پرش به محتوا

مرگ عایشه


سؤال

عایشه به چه طریقی درگذشت؟ آیا کشته شدن او توسط معاویه صحت دارد؟


درگاه‌ها


عایشه، همسر پیامبر اسلام(ص) و دختر ابوبکر، در سال ۵۸ هجری قمری (به قولی ۵۷ یا ۵۹ هجری) در مدینه درگذشت و در قبرستان بقیع به خاک سپرده شد. منابع تاریخی مشهور، مرگ او را طبیعی و بر اثر بیماری دانسته‌اند و گزارش معتبری درباره کشته شدن او توسط معاویه بن ابی‌سفیان وجود ندارد. ادعای قتل عایشه به دست معاویه، بیشتر بر تحلیل‌های سیاسی و برخی گزارش‌های متأخر یا ضعیف استوار است.

تاریخ و کیفیت مرگ

درباره سال مرگ عایشه، میان مورخان اختلاف نظر وجود دارد؛ بیشتر منابع، سال ۵۸ هجری قمری را ثبت کرده‌اند و برخی سال‌های ۵۷ و ۵۹ هجری را نیز آورده‌اند.[۱][۲][۳] او در زمان خلافت معاویه درگذشت و در سن حدود شصت و پنج سالگی وفات یافت.[۴]

بر اساس گزارش‌های تاریخی، عایشه در روزهای پایانی عمر خود بیمار شد و پس از تحمل بیماری درگذشت.[۵] او وصیت کرد شبانه دفن شود و بر اساس برخی گزارش‌ها، ابوهریره بر پیکر او نماز خواند و او را در قبرستان بقیع به خاک سپردند.[۶] شبانه بودن دفن او، بعدها دستمایه برخی گمانه‌زنی‌ها درباره علت مرگ شد، اما در منابع متقدم، دلیلی بر غیرطبیعی بودن مرگ او ذکر نشده است.[۷]

ادعای قتل توسط معاویه

ادعای کشته شدن عایشه توسط معاویه، در منابع تاریخی متقدم و معتبر شیعه و اهل سنت به عنوان یک گزارش مستند و قابل اعتماد مطرح نشده است.[۸] منابع اصلی تاریخ اسلام، از جمله تاریخ طبری، الکامل فی التاریخ، تاریخ یعقوبی و سیر اعلام النبلاء، مرگ عایشه را طبیعی گزارش کرده‌اند و هیچ‌یک از آنها اشاره‌ای به دخالت معاویه در مرگ او نکرده‌اند.[۹][۱۰]

ادعای کشته شدن عایشه بیشتر در برخی نوشته‌های متأخر و محافل جدلی مطرح شده و مستند به شواهد تاریخی روشنی نیست. حتی اگر شبانه بودن دفن عایشه، شبهه ایجاد کند، این امر به تنهایی نمی‌تواند دلیلی بر قتل باشد؛ زیرا وصیت خود او به دفن شبانه و نیز گرمای شدید مدینه از جمله دلایل محتمل برای این کار ذکر شده است.[۱۱]

منابع

  1. ↑ طبری، محمد بن جریر (۱۳۸۷). تاریخ الطبری. ج۵. قاهره: دار المعارف. ص۱۸۶.
  2. ↑ ذهبی، محمد بن احمد (۱۴۱۳). تاریخ الاسلام. ج۴. بیروت: دار الکتاب العربی. ص۱۸۴. از پارامتر ناشناخته |تحقیق= صرف‌نظر شد (کمک)
  3. ↑ ابن اثیر، علی بن أبی الکرم (۱۴۱۷). الکامل فی التاریخ. ج۳. بیروت: دار الکتاب العربی. ص۵۲۰. از پارامتر ناشناخته |تحقیق= صرف‌نظر شد (کمک)
  4. ↑ ذهبی، محمد بن احمد (۱۴۰۵). سیر اعلام النبلاء. ج۲. بیروت: مؤسسة الرسالة. ص۱۹۲.
  5. ↑ طبری، محمد بن جریر (۱۳۸۷). تاریخ الطبری. ج۵. قاهره: دار المعارف. ص۱۸۷.
  6. ↑ ابن سعد، محمد بن سعد (۱۴۱۰). الطبقات الکبری. ج۸. بیروت: دار الکتب العلمیة. ص۷۲.
  7. ↑ ابن کثیر، اسماعیل بن عمر (۱۴۱۸). البدایة و النهایة. ج۸. قاهره: دار هجر. ص۱۱۴.
  8. ↑ طبری، محمد بن جریر (۱۳۸۷). تاریخ الطبری. ج۵. قاهره: دار المعارف. ص۱۸۸.
  9. ↑ ابن اثیر، علی بن محمد (۱۳۸۵). الکامل فی التاریخ. ج۳. بیروت: دار صادر. ص۳۱۲.
  10. ↑ یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب (۱۳۷۱). تاریخ یعقوبی. ج۲. بیروت: دار صادر. ص۲۴۶.
  11. ↑ ابن سعد، محمد بن سعد (۱۴۱۰). الطبقات الکبری. ج۸. بیروت: دار الکتب العلمیة. ص۷۳.