نام ملائکه در قرآن و روایات: تفاوت میان نسخهها
A.rezapour (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
اضافه کردن نام دیگری از فرشتگان |
||
| (۳۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{شروع متن}} | {{شروع متن}} | ||
{{سوال}} | {{سوال}} | ||
| خط ۸: | خط ۷: | ||
{{پاسخ}} | {{پاسخ}} | ||
از | قرآن از [[جبرئیل(ع)|جبرئیل،]] میکائیل، هاروت و ماروت به عنوان فرشتگان الهی یاد کرده است. در مورد بقیه فرشتگان، اوصاف آنها آمده است مانند: كِرَامًا كَاتِبِينَ، عِبَادٌ مُكْرَمُونَ، مَلَكُ الْمَوْتِ، رَقِيبٌ عَتِيدٌ و ... . نام برخی از فرشتگان در روایات آمده است؛ از جمله: عزرائیل، [[اسرافیل]]، کروبین، نَکیر و مُنْکَر و ... . | ||
در قرآن و | == نامها و صفات ملائکه در قرآن == | ||
قرآن به نام چند فرشته الهی اشاره کرده است: | |||
# '''جبریل:''' نام جبریل سه بار در قرآن آمده است.<ref name=":0">سوره بقره، آیه ۹۷.</ref><ref>سوره بقره، آیه ۹۸.</ref><ref>سوره تحریم، آیه ۴.</ref> جبریل که گاهی جبرئیل و جبرائیل هم گفته میشود، پیامآور وحی الهی بر پیامبران است.<ref name=":0" /> در قرآن تعابیر دیگری نیز هست که مفسران آنها را ناظر به جبرئیل دانستهاند، از جمله : «[[روحالامین]]»<ref>سوره شعراء، آیه ۱۹۳. </ref> که حاکی از امانتداری او در رساندن وحی است؛ «رسولٍ کریم »<ref>سوره حاقه، آیه ۴۰. سوره تکویر، آیه ۱۹.</ref> که بر خصلتهای نیک وی دلالت دارد؛ « شدیدالقوی: بسیار نیرومند»<ref>سوره نجم، آیه ۵.</ref> و «ذومِرّة: دارای توانمندی»<ref>سوره نجم، آیه ۶.</ref> و «ذی قوة: داری نیرو»<ref>سوره تکویر، آیه ۲۰.</ref> که بیان کننده توانمندی و قدرت بر انجام اوامر الهی است؛ «[[روحالقدس|روح القدس]]»<ref>سوره نحل، آیه ۱۰۲.</ref> وحی را بر پیامبر نازل میکند.<ref>میبدی، احمدبن محمد، کشف الاسرار و عده الابرار، تهران، چاپ علی اصغر حکمت، ۱۳۶۱ش، ج۱، ص۲۶۳.</ref><ref>فخررازی، محمدبن عمر، التفسیرالکبیر، قاهره، چاپ افست ج۳، ص۱۷۷.</ref> | |||
# '''میکال:''' [[میکائیل در قرآن|میکائیل]] از فرشتگان مقرب خداوند است که در آیه ۹۸ سوره بقره، از او با نام «میکال» یاد شده است<ref>رجالی تهرانی، علیرضا، فرشتگان تحقیقی قرآنی روایی و عقلی، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۶ش، ص۱۰۵.</ref> گفته شده ایشان فرشته رحمت است<ref>زمخشری، محمود، الکشاف، بیروت، دارالکتب العربی، ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۳۹۴.</ref><ref>رستمی، محمد زمان و طاهره آل بویه، سیری در اسرار فرشتگان با رویکردی قرآنی و عرفانی، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۳ش، ص۲۴۱</ref> و به روزیها و معرفت نفوس مأمور هست.<ref>قرشی، سیدعلی اکبر، قاموس قرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ یازدهم، ۱۳۷۲ش، مجلد سوم، ص۲۶۸.</ref> | |||
# '''هاروت و ماروت:''' قرآن از این دو به عنوان ملک یعنی فرشته یاد کرده است: {{قرآن|وَمَا أُنْزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ هَارُوتَ وَمَارُوتَ ۚ وَمَا يُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّىٰ يَقُولَا إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَه فَلَا تَكْفُرْ|ترجمه=و از آنچه بر دو فرشته بابل «هاروت» و «ماروت»، نازل شد، پیروی کردند. و آنها به هیچ کس چیزی یاد نمیدادند، مگر اینکه از پیش به او میگفتند: ما وسیله آزمایشیم کافر نشو|سوره=بقره|آیه=۱۰۲}} | |||
فرشتگان دیگری هم در قرآن آمده است که نه با نام و بلکه با صفات از آنها یاد شده است.<ref>طباطبایی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، مترجم سید محمد باقر موسوی، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ یازدهم، ۱۳۷۸، ج۱۷، ص۱۲.</ref> از جمله: | |||
{{ستون|3}} | |||
* عِبَادٌ مُكْرَمُونَ: بندگانی گرامی؛<ref>سوره انبیاء، آیه ۲۶.</ref> | |||
* كِرَامًا كَاتِبِينَ: بزرگوارانی نویسنده؛<ref>سوره انفطار، آیه ۱۱.</ref> | |||
* رَقِيبٌ عَتِيدٌ: نگهبانی آماده ؛<ref>سوره ق، آیه ۱۸.</ref> | |||
* كِرَامٍ بَرَرَةٍ: بزرگوار و نیکوکار؛<ref> سوره عبس، آیه ۱۶.</ref> | |||
* مَلَكُ الْمَوْتِ: فرشته مرگ؛<ref>سوره سجده، آیه ۱۱.</ref> | |||
* حَفَظَه: نگهبان.<ref>سوره انعام، آیه ۶۱.</ref> و مُعَقِّبات: نگاهبانان<ref>سوره رعد، آیه ۱۱.</ref> | |||
{{پایان}} | |||
== نامهای ملائکه در احادیث == | |||
نامهایی از ملائکه در روایات اسلامی آمده است که گاهی در کنار نام، به وظیفه و ماموریتالهی برخی از آنها نیز اشاره شده است. | |||
* '''عزرائیل:''' در قرآن «ملک الموت»<ref>سوره سجده، آیه ۱۱.</ref> به عنوان کسی که انسانها را میمیراند، آمده است. در روایاتی نام وی عزرائیل دانسته شده است.<ref>مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، تحقيق: محمد تقي مصباح اليزدي ، محمد باقر بهبودي، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ سوم، ۱۴۰۳ق /۱۹۸۳ م، ج۵۶، ص۲۳۳.</ref><ref>ثعلبی، احمد بن محمد، الكشف والبيان عن تفسير القرآن، تحقيق: الإمام أبي محمد بن عاشور، بيروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ اول، ۱۴۲۲ق / ۲۰۰۲م، ج۷، ص۳۲۸.</ref><ref>محمد عزه دروزه، التفسير الحديث، بیروت، دار الغرب الإسلامي، چاپ دوم، ۱۴۲۱ ق/ ۲۰۰۰ م ، ج۵، ص۳۴۶.</ref> | |||
* '''اسرافیل:''' اسرافیل از فرشتگان مقرب الهی است که بیشتر او را با دمیدن در صورِ (شیپور) پایان دنیا میشناسند.<ref>ضیائی ارزگانی، رحمتالله، «اسرافیل» در دانشنامه کلام اسلامی، قم، ج۱، انتشارات موسسه امام صادق، ۱۳۸۷ش، ج۱، ص۲۴۱.</ref> در قرآن کریم واژه اسرافیل ذکر نشده؛ اما چندین آیه درباره [[نفخ صور|نفخ صو]]<nowiki/>ر وجود دارد.<ref>سوره زمر، آیه ۶۸.</ref><ref>سوره یس، آیه ۵۳.</ref> که بر اساس روایات، دمیدن در آن صور، بر عهده اسرافیل است.<ref>مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاءالتراث، ۱۴۰۳ق، ج۶، ص۳۴۰.</ref> | |||
* '''کرّوبین:''' كروبين به معناي سيد و بزرگ ملائكه است.<ref>خسروى حسينى سيد غلامرضا، ترجمه و تحقيق مفردات الفاظ قرآن ، تهران، مرتضوى، چاپ دوم ، ۱۳۷۵ش، ج۴، ص۱۱.</ref> كروبين نام دو ملك ميباشند كه با همكاري جبرئيل و ميكائيل براي عذاب قوم لوط نازل شدند.<ref>طباطبايي، سيد محمد حسين، تفسير الميزان، مترجم سيد محمد باقر موسوي، دفتر انتشارات اسلامي، چاپ يازدهم، ۱۳۷۸، ج۱۰، ص۴۸۹.</ref> | |||
* '''نَکیر و مُنْکَر:''' نام دو فرشتهای است که در شب اول بعد از دفن، وارد قبر شده و از اعتقادات و اعمال مُرده سؤال میکنند. در روایات، چهره نکیر و منکر چنین توصیف شده است: صدایشان مانند رعد غرنده و چشمهایشان مانند برق خیره کننده بوده و از آنها آتش میجهد.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، تهران، دارالکتب اسلامیه، ۱۳۶۲ش، ج۶ ، باب احوال القبر و البرزخ</ref> البته چگونگی برخورد آنها با میت، بر اساس ایمان یا انحراف او است و چهره آنها در برخورد با افراد تفاوت دارد.<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، بیروت، دار الکتب الإسلامیه، ۱۴۰۷ق، ج۳،ص ۲۳۸</ref> | |||
*'''[[بشیر و مبشر|بُشَيْر وَ مُبَشِّر:]]''' در برخی از روایات نام دو ملکی که بر کافر نازل میشوند ناکر و نکیر و نام دو ملکی که بر مؤمن نازل میشوند بشیر و مبشر ذکر شده است.<ref>شیخ مفید، محمد بن محمد، تصحیح الاعتقادات الامامیه، قم، کنگره شیخ مفید، چاپ دوم، ۱۴۱۴ق، ص۹۹. فیض کاشانی، علم الیقین، ج۲، ص۱۰۷۳.</ref><ref>جزایری، نعمتالله، الانوار النعمانیه، بیروت، دار القاری، چاپ اول، ۱۴۲۹ق، ج۴، ص۱۵۸.</ref><ref>حمصی رازی، محمود بن علی، المنقذ من التقلید، ج۲، ص۱۹۷.</ref> | |||
*'''[[رومان|رومان:]]''' نام فرشتهای است که در قبر پیش از [[نکیر و منکر]] از اعمال انسان سؤال میکند.<ref>امام سجاد(ع)، الصحیفة السجادیة، ترجمه و شرح فیض الإسلام، ۱۳۷۶ش، ص۵۶.</ref><ref>فخرالدین طریحی، مجمع البحرین، ج۲، ص۲۵۴.</ref><ref name=":1">علامه مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۶، ص۲۳۴.</ref><ref name=":2">علامه مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۲۲، ص۳۷۴.</ref> [[امام سجاد(ع)]] در دعایی که در [[صحیفه سجادیه]] نقل شده، نام رومان را در کنار نام نکیر و منکر آورده و بر آنها درود میفرستد.<ref>امام سجاد(ع)، الصحیفة السجادیة، قم، الهادی،۱۳۷۶ش، دعای سوم، ص۳۵۱.</ref> در روایتی از رسول خدا(ص) رومان، نخستین فرشتهای است که در قبر پیش از نکیر و منکر بر جنازه وارد میشود و پرونده اعمال افراد را آماده میکند.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> | |||
*'''رضوان:''' رضوان نام فرشتهای است که به عنوان خزانهدار و کلیددار بهشت معرفی شده است.<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات في فضائل آل محمّد صلّى الله عليهم، قم، کتابخانه آیه الله مرعشی نجفی، چاپ دوم، ۱۴۰۴ ق، ص۴۱۷.</ref><ref>ابن بابويه، محمد بن على، الأمالي، تهران، كتابچى، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش، ص۵۳، مجلس۱۲، حدیث۲. ص۱۱۶، مجلس۱۴، حدیث۴.</ref><ref>ابن بابويه، محمد بن على، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، قم، دار الشريف الرضي للنشر، چاپ دوم، ۱۴۰۶ ق، ص۷۱.</ref> | |||
* '''مالک:''' مالک نام فرشتهای است که به عنوان خزانهدار و کلیددار جهنم معرفی شده است.<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات في فضائل آل محمّد صلّى الله عليهم، قم، کتابخانه آیه الله مرعشی نجفی، چاپ دوم، ۱۴۰۴ ق، ص۴۱۷.</ref><ref>ابن بابويه، محمد بن على، الأمالي، تهران، كتابچى، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش، ص۵۳، مجلس۱۲، حدیث۲. ص۱۱۶، مجلس۱۴، حدیث۴.</ref><ref>كوفى اهوازى، حسين بن سعيد، الزهد، محقق / مصحح: عرفانيان يزدى، غلامرضا، قم، المطبعه العلميه، چاپ دوم، ۱۴۰۲ق، ص۱۰۰.</ref><ref>ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، اسلامیه، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۱، ص۲۸۲.</ref> | |||
[[امام سجاد(ع)]] در سومین دعای [[صحیفه سجادیه]]، راجع به ملائکه توصیفاتی دارند که در ضمن، بعض اصناف ملائکه و اسماء بعضی از آنها را نیز ذکر فرمودهاند؛ از جمله: فرشتگان ساکن آسمانها، فرشتگانی که همواره در فعالیت و کار و کوشش هستند، فرشتگان اهل قرب و منزلت، ملائک خازن باران، حرکت دهندگان ابر، موکلان باد، موکلان کوهها، فرشتگان خازنان جهنم و بهشت، خدمتگزاران بهشت و ... .<ref>صحیفه سجادیه، ترجمه حسین انصاریان، انتشارات پیام آزادی، چاپ دوازدهم، ۱۳۸۲، دعای سوم، درود بر ملائکه، ص۴۳–۴۸.</ref> | |||
{{پایان پاسخ}} | |||
{{مطالعه بیشتر}} | {{مطالعه بیشتر}} | ||
== مطالعه بیشتر == | == مطالعه بیشتر == | ||
* سیمای فرشتگان در قرآن و نهج البلاغه، لیلا حمداللهی. | |||
* سیری در اسرار فرشتگان، محمدزمان رستمی و طاهر آلبویه. | |||
* فرشتگان، علیرضا رجالی تهرانی و ملائکه، محمد شجاعی زنجانی. | |||
{{پایان مطالعه بیشتر}} | {{پایان مطالعه بیشتر}} | ||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۷۷: | خط ۵۲: | ||
{{شاخه | {{شاخه | ||
| شاخه اصلی = علوم و معارف قرآن | | شاخه اصلی = علوم و معارف قرآن | ||
| شاخه فرعی۱ = | | شاخه فرعی۱ = فرشتگان | ||
| شاخه فرعی۲ = | | شاخه فرعی۲ = | ||
| شاخه فرعی۳ = | | شاخه فرعی۳ = | ||
}} | }} | ||
{{تکمیل مقاله | {{تکمیل مقاله | ||
| شناسه = | | شناسه =شد | ||
| تیترها = | | تیترها =شد | ||
| ویرایش = | | ویرایش =شد | ||
| لینکدهی = | | لینکدهی =شد | ||
| ناوبری = | | ناوبری = | ||
| نمایه = | | نمایه = | ||
| خط ۹۲: | خط ۶۷: | ||
| بازبینی = | | بازبینی = | ||
| تکمیل = | | تکمیل = | ||
| اولویت = | | اولویت =ج | ||
| کیفیت = | | کیفیت =ب | ||
}} | }} | ||
{{پایان متن}} | {{پایان متن}} | ||
نسخهٔ کنونی تا ۷ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۸
سؤال
اسماء ملائکه در قرآن و روایات را بیان کنید؟
قرآن از جبرئیل، میکائیل، هاروت و ماروت به عنوان فرشتگان الهی یاد کرده است. در مورد بقیه فرشتگان، اوصاف آنها آمده است مانند: كِرَامًا كَاتِبِينَ، عِبَادٌ مُكْرَمُونَ، مَلَكُ الْمَوْتِ، رَقِيبٌ عَتِيدٌ و ... . نام برخی از فرشتگان در روایات آمده است؛ از جمله: عزرائیل، اسرافیل، کروبین، نَکیر و مُنْکَر و ... .
نامها و صفات ملائکه در قرآن
قرآن به نام چند فرشته الهی اشاره کرده است:
- جبریل: نام جبریل سه بار در قرآن آمده است.[۱][۲][۳] جبریل که گاهی جبرئیل و جبرائیل هم گفته میشود، پیامآور وحی الهی بر پیامبران است.[۱] در قرآن تعابیر دیگری نیز هست که مفسران آنها را ناظر به جبرئیل دانستهاند، از جمله : «روحالامین»[۴] که حاکی از امانتداری او در رساندن وحی است؛ «رسولٍ کریم »[۵] که بر خصلتهای نیک وی دلالت دارد؛ « شدیدالقوی: بسیار نیرومند»[۶] و «ذومِرّة: دارای توانمندی»[۷] و «ذی قوة: داری نیرو»[۸] که بیان کننده توانمندی و قدرت بر انجام اوامر الهی است؛ «روح القدس»[۹] وحی را بر پیامبر نازل میکند.[۱۰][۱۱]
- میکال: میکائیل از فرشتگان مقرب خداوند است که در آیه ۹۸ سوره بقره، از او با نام «میکال» یاد شده است[۱۲] گفته شده ایشان فرشته رحمت است[۱۳][۱۴] و به روزیها و معرفت نفوس مأمور هست.[۱۵]
- هاروت و ماروت: قرآن از این دو به عنوان ملک یعنی فرشته یاد کرده است: ﴿وَمَا أُنْزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ هَارُوتَ وَمَارُوتَ ۚ وَمَا يُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّىٰ يَقُولَا إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَه فَلَا تَكْفُرْ؛ و از آنچه بر دو فرشته بابل «هاروت» و «ماروت»، نازل شد، پیروی کردند. و آنها به هیچ کس چیزی یاد نمیدادند، مگر اینکه از پیش به او میگفتند: ما وسیله آزمایشیم کافر نشو﴾(بقره:۱۰۲)
فرشتگان دیگری هم در قرآن آمده است که نه با نام و بلکه با صفات از آنها یاد شده است.[۱۶] از جمله:
نامهای ملائکه در احادیث
نامهایی از ملائکه در روایات اسلامی آمده است که گاهی در کنار نام، به وظیفه و ماموریتالهی برخی از آنها نیز اشاره شده است.
- عزرائیل: در قرآن «ملک الموت»[۲۴] به عنوان کسی که انسانها را میمیراند، آمده است. در روایاتی نام وی عزرائیل دانسته شده است.[۲۵][۲۶][۲۷]
- اسرافیل: اسرافیل از فرشتگان مقرب الهی است که بیشتر او را با دمیدن در صورِ (شیپور) پایان دنیا میشناسند.[۲۸] در قرآن کریم واژه اسرافیل ذکر نشده؛ اما چندین آیه درباره نفخ صور وجود دارد.[۲۹][۳۰] که بر اساس روایات، دمیدن در آن صور، بر عهده اسرافیل است.[۳۱]
- کرّوبین: كروبين به معناي سيد و بزرگ ملائكه است.[۳۲] كروبين نام دو ملك ميباشند كه با همكاري جبرئيل و ميكائيل براي عذاب قوم لوط نازل شدند.[۳۳]
- نَکیر و مُنْکَر: نام دو فرشتهای است که در شب اول بعد از دفن، وارد قبر شده و از اعتقادات و اعمال مُرده سؤال میکنند. در روایات، چهره نکیر و منکر چنین توصیف شده است: صدایشان مانند رعد غرنده و چشمهایشان مانند برق خیره کننده بوده و از آنها آتش میجهد.[۳۴] البته چگونگی برخورد آنها با میت، بر اساس ایمان یا انحراف او است و چهره آنها در برخورد با افراد تفاوت دارد.[۳۵]
- بُشَيْر وَ مُبَشِّر: در برخی از روایات نام دو ملکی که بر کافر نازل میشوند ناکر و نکیر و نام دو ملکی که بر مؤمن نازل میشوند بشیر و مبشر ذکر شده است.[۳۶][۳۷][۳۸]
- رومان: نام فرشتهای است که در قبر پیش از نکیر و منکر از اعمال انسان سؤال میکند.[۳۹][۴۰][۴۱][۴۲] امام سجاد(ع) در دعایی که در صحیفه سجادیه نقل شده، نام رومان را در کنار نام نکیر و منکر آورده و بر آنها درود میفرستد.[۴۳] در روایتی از رسول خدا(ص) رومان، نخستین فرشتهای است که در قبر پیش از نکیر و منکر بر جنازه وارد میشود و پرونده اعمال افراد را آماده میکند.[۴۱][۴۲]
- رضوان: رضوان نام فرشتهای است که به عنوان خزانهدار و کلیددار بهشت معرفی شده است.[۴۴][۴۵][۴۶]
- مالک: مالک نام فرشتهای است که به عنوان خزانهدار و کلیددار جهنم معرفی شده است.[۴۷][۴۸][۴۹][۵۰]
امام سجاد(ع) در سومین دعای صحیفه سجادیه، راجع به ملائکه توصیفاتی دارند که در ضمن، بعض اصناف ملائکه و اسماء بعضی از آنها را نیز ذکر فرمودهاند؛ از جمله: فرشتگان ساکن آسمانها، فرشتگانی که همواره در فعالیت و کار و کوشش هستند، فرشتگان اهل قرب و منزلت، ملائک خازن باران، حرکت دهندگان ابر، موکلان باد، موکلان کوهها، فرشتگان خازنان جهنم و بهشت، خدمتگزاران بهشت و ... .[۵۱]
مطالعه بیشتر
- سیمای فرشتگان در قرآن و نهج البلاغه، لیلا حمداللهی.
- سیری در اسرار فرشتگان، محمدزمان رستمی و طاهر آلبویه.
- فرشتگان، علیرضا رجالی تهرانی و ملائکه، محمد شجاعی زنجانی.
منابع
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ سوره بقره، آیه ۹۷.
- ↑ سوره بقره، آیه ۹۸.
- ↑ سوره تحریم، آیه ۴.
- ↑ سوره شعراء، آیه ۱۹۳.
- ↑ سوره حاقه، آیه ۴۰. سوره تکویر، آیه ۱۹.
- ↑ سوره نجم، آیه ۵.
- ↑ سوره نجم، آیه ۶.
- ↑ سوره تکویر، آیه ۲۰.
- ↑ سوره نحل، آیه ۱۰۲.
- ↑ میبدی، احمدبن محمد، کشف الاسرار و عده الابرار، تهران، چاپ علی اصغر حکمت، ۱۳۶۱ش، ج۱، ص۲۶۳.
- ↑ فخررازی، محمدبن عمر، التفسیرالکبیر، قاهره، چاپ افست ج۳، ص۱۷۷.
- ↑ رجالی تهرانی، علیرضا، فرشتگان تحقیقی قرآنی روایی و عقلی، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۶ش، ص۱۰۵.
- ↑ زمخشری، محمود، الکشاف، بیروت، دارالکتب العربی، ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۳۹۴.
- ↑ رستمی، محمد زمان و طاهره آل بویه، سیری در اسرار فرشتگان با رویکردی قرآنی و عرفانی، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۳ش، ص۲۴۱
- ↑ قرشی، سیدعلی اکبر، قاموس قرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ یازدهم، ۱۳۷۲ش، مجلد سوم، ص۲۶۸.
- ↑ طباطبایی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، مترجم سید محمد باقر موسوی، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ یازدهم، ۱۳۷۸، ج۱۷، ص۱۲.
- ↑ سوره انبیاء، آیه ۲۶.
- ↑ سوره انفطار، آیه ۱۱.
- ↑ سوره ق، آیه ۱۸.
- ↑ سوره عبس، آیه ۱۶.
- ↑ سوره سجده، آیه ۱۱.
- ↑ سوره انعام، آیه ۶۱.
- ↑ سوره رعد، آیه ۱۱.
- ↑ سوره سجده، آیه ۱۱.
- ↑ مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، تحقيق: محمد تقي مصباح اليزدي ، محمد باقر بهبودي، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ سوم، ۱۴۰۳ق /۱۹۸۳ م، ج۵۶، ص۲۳۳.
- ↑ ثعلبی، احمد بن محمد، الكشف والبيان عن تفسير القرآن، تحقيق: الإمام أبي محمد بن عاشور، بيروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ اول، ۱۴۲۲ق / ۲۰۰۲م، ج۷، ص۳۲۸.
- ↑ محمد عزه دروزه، التفسير الحديث، بیروت، دار الغرب الإسلامي، چاپ دوم، ۱۴۲۱ ق/ ۲۰۰۰ م ، ج۵، ص۳۴۶.
- ↑ ضیائی ارزگانی، رحمتالله، «اسرافیل» در دانشنامه کلام اسلامی، قم، ج۱، انتشارات موسسه امام صادق، ۱۳۸۷ش، ج۱، ص۲۴۱.
- ↑ سوره زمر، آیه ۶۸.
- ↑ سوره یس، آیه ۵۳.
- ↑ مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاءالتراث، ۱۴۰۳ق، ج۶، ص۳۴۰.
- ↑ خسروى حسينى سيد غلامرضا، ترجمه و تحقيق مفردات الفاظ قرآن ، تهران، مرتضوى، چاپ دوم ، ۱۳۷۵ش، ج۴، ص۱۱.
- ↑ طباطبايي، سيد محمد حسين، تفسير الميزان، مترجم سيد محمد باقر موسوي، دفتر انتشارات اسلامي، چاپ يازدهم، ۱۳۷۸، ج۱۰، ص۴۸۹.
- ↑ مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، تهران، دارالکتب اسلامیه، ۱۳۶۲ش، ج۶ ، باب احوال القبر و البرزخ
- ↑ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، بیروت، دار الکتب الإسلامیه، ۱۴۰۷ق، ج۳،ص ۲۳۸
- ↑ شیخ مفید، محمد بن محمد، تصحیح الاعتقادات الامامیه، قم، کنگره شیخ مفید، چاپ دوم، ۱۴۱۴ق، ص۹۹. فیض کاشانی، علم الیقین، ج۲، ص۱۰۷۳.
- ↑ جزایری، نعمتالله، الانوار النعمانیه، بیروت، دار القاری، چاپ اول، ۱۴۲۹ق، ج۴، ص۱۵۸.
- ↑ حمصی رازی، محمود بن علی، المنقذ من التقلید، ج۲، ص۱۹۷.
- ↑ امام سجاد(ع)، الصحیفة السجادیة، ترجمه و شرح فیض الإسلام، ۱۳۷۶ش، ص۵۶.
- ↑ فخرالدین طریحی، مجمع البحرین، ج۲، ص۲۵۴.
- ↑ ۴۱٫۰ ۴۱٫۱ علامه مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۶، ص۲۳۴.
- ↑ ۴۲٫۰ ۴۲٫۱ علامه مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۲۲، ص۳۷۴.
- ↑ امام سجاد(ع)، الصحیفة السجادیة، قم، الهادی،۱۳۷۶ش، دعای سوم، ص۳۵۱.
- ↑ صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات في فضائل آل محمّد صلّى الله عليهم، قم، کتابخانه آیه الله مرعشی نجفی، چاپ دوم، ۱۴۰۴ ق، ص۴۱۷.
- ↑ ابن بابويه، محمد بن على، الأمالي، تهران، كتابچى، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش، ص۵۳، مجلس۱۲، حدیث۲. ص۱۱۶، مجلس۱۴، حدیث۴.
- ↑ ابن بابويه، محمد بن على، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، قم، دار الشريف الرضي للنشر، چاپ دوم، ۱۴۰۶ ق، ص۷۱.
- ↑ صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات في فضائل آل محمّد صلّى الله عليهم، قم، کتابخانه آیه الله مرعشی نجفی، چاپ دوم، ۱۴۰۴ ق، ص۴۱۷.
- ↑ ابن بابويه، محمد بن على، الأمالي، تهران، كتابچى، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش، ص۵۳، مجلس۱۲، حدیث۲. ص۱۱۶، مجلس۱۴، حدیث۴.
- ↑ كوفى اهوازى، حسين بن سعيد، الزهد، محقق / مصحح: عرفانيان يزدى، غلامرضا، قم، المطبعه العلميه، چاپ دوم، ۱۴۰۲ق، ص۱۰۰.
- ↑ ابن بابويه، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمه، تهران، اسلامیه، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق، ج۱، ص۲۸۲.
- ↑ صحیفه سجادیه، ترجمه حسین انصاریان، انتشارات پیام آزادی، چاپ دوازدهم، ۱۳۸۲، دعای سوم، درود بر ملائکه، ص۴۳–۴۸.