اندوه و حسرت پیامبر(ص) به سبب گمراهی مردم

سؤال
در قرآن آیاتی وجود دارد که نشان‌دهنده اشتیاق زیاد پیامبر بر هدایت و سعادت مردم است. لطفا درباره این آیات توضیح دهید



رنج شدید پیامبر(ص)

پیامبر اسلام(ص) آن قدر نسبت به مردم دلسوز بود و در صدد هدایت آنها بود که قرآن آن را این گونه بیان می‌فرماید: ﴿فَلَعَلَّکَ باخِعٌ نَفْسَکَ عَلی آثارِهِمْ إِنْ لَمْ یُؤْمِنُوا بِهذَا الْحَدِیثِ أَسَفاً؛ شاید جان خود را به دنبال آنان، آن گاه که به رسالت تو ایمان نیاوردند از دست بدهی(کهف[۱۸]:۶)

خداوند در این آیه درباره پیامبر می فرماید او از شدت خشم و تحسر و اندوه، نزدیک است جان خود را از دست بدهد که مردم ایمان نمی آورند.[۱] مفسران گفته اند اگر كسى راه گمراهى و هلاكت را می‌پيمود، پیامبر غمگين می‌شد و رنج می‌كشيد، همان‏گونه كه پدر از هلاكت فرزندش رنج می‌‏برد. در اين آيه، خداوند پيامبرش را که نزدیک است به سبب روى گردانيدن ديگران از حق و هدايت، خود را هلاك سازد، مورد عتاب قرار داده و به او فرموده است: به سبب آنان دلتنگ مباش‏.[۲]

در سوره شعرا هم همین عبارت «لَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَك‏» آمد است[۳] مفسران گفته‌اند منظور از اين تعبير، این است كه غصه خوردن پیامبر صحيح نيست و می‌خواهد با اين بيان آن جناب را تسليت دهد.[۴]

در آیه دیگری در قرآن خطاب به پیامبر آمده است که جان خود را از شدت اندوه از دست نده.[۵] که دلسوزى فوق العاده پيامبر اسلام ص نسبت به گمراهان و منحرفان كاملا پیداست.[۶] اين دلسوزى و خير خواهى در حق كافر و مؤمن از صفات پيامبرى است.[۷]

اندوه پیامبر(ص)

آیات زیادی در قرآن وجود دارد كه در آنها خداوند به پیامبر(ص)، كه به سبب تكذیب و انكار قوم دچار غم و اندوه شده، خطاب می‌كند كه غمگین مباش[۸][۹]

خداوند در قرآن می‌فرماید: ﴿وَمَنْ كَفَرَ فَلَا يَحْزُنْكَ كُفْرُهُ؛ و هر كس كفر ورزد، نبايد كفر او تو را غمگين گرداند.(لقمان:۲۳)


از آيات قرآن و تواريخ به خوبى استفاده می‌شود كه رهبران الهى بيش از آنچه تصور شود از گمراهى مردم رنج می‌بردند.[۱۰]



مطالعه بیشتر

  • محمد فی القرآن، سید رضا صدر.
  • سیره پیامبر اکرم با نگاهی به قرآن کریم، محسن قرائتی.

منابع

  1. طبرسی، تفسير جوامع الجامع، ج۲، ص ۳۵۳. فیض کاشانی، تفسير الصافي، ج۳، ص ۲۳۱.
  2. مغنیه محمد جواد، التفسير الكاشف، ج۵، ص ۱۰۳.
  3. سوره شعرا آیه ۳.
  4. علامه طباطبایی، ترجمه تفسير الميزان، ج۱۵، ص: ۳۴۷
  5. سوره فاطر آیه ۸.
  6. مکارم شیرازی، ناصر، تفسير نمونه، ج۱۸، ص: ۱۹۰.
  7. محسنى، شيخ محمد آصف، روش جديد اخلاق اسلامى، ص۲۶۲
  8. حزن، دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، ص۶۰۹۱.
  9. سوره یس آیه ۷۶، سوره مائده ۴۱، سوره نمل آیه ۷۰، سوره انعام آیه ۳۳، سوره لقمان ۲۳.
  10. مکارم شیرازی، ناصر، تفسير نمونه، ج۱۲، ص: ۳۴۸.