معوذتین
معوذتین چیست؟ به چه معنا است؟
سوره‌های فلق و ناس، هر کدام را «مُعَوِّذَه» و به هر دو سوره «مُعَوِّذَتَیْن: دو معوذه» گویند. این دو سوره با ﴿قُلْ أَعُوذُ﴾شروع شده‌اند که متضمن تعویذ (پناه بردن به خدا) می‌باشد از این رو به این دو سوره معوذتین گفته‌اند. در روایاتی آمده است که خواندن این دو سوره، انسان را از امراض و شرور دور می‌کند.
علت نام‌گذاری این دو سوره به معوذتین
به دو سوره فلق و ناس «مُعَوِّذَتَیْن» می‌گویند و در روایات هم به این دو سوره «معوذتین» اطلاق شده است.[۱] کلمه معوذه از «عَوْذ» گرفته شده به معنای پناه بردن و حفظ کردن خویش و پرهیز دادن از شر، از راه پناه بردن به کسی که می‌تواند آن شر را دفع کند.[۲][۳] مفسران گفته‌اند این دو سوره خاصیت تعویذ (پناه بردن به خدا) را دارد که باعث می‌شود انسان با این دو سوره خود را از شروری حفظ کند و بدین جهت این دو سوره به مُعَوِّذَتَیْن نام‌گذاری شده است.[۴] در سوره فلق به پیامبر(ص) دستور می‌دهد از شر هر چیزی مانند شری که در تاریکی باشد، از شر زنان ساحر و به‌طور کلی طلسم و جادو و از شر و زیان فرد حسود به خداوند پناه ببر که سفارشی است برای همه مؤمنان.[۵] و در سوره ناس هم انسان خود را از وسوسه‌های شیطانی که هر دم وسوسه می‌کند، در پناه خدا قرار می‌دهد.[۶]
فضیلت و اهمیت
اهمیت دو سوره ناس و فلق به سبب محتوای آن است و اگر کسی می‌خواهد به فضیلت این دو سوره دست یابد، باید به مضمون آیات آن توجه و به آن عمل کند. آیات این دو سوره بیان این امر مهم است که با وجود شر و بلاهای‌های فراوان در دنیا و وسوسه‌های نفس آدمی و ترغیب شیطان، انسان باید به خداوندی پناه ببرد که قادر است همه اشرار و شرور را دفع کند و بنده خود را غرق رحمت و بخشندگی خود سازد.
روایاتی در فضیلت مُعَوِّذَتَیْن(سوره فلق و ناس) وارد شده است.
- عقبة بن عامر از پیامبر اکرم(ص) نقل می‌کند که بعد از نزول این دو سوره فرمود: «آیا نمی‌دانی که آیاتی امشب نازل شده‌اند که نظیر آنها را هرگز کسی ندیده است.[۷][۸]
- پیامبراکرم(ص) به یکی از یارانش فرمود: می‌خواهی دو سوره به تو تعلیم کنم که برترین سوره‌های قرآن است؟ عرض کرد: آری ای رسول خدا! حضرت مُعَوِّذَتَیْن(سوره فلق و سوره ناس) را به او تعلیم کرد، سپس آن دو را در نماز صبح قرائت نمود و به او فرمود: هر گاه برمی‌خیزی و می‌خوابی آنها را بخوان».[۹]
- امام صادق(ع) می‌فرمود: در نمازهاى واجب، معوّذتين را بخوان. و خودشان نماز مغرب را بجا آورده و اين دو سوره را در آن قرائت نمودند. [۱۰]
مفسران ذیل این روایات گفته‌اند که این فضایل در صورتی است که کسی که تلاوت می‌کند باید روح و جان و عقیده و عمل خود را با محتوای آن هماهنگ سازد.[۱۱]
گفته شده سوره‌های معوذتان قرآن کریم به عنوان تعویذی برای ابطال عزایم و اثرات سحر بر پیامبر(ص) نازل شد.[۱۲]
مطالعه بیشتر
منابع
- ↑ جویباری، رستگار، تفسیر بصائر، قم، ناشر مؤلف، چاپ اول، ۱۴۱۳ هـ، ج۶۰، ص۶۵۸.
- ↑ هاشم‌زاده هریسی، هاشم، شناخت سوره‌های قرآن، تهران، انتشارات کتابخانه صدر، ۱۳۷۳، ص۶۳۲.
- ↑ طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه: محمد باقر موسوی همدانی، قم، انتشارات اسلامی، ج۲۰، ص۶۸۰.
- ↑ ابن‌شهرآشوب مازندرانی، محمد بن علی، مناقب آل ابی‌طالب، قم، علامه، ۱۳۷۹ق، ج۳، ص۳۸۴.
- ↑ سوره فلق، آیات ۵-۱.
- ↑ سوره ناس، آیات۶-۱.
- ↑ طبرسى، فضل بن حسن، مجمع البيان فی تفسیر القرآن، ترجمه: گروهی از مترجمان، تهران، فراهانى، چاپ اول، ج۲۷، ص۳۷۸.
- ↑ فرهنگ‌نامه علوم قرآن، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ج۱، ص۳۶۰۴.
- ↑ كاشانى، فتحالله بن شكرالله، منهج الصادقين في إلزام المخالفين، تهران، كتابفروشى اسلاميه، چاپ اول، ج۱۰، ص۴۰۳.
- ↑ حسينى طهرانى، محمدحسين، نور ملكوت قرآن، مشهد، علامه طباطبايى، چاپ سوم، ۱۴۲۷ق، ج۴، ص۴۶۸.
- ↑ مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ دهم، ۱۳۷۱ش، ج۲۷، ص۴۵۶.
- ↑ بلوکباشی، علی، «باطل سحر»، دانشنامه فرهنگ مردم ایران، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج۲، ذیل مدخل.