تأثیرات چهار قل: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۰۷

سؤال

چهارقل چه آثاری دارد؟

تأثیرات چهار قُل در روایات مختلف آمده است که خواندن آن می‌تواند انسان را از برخی شرور و بلاها در امان نگه دارد. چهارقل به سوره‌های کافرون، ناس و فلق و اخلاص اشاره دارد که همگی با فعل امر «قُل: بگو» آغاز می‌شوند. در منابع آمده است که پیرمردی براساس دستور پیامبر(ص)، از دوران کودکی این سوره‌ها را می‌خواند و تا پیری از فقر و بیماری در امان می‌ماند.

در کتاب‌های «فضائل القرآن» و «خواص قرآن»، هیچ‌گونه خاصیت، ثواب یا فضیلت خاصی برای خواندن این چهار سوره به‌طور جمعی ذکر نشده است. در برخی روایت‌ها، خواندن چهارقل در نمازهای ماه رجب و شعبان و رمضان سفارش شده است. این چهار سوره در فرهنگ و باورهای مردم مناطق مختلف ایران جایگاه ویژه‌ای دارند و به‌ویژه برای تعویذ و دفع بلا میان مردم رایج است.

معرفی

چارْقُل، یا چهارقل، عنوان ۴ سورهٔ کافرون، اخلاص، فلق و ناس است که با فعل امر «قُل: بگو» آغاز می‌شوند. افزون بر این ۴ سوره، سوره جن نیز با فعل امر «قل» آغاز می‌شود، اما در کتب تفسیر و حدیث و حتی در باورهای مردم این سوره همراه با چارقل نیامده است.^[۱] از این چهار سوره با نام‌های سُوَر قل، قَلاقِل و ذات القلاقِل نیز یاد شده است.^[۲]

آثار چهارقل

در باب فضایل قرائت چهارقل به‌طور هم‌زمان روایت‌های اندکی وجود دارد، ازجمله روایتی نقل شده است که در آن پیامبر می‌فرماید: «ای جبیر، اگر می‌خواهی در سفر نسبت به همراهانت موفق‌تر باشی، سوره‌های کافرون، اخلاص، فلق، ناس (چارقل) و نصر را بخوان.»^[۳]^[۱]

روایتی دیگر در این باره نقل شده که پیرمردی سالخورده داستانی از دوران کودکی‌اش بیان می‌کند. او می‌گوید که در هفت‌سالگی پدرش را از دست داده و عمویش سرپرستی او را بر عهده گرفته است. روزی عمویش او را به خدمت پیامبر(ص) برد و گفت: «ای پیامبر خدا! این برادرزاده من است و پدرش مرده است. تعویذی به من بیاموزید تا با آن او را حفظ کنم.» پیامبر(ص) در پاسخ، سوره‌های کافرون، اخلاص، فلق و ناس را به او آموخت و به او گفت که این سوره‌ها را برای حفظ او قرائت کند. پیرمرد سالخورده در ادامه گفت: «تا به امروز خود را با این سوره‌ها تعویذ کرده‌ام. نه داغ فرزندی دیده‌ام، نه دچار صدمه مالی شده‌ام، نه بیمار گشته‌ام، نه فقیر شده‌ام. و اکنون که سنم به این‌جا رسیده، هیچ یک از این مشکلات برایم پیش نیامده است.»^[۴]

خواندن چهارقل در ماه‌های رجب و شعبان و رمضان و نمازهای آن هم سفارش شده است و آثار آن را بخشش گناهان گفته‌اند.^[۵] آیت‌الله بهجت، برای فرزندان و نوه‌های خود هنگامی که قصد خارج شدن از خانه را داشتند چهارقل می‌خواندند و به آنها سفارش می‌کردند که آیت الکرسی و چهارقل بخوانند. همچنین در پاسخ به کسانی که برای محفوظ ماندن از جن و برطرف‌شدن ترس کودکان درخواست دستورالعمل داشتند، توصیه می‌کردند معوذتین و چهار قل را وقت خواب زیاد بخوانند.^[۶] گفتنی است که ابن‌سینا در تفسیری با نام تفسیرالقلاقل به تفسیر سه سوره از چارقل (سوره‌های اخلاص، فلق و ناس) پرداخته است.^[۲]

خواندن این چهار سوره برای تعویذ در موقعیت‌های مختلف، از قدیم‌الایام میان فارسی‌زبانان مرسوم بوده و در متون نظم و نثر نیز گاهی به این تعبیر اشاره شده است. هرچند در کتاب‌های «فضائل‌القرآن» و «خواص قرآن» هیچ‌گونه فضیلت یا ثواب ویژه‌ای برای خواندن این چهار سوره به‌طور همزمان ذکر نشده است، اما در برخی احادیث آمده که خواندن سوره‌های اخلاص، فلق و ناس همراه با سوره حمد یا آیه‌الکرسی، یا همچنین این چهار سوره به همراه سوره نصر به‌عنوان حرز، ذکر و تعویذ توصیه شده است.^[۲]در برخی مناطق ایران نیز جامی برای باطل کردن سحر وجود دارد که چهارقل و آیةالکرسی روی آن حک کرده‌اند.^[۷] چارقل در فرهنگ باورها و معتقدات مردم مناطق مختلف ایران جایگاهی ویژه دارد. قرائت چارقل یا حک آن بر ظروف و اشیاء، قدرت شرزدایی و باطل‌السحری دارد. همچنین از چارقل برای برآوردن حاجات و آسانی سختی‌ها و رفع بیماری ها نیز استفاده می‌شود.^[۱]

منابع

↑ ^۱٫۰ ^۱٫۱ ^۱٫۲ متقی، سمیه، «چارقل»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ذیل مدخل.
↑ ^۲٫۰ ^۲٫۱ ^۲٫۲ لسانی فشارکی، محمدعلی، «چارقل»، دانشنامه جهان اسلام، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۱۱، ذیل مدخل.
↑ ثعلبى، احمد بن محمد، الكشف و البيان المعروف تفسير الثعلبي، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ اول، ۱۴۲۲ق، ج۱۰، ص۳۱۴.
↑ راوندی، قطب الدين، الدعوات، قم، مدرسة الامام المهدي(عج)، ۱۳۶۶ش، ص۸۵.؛ محمدی ری‌شهری، محمد، شناخت نامه قرآن بر پایه قرآن و حدیث، مترجم: شیخی، حمیدرضا، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، سازمان چاپ و نشر، ۱۳۹۱ش، ج۳، ص۱۳۳.
↑ قمی، شیخ عباس، کلیات مفاتیح الجنان، اسوه، ج۱، ص۱۳۸.
↑ «عکس‌نوشت خواص چهارقل»، مرکز تنظیم و نشر آثار حضرت آیت‌الله بهجت، ۱۴ دی ۱۴۰۱، بازدید: ۱۷ آذر ۱۴۰۲.
↑ بلوکباشی، علی، «باطل سحر»، دانشنامه فرهنگ مردم ایران، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج۲، ذیل مدخل.

[:0-1] ۱٫۰ ^۱٫۱ ^۱٫۲ متقی، سمیه، «چارقل»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ذیل مدخل.

[:1-2] ۲٫۰ ^۲٫۱ ^۲٫۲ لسانی فشارکی، محمدعلی، «چارقل»، دانشنامه جهان اسلام، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۱۱، ذیل مدخل.

[3] ثعلبى، احمد بن محمد، الكشف و البيان المعروف تفسير الثعلبي، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ اول، ۱۴۲۲ق، ج۱۰، ص۳۱۴.

[4] راوندی، قطب الدين، الدعوات، قم، مدرسة الامام المهدي(عج)، ۱۳۶۶ش، ص۸۵.؛ محمدی ری‌شهری، محمد، شناخت نامه قرآن بر پایه قرآن و حدیث، مترجم: شیخی، حمیدرضا، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، سازمان چاپ و نشر، ۱۳۹۱ش، ج۳، ص۱۳۳.

[5] قمی، شیخ عباس، کلیات مفاتیح الجنان، اسوه، ج۱، ص۱۳۸.

[6] «عکس‌نوشت خواص چهارقل»، مرکز تنظیم و نشر آثار حضرت آیت‌الله بهجت، ۱۴ دی ۱۴۰۱، بازدید: ۱۷ آذر ۱۴۰۲.

[7] بلوکباشی، علی، «باطل سحر»، دانشنامه فرهنگ مردم ایران، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج۲، ذیل مدخل.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 {{پایان سوال}}
 {{پاسخ}}
-'''تأثیرات چهار قُل''' در روایات‌هایی آمده است که خواندن آن، انسان را از برخی شر و بلاها دور می‌دارد. چهارقل به سوره‌های کافرون، ناس، فلق و اخلاص می‌گویند که با فعل امر «قُل: بگو» آغاز می‌شوند. در منابع نقل شده که پیرمردی براساس دستور پیامبر(ص) از کودکی چهارقل می‌خواند و تا دوران پیری از فقر و بیماری دور ماند.
+'''تأثیرات چهار قُل''' در روایات مختلف آمده است که خواندن آن می‌تواند انسان را از برخی شرور و بلاها در امان نگه دارد. چهارقل به سوره‌های [[خواندن سوره کافرون به‌مانند قرائت یک چهارم قرآن|کافرون]]، [[معوذتین|ناس و فلق]] و اخلاص  اشاره دارد که همگی با فعل امر «قُل: بگو» آغاز می‌شوند. در منابع آمده است که پیرمردی براساس دستور پیامبر(ص)، از دوران کودکی این سوره‌ها را می‌خواند و تا پیری از فقر و بیماری در امان می‌ماند.
-در فضائل‌القرآن‌ و خواص قرآن هیچ‌گونه خواص، ثواب یا فضیلتی برای قرائت این چهار سوره باهم ذکر نشده است. در برخی روایت‌ها، خواندن چهارقل در نمازهای ماه رجب و شعبان و رمضان سفارش شده است. چارقل در فرهنگ باورها و معتقدات مردم مناطق مختلف ایران جایگاهی ویژه دارد. خواندن این چهار سوره برای [[تعویذ]] در میان مردم رایج بوده است. آیت‌الله بهجب سفارش به خواندن چهارقل کرده است.
+در کتاب‌های «فضائل القرآن» و «خواص قرآن»، هیچ‌گونه خاصیت، ثواب یا فضیلت خاصی برای خواندن این چهار سوره به‌طور جمعی ذکر نشده است. در برخی روایت‌ها، خواندن چهارقل در نمازهای [[ماه رجب]] و شعبان و رمضان سفارش شده است. این چهار سوره در فرهنگ و باورهای مردم مناطق مختلف ایران جایگاه ویژه‌ای دارند و به‌ویژه برای تعویذ و دفع بلا میان مردم رایج است.
 == معرفی ==
-چارْقُل، یا چهارقل، عنوان ۴ سورهٔ کافرون، اخلاص، [[معوذتین|فلق و ناس]] است که با فعل امر «قُل: بگو» آغاز می‌شوند. افزون بر این ۴ سوره، سوره جن نیز با فعل امر «قل» آغاز می‌شود، اما در کتب تفسیر و حدیث و حتی در باورهای مردم این سوره همراه با چارقل نیامده است.<ref>متقی، سمیه، «چارقل»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ذیل مدخل.</ref> از این چهار سوره با نام‌های سُوَر قل، قَلاقِل و ذات القلاقِل نیز یاد شده است.<ref>لسانی فشارکی، محمدعلی، «چارقل»، دانشنامه جهان اسلام، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۱۱، ذیل مدخل. </ref>
+چارْقُل، یا چهارقل، عنوان ۴ سورهٔ کافرون، اخلاص، فلق و ناس است که با فعل امر «قُل: بگو» آغاز می‌شوند. افزون بر این ۴ سوره، سوره جن نیز با فعل امر «قل» آغاز می‌شود، اما در کتب [[تفسیر قرآن|تفسیر]] و حدیث و حتی در باورهای مردم این سوره همراه با چارقل نیامده است.<ref name=":0">متقی، سمیه، «چارقل»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ذیل مدخل.</ref> از این چهار سوره با نام‌های سُوَر قل، قَلاقِل و ذات القلاقِل نیز یاد شده است.<ref name=":1">لسانی فشارکی، محمدعلی، «چارقل»، دانشنامه جهان اسلام، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۱۱، ذیل مدخل. </ref>
 == آثار چهارقل ==
 [[پرونده:چهار-قل-خوشنویسی-خط-نسخ.jpg|بندانگشتی|چهارقل به خط نسخ اثر مهرناز قربانپور|258x258پیکسل]]
-در باب فضایل قرائت چهارقل به‌طور هم‌زمان روایت‌های اندکی وجود دارد، ازجمله روایتی نقل شده است که در آن پیامبر می‌فرماید: «ای جبیر، اگر می‌خواهی در سفر نسبت به همراهانت موفق‌تر باشی، سوره‌های کافرون، اخلاص، فلق، ناس (چارقل) و نصر را بخوان.»<ref>متقی، سمیه، «چارقل»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ذیل مدخل.</ref>
+در باب فضایل قرائت چهارقل به‌طور هم‌زمان روایت‌های اندکی وجود دارد، ازجمله روایتی نقل شده است که در آن پیامبر می‌فرماید: {{متن عربی|ترجمه=ای جبیر، اگر می‌خواهی در سفر نسبت به همراهانت موفق‌تر باشی، سوره‌های کافرون، اخلاص، فلق، ناس (چارقل) و نصر را بخوان.}}<ref>ثعلبى، احمد بن محمد، الكشف و البيان المعروف تفسير الثعلبي، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ اول، ۱۴۲۲ق، ج۱۰، ص۳۱۴.</ref><ref name=":0" />
-روایتی دیگر در این موضوع آمده است که از پیری سالخورده، نقل شده است که در هفت سالگی پدرش را از دست داده و عمویش سرپرستش شد. عموی او روزی وی را خدمت پیامبر(ص) برد و گفت: ای پیامبر خدا! این، برادرزاده من است و پدرش مُرده است. پس به من تعویذی بیاموز که او را با آن، حفظ کنم. پیامبر(ص) در پاسخ، «ذات القلاقل» یعنی سوره‌های کافرون، اخلاص، فلق و ناس را به او یاد می‌دهد.، پیرمرد سال‌خورده گفت: تا به امروز، خود را با اینها تعویذ می‌کنم. نه داغِ فرزندی دیده‌ام، نه صدمه مالی خورده‌ام، نه بیمار شده‌ام، نه فقیر گشته‌ام، و سنّم به این‌جا رسیده است که می‌بینید.<ref>راوندی، قطب الدين، الدعوات، قم، مدرسة الامام المهدي(عج)، ۱۳۶۶ش، ص۸۵.؛ محمدی ری‌شهری، محمد، شناخت نامه قرآن بر پایه قرآن و حدیث، مترجم: شیخی، حمیدرضا، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، سازمان چاپ و نشر، ۱۳۹۱ش، ج۳، ص۱۳۳.</ref>
+روایتی دیگر در این باره نقل شده که پیرمردی سالخورده داستانی از دوران کودکی‌اش بیان می‌کند. او می‌گوید که در هفت‌سالگی پدرش را از دست داده و عمویش سرپرستی او را بر عهده گرفته است. روزی عمویش او را به خدمت پیامبر(ص) برد و گفت: «ای پیامبر خدا! این برادرزاده من است و پدرش مرده است. تعویذی به من بیاموزید تا با آن او را حفظ کنم.» پیامبر(ص) در پاسخ، سوره‌های کافرون، اخلاص، فلق و ناس را به او آموخت و به او گفت که این سوره‌ها را برای حفظ او قرائت کند. پیرمرد سالخورده در ادامه گفت: «تا به امروز خود را با این سوره‌ها تعویذ کرده‌ام. نه داغ فرزندی دیده‌ام، نه دچار صدمه مالی شده‌ام، نه بیمار گشته‌ام، نه فقیر شده‌ام. و اکنون که سنم به این‌جا رسیده، هیچ یک از این مشکلات برایم پیش نیامده است.»<ref>راوندی، قطب الدين، الدعوات، قم، مدرسة الامام المهدي(عج)، ۱۳۶۶ش، ص۸۵.؛ محمدی ری‌شهری، محمد، شناخت نامه قرآن بر پایه قرآن و حدیث، مترجم: شیخی، حمیدرضا، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، سازمان چاپ و نشر، ۱۳۹۱ش، ج۳، ص۱۳۳.</ref>
-خواندن چهارقل در ماه‌های رجب و شعبان و رمضان و نمازهای آن هم سفارش شده است و آثار آن را بخشش گناهان گفته‌اند.<ref>قمی، شیخ عباس، کلیات مفاتیح الجنان، اسوه، ج۱، ص۱۳۸.</ref> [[آیت‌الله بهجت]]، برای فرزندان و نوه‌های خود هنگامی که قصد خارج شدن از خانه را داشتند چهارقل می‌خواندند و به آنها سفارش می‌کردند که آیت‌الکرسی و چهارقل بخوانند. همچنین در پاسخ به کسانی که برای محفوظ ماندن از جن و برطرف‌شدن ترس کودکان درخواست دستورالعمل داشتند، توصیه می‌کردند معوذتین و چهار قل را وقت خواب زیاد بخوانند.<ref>«[https://bahjat.ir/fa/content/13552 عکس‌نوشت خواص چهارقل]»، مرکز تنظیم و نشر آثار حضرت آیت‌الله بهجت، ۱۴ دی ۱۴۰۱، بازدید: ۱۷ آذر ۱۴۰۲.</ref> گفتنی است که ابن‌سینا در تفسیری با نام تفسیرالقلاقل به تفسیر سه سوره از چارقل (سوره‌های اخلاص، فلق و ناس) پرداخته است.<ref>لسانی فشارکی، محمدعلی، «چارقل»، دانشنامه جهان اسلام، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۱۱، ذیل مدخل.</ref>
+خواندن چهارقل در ماه‌های رجب و شعبان و رمضان و نمازهای آن هم سفارش شده است و آثار آن را بخشش گناهان گفته‌اند.<ref>قمی، شیخ عباس، کلیات مفاتیح الجنان، اسوه، ج۱، ص۱۳۸.</ref> آیت‌الله بهجت، برای فرزندان و نوه‌های خود هنگامی که قصد خارج شدن از خانه را داشتند چهارقل می‌خواندند و به آنها سفارش می‌کردند که [[آیة الکرسی|آیت الکرسی]] و چهارقل بخوانند. همچنین در پاسخ به کسانی که برای محفوظ ماندن از [[جن در قرآن|جن]] و برطرف‌شدن ترس کودکان درخواست دستورالعمل داشتند، توصیه می‌کردند [[معوذتین]] و چهار قل را وقت خواب زیاد بخوانند.<ref>«[https://bahjat.ir/fa/content/13552 عکس‌نوشت خواص چهارقل]»، مرکز تنظیم و نشر آثار حضرت آیت‌الله بهجت، ۱۴ دی ۱۴۰۱، بازدید: ۱۷ آذر ۱۴۰۲.</ref> گفتنی است که ابن‌سینا در تفسیری با نام تفسیرالقلاقل به تفسیر سه سوره از چارقل (سوره‌های اخلاص، فلق و ناس) پرداخته است.<ref name=":1" />
-خواندن این چهار سوره برای تعویذ در مناسبت‌های مختلف، از قدیم‌الایام در میان فارسی‌زبانان رایج بوده و در متون نظم و نثر گاهی این تعبیر به‌کار رفته است. هرچند در فضائل‌القرآن‌ و خواص قرآن هیچ‌گونه خواص، ثواب یا فضیلتی برای قرائت این چهار سوره باهم ذکر نشده اما در برخی احادیث خواندن سوره‌های اخلاص، فلق و ناس به همراه سوره حمد یا [[آیة الکرسی|آیه‌الکرسی]] و این چهار سوره به همراه سوره نصر به عنوان حرز و ذکر و [[تعویذ]] توصیه شده است.<ref>لسانی فشارکی، محمدعلی، «چارقل»، دانشنامه جهان اسلام، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۱۱، ذیل مدخل.</ref> در برخی مناطق ایران نیز جامی برای باطل کردن سحر وجود دارد که چهارقل و آیةالکرسی روی آن حک کرده‌اند.<ref>بلوکباشی، علی، «باطل سحر»، دانشنامه فرهنگ مردم ایران، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج۲، ذیل مدخل.</ref> چارقل در فرهنگ باورها و معتقدات مردم مناطق مختلف ایران جایگاهی ویژه دارد. قرائت چارقل یا حک آن بر ظروف و اشیاء، قدرت شرزدایی و باطل‌السحری دارد. همچنین از چارقل برای برآوردن حاجات و آسانی سختی‌ها و رفع بیماری ها نیز استفاده می‌شود.<ref>متقی، سمیه، «چارقل»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ذیل مدخل.</ref>
+خواندن این چهار سوره برای تعویذ در موقعیت‌های مختلف، از قدیم‌الایام میان فارسی‌زبانان مرسوم بوده و در متون نظم و نثر نیز گاهی به این تعبیر اشاره شده است. هرچند در کتاب‌های «فضائل‌القرآن» و «خواص قرآن» هیچ‌گونه فضیلت یا ثواب ویژه‌ای برای خواندن این چهار سوره به‌طور همزمان ذکر نشده است، اما در برخی احادیث آمده که خواندن سوره‌های اخلاص، فلق و ناس همراه با سوره حمد یا آیه‌الکرسی، یا همچنین این چهار سوره به همراه سوره نصر به‌عنوان حرز، ذکر و تعویذ توصیه شده است.<ref name=":1" />در برخی مناطق ایران نیز جامی برای باطل کردن سحر وجود دارد که چهارقل و آیةالکرسی روی آن حک کرده‌اند.<ref>بلوکباشی، علی، «باطل سحر»، دانشنامه فرهنگ مردم ایران، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج۲، ذیل مدخل.</ref> چارقل در فرهنگ باورها و معتقدات مردم مناطق مختلف ایران جایگاهی ویژه دارد. قرائت چارقل یا حک آن بر ظروف و اشیاء، قدرت شرزدایی و باطل‌السحری دارد. همچنین از چارقل برای برآوردن حاجات و آسانی سختی‌ها و رفع بیماری ها نیز استفاده می‌شود.<ref name=":0" />
 == منابع ==
@@ خط ۴۳: / خط ۴۳: @@
 }}
 {{پایان متن}}
+{{#seo:
+|title=خواص چهار سوره قل در روایات - چهار قل برای دفع بلا - ویکی پاسخ
+|title_mode=Replaced Title
+|keywords=چهار قل
+|description=چهارقل شامل سوره‌های کافرون، اخلاص، فلق و ناس است. در روایت‌ها آمده که قرائت چهارقل برای دفع بلا، حفظ از فقر، بیماری، چشم‌زخم و سحر سفارش شده است.
+}}