Article-dot.png
Article-dot.png

علم در تفسیر علمی قرآن

از ویکی پاسخ
پرش به ناوبری پرش به جستجو


سؤال

مراد از علم در تفسیر علمی قرآن چیست؟


علم در تفسیر علمی قرآن، اشاره به علوم تجربی برای تفسیر قرآن دارد. علوم تجربی دارای دو شاخه علوم طبیعی و علوم انسانی بوده و حس و تجربه در تفسیر علمی کاربرد دارد. استفاده از روش علمی باعث ساده‌تر شدن مفهوم برخی آیات می‌شود.

علم در تفسیر علمی

مقصود از علم در تفسیر علمی همان علوم تجربی است. در «روش تفسیر علمی» سه واژه «تفسیر»، «روش» و «علم» وجود دارد که معنای تفسیر را تا حدودی روشن می‌کند. بر اساس دیدگاه مشهور، علوم به چهار دسته تقسیم می‌شوند:

شاخه‌های علوم تجربی

علوم تجربی به دو شاخه تقسیم می‌شود: الف) علوم طبیعی، مثل پزشکی و شیمی؛ ب) علوم انسانی، مثل جامعه‌شناسی و روان‌شناسی. آنچه مورد بحث است، این دو شاخه از علوم تجربی است؛ یعنی گاهی در تفسیر قرآن، برای روشن شدن مفاد و محتوای یک آیه، از علوم تجربی، مثل فیزیک، علوم پزشکی و امثال آن استفاده می‌شود، که نتایج حاصل از آن را تفسیر علمی قرآن می‌نامند. پس مقصود از علم در این‌جا اصطلاح خاص علوم تجربی است، نه معنای منطقی علم که عبارت از تصورات و تصدیقات ذهنی است.[۲]

مراد از علوم تجربی

مراد از علوم تجربی، اعتقاد و یقین مطابق با واقع نیست؛ بلکه آن چیزی است که از راه حس و تجربه به دست می‌آید و گاهی موجب روشن شدن معنای آیات قرآن می‌گردد؛ مثلا قرآن می‌فرماید: ﴿وَ الشَّمْسُ تَجْرِی لِمُسْتَقَرٍّ لَها؛ و خورشید که پیوسته به سوی قرارگاهش در جریان است.(یس:۳۸)

معمولاً واژه «تجری» را به معنای «حرکت» به کار می‌برند؛ در حالی که لازم است در این‌جا به یک نکته علمی و کیهان‌شناسی توجه شود، تا مفهوم این آیه روشن گردد. آیه می‌فرماید: خورشید در جریان است، نه این‌که خورشید حرکت می‌کند؛ «الشمس تحرک.» گاهی حرکت گلوله را تحرک می‌نامیم؛ گلوله وقتی که حرکت می‌کند دیگر التهاب ندارد؛ اما وقتی آب در جوی حرکت می‌کند زیر و زبر می‌شود. عرب به حرکت آب در جوی «تجری» می‌گوید؛ یعنی وقتی که آب در جوی وارد می‌شود زیر و رو می‌شود. امروزه دانشمندان در مباحث کیهان‌شناسی به این نتیجه رسیده‌اند که خورشید فقط حرکت نمی‌کند، بلکه در اثر انفجارات هسته‌ای مرتب مواد مذاب و گازی شکل، بالا و پایین و زیر و زبر می‌شود؛ همانند آبی که در جوی حرکت می‌کند و در حال جریان است.[۳] این یک نکته علمی است که تفسیر آیه را بیش‌تر روشن می‌کند؛ یعنی با توجه به علوم تجربی، فهم آیه آسان‌تر می‌گردد.

جستارهای وابسته

منابع

  1. رضایی اصفهانی، محمدعلی، درآمدی بر تفسیر علمی قرآن، ص۱۵۹.
  2. العلم هو حصول صوره الشیء عند العقل، (مظفر، المنطق، ص۱۴).
  3. نوری، حسین، دانش عصر فضا، ص۱۲۶.