حدیث «ذکر علی عباده»
 | این مقاله نیازمند گسترش است. لطفاً اگر تخصص و توانایی گسترش این مقاله را دارید، آن را بهبود بخشید. |
طبق روایت «ذکرُ علیٍ عبادَه» ذکر نام امام علی(ع) عبادت است؟ یا منظور الگو قرار دادن و ذکر فضایل ایشان است؟
 قطعه خوشنویسی از حدیث ذکر علی عباده، اثر مسعود محسنیفر | |
| اطلاعات حدیث | |
|---|---|
| موضوع | امام علی(ع) |
| به نقل از | پیامبر(ص) |
ذِکْرُ عَلیٍ عِبادَة روایتی در منابع حدیثی شیعه و اهلست که «سرمشق قرار دادن امام علی(ع) در رفتار و گفتار» و «معرفی و ذکر فضایل امام علی(ع)» از معانی این روایت دانسته شده است. همچنین گفته شده بعد از پیامبر(ص)، امام علی(ع) کاملترین انسان و مظهر حق است، به همین جهت، نام او و یاد او، یاد کردن حق و بزرگداشت کمالات و صفات نیکو است.
روایت در منابع شیعه
شیخ مفید در کتاب اختصاص حدیثی از پیامبر نقل کرده که ذکر پیامبر، ذکر امام علی و دیگر ائمه را عبادت دانسته است.[۱]
ابنشهر آشوب در مناقب آل ابیطالب نیز این روایت را نقل کرده است.[۲] برخی از کتابهای دیگر شیعی نیز این روایت را نقل کردهاند.[۳]
روایت در منابع اهل سنت
حدیث ذکر علی عباده مورد سؤال در کتاب ارزشمند (فضائل الخمسه من الصّحاح الستّه) از چندین منبع مهم اهل سنّت با سندهای متعددی از پیامبر اکرم(ص) نقل شده است از جمله اینکه عایشه از حضرت نبی اکرم (ص) نقل کرده که فرمود: «خیر اخوتی علیٌّ و ذکر علیٍّ عباده»[۴] یعنی بهترین برادران من علی(ع) است و یاد علی عبادت است.
منظور از یاد کردن علی(ع)
عالمان، جلوهها و مصادیق متعددی برای یاد امام علی(ع) ذکر کردهاند. ایشان معتقدند کسیکه به یاد علی(ع) باشد؛ کارهای او را سرمشق قرار داده و بکوشد تا حد امکان همانند او عمل کند، این عمل جلوهای از ذکر علی(ع) است. علی(ع) به پیروانشان فرمودهاند که برای هر پیرو، امامی وجود دارد که باید از او تبعیت و پیروی کند. امام همچنین اذعان میدارد که پیروانش توانایی ندارند کاملا همانند وی عمل کنند، لکن توصیه میکند با بهدست آوردن تقوا، پاکدامنی و درستکاری، وی را یاری کنند.[۵]
ذکر مناقب، بیان فضایل و کمالات وجودی آن حضرت، به هر نحوی که باشد، در جهت معرفی آن حضرت و بیان کلمات او و مانند آن، میتواند از مصادیق یاد علی(ع) باشد.
نکته دیگری که به آن توجه دادهاند، آن است که علی(ع) بعد از پیامبر اسلام(ص)، کاملترین انسان، مظهر حق و دارای کمالات برتر انسانی و الهی است و مقصود از ذکر علی، یاد حق و ذکر کمالات برای الگوگیری و سرمشق زندگی قرار دادن، است.
منابع
- ↑ مفید، محمد بن محمد، الإختصاص، محقق / مصحح: غفارى، على اكبر و محرمى زرندى، محمود، قم، الموتمر العالمى لالفية الشيخ المفيد، چاپ اول، 1413 ق، ص۲۲۴.
- ↑ ابن شهر آشوب مازندرانى، محمد بن على، مناقب آل أبي طالب عليهم السلام، قم، ناشر: علامه، چاپ اول، 1379 ق، ج۳، ص۲۰۲.
- ↑ حلی، حسن بن یوسف، كشف اليقين في فضائل أمير المؤمنين عليه السلام، محقق / مصحح: درگاهى، حسين، تهران، وزارت ارشاد، چاپ اول، چاپ اول، 1411 ق، ص۴۴۹؛ مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، محقق / مصحح: جمعى از محققان، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ دوم، 1403 ق، ج۹۱، ص۶۹.
- ↑ حسنی فیروز آبادی، سید مرتضی، فضائل الخمسه من الصحاح السته، تهران، اسلامية، چاپ دوم، 1392 ق، ج۲، ص116.
- ↑ شريف الرضي، محمد بن حسين، نهج البلاغة( للصبحي صالح)، محقق / مصحح: صالح، صبحي، قم، ناشر: هجرت، چاپ اول، 1414 ق، ص 417، نامه ۴۵.