهی اسلامی چه از اهل تشيع و چه از اهل تسنن موردی كه دلالت بر منع از دفن شبانه ميّت شده باشد، وارد نشده و حتي نقل شده كه برخی از صحابه از جمله ابوبكر را هنگام شب دفن كرده‌اند.[۳] همچنين از كتاب صحيح بخاری از ابن عباس نقل شده كه پيامبر(ص) بر مردی كه شب دفن كرده بودند همراه صحابه نماز خواندند.[۳] يعنی اينكه پيامبر با نماز خواندن بر ميّتی كه شب دفن كرده‌اند و صحابه هم حضور داشته‌اند، اين عمل (دفن شبانه) را منع نكردند، چرا كه اگر اين عمل مخالف اسلام و روش پيامبر(ص) می‌بود حتماً حضرت از اين كار منع می‌نمودند. لذا منع نكردن حضرت و خواندن نماز بر آن ميت و دفن شبانۀ ميتِ مذكور در عصر پيامبر دلالت بر اين مطلب دارد كه اين عمل خلاف شرع نبوده و حتی مورد تأييد پيامبر نیز بوده است و بعد از پيامبر چنانچه گفته شد ابوبكر (خليفه اول) را نيز شبانه دفن كردند، پس دفن شبانه جسد حضرت زهرا(س) توسط علی(ع) خلاف سيره پيامبر(ص) نبوده و اين ادعا بی‌مورد و باطل است.

۲. دليل ديگر بر عدم مغايرت کار حضرت علی(ع) در دفن حضرت زهرا(س) هنگام شب اين است كه از پيامبر اسلام(ص) در كتب شيعه و سني نقل شده كه در تجهيز و دفن ميت بايد عجله كرد[۴] و هيچ قيدی هم ندارد كه حتما بايد در روز براي دفن ميت عجله كرد؛ لذا روايت مطلق بوده و شامل شب هم می‌شود.

۳. دليل ديگر اين است كه علی(ع) بر وصيت همسر محترمه‌شان عمل نموده و در اسلام به وصيت كردن و عمل به آن سفارش فراوان شده و در قرآن كريم (سوره بقره، آیات ۱۸۰ الی ۱۸۲) در موارد متعدد به وصيت كردن اشاره شده و از پيامبر اسلام(ص) نقل شده است كه مؤمن هنگام مرگ بايد وصيت‌نامه‌اش همراهش باشد.[۵][۶] وصيت هم دو گونه است، يكی وصيت مالی كه مربوط به ماترك ـ اموال و دارايی‌اش ـ انسان بعد از مرگش می‌باشد و ديگری وصيت عهدی است كه مربوط به كارهايی می‌شود كه وصيت كننده، انجام آنها را از وصی خود می‌خواهد، مثل دفن جنازه در اماكن مقدس و يا استفاده از كفن مخصوص كه مشخصات منحصره دارد. در اسلام و سيرۀ پيامبر(ص) نه تنها از اين گونه وصيت منعی نشده بلكه ما در موارد متعدد اين گونه وصيت‌ها را شاهد هستيم.[۷]

در پایان باید گفت اگر دفن شبانه خلاف شرع و سيرۀ نبوی است، هرگز فاطمه(س) چنين وصيتی نکرده و علی(ع) که در حفظ سنت و سيرۀ رسول خدا(ص) جان نثاري می‌کرد آنرا عملی نمی‌نمود.

علل دفن شبانه و مخفی بودن قبر

امیرالمؤمنین(ع) با عمل به وصیّت زهرا(س) ردپای ظلمی که به دختر رسول خدا(س) شده بود را حفظ کرد تا به نسل‌های آینده راه راست را نشان دهد و از طرفی مشروعیت خليفه را زير سؤال برد و مظلومیت زهرا(س) را بيشتر آشكار و اين سؤال را همیشه براي همگان مطرح نماید كه چرا قبر زهرا(س) مخفی مانده است.

بدين طريق زمانی كه حضرت زهرا(س) از دنیا رفتند مردم سراسيمه به خانۀ زهرا(س) ‌آمدند و منتظر بيرون آمدن جنازه بودند كه علی(ع) به ابوذر فرمود: برو و با صدای بلند اعلام كن كه برگردند چرا كه تشییع جنازۀ دختر رسول خدا امشب صورت نمی‌گيرد و به تأخير افتاده است. مردم كه متفرق شدند حضرت علی(ع) با كمك اسماء بنت عمیس بدن حضرت را غسل و كفن كردند و در نیمۀ شب با عده‌ای از نزديكان و ياران خويش كه عبارت بودند. از: سلمان، ابوذر، مقداد، عمار، عباس و زبير و چند تن ديگر به همراه علی(ع) جنازۀ دختر رسول‌خدا را شبانه تشييع كردند و شبانه به خاك سپردند و حضرت علی(ع) قبر فاطمه(س) را هم‌سطح زمين كردند؛ ازاين‌رو مخفی بودن قبر فاطمه(س) به‌عنوان يک راز، براي هميشه باقی مانده است و كسانی هم كه حضور داشتند بعدها محل قبر را بازگو نكردند.[۸]

علت، مخفی ماندن قبر آن حضرت را می‌توان در امور زير خلاصه كرد:

  1. دشمنان و غاصبانِ حق آن مظلومه به قبر آن حضرت دسترسی نداشته و به آن بی‌حرمتی نکنند.
  2. خواستۀ خود آن حضرت بود كه شبانه و مخفيانه، دفن شوند كه به تبع آن قبرشان مخفی بماند.[۹][۱۰]
  3. با توجه به محتوای وصيت ايشان در مورد دفن آن حضرت؛ می‌توان گفت كه می‌خواستند با اين كار، افكار عمومی را بيدار كرده و مردم را نسبت به ظلم و انحراف حُكّام زمانشان نسبت به اهل بيت(ع)، آگاه سازند و مهم‌تر از همه راه راستين اسلام و پيامبر(ص) از راه‌های منحرف جدا باشد؛ از اينرو می‌توان گفت يکی از حکمت‌های پنهان بودن قبر زهرا(س)، زنده نگه داشتن اسلام اصيل و ناب است.[۱۱][۱۲]


مطالعه بیشتر

  1. زندگانی فاطمه زهرا(س)، شهیدی، سیدجعفر، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۸.
  2. دانشنامه فاطمی، زیر نظر علی اکبر رشاد، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول، ۱۳۹۳.
  3. فاطمه زهرا(س) بانوی نمونه اسلام، امینی، ابراهیم، قم، شفق، ۱۳۸۹.
  4. فاطمة الزهراء من المهد الی اللحد؛ محمد كاظم موسوی.
  5. فاطمة الزهرا بهجة قلب المصطفی، احمد رحمانی همدانی.

منابع

  1. ابن أبي الحديد، عبد الحميد بن هبة الله‏ (۱۳۷۵). شرح نهج البلاغه. ج۱. تهران، نشر نی. ص۲۲۵.
  2. مجلسی، محمد باقر (۱۴۰۳). بحار الانوار. ج۴۳. بيروت، انتشارات مؤسسه وفاء. ص۲۱۴.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ بخاری، ابی عبدالله محمد بن اسماعيل بن ابراهيم (۱۴۱۸). صحيح بخاری. ج۱. بيروت، مكتبة البحوث و الدراسات دارالفكر. ص۳۷۹.
  4. بخاری، ابی عبدالله محمد بن اسماعيل بن ابراهيم (۱۴۱۸). صحيح بخاری. ج۱. بيروت، مكتبة البحوث و الدراسات دارالفكر. ص۳۷۴.
  5. بخاری، ابی عبدالله محمد بن اسماعيل بن ابراهيم (۱۴۱۸). صحیح بخاری. ج۲. بيروت، مكتبة البحوث و الدراسات دارالفكر. ص۱۹۱.
  6. ابن قتيبه، عبدالله بن مسلم (۱۳۸۸). السياسة و الامامة معروف به تاریخ خلفا. قم، نشر راضی. ص۱۲.
  7. شهيد ثاني، زین‌‌الدین بن علی (۱۳۱۴). شرح اللمعة الدمشقية، كتاب وصية. قم نشر ناصر.
  8. مجلسی، محمد باقر (۱۳۵۴). بحار الانوار. ج۱۰. تهران، انتشارات اسلاميه. ص۱۹۵.
  9. طبرسی، فضل بن حسن (۱۴۲۲). تاج الموالید: خلاصه زندگانی چهارده معصوم عليهم السلام. قم، انتشارات جامعه مدرسین. ص۸۰.
  10. موسوی جزایری، هاشم (۱۳۹۵). مرقد سیدة النساء فاطمة الشهیدة الزهراء(س) فی ای مکان؟. قم، ناجی الجزائری. ص۱۶.
  11. خصیبی، حسین بن حمدان (۱۴۱۹). الهدایة الکبری. بیروت، مؤسسة البلاغ. ص۱۷۸.
  12. فتال نیشابوری، محمد بن احمد (۱۳۷۵). روضة الواعظين و بصيرة المتعظين‏. ج۱. قم، انتشارات رضى‏. ص۱۵۱.