راه‌های زیاد شدن رزق و روزی: تفاوت میان نسخه‌ها

جز (جایگزینی متن - '|شاخه فرعی' به '| شاخه فرعی')
 
(۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۴: خط ۴:
{{پایان سوال}}
{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}
{{پاسخ}}
براساس آیات و روایات علت‌های مادی و معنوی در زیاد شدن رزق و روزی تأثیر دارند. علت‌های مادی؛ تلاش، کار و حرکت در جهت رزق و روزی است. این عوامل مادی لازمه کسب رزق و روزی هستند و آیات و روایات به مانند عقل بر این تلاش تأکید کرده‌اند. در اسلام علاوه بر توصیه به کار و کسب روزی حلال، به عوامل معنوی مانند توکل، دعا، قناعت و عدم اسراف اشاره کرده است. تکیه بر این دو عامل مادی و معنوی، تلاشی درست برای زیاد شدن رزق و روزی است.
براساس آیات و روایات علت‌های مادی و معنوی در زیاد شدن رزق و روزی تأثیر دارند. علت‌های مادی؛ تلاش، کار و حرکت در جهت رزق و روزی است. عوامل مادی لازمه کسب رزق و روزی هستند و آیات و روایات به مانند عقل بر این تلاش تأکید کرده‌اند. اسلام علاوه بر توصیه به کار و کسب روزی حلال، به عوامل معنوی مانند توکل، دعا، قناعت و اسراف نکردن اشاره کرده است. تکیه بر این دو عامل مادی و معنوی، تلاشی درست برای زیاد شدن رزق و روزی است.


== تلاش از منظر قرآن ==
== تلاش از منظر قرآن ==
قرآن آنچه که انسان می تواند برای خود بدست آورد را تنها کوشش و تلاش خود انسان می‌داند. {{قرآن|وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلاَّ ما سَعى‏|ترجمه=برای انسان هیچ چیز نیست مگر آنچه کوشیده است.|سوره=نجم|آیه=۳۹}}  سعی یعنی حرکت سریع و تلاش همه‌جانبه، خیر و شرّ، سود و زیان، فلاکت و کرامت، تنگدستی و توسعه در رزق و روزی، همه به تلاش انسان بستگی دارد و هر کاری که شخصاً انجام می‌دهد از آن بهره می‌گیرد.<ref>المیزان، ج۱۹، چاپ بیروت، ص۴۶.</ref>
[[قرآن]] آنچه که انسان می‌تواند برای خود بدست آورد را تنها کوشش و تلاش خود انسان می‌داند: {{قرآن|وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلاَّ ما سَعى‏|ترجمه=برای انسان هیچ چیز نیست مگر آنچه کوشیده است.|سوره=نجم|آیه=۳۹}}  سعی یعنی حرکت سریع و تلاش همه‌جانبه، خیر و شرّ، سود و زیان، تنگدستی و توسعه در رزق و روزی، همه به تلاش انسان بستگی دارد و هر کاری که نجام می‌دهد از آن بهره می‌گیرد.<ref>طباطبايى، محمدحسين‏، الميزان في تفسير القرآن، بيروت، مؤسسة الأعلمي للمطبوعات، چاپ دوم، ۱۳۹۰ق‏، ج۱۹، ص۴۶.</ref>
 
در جای دیگر قرآن شریف می‌فرماید: {{قرآن|لِتُجْزى کُلُّ نفسٍ بما تَسعی|ترجمه=هر کس بر وفق کوشش و تلاش جزا یابد.|سوره=طه|آیه=۱۵}}  آیات زیادی وجود دارد که تلاش دنیایی را زمینه‌ساز بهره‌های بزرگ اخروی می‌داند.


== تشویق به تجارت در روایات ==
== تشویق به تجارت در روایات ==
در کتاب [[وسائل‌الشیعه]] باب و فصلی آمده تحت عنوان این که مستحب است انسان به دنبال زمینه‌ها و اسباب روزی برود. در این باب روایات زیادی آمده است که انسان را به تلاش همه‌جانبه، تولید و تجارت دعوت می‌کند. [[امام صادق(ع)]] می‌فرماید: «نه دهم روزی در تجارت است»<ref>حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل‌الشیعه، ج۱۷، ص۷، ح ۲۱۸۴۵.</ref> حدیث دیگری از امام صادق(ع) نقل شده که می‌فرماید: «تجارت عقل را زیاد می‌کند.»<ref>حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل‌الشیعه، ج۱۷، ص۱۲، ح ۲۱۸۵.</ref> در حدیث دیگر آمده: «عزت انسان در بازار است و در بازار بدست می‌آید.»<ref>حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل‌الشیعه، ج۱۷، ص۱۲، ح ۲۱۸۵۲.</ref>
در کتاب [[وسائل‌الشیعه]] باب و فصلی آمده تحت عنوان این که مستحب است انسان به دنبال زمینه‌ها و اسباب روزی برود. در این باب روایات زیادی آمده است که انسان را به تلاش همه‌جانبه، تولید و تجارت دعوت می‌کند.
* [[امام صادق(ع)]] می‌فرماید: {{متن عربی|نه دهم روزی در تجارت است.}}<ref>حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل‌الشیعه، قم، موسسه آل البیت، چاپ اول، ۱۴۰۹ق،  ج۱۷، ص۱۰، باب۱، ح ۲۱۸۴۵.</ref>
* امام صادق(ع) می‌فرماید: {{متن عربی|تجارت عقل را زیاد می‌کند.}}<ref>حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل‌الشیعه، قم، موسسه آل البیت، چاپ اول، ۱۴۰۹ق، ج۱۷، ص۱۰، باب۱، ح ۲۱۸۵۱.</ref>
* روایات اسلامی عزت انسان را در بازار رفتن و تجارت کردن دانسته است.<ref>حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل‌الشیعه، قم، موسسه آل البیت، چاپ اول، ۱۴۰۹ق، ج۱۷، ص۱۲، باب۱، ح ۲۱۸۵۲.</ref>
* روایاتی ترک تجارت را کاری ناپسند می‌داند که عقل انسان را کم می‌کند.<ref>حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل‌الشیعه، قم، موسسه آل البیت، چاپ اول، ۱۴۰۹ق، ج۱۷، ص۱۳، باب۲.</ref>
* روایاتی دیگر خرید و فروش را مستحب و پسندیده می‌داند.<ref>حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل‌الشیعه، قم، موسسه آل البیت، چاپ اول، ۱۴۰۹ق، ج۱۷، ص۱۸، باب۳.</ref>


باب دیگری در همین کتاب آمده: ترک تجارت مکروه و ناپسند است. امام صادق(ع) می‌فرماید: «ترک تجارت، عقل انسان را کم می‌کند.»<ref>حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل‌الشیعه، ج۱۷، ص۱۳، ح ۲۱۸۵۶.</ref> باب و فصل دیگری در همین کتاب آمده تحت عنوان این که: خرید و فروش مستحب و پسندیده است. تمام روایات این کتاب یعنی ج۱۷ وسایل‌الشیعه در رابطه با تجارت و تشویق به آن است.
مسئله روزی، تأمین زندگی آبرومندانه و سرافرازانه و دور از تکدّی‌گری و تن‌پروری، از نظر دین اسلام بسیار مهم و مورد توجه است. امام صادق(ع) از علی بن عبدالعزیز پرسید: عمر بن مسلم چه می‌کند؟ پاسخ داد: به عبادت رو آورده و تجارت را رها کرده است. امام(ع) فرمود:


مسئله روزی، تأمین زندگی آبرومندانه و سرافرازانه و دور از تکدّی‌گری و تن‌پروری، از نظر دین اسلام بسیار مهم و مورد توجه است. «علی بن عبدالعزیز می‌گوید: امام صادق(ع) از من پرسید: عمرو بن مسلم چه می‌کند؟ عرض کردم: فدایت شوم، به عبادت رو آورده و تجارت را رها کرده است. فرمود: وای بر او! آیا نمی‌داند کسی که طلب روزی و کسب و کار را رها کند دعایش مستجاب نمی‌شود، هنگامی که آیه {{قرآن|وَ مَن یَتّقِ اللهَ یجعَل له مخرجاً و یزرُقهُ مِنْ حَیثُ لایَحتَسِبِ|ترجمه=هر کس تقوی بورزد خداوند او را در بن‌بست نمی‌گذارد و راهی برای او باز می‌کند و او را از جایی که گمان نمی‌برد روزی می‌دهد|سوره=طلاق|آیه=۲و۳}} نازل شد، گروهی از یاران رسول خدا(ص) درها را بر خویش فرو بستند، و فقط به عبادت روی آوردند و گفتند: از کسب و کار بی‌نیاز شدیم و از سوی خدا کفایت می‌شویم! این موضوع، خبرش به پیامبر(ص) رسید، نزد آنان فرستاد و آنها را احضار فرمود: و گفت: چه چیز شما را بر این کار واداشته است؟ عرض کردند: ای پیامبر خدا ـ در آن آیه ـ خداوند متکفّل روزی ما شد و ما به عبادت روی آوردیم. فرمود: هر کس چنین کند ـ کسب را رها سازد ـ دعایش مستجاب نمی‌شود، بر شما باد که در طلب روزی باشید و به کسب و معیشت بپردازید».<ref>وسایل الشیعه، ج۱۷، ص۱۵.</ref>
وای بر او! آیا نمی‌داند کسی که طلب روزی و کسب و کار را رها کند دعایش مستجاب نمی‌شود، هنگامی که آیه {{قرآن|وَ مَن یَتّقِ اللهَ یجعَل له مخرجاً و یزرُقهُ مِنْ حَیثُ لایَحتَسِبِ|ترجمه=هر کس تقوی بورزد خداوند او را در بن‌بست نمی‌گذارد و راهی برای او باز می‌کند و او را از جایی که گمان نمی‌برد روزی می‌دهد|سوره=طلاق|آیه=۲و۳}} نازل شد، گروهی از یاران رسول خدا(ص) درها را بر خویش فرو بستند و فقط به عبادت روی آوردند و گفتند: از کسب و کار بی‌نیاز شدیم و از سوی خدا کفایت می‌شویم! این موضوع، خبرش به پیامبر(ص) رسید، آنها را احضار کرد و گفت: چه چیز شما را بر این کار واداشته است؟ عرض کردند: ای پیامبر خدا ـ در آن آیه ـ خداوند متکفّل روزی ما شد و ما به عبادت روی آوردیم. فرمود: هر کس چنین کند ـ کسب را رها سازد ـ دعایش مستجاب نمی‌شود، بر شما باد که در طلب روزی باشید و به کسب و معیشت بپردازید.<ref>حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل‌الشیعه، قم، موسسه آل البیت، چاپ اول، ۱۴۰۹ق،ج۱۷، باب۵، ص۲۷، ح۲۱۸۹۴.</ref>


== توکل و دعا ==
== توکل و دعا ==
برخی توکل را، تنبلی، تن‌پروری و تکدی‌گری معنا می‌کنند. توکل یعنی با اعتماد به خدا و با اطمینان به تدبیر خداوند، دنبال تلاش و تولید رفتن. یعنی از تو حرکت، از خدا برکت، نه به معنای مفت‌خوری و تکدّی‌گری. توسل و دعا هم در جامعه دینی و امت معنا نشده است. دعا یعنی خواندن و ارتباط نیکو با خدا نه به معنای تقاضای زندگی بسیار مرفه از خداوند و بعد هم نشستن و منتظر بسته‌بندی‌های آسمانی ماندن.
برخی [[توکل]] را، تنبلی، تن‌پروری و تکدی‌گری معنا می‌کنند. توکل یعنی با اعتماد به خدا و با اطمینان به تدبیر خداوند، دنبال تلاش و تولید رفتن. یعنی از تو حرکت، از خدا برکت، نه به معنای مفت‌خوری و تکدّی‌گری. [[حقیقت توسل|توسل]] و [[دعا]] هم در جامعه دینی و امت معنا نشده است. دعا یعنی خواندن و ارتباط نیکو با خدا نه به معنای تقاضای زندگی بسیار مرفه از خداوند و بعد هم نشستن و منتظر بسته‌بندی‌های آسمانی ماندن.


تلاش و تجارت، درآمدزاست و توکل و دعا برکت‌زا. درآمد یک چیزی است و برکت چیز دیگر. خیلی‌ها درآمد زیادی دارند ولی زندگیشان رونق و صفا ندارد. برخی درآمدشان اندک است ولی زندگی‌شان باصفا و آرام است.
تلاش و تجارت، درآمدزاست و توکل و دعا برکت‌زا. درآمد یک چیزی است و برکت چیز دیگر. خیلی‌ها درآمد زیادی دارند ولی زندگی‌شان رونق و صفا ندارد. برخی درآمدشان اندک است ولی زندگی‌شان باصفا و آرام است.


== قناعت و پرهیز از تجمل و ریخت و پاش ==
== قناعت و پرهیز از تجمل و ریخت و پاش ==
اسلام به قناعت و میانه‌روی در زندگی سفارش زیادی کرده است. قرآن کریم می‌فرماید: {{قرآن|ترجمه=و دستت را به گردنت زنجير مكن و بسيار [هم] گشاده‌دستى منما تا ملامت‌شده و حسرت‌زده بر جاى مانى.|سوره=اسراء|آیه=۲۹}} یعنی نه خیلی باید حریص بود که انگار دست انسان شکسته و به گردن آویزان است و اصلاً به جیب نمی‌رود و نه خیلی گشاده‌دستی که خود و خانواده‌ات درمانده شوند بلکه باید میانه‌روی در زندگی را جدی گرفت. رسول اسلام(ص) می‌فرماید: {{عربی|القِناعه مالٌ لایَنْفدُ|ترجمه=قناعت مالی است که تمام نمی‌شود}}<ref>نهج‌الفصاحه، ج ۲۱۱۱، ص۴۴۸.</ref>
اسلام به [[قناعت]] و میانه‌روی در زندگی سفارش زیادی کرده است: {{قرآن|ترجمه=و دستت را به گردنت زنجير مكن و بسيار [هم] گشاده‌دستى منما تا ملامت‌شده و حسرت‌زده بر جاى مانى.|سوره=اسراء|آیه=۲۹}} یعنی نه خیلی باید حریص بود که انگار دست انسان شکسته و به گردن آویزان است و اصلاً به جیب نمی‌رود و نه خیلی گشاده‌دستی که خود و خانواده‌ات درمانده شوند بلکه باید میانه‌روی در زندگی را جدی گرفت. امیرمومنان علی(ع) می‌فرماید: {{عربی|الْقَنَاعَةُ مَالٌ‏ لَا يَنْفَد|ترجمه=قناعت مالی است که تمام نمی‌شود.}}<ref>شريف رضي، محمد بن حسين، نهج البلاغه، قم، هجرت، چاپ اول، ۱۴۱۴ق، ص۴۷۸، حکمت۵۴.</ref>


== جستارهای وابسته ==
== جستارهای وابسته ==


* [[ثروت ثروتمندان]]
* [[ثروت ثروتمندان]]
{{مطالعه بیشتر}}
 


== مطالعه بیشتر ==
== مطالعه بیشتر ==


* کار در اسلام، استاد ابراهیمی.
* کار در اسلام، استاد ابراهیمی.
* موازنه اسلام بین دین و دنیا، اثر چند تن از محققین.
* موازنه اسلام بین دین و دنیا، اثر چند تن از محققین.


خط ۴۳: خط ۴۵:
{{شاخه
{{شاخه
  | شاخه اصلی = علوم و معارف قرآن
  | شاخه اصلی = علوم و معارف قرآن
| شاخه فرعی۱ = مسایل اجتماعی در قرآن
| شاخه فرعی۱ = مسائل اجتماعی در قرآن
| شاخه فرعی۲ =
| شاخه فرعی۲ =
| شاخه فرعی۳ =
| شاخه فرعی۳ =

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۸ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۲

سؤال

چه عملی انجام دهیم که رزق و روزی ما زیاد گردد؟

براساس آیات و روایات علت‌های مادی و معنوی در زیاد شدن رزق و روزی تأثیر دارند. علت‌های مادی؛ تلاش، کار و حرکت در جهت رزق و روزی است. عوامل مادی لازمه کسب رزق و روزی هستند و آیات و روایات به مانند عقل بر این تلاش تأکید کرده‌اند. اسلام علاوه بر توصیه به کار و کسب روزی حلال، به عوامل معنوی مانند توکل، دعا، قناعت و اسراف نکردن اشاره کرده است. تکیه بر این دو عامل مادی و معنوی، تلاشی درست برای زیاد شدن رزق و روزی است.

تلاش از منظر قرآن

قرآن آنچه که انسان می‌تواند برای خود بدست آورد را تنها کوشش و تلاش خود انسان می‌داند: ﴿وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلاَّ ما سَعى‏؛ برای انسان هیچ چیز نیست مگر آنچه کوشیده است.(نجم:۳۹) سعی یعنی حرکت سریع و تلاش همه‌جانبه، خیر و شرّ، سود و زیان، تنگدستی و توسعه در رزق و روزی، همه به تلاش انسان بستگی دارد و هر کاری که نجام می‌دهد از آن بهره می‌گیرد.[۱]

تشویق به تجارت در روایات

در کتاب وسائل‌الشیعه باب و فصلی آمده تحت عنوان این که مستحب است انسان به دنبال زمینه‌ها و اسباب روزی برود. در این باب روایات زیادی آمده است که انسان را به تلاش همه‌جانبه، تولید و تجارت دعوت می‌کند.

  • امام صادق(ع) می‌فرماید: «نه دهم روزی در تجارت است.»[۲]
  • امام صادق(ع) می‌فرماید: «تجارت عقل را زیاد می‌کند.»[۳]
  • روایات اسلامی عزت انسان را در بازار رفتن و تجارت کردن دانسته است.[۴]
  • روایاتی ترک تجارت را کاری ناپسند می‌داند که عقل انسان را کم می‌کند.[۵]
  • روایاتی دیگر خرید و فروش را مستحب و پسندیده می‌داند.[۶]

مسئله روزی، تأمین زندگی آبرومندانه و سرافرازانه و دور از تکدّی‌گری و تن‌پروری، از نظر دین اسلام بسیار مهم و مورد توجه است. امام صادق(ع) از علی بن عبدالعزیز پرسید: عمر بن مسلم چه می‌کند؟ پاسخ داد: به عبادت رو آورده و تجارت را رها کرده است. امام(ع) فرمود:

وای بر او! آیا نمی‌داند کسی که طلب روزی و کسب و کار را رها کند دعایش مستجاب نمی‌شود، هنگامی که آیه ﴿وَ مَن یَتّقِ اللهَ یجعَل له مخرجاً و یزرُقهُ مِنْ حَیثُ لایَحتَسِبِ؛ هر کس تقوی بورزد خداوند او را در بن‌بست نمی‌گذارد و راهی برای او باز می‌کند و او را از جایی که گمان نمی‌برد روزی می‌دهد(طلاق:۲و۳) نازل شد، گروهی از یاران رسول خدا(ص) درها را بر خویش فرو بستند و فقط به عبادت روی آوردند و گفتند: از کسب و کار بی‌نیاز شدیم و از سوی خدا کفایت می‌شویم! این موضوع، خبرش به پیامبر(ص) رسید، آنها را احضار کرد و گفت: چه چیز شما را بر این کار واداشته است؟ عرض کردند: ای پیامبر خدا ـ در آن آیه ـ خداوند متکفّل روزی ما شد و ما به عبادت روی آوردیم. فرمود: هر کس چنین کند ـ کسب را رها سازد ـ دعایش مستجاب نمی‌شود، بر شما باد که در طلب روزی باشید و به کسب و معیشت بپردازید.[۷]

توکل و دعا

برخی توکل را، تنبلی، تن‌پروری و تکدی‌گری معنا می‌کنند. توکل یعنی با اعتماد به خدا و با اطمینان به تدبیر خداوند، دنبال تلاش و تولید رفتن. یعنی از تو حرکت، از خدا برکت، نه به معنای مفت‌خوری و تکدّی‌گری. توسل و دعا هم در جامعه دینی و امت معنا نشده است. دعا یعنی خواندن و ارتباط نیکو با خدا نه به معنای تقاضای زندگی بسیار مرفه از خداوند و بعد هم نشستن و منتظر بسته‌بندی‌های آسمانی ماندن.

تلاش و تجارت، درآمدزاست و توکل و دعا برکت‌زا. درآمد یک چیزی است و برکت چیز دیگر. خیلی‌ها درآمد زیادی دارند ولی زندگی‌شان رونق و صفا ندارد. برخی درآمدشان اندک است ولی زندگی‌شان باصفا و آرام است.

قناعت و پرهیز از تجمل و ریخت و پاش

اسلام به قناعت و میانه‌روی در زندگی سفارش زیادی کرده است: ﴿و دستت را به گردنت زنجير مكن و بسيار [هم] گشاده‌دستى منما تا ملامت‌شده و حسرت‌زده بر جاى مانى.(اسراء:۲۹) یعنی نه خیلی باید حریص بود که انگار دست انسان شکسته و به گردن آویزان است و اصلاً به جیب نمی‌رود و نه خیلی گشاده‌دستی که خود و خانواده‌ات درمانده شوند بلکه باید میانه‌روی در زندگی را جدی گرفت. امیرمومنان علی(ع) می‌فرماید: «الْقَنَاعَةُ مَالٌ‏ لَا يَنْفَد؛ قناعت مالی است که تمام نمی‌شود.»[۸]

جستارهای وابسته


مطالعه بیشتر

  • کار در اسلام، استاد ابراهیمی.
  • موازنه اسلام بین دین و دنیا، اثر چند تن از محققین.


منابع

  1. طباطبايى، محمدحسين‏، الميزان في تفسير القرآن، بيروت، مؤسسة الأعلمي للمطبوعات، چاپ دوم، ۱۳۹۰ق‏، ج۱۹، ص۴۶.
  2. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل‌الشیعه، قم، موسسه آل البیت، چاپ اول، ۱۴۰۹ق، ج۱۷، ص۱۰، باب۱، ح ۲۱۸۴۵.
  3. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل‌الشیعه، قم، موسسه آل البیت، چاپ اول، ۱۴۰۹ق، ج۱۷، ص۱۰، باب۱، ح ۲۱۸۵۱.
  4. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل‌الشیعه، قم، موسسه آل البیت، چاپ اول، ۱۴۰۹ق، ج۱۷، ص۱۲، باب۱، ح ۲۱۸۵۲.
  5. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل‌الشیعه، قم، موسسه آل البیت، چاپ اول، ۱۴۰۹ق، ج۱۷، ص۱۳، باب۲.
  6. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل‌الشیعه، قم، موسسه آل البیت، چاپ اول، ۱۴۰۹ق، ج۱۷، ص۱۸، باب۳.
  7. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل‌الشیعه، قم، موسسه آل البیت، چاپ اول، ۱۴۰۹ق،ج۱۷، باب۵، ص۲۷، ح۲۱۸۹۴.
  8. شريف رضي، محمد بن حسين، نهج البلاغه، قم، هجرت، چاپ اول، ۱۴۱۴ق، ص۴۷۸، حکمت۵۴.