حدیث مضمر
سؤال
روایت مضمر را توضیح دهید؟
درگاهها
روایت مُضْمَر روایتی است که در آن به جای اسم معصوم(ع) از ضمیر «عنه» یا «عنهما» و … استفاده میشود.[۱] [۲]
گاهی راوی از امام به «عنه» تعبیر میکند مانند: مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْهُ(ع).[۳] گاهی هم راوی روایتی را از دو امام نقل میکند و به جای اسم معصومان میگوید «عنهما» مانند: حماد عن حریز عن محمد بن مسلم عنهما (ع).[۴] گاهی نیز راوی به جای نام معصوم(ع) با لفظ دیگری روایت میکند مانند: «سَأَلْتُهُ(ع)؛ از او پرسیدم»[۵] یا «کَتَبْتُ إِلَیْهِ(ع)؛ به او نوشتم»[۶]
در قابل استناد بودن یا نبودن روایت مضمر چند دیدگاه وجود دارد:
- اگر نشانهای باشد که این روایت از کدام امام میباشد، بعد از ثقه بودن خود راوی و سلسله سند روایت، به آن عمل میشود. مثل اینکه در ابتدای یک حدیث نام معصوم را ذکر کرده باشد و در احادیث بعدی به ذکر ضمیر اکتفا کند.[۷]
- چنین روایتی اعتبار ندارد چون ممکن است از امام نباشد و ضمیر به فرد دیگری برگردد که نامش نیامده است.[۸] [۹]
- برخی از فقها گفتهاند روایاتی که نقلکنندگان آنها فقیه و جلیلالقدر باشند مانند زراره، محمد بن مسلم و … قابل استناد هستند در غیر اینصورت معتبر نیست.[۱۰] [۱۱]
منابع
- ↑ بروجردی، علی، طرائف المقال، قم، مکتبه مرعشی النجفی، چاپ اول، ۱۴۱۰ق، ج۲، ص۲۵۰.
- ↑ جدیدی نژاد، محمد رضا، معجم مصطلحات الرجال والدرایة، قم، دار الحدیث للطباعة والنشر، چاپ دوم، ۱۳۸۲ش، ص۱۶۴.
- ↑ ابن بابویه، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۳ ق، ج۲، ص۳۰.
- ↑ اشعری قمی، احمد بن محمد بن عیسی، النوادر، قم، مدرسه الامام المهدی(ع)، چاپ اول، ۱۴۰۸ ق، ص۶۴.
- ↑ اشعری قمی، احمد بن محمد بن عیسی، النوادر، قم، مدرسه الامام المهدی(ع)، چاپ اول، ۱۴۰۸ ق، ص۶۸.
- ↑ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۱۰۲.
- ↑ بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة، موسسة النشر الاسلامی، بیتا، بیجا، ج۵، ص۳۱۲
- ↑ خاقانی، علی، رجال الخاقانی، بی جا، مکتب الاعلام الاسلامی، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق، ص ۲۵.
- ↑ موسوی عاملی، محمد بن علی، مدارک الاحکام، قم، مؤسسه آل البیت لاحیاءالتراث، بیتا، ج۲، ص۲۵۲.
- ↑ خراسانی، محمد کاظم، کفایة الاصول، تحقیق: موسسة آل البیت لاحیاء التراث، موسسة آل البت لاحیاء التراث، بیروت، ۱۴۲۹ق، ص۳۸۹.
- ↑ مامقانی، عبدالله بن محمد حسن، نهایة المقال فی تکملة غایة الأمال، نجف، أحمد بن الشیخ محمّد حسین، ۱۳۴۵ق، ص۳۱۷.