دوستی و مهربانی بین همسران در آیه ۲۱ سوره روم

سؤال

درباره دوستی و مهربانی بین همسران در آیه ۲۱ سوره روم توضیح دهید

درگاه‌ها

دوستی و مهربانی طبق گفته قرآن، امری است که خداوند بین همسران قرار داده است و همگی از این استعداد برخوردار هستند. مفسران رحمت را به معنای مهربانی و مودت را به معنای دوستی گرفته‌اند. این آیه دوستی و مهربانی را از نشانه‌های خداوند می‌داند.

متن آیه

﴿ وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً ۚ إِنَّ فِی ذٰلِکَ لَآیَاتٍ لِقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ

و از نشانه‌های او اینکه از [نوع] خودتان همسرانی برای شما آفرید تا بدانها آرام گیرید، و میانتان دوستی و رحمت نهاد. آری، در این [نعمت] برای مردمی که می‌اندیشند قطعاً نشانه‌هایی است.

روم:۲۱

﴾

معنای مودت و رحمت

مودت از ریشه وَدَد و در لغت به معنای دوست داشتن، تمایل به چیزی داشتن، محبت آمده است و در اصطلاح محبتی است که اثرش در عمل ظاهر شود.

رحمت از ریشه رَحِم است و در لغت به معنای مهربانی و دلسوزی است. طبرسی می‌گوید: «محبت و رحمت همان مهربانی و شفقت است‏.» در تفسیر کشف الاسرار آمده که مودت برای ایام شباب(جوانی) است و رحمت برای ایام مشیب(پیری).

کلمه «مودت» تقریبا به معنای محبتی است که اثرش در مقام عمل ظاهر باشد و «رحمت»، به معنای نوعی تأثیر نفسانی است، که از مشاهده محرومیت محرومی که کمالی را ندارد و محتاج به رفع نقص است، در دل پدید می‌آید، و صاحبدل را وادار می‌کند به اینکه در مقام برآید و او را از محرومیت نجات داده و نقصش را رفع کند.»

فرق میان «مودت» و «رحمت» ممکن است از جهات مختلفی باشد:

1. «مودت» انگیزه ارتباط در آغاز کار است، اما در پایان که یکی از دو همسر ممکن است ضعیف و ناتوان گردد و قادر بر خدمتی نباشد «رحمت» جای آن را می‌گیرد.
2. «مودت» در مورد بزرگ‌ترها است که می‌توانند نسبت بهم خدمت کنند اما کودکان و فرزندان کوچک در سایه «رحمت» پرورش می‌یابند.
3. «مودت» غالبا جنبه متقابل دارد، اما رحمت یک جانبه و ایثارگرانه است، زیرا برای بقاء یک جامعه گاه خدمات متقابل لازم است که سرچشمه آن مودت است و گاه خدمات بلاعوض که نیاز به ایثار و «رحمت» دارد

مقصود از قرار دادن رحمت و مودت بین همسران این است که خداوند به سبب ازدواج، این استعداد را به زوجین داده است که با همسر خود در آرامش باشند و با دوستی و مهربانی با یکدیگر رفتار کنند.در صورتى كه پيش از آن هيچ سببى از خويشاوندى در ميان شما نبود كه موجب دوستى و مهربانى گردد.

آرامش، هدف ازدواج

قرآن در این آیه هدف ازدواج را سکونت و آرامش قرار داده است‏. این آرامش از اینجا ناشی می‌شود که این دو جنس مکمل یکدیگر و مایه شکوفایی و نشاط و پرورش یکدیگر می‌باشند بطوری که هر یک بدون دیگری ناقص است، و طبیعی است که میان یک موجود و مکمل وجود او چنین جاذبه نیرومندی وجود داشته باشد. این آرامش و سکونت هم از نظر جسمی است، و هم از نظر روحی هم از جنبه فردی و هم اجتماعی. بیماری‌هایی که به خاطر ترک ازدواج برای جسم انسان پیش می‌آید قابل انکار نیست. ‏

آیه ۱۸۹ سوره اعراف هم تکرار مضمون همین آیه و درباره آرامش ازدواج سخن می‌کند.