پرش به محتوا

نام ملائکه در قرآن و روایات: تفاوت میان نسخه‌ها

فرج الله عباسی (بحث | مشارکت‌ها)
فرج الله عباسی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۵: خط ۱۵:


# '''جبریل:''' نام جبریل سه بار در قرآن آمده است.<ref name=":0">سوره بقره، آیه ۹۷.</ref><ref>سوره بقره، آیه ۹۸.</ref><ref>سوره تحریم، آیه ۴.</ref> جبریل که گاهی جبرئیل و جبرائیل هم گفته می‌شود، پیام‌آور وحی الهی بر پیامبران است.<ref name=":0" /> در قرآن تعابیر دیگری نیز هست که مفسران آن‌ها را ناظر به جبرئیل دانسته اند، از جمله : «روح الامین»<ref>سوره شعراء، آیه ۱۹۳.  </ref> که حاکی از امان‌تداری او در رساندن وحی است؛ «رسولٍ کریم »<ref>سوره حاقه، آیه ۴۰. سوره تکویر، آیه ۱۹.</ref> که بر خصلت‌های نیک وی دلالت دارد؛ « شدیدالقوی: بسیار نیرومند»<ref>سوره نجم، آیه ۵.</ref> و «ذومِرّة: دارای توان‌مندی»<ref>سوره نجم، آیه ۶.</ref> و «ذی قوة: داری نیرو»<ref>سوره تکویر، آیه ۲۰.</ref>  که بیان کننده توانمندی و قدرت بر انجام اوامر الهی است؛ «روح القدس»<ref>سوره نحل، آیه ۱۰۲.</ref> وحی را بر پیامبر نازل می‌کند.<ref>میبدی، احمدبن محمد، کشف الاسرار و عده الابرار، تهران، چاپ علی اصغر حکمت، ۱۳۶۱ش، ج۱، ص۲۶۳.</ref><ref>فخررازی، محمدبن عمر، التفسیرالکبیر، قاهره، چاپ افست ج۳، ص۱۷۷.</ref>
# '''جبریل:''' نام جبریل سه بار در قرآن آمده است.<ref name=":0">سوره بقره، آیه ۹۷.</ref><ref>سوره بقره، آیه ۹۸.</ref><ref>سوره تحریم، آیه ۴.</ref> جبریل که گاهی جبرئیل و جبرائیل هم گفته می‌شود، پیام‌آور وحی الهی بر پیامبران است.<ref name=":0" /> در قرآن تعابیر دیگری نیز هست که مفسران آن‌ها را ناظر به جبرئیل دانسته اند، از جمله : «روح الامین»<ref>سوره شعراء، آیه ۱۹۳.  </ref> که حاکی از امان‌تداری او در رساندن وحی است؛ «رسولٍ کریم »<ref>سوره حاقه، آیه ۴۰. سوره تکویر، آیه ۱۹.</ref> که بر خصلت‌های نیک وی دلالت دارد؛ « شدیدالقوی: بسیار نیرومند»<ref>سوره نجم، آیه ۵.</ref> و «ذومِرّة: دارای توان‌مندی»<ref>سوره نجم، آیه ۶.</ref> و «ذی قوة: داری نیرو»<ref>سوره تکویر، آیه ۲۰.</ref>  که بیان کننده توانمندی و قدرت بر انجام اوامر الهی است؛ «روح القدس»<ref>سوره نحل، آیه ۱۰۲.</ref> وحی را بر پیامبر نازل می‌کند.<ref>میبدی، احمدبن محمد، کشف الاسرار و عده الابرار، تهران، چاپ علی اصغر حکمت، ۱۳۶۱ش، ج۱، ص۲۶۳.</ref><ref>فخررازی، محمدبن عمر، التفسیرالکبیر، قاهره، چاپ افست ج۳، ص۱۷۷.</ref>
# '''میکائیل:''' میکائیل<ref>سوره بقره، آیه ۹۸.</ref> که گفته شده ایشان به روزی‌ها و حکم و معرفت نفوس مأمور هستند.<ref>قرشی، سیدعلی اکبر، قاموس قرآن، دارالکتب الاسلامیه، چاپ یازدهم، ۱۳۷۲ ش، مجلد سوم، ص۲۶۸ به نقل از ریاض السالکین.</ref>
# '''میکال:''' میکائیل از فرشتگان مقرب خداوند است که در آیه ۹۸ سوره بقره، از او با نام «میکال» یاد شده است<ref>رجالی تهرانی، علیرضا، فرشتگان تحقیقی قرآنی روایی و عقلی، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۶ش، ص۱۰۵.</ref> گفته شده ایشان فرشته رحمت است<ref>زمخشری، محمود، الکشاف، بیروت، دارالکتب العربی، ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۳۹۴.</ref><ref>رستمی، محمد زمان و طاهره آل بویه، سیری در اسرار فرشتگان با رویکردی قرآنی و عرفانی، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۳ش، ص۲۴۱</ref> و به روزی‌ها و معرفت نفوس مأمور هست.<ref>قرشی، سیدعلی اکبر، قاموس قرآن، دارالکتب الاسلامیه، چاپ یازدهم، ۱۳۷۲ ش، مجلد سوم، ص۲۶۸ به نقل از ریاض السالکین.</ref>


فرشتگان دیگری هم در قرآن آمده است که  نه با نام و بلکه با صفات از آنها یاد شده‌ است.<ref>طباطبایی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، مترجم سید محمد باقر موسوی، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ یازدهم، ۱۳۷۸، ج۱۷، ص۱۲.</ref> از جمله:
فرشتگان دیگری هم در قرآن آمده است که  نه با نام و بلکه با صفات از آنها یاد شده‌ است.<ref>طباطبایی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، مترجم سید محمد باقر موسوی، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ یازدهم، ۱۳۷۸، ج۱۷، ص۱۲.</ref> از جمله:


* عِبَادٌ مُكْرَمُونَ،<ref>سوره انبیاء، آیه ۲۶.</ref>
* عِبَادٌ مُكْرَمُونَ: بندگانی گرامی؛<ref>سوره انبیاء، آیه ۲۶.</ref>
* كِرَامًا كَاتِبِينَ،<ref>سوره انفطار، آیه ۱۱.</ref>
* كِرَامًا كَاتِبِينَ: بزرگوارانی نویسنده؛<ref>سوره انفطار، آیه ۱۱.</ref>
* رَقِيبٌ عَتِيدٌ،<ref>سوره ق، آیه ۱۸.</ref>
* رَقِيبٌ عَتِيدٌ: نگهبانی آماده ؛<ref>سوره ق، آیه ۱۸.</ref>
* كِرَامٍ بَرَرَةٍ<ref> سوره عبس، آیه ۱۶.</ref>
* كِرَامٍ بَرَرَةٍ: بزرگوار و نیکوکار؛<ref> سوره عبس، آیه ۱۶.</ref>
* مَلَكُ الْمَوْتِ،<ref>سوره سجده، آیه ۱۱.</ref>
* مَلَكُ الْمَوْتِ: فرشته مرگ؛<ref>سوره سجده، آیه ۱۱.</ref>
* «حَفَظَه».<ref>سوره انعام، آیه ۶۱.</ref>
* حَفَظَه: نگهبان.<ref>سوره انعام، آیه ۶۱.</ref>


== نام‌های ملائکه در احادیث ==
== نام‌های ملائکه در احادیث ==

نسخهٔ ‏۶ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۵۴


سؤال

اسماء ملائکه در قرآن و روایات را بیان کنید؟


قرآن تنها نام دو فرشته یعنی جبرئیل(ع) و میکائیل(ع) را آورده است. در مورد بقیه فرشتگان، اوصاف آنها آمده است مانند: كِرَامًا كَاتِبِينَ، عِبَادٌ مُكْرَمُونَ، مَلَكُ الْمَوْتِ، رَقِيبٌ عَتِيدٌ و ... . نام برخی از فرشتگان در روایات آورده شده است. از جمله: اسرافیل، رضوان منکر و نکیر و ... .

نام‌ها و صفات ملائکه در قرآن

قرآن فقط در دو مورد نام فرشتگان الهی را آورده است:

  1. جبریل: نام جبریل سه بار در قرآن آمده است.[۱][۲][۳] جبریل که گاهی جبرئیل و جبرائیل هم گفته می‌شود، پیام‌آور وحی الهی بر پیامبران است.[۱] در قرآن تعابیر دیگری نیز هست که مفسران آن‌ها را ناظر به جبرئیل دانسته اند، از جمله : «روح الامین»[۴] که حاکی از امان‌تداری او در رساندن وحی است؛ «رسولٍ کریم »[۵] که بر خصلت‌های نیک وی دلالت دارد؛ « شدیدالقوی: بسیار نیرومند»[۶] و «ذومِرّة: دارای توان‌مندی»[۷] و «ذی قوة: داری نیرو»[۸] که بیان کننده توانمندی و قدرت بر انجام اوامر الهی است؛ «روح القدس»[۹] وحی را بر پیامبر نازل می‌کند.[۱۰][۱۱]
  2. میکال: میکائیل از فرشتگان مقرب خداوند است که در آیه ۹۸ سوره بقره، از او با نام «میکال» یاد شده است[۱۲] گفته شده ایشان فرشته رحمت است[۱۳][۱۴] و به روزی‌ها و معرفت نفوس مأمور هست.[۱۵]

فرشتگان دیگری هم در قرآن آمده است که نه با نام و بلکه با صفات از آنها یاد شده‌ است.[۱۶] از جمله:

  • عِبَادٌ مُكْرَمُونَ: بندگانی گرامی؛[۱۷]
  • كِرَامًا كَاتِبِينَ: بزرگوارانی نویسنده؛[۱۸]
  • رَقِيبٌ عَتِيدٌ: نگهبانی آماده ؛[۱۹]
  • كِرَامٍ بَرَرَةٍ: بزرگوار و نیکوکار؛[۲۰]
  • مَلَكُ الْمَوْتِ: فرشته مرگ؛[۲۱]
  • حَفَظَه: نگهبان.[۲۲]

نام‌های ملائکه در احادیث

در احادیث نیز از ملائکه دیگر نام برده شده است؛ مانند: اسرافیل و کرّوبین «که نام دو ملک می‌باشد که با همکاری جبرئیل و میکائیل برای عذاب قوم لوط نازل شدند»[۲۳] و بعضی از ملائکه به عنوان مأموران انواع بادها شمارش شده‌اند. از آن جمله از امام صادق(ع) نقل شده که الشّمال، الجنوب، الصّبا و الدبور، موکلان باد هستند.[۲۴] و «راحیل» به عنوان یکی از خادمان بهشت شمرده شده است.[۲۵] «اسماعیل» نیز به عنوان یکی از ملائکه در احادیث ما آمده است.[۲۶]

در صحیفه سجادیه، امام سجاد(ع) در سومین دعا راجع به ملائکه توصیفاتی دارند که در ضمن، بعض اصناف ملائکه و اسماء بعضی از آنها را نیز ذکر فرموده‌اند.

ایشان حضرت اسرافیل را ملکی که در صور می‌دمد تا مردگان را زنده کند، معرفی کرده‌اند. و «روح» را نیز از ملائکه‌ای که بر بعضی فرشتگان گمارده شده شمرده‌اند. و از جمله اوصاف دیگری که برای فرشتگان و انواع آن‌ها ذکر شده عبارتند از: فرشتگان ساکن آسمانها، امین بر رسالات الهی، فرشتگانی که همواره در فعالیت و کار و کوشش هستند. روحانیین، فرشتگان اهل قرب و منزلت، ملائک خازن باران، حرکت دهندگان ابر، ملکی که از فریاد او غرّش رعد به وجود می‌آید، فرشتگان بدرقه کننده دانه‌های برف و تگرگ، ملائکه‌ای که همواره قطرات باران فرود می‌آیند، موکلان باد، موکلان کوه‌ها و نگهدارنده آنها، ملائکه‌ای که وزن آبها و اندازه بارانهای سیل آسا و رگبارهای متراکم را می‌دانند، موکلان گرفتاری و گشایش کارهای مردم، رومان فرشته‌ای که مردگان را در قبر آزمایش می‌کند، نکیر و منکر سؤال کنندگان در قبر، فرشتگان خازنان جهنم و بهشت، خدمتگزاران بهشت.[۲۷]


مطالعه بیشتر

کتاب‌شناسی

  • سیمای فرشتگان در قرآن و نهج البلاغه، لیلا حمداللهی.
  • سیری در اسرار فرشتگان، محمدزمان رستمی و طاهر آل‌بویه.
  • فرشتگان، علیرضا رجالی تهرانی و ملائکه، محمد شجاعی زنجانی.


منابع

  1. ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ سوره بقره، آیه ۹۷.
  2. ↑ سوره بقره، آیه ۹۸.
  3. ↑ سوره تحریم، آیه ۴.
  4. ↑ سوره شعراء، آیه ۱۹۳.  
  5. ↑ سوره حاقه، آیه ۴۰. سوره تکویر، آیه ۱۹.
  6. ↑ سوره نجم، آیه ۵.
  7. ↑ سوره نجم، آیه ۶.
  8. ↑ سوره تکویر، آیه ۲۰.
  9. ↑ سوره نحل، آیه ۱۰۲.
  10. ↑ میبدی، احمدبن محمد، کشف الاسرار و عده الابرار، تهران، چاپ علی اصغر حکمت، ۱۳۶۱ش، ج۱، ص۲۶۳.
  11. ↑ فخررازی، محمدبن عمر، التفسیرالکبیر، قاهره، چاپ افست ج۳، ص۱۷۷.
  12. ↑ رجالی تهرانی، علیرضا، فرشتگان تحقیقی قرآنی روایی و عقلی، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۶ش، ص۱۰۵.
  13. ↑ زمخشری، محمود، الکشاف، بیروت، دارالکتب العربی، ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۳۹۴.
  14. ↑ رستمی، محمد زمان و طاهره آل بویه، سیری در اسرار فرشتگان با رویکردی قرآنی و عرفانی، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۳ش، ص۲۴۱
  15. ↑ قرشی، سیدعلی اکبر، قاموس قرآن، دارالکتب الاسلامیه، چاپ یازدهم، ۱۳۷۲ ش، مجلد سوم، ص۲۶۸ به نقل از ریاض السالکین.
  16. ↑ طباطبایی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، مترجم سید محمد باقر موسوی، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ یازدهم، ۱۳۷۸، ج۱۷، ص۱۲.
  17. ↑ سوره انبیاء، آیه ۲۶.
  18. ↑ سوره انفطار، آیه ۱۱.
  19. ↑ سوره ق، آیه ۱۸.
  20. ↑ سوره عبس، آیه ۱۶.
  21. ↑ سوره سجده، آیه ۱۱.
  22. ↑ سوره انعام، آیه ۶۱.
  23. ↑ طباطبایی، محمدحسین، المیزان، ج۱۰، ص۴۸۹.
  24. ↑ کلینی، کافی، ج۸، ص۹۱.
  25. ↑ مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، مؤسسه الوفاء، بیروت، ۱۴۰۴ هـ ق، ج۱۰۱، ص۸۷، باب ۱.
  26. ↑ بحار الانوار، ج۵۶، ص۱۷۱، ح ۲.
  27. ↑ صحیفه سجادیه، ترجمه حسین انصاریان، انتشارات پیام آزادی، چاپ دوازدهم، ۱۳۸۲، دعای سوم، درود بر ملائکه، ص۴۳–۴۸.