مجازات عدم ثبت ازدواج موقت: تفاوت میان نسخه‌ها

(اصلاح ارقام)
 
(۱۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد)
خط ۴: خط ۴:
{{پایان سوال}}
{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}
{{پاسخ}}
طبق قانون مجازات اسلامی، تنها عدم ثبت ازدواج «دائم» پیامد کیفری دارد، اما عدم ثبت ازدواج «موقّت» اگر از لحاظ شرعی درست انجام گرفته باشد، مسئولیت کیفری ندارد.
{{درگاه|زن و خانواده}}
در ماده ۴۹ قانون حمایت خانواده برای عدم ثبت نکاح دائم در هر صورت و نیز عدم ثبت نکاح موقت تنها در سه صورت مجازات تعیین شده است. بنابراین، در حال حاضر عدم ثبت ازدواج «موقّت» اصولاً مسئولیت کیفری ندارد.


== اصلاح قانون مجازات اسلامی ==
== ثبت الزامی ازدواج در قانون حمایت خانواده ==
قانون‌گذار ثبت نکاح در دفتر رسمی ازدواج را لازم شمرده است و هدف از این الزام، آسان کردن اثبات نکاح و حمایت از حقوق کودکان و نیز بانوان (حق نفقه …) است. ثبت نکاح در دفتر اسناد رسمی از بسیاری گفتگوهای ناهنجار و بی‌نظمی درباره انکار ازدواج و نسب می‌کاهد و به استواری بنیان خانواده و ایجاد نظم در جامعه کمک می‌کند. به همین دلیل، در ماده یک قانون ازدواج سابق مقرر کرده بود: «... هر ازدواج و طلاق و رجوع باید در یکی از دفاتر… به ثبت برسد و چنانچه مرد و عاقدی که از اجرای این تکلیف خودداری کنند از یک ماه تا شش ماه حبس» تأدیبی محکوم می‌شوند.»<ref>قانون اصلاح، قانون ازدواج، مصوّب ۲۹ / ۲ / ۱۳۱۶ ش، ماده ۱.</ref>
پیشتر قانون‌گذار در قانون مجازات اسلامی در ماده ۶۴۵ این قانون تنها برای عدم ثبت ازدواج دائم مجازات تعیین کرده بود. در ماده بیستم [[قانون حمایت خانواده]] نیز ثبت نکاح دائم الزامی اعلام شده است. قانون‌گذار ثبت نکاح در دفتر رسمی ازدواج را لازم شمرده است و هدف از این الزام، آسان کردن اثبات نکاح و حمایت از حقوق کودکان و نیز بانوان (حق نفقه …) است. ثبت نکاح در دفتر اسناد رسمی از بسیاری گفتگوهای ناهنجار و بی‌نظمی درباره انکار ازدواج و نسب می‌کاهد و به استواری بنیان خانواده و ایجاد نظم در جامعه کمک می‌کند. علاوه بر این در ماده بیست و یکم قانون حمایت خانواده استثنائا در سه مورد ثبت نکاح موقت نیز الزامی دانسته شده است: ۱ـ در صورت باردارشدن زوجه، ۲ـ در صورت توافق طرفین بر ثبت نکاح موقت و ۳ـ در صورتی که در ضمن عقد شرط شده باشد که نکاح موقت ثبت شود.  


قانون ملزم کرده است که، هر ازدواج (دایم و موقّت) باید ثبت شود و چنانچه زوج یا عاقد (سردفتر) از ثبت آن خودداری نمایند به حبس تأدیبی محکوم می‌شود. لکن این مجازات طبق نظریّه شورای محترم نگهبان غیرشرعی تشخیص داده شده و به موجب این نظریه: «مجازات متعاقدین و عاقد در عقد ازدواج غیررسمی مذکور در مادّه یک قانون ازدواج … شرعی نمی‌باشد.»<ref>روزنامه رسمی، ش ۱۱۵۰۲، مورّخ ۳ / ۶ / ۱۳۶۳.</ref> پس طبق نظریّه شورای محترم نگهبان افرادی که واقعه «ازدواج» را در دفتر رسمی ازدواج ثبت نکنند، مجازاتش غیرشرعی است.
در هر صورت، در ماده ۴۹ قانون حمایت خانواده برای عدم ثبت نکاح دائم و نیز عدم ثبت نکاح موقت در موارد یادشده مجازات تعیین شده است. بر مبنای این ماده چنانچه مرد از این حکم قانونگذار تخطی کرده و از ثبت نکاح خوداری نموده باشد، ضمن اجبار به ثبت نکاح دائم یا موقت به یکی از دو مجازات زیر محکوم خواهد شد: ۱- پرداخت جزای نقدی درجه پنج که بر اساس ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی، از هشتاد میلیون (۸۰٫۰۰۰٫۰۰۰) ریال تا یکصد و هشتاد میلیون (۱۸۰٫۰۰۰٫۰۰۰)ریال است. ۲- حبس تعزیری درجه هفت که بر اساس ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی، از نود و یک روز تا شش ماه قابل تعیین است.


اما با توجه به اهمیت ثبت این وقایع و لزوم ضمانت اجرای کیفری آن، نظریه شورای محترم نگهبان قابل توجه بود، لذا قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازات‌های بازدارنده) این اشکال را رفع و برای عدم ثبت ازدواج «دایم» حبس تعزیری تا یک سال را مقرر نموده است. لکن این مادّه فقط برای مردی که اقدام به ازدواج «دائم» کرده است مجازات تعیین کرده و شامل عدم ثبت ازدواج «موقّت» نمی‌شود.<ref>صفایی، سید حسین، امامی، اسدالله، مختصر حقوق خانواده، تهران: دادگستر ۱۳۷۶، ص۵۱و۵۲.</ref>
بنابراین در حال حاضر اصولا عدم ثبت نکاح موقت مجازات ندارد؛ مگر در یکی از موارد سه‌گانه مذکور در ماده ۲۱ قانون حمایت خانواده.


<span></span>
<span></span>
خط ۱۷: خط ۱۸:


== مطالعه بیشتر ==
== مطالعه بیشتر ==
حقوق مدنی خانواده، ناصر کاتوزیان، جاول.
حقوق مدنی، خانواده، ناصر کاتوزیان، ج اول.
مختصر حقوق خانواده، سید حسین صفایی و اسدالله امامی، تهران، دادگستر ۱۳۷۶.
 
مختصر حقوق خانواده، سید حسین صفایی و اسدالله امامی، تهران، دادگستر، ویرایش چهارم و بعد از آن.


== منابع ==
== منابع ==
خط ۴۴: خط ۴۶:
}}
}}
{{پایان متن}}
{{پایان متن}}
[[رده:ازدواج]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۵ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۵۳

سؤال

آیا عدم ثبت ازدواج موقت مجازات دارد؟

درگاه‌ها
زن-و-خانواده.png


در ماده ۴۹ قانون حمایت خانواده برای عدم ثبت نکاح دائم در هر صورت و نیز عدم ثبت نکاح موقت تنها در سه صورت مجازات تعیین شده است. بنابراین، در حال حاضر عدم ثبت ازدواج «موقّت» اصولاً مسئولیت کیفری ندارد.

ثبت الزامی ازدواج در قانون حمایت خانواده

پیشتر قانون‌گذار در قانون مجازات اسلامی در ماده ۶۴۵ این قانون تنها برای عدم ثبت ازدواج دائم مجازات تعیین کرده بود. در ماده بیستم قانون حمایت خانواده نیز ثبت نکاح دائم الزامی اعلام شده است. قانون‌گذار ثبت نکاح در دفتر رسمی ازدواج را لازم شمرده است و هدف از این الزام، آسان کردن اثبات نکاح و حمایت از حقوق کودکان و نیز بانوان (حق نفقه …) است. ثبت نکاح در دفتر اسناد رسمی از بسیاری گفتگوهای ناهنجار و بی‌نظمی درباره انکار ازدواج و نسب می‌کاهد و به استواری بنیان خانواده و ایجاد نظم در جامعه کمک می‌کند. علاوه بر این در ماده بیست و یکم قانون حمایت خانواده استثنائا در سه مورد ثبت نکاح موقت نیز الزامی دانسته شده است: ۱ـ در صورت باردارشدن زوجه، ۲ـ در صورت توافق طرفین بر ثبت نکاح موقت و ۳ـ در صورتی که در ضمن عقد شرط شده باشد که نکاح موقت ثبت شود.

در هر صورت، در ماده ۴۹ قانون حمایت خانواده برای عدم ثبت نکاح دائم و نیز عدم ثبت نکاح موقت در موارد یادشده مجازات تعیین شده است. بر مبنای این ماده چنانچه مرد از این حکم قانونگذار تخطی کرده و از ثبت نکاح خوداری نموده باشد، ضمن اجبار به ثبت نکاح دائم یا موقت به یکی از دو مجازات زیر محکوم خواهد شد: ۱- پرداخت جزای نقدی درجه پنج که بر اساس ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی، از هشتاد میلیون (۸۰٫۰۰۰٫۰۰۰) ریال تا یکصد و هشتاد میلیون (۱۸۰٫۰۰۰٫۰۰۰)ریال است. ۲- حبس تعزیری درجه هفت که بر اساس ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی، از نود و یک روز تا شش ماه قابل تعیین است.

بنابراین در حال حاضر اصولا عدم ثبت نکاح موقت مجازات ندارد؛ مگر در یکی از موارد سه‌گانه مذکور در ماده ۲۱ قانون حمایت خانواده.


مطالعه بیشتر

حقوق مدنی، خانواده، ناصر کاتوزیان، ج اول.

مختصر حقوق خانواده، سید حسین صفایی و اسدالله امامی، تهران، دادگستر، ویرایش چهارم و بعد از آن.

منابع