آداب سخن‌گفتن در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
جز (A.rezapour صفحهٔ روش سخن‌گفتن در قرآن را به آداب سخن‌گفتن در قرآن منتقل کرد)
(بدون تفاوت)

نسخهٔ ‏۲۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۰۶

سؤال
روش سخن گفتن در قرآن چگونه تبیین شده است؟


نیکو سخن گفتن با مردم

در سوره بقره آمده است: ﴿قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنا؛ با مردم نیک سخن کنید.در روایات در تفسیر این آیه آمده است: به مردم بهترين سخنى كه دوست مي‌داريد به شما بگويند، بگویيد.[۱]

به نرمی سخن گفتن

سخن گفتن باید با نرمی باشد. خداوند به حضرت موسی(ع) و هارون درباره سخن گفتن با فرعون می فرماید: ﴿فَقُولا لَهُ قَوْلًا لَیِّناً لَعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشی‏؛ و با او سخنى نرم گوييد، شايد كه پند پذيرد يا بترسد.(طه:۴۴) علامه طباطبایی این نرمی را به عدم خشونت و تندی تفسیر میکند و می گوید: مراد اين است كه در گفتگوى با فرعون از تندى و خشونت خوددارى كنند، كه همين خويشتن‌دارى از تندى، واجب‏‌ترين آداب دعوت است.

اعتدال در سخن

در قرآن، لقمان حکیم به فرزند خود پند می دهد که از صدایت بکاه و ملایم صحبت کن:﴿وَ اغْضُضْ مِنْ صَوْتِکَ إِنَّ أَنْکَرَ الْأَصْواتِ لَصَوْتُ الْحَمِیر…؛ از صدای خود بکاه (و هرگز فریاد مزن) که زشت‌ترین صداها صدای درازگوشان است.(لقمان:۱۹)

سخن گفتن نباید با داد و فریاد همراه باشد؛ مگر در مقابل حاکم ظالم. خداوند متعال می‌فرماید: ﴿لا یُحِبُّ اللَّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلاَّ مَنْ ظُلِم؛ خداوند، بانگ برداشتن به بدزبانى را دوست ندارد، مگر [از] كسى كه بر او ستم رفته باشد.(نساء:۱۴۸)

سخن گفتن باید به ضرورت باشد و شخص نباید پرگو باشد. تا سخن گفتن ضرورتى نداشته باشد سكوت از آن بهتر است.[۲]

قول شایسته و معروف

در سوره نساء آیه ۸ آمده است: ﴿قُولُوا لَهُمْ قَوْلاً مَعْرُوفا؛ با آنها سخنى شايسته گوييد به اين دسته از محرومان، با زبان خوب و طرز شايسته صحبت كنيد.[۳] و در ادامه می‌فرماید سخن صحیح و درست بگویند: ﴿وَ لْيَقُولُوا قَوْلاً سَديدا؛ و سخنى درست گويند.(نساء:۹)

در سخن گفتن باید سعی شود که محتوای سخن از امراض و بیماری‌های اخلاقی که غالباً زبان انسان به آن‌ها آلوده می‌شود، مبرّا و پاک باشد. برخی بیماری‌های زبان عبارتند از: کذب[۴] و غیبت[۵] و تمسخر دیگران و آن‌ها را با القاب زشت صداکردن.[۶] و…

صداقت در گفتار

انسان باید سخنانش مزین به صفات پسندیده و خوب باشد از جمله: صادقانه باشد: ﴿... ِ وَ الصَّادِقِینَ وَ الصَّادِقاتِ … لَهُمْ مَغْفِرَه وَ أَجْراً عَظِیماً؛ مردان راستگو و زنان راستگو و … خداوند برای همه آن‌ها مغفرت و پاداش عظیمی فراهم ساخته است.(احزاب:۳۵)



مطالعه بیشتر

۱. آیه الله مکارم شیرازی، ناصر و دیگران، اخلاق در قرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ج۱–۳.

۲. آیه الله مصباح یزدی، محمد تقی، اخلاق در قرآن، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ره، ج۱–۳.


منابع

  1. اصول کافی، ج۲، ص ۱۶۵، ح ۱۰
  2. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، جلد ۱۷، صفحه ۵۹
  3. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، جلد ۱۷، صفحه ۵۹
  4. حج/۳۰.
  5. حجرات/ ۱۲.
  6. حجرات/ ۱۱.