نثر طوبی (کتاب): تفاوت میان نسخهها
جزبدون خلاصۀ ویرایش |
جزبدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۴۷: | خط ۴۷: | ||
تفاوت این فرهنگ با سایر واژهنامههای قرآنی قدیم (غیر از مفردات راغب) و جدید این است که متضمن تفسیر و بحثهای قرآن شناختی و کلامی است؛ یعنی صرفاً لغت معنی نیست. عنوان فرعی آن به حق دائرهالمعارف لغات قرآن مجید نهاده شده است.<ref>خرمشاهی، بهاالدین، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، تهران، دوستان و ناهید، ۱۳۹۳ش، ص۲۲۱۱.</ref> نثر طوبی یا دائرةالمعارف لغات قرآن مجید به تبیین مفاهیم قرآنی پرداخته و میتوان آن را یک دائرهالمعارف کوچک قرآن دانست؛ زیرا افزون بر آنکه همه مفاهیم قرآنی در آن نامیده است، مطالب ارائه شده ذیل هر مفهوم در گستره محدودی عرضه شده است.<ref>نصیری، علی، «معرفی کتاب نثر طوبی»، شناخت نامه شیخ ابوالفتوح رازی، زمانی نژاد، علی اکبر، قم، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، ۱۳۸۴ش، ج۳، ص۳۷۰.</ref> | تفاوت این فرهنگ با سایر واژهنامههای قرآنی قدیم (غیر از مفردات راغب) و جدید این است که متضمن تفسیر و بحثهای قرآن شناختی و کلامی است؛ یعنی صرفاً لغت معنی نیست. عنوان فرعی آن به حق دائرهالمعارف لغات قرآن مجید نهاده شده است.<ref>خرمشاهی، بهاالدین، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، تهران، دوستان و ناهید، ۱۳۹۳ش، ص۲۲۱۱.</ref> نثر طوبی یا دائرةالمعارف لغات قرآن مجید به تبیین مفاهیم قرآنی پرداخته و میتوان آن را یک دائرهالمعارف کوچک قرآن دانست؛ زیرا افزون بر آنکه همه مفاهیم قرآنی در آن نامیده است، مطالب ارائه شده ذیل هر مفهوم در گستره محدودی عرضه شده است.<ref>نصیری، علی، «معرفی کتاب نثر طوبی»، شناخت نامه شیخ ابوالفتوح رازی، زمانی نژاد، علی اکبر، قم، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، ۱۳۸۴ش، ج۳، ص۳۷۰.</ref> | ||
این کتاب ۳۵۸ صفحه و جلد دوم آن دارای ۶۰۴ صفحه است و با توجه به انتساب مطالب این جلد تا حرف «عین» به علامه شعرانی، حدود دویست صفحه از جلد دوم نیز نگاشته ایشان بوده و باقیمانده آن به وسیله محمد قریب تکمیل شده است.<ref>نصیری، علی، «معرفی کتاب نثر طوبی»، شناخت نامه شیخ ابوالفتوح رازی، زمانی نژاد، علی اکبر، قم، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، ۱۳۸۴ش، ج۳، ص۳۷۲.</ref> چاپ دوم این اثر در سال ۱۳۹۸ق از سوی کتابفروشی اسلامیه انتشار یافته است.<ref>نصیری، علی، «معرفی کتاب نثر طوبی»، شناخت نامه شیخ ابوالفتوح رازی، زمانی نژاد، علی اکبر، قم، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، ۱۳۸۴ش، ج۳، | این کتاب ۳۵۸ صفحه و جلد دوم آن دارای ۶۰۴ صفحه است و با توجه به انتساب مطالب این جلد تا حرف «عین» به علامه شعرانی، حدود دویست صفحه از جلد دوم نیز نگاشته ایشان بوده و باقیمانده آن به وسیله محمد قریب تکمیل شده است.<ref>نصیری، علی، «معرفی کتاب نثر طوبی»، شناخت نامه شیخ ابوالفتوح رازی، زمانی نژاد، علی اکبر، قم، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، ۱۳۸۴ش، ج۳، ص۳۷۲.</ref> چاپ دوم این اثر در سال ۱۳۹۸ق از سوی کتابفروشی اسلامیه انتشار یافته است.<ref>نصیری، علی، «معرفی کتاب نثر طوبی»، شناخت نامه شیخ ابوالفتوح رازی، زمانی نژاد، علی اکبر، قم، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، ۱۳۸۴ش، ج۳، ص۳۷۲.</ref> <ref>خرمشاهی، بهاالدین، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، تهران، دوستان و ناهید، ۱۳۹۳ش، ص۲۲۱۱.</ref> | ||
== نویسندگان == | == نویسندگان == | ||
# میرزا ابوالحسن شعرانی (۱۳۲۰–۱۳۹۳ق)، معروف به علامه شعرانی، عالم و متخصص در علوم قرآن است. وی از شخصیتهای برجسته در قرن چهاردهم هجری است. [[میرزا هاشم آملی]]، [[عبداللّه جوادی آملی]]، حسن حسنزاده آملی، علیاکبر غفاری، [[جلالالدین محدث ارموی|میر جلالالدین محدّث ارموی]] از شاگردان او هستند. حاشیه بر مجمع البیان؛ تصحیح تفسیر منهج الصادقین؛ تصحیح تفسیر خلاصه منهج الصادقین؛ نور علی نور یا تعلیقات علامه شعرانی بر تفسیر ابوالفتوح رازی؛ ترجمه قرآن مجید؛ تألیف رساله قرآن هرگز تحریف نشده؛ از آثار قرآنی اوست.<ref>«[https://www.noorsoft.org/fa/Mostabser/View/63508/زندگینامه-ابوالحسن-شعرانى-%22علامه-شعرانی%22 شخصیتشناسی ابوالحسن شعرانی (علامه شعرانی)]»، مرکز تحقیقات کامپیوتری علموم اسلامی، بازدید: ۳۰ مرداد ۱۴۰۳ش</ref> | # میرزا ابوالحسن شعرانی (۱۳۲۰–۱۳۹۳ق)، معروف به علامه شعرانی، عالم و متخصص در علوم قرآن است. وی از شخصیتهای برجسته در قرن چهاردهم هجری است. [[میرزا هاشم آملی]]، [[عبداللّه جوادی آملی]]، حسن حسنزاده آملی، علیاکبر غفاری، [[جلالالدین محدث ارموی|میر جلالالدین محدّث ارموی]] از شاگردان او هستند. حاشیه بر مجمع البیان؛ تصحیح تفسیر منهج الصادقین؛ تصحیح تفسیر خلاصه منهج الصادقین؛ نور علی نور یا تعلیقات علامه شعرانی بر تفسیر ابوالفتوح رازی؛ ترجمه قرآن مجید؛ تألیف رساله قرآن هرگز تحریف نشده؛ از آثار قرآنی اوست.<ref>«[https://www.noorsoft.org/fa/Mostabser/View/63508/زندگینامه-ابوالحسن-شعرانى-%22علامه-شعرانی%22 شخصیتشناسی ابوالحسن شعرانی (علامه شعرانی)]»، مرکز تحقیقات کامپیوتری علموم اسلامی، بازدید: ۳۰ مرداد ۱۴۰۳ش</ref> | ||
# محمد قریب: از مقدمه وی بر کتاب نثر طوبی بدست میآید که وی هم عصر علامه شعرانی بود و تکمیل نثر طوبی توسط وی در سال ۱۳۹۶ هجری قمری سه سال بعد از وفات علامه شعرانی، پایان یافته است.<ref>شعرانی، ابوالحسن و قریب، محمد، نثر طوبی، تهران، اسلامیه، ۱۳۸۰ ش، ج۲، ص۳.</ref> جلد دوم نثر طوبی خلاصه شده کتاب تبيين اللغات لتبيان الايات(فرهنگ لغات قرآن) از مولف(محمد قریب) است.<ref>شعرانی، ابوالحسن و قریب، محمد، نثر طوبی، تهران، اسلامیه، ۱۳۸۰ ش، ج۲، ص۳.</ref> این کتاب در دو جلد چاپ شده است.<ref>قریب، محمد، تبيين اللغات لتبيان الايات (فرهنگ لغات قرآن)، تهران، انتشارات | # محمد قریب: از مقدمه وی بر کتاب نثر طوبی بدست میآید که وی هم عصر علامه شعرانی بود و تکمیل نثر طوبی توسط وی در سال ۱۳۹۶ هجری قمری سه سال بعد از وفات علامه شعرانی، پایان یافته است.<ref>شعرانی، ابوالحسن و قریب، محمد، نثر طوبی، تهران، اسلامیه، ۱۳۸۰ ش، ج۲، ص۳.</ref> جلد دوم نثر طوبی خلاصه شده کتاب تبيين اللغات لتبيان الايات(فرهنگ لغات قرآن) از مولف(محمد قریب) است.<ref>شعرانی، ابوالحسن و قریب، محمد، نثر طوبی، تهران، اسلامیه، ۱۳۸۰ ش، ج۲، ص۳.</ref> این کتاب در دو جلد چاپ شده است.<ref>قریب، محمد، تبيين اللغات لتبيان الايات (فرهنگ لغات قرآن)، تهران، انتشارات بنیاد، ۱۳۶۶ش.</ref> | ||
== روش و محتوا == | == روش و محتوا == | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۹
نثر طوبی اثر کیست و چه کتابی است؟
| نثر طوبی | |
|---|---|
 | |
| اطلاعات کتاب | |
| نامهای دیگر | دایرةالمعارف لغات قرآن مجید |
| نویسنده | ابوالحسن شعرانی و محمد قریب |
| موضوع | لغات قرآن |
| زبان | فارسی |
| اطلاعات نشر | |
| محل نشر | تهران |
نثر طوبی، که با عنوان «دائرةالمعارف لغات قرآن مجید» نیز شناخته میشود، یک واژهنامهٔ قرآنی اثر دو تن از محققان برجسته، ابوالحسن شعرانی و محمد قریب است. این اثر در اصل بهعنوان ذیلی بر تفسیر ابوالفتوح رازی، به تصحیح علامه شعرانی، تدوین شد و سپس در دو جلد بهطور مستقل به چاپ رسید. جلد نخست کتاب (از حرف «الف» تا «شین») تألیف علامه شعرانی و جلد دوم (از حرف «عین» تا پایان) نوشته محمد قریب است.
مباحث متنوعی همچون موضوعات قرآنی، حدیثی، فلسفی، کلامی و اجتماعی در این کتاب منعکس شده است. روش علامه شعرانی در این فرهنگ بدین گونه است که ابتدا معنای لغوی واژه را بیان میکند، سپس آیاتی را که مشتقات آن واژه در آنها به کار رفته، ذکر نموده و به تبیین و توضیح معنای واژه در بافت آن آیات میپردازد.
معرفی
نثر طوبی واژهنامهای قرآنی به زبان فارسی که بخش اول آن از الف تا شین نوشته قرآنشناس بزرگ علامه شعرانی است و تکمله آن از حرف عین تا آخر تألیف محمد قریب است. این اثر در اصل به عنوان ذیل تفسیر ابوالفتوح رازی که مرحوم شعرانی آن را تصحیح کرد و بر آن حواشی و تعلیقات افزوده نوشته شده است.[۱]
تفاوت این فرهنگ با سایر واژهنامههای قرآنی قدیم (غیر از مفردات راغب) و جدید این است که متضمن تفسیر و بحثهای قرآن شناختی و کلامی است؛ یعنی صرفاً لغت معنی نیست. عنوان فرعی آن به حق دائرهالمعارف لغات قرآن مجید نهاده شده است.[۲] نثر طوبی یا دائرةالمعارف لغات قرآن مجید به تبیین مفاهیم قرآنی پرداخته و میتوان آن را یک دائرهالمعارف کوچک قرآن دانست؛ زیرا افزون بر آنکه همه مفاهیم قرآنی در آن نامیده است، مطالب ارائه شده ذیل هر مفهوم در گستره محدودی عرضه شده است.[۳]
این کتاب ۳۵۸ صفحه و جلد دوم آن دارای ۶۰۴ صفحه است و با توجه به انتساب مطالب این جلد تا حرف «عین» به علامه شعرانی، حدود دویست صفحه از جلد دوم نیز نگاشته ایشان بوده و باقیمانده آن به وسیله محمد قریب تکمیل شده است.[۴] چاپ دوم این اثر در سال ۱۳۹۸ق از سوی کتابفروشی اسلامیه انتشار یافته است.[۵] [۶]
نویسندگان
- میرزا ابوالحسن شعرانی (۱۳۲۰–۱۳۹۳ق)، معروف به علامه شعرانی، عالم و متخصص در علوم قرآن است. وی از شخصیتهای برجسته در قرن چهاردهم هجری است. میرزا هاشم آملی، عبداللّه جوادی آملی، حسن حسنزاده آملی، علیاکبر غفاری، میر جلالالدین محدّث ارموی از شاگردان او هستند. حاشیه بر مجمع البیان؛ تصحیح تفسیر منهج الصادقین؛ تصحیح تفسیر خلاصه منهج الصادقین؛ نور علی نور یا تعلیقات علامه شعرانی بر تفسیر ابوالفتوح رازی؛ ترجمه قرآن مجید؛ تألیف رساله قرآن هرگز تحریف نشده؛ از آثار قرآنی اوست.[۷]
- محمد قریب: از مقدمه وی بر کتاب نثر طوبی بدست میآید که وی هم عصر علامه شعرانی بود و تکمیل نثر طوبی توسط وی در سال ۱۳۹۶ هجری قمری سه سال بعد از وفات علامه شعرانی، پایان یافته است.[۸] جلد دوم نثر طوبی خلاصه شده کتاب تبيين اللغات لتبيان الايات(فرهنگ لغات قرآن) از مولف(محمد قریب) است.[۹] این کتاب در دو جلد چاپ شده است.[۱۰]
روش و محتوا
علامه شعرانی نویسنده اصلی نثر طوبی، در ابتدا به بیان معنای لغوی واژه پرداخته و بعد آیاتی که مشتقات واژه در آن به کار رفته است آورده و به تبیین و توضیح معنای واژه در آن آیات میپردازد و به جهت اختصار هر جا لازم میبیند به محل ذکر آیه و تفسیر آن در تفسیر ابوالفتوح ارجاع میدهد. اما محمد قریب که از حرف عین تا آخر کتاب را نوشته، چون با مراجعه به تفاسیر و قاموسها و معاجم قرآنی به بیان معنای واژگان میپرداخته است، ارجاع به تفسیر ابوالفتوح ننموده و به جای آن در پایان توضیح برخی واژهها، منابع خود را ذکر نموده است.[۱۱]
محتوای کتاب نثر طوبی را به چهار بخش تقسیم کردهاند:
- مباحث قرآنی (اعجاز قرآن، قرآن و زبان نمادین، روش استدلال قرآن برای اثبات وجود خداوند).
- مباحث حدیثی (توجه به اسرائیلیات، موضوعات حدیثپژوهی، دیدگاه علامه شعرانی در روایات تفسیر اهلبیت(ع)).
- مباحث فلسفی ـ کلامی (دفاع از فلسفه و کلام، قاعده الواحد و ضرورت وجود واسطه فیض، خیر و شر از نگاه علامه شعرانی).
- مباحث سیاسی ـ اجتماعی؛ نگاهی به دیدگاه علامه شعرانی پیرامون حکومت، اعلامیه حقوق بشر از نگاه علامه شعرانی، تقابل جهان اسلام با جهان غرب از نگاه علاّمه شعرانی.[۱۲]
منابع
- ↑ خرمشاهی، بهاالدین، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، تهران، دوستان و ناهید، ۱۳۹۳ش، ص۲۲۱۰.
- ↑ خرمشاهی، بهاالدین، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، تهران، دوستان و ناهید، ۱۳۹۳ش، ص۲۲۱۱.
- ↑ نصیری، علی، «معرفی کتاب نثر طوبی»، شناخت نامه شیخ ابوالفتوح رازی، زمانی نژاد، علی اکبر، قم، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، ۱۳۸۴ش، ج۳، ص۳۷۰.
- ↑ نصیری، علی، «معرفی کتاب نثر طوبی»، شناخت نامه شیخ ابوالفتوح رازی، زمانی نژاد، علی اکبر، قم، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، ۱۳۸۴ش، ج۳، ص۳۷۲.
- ↑ نصیری، علی، «معرفی کتاب نثر طوبی»، شناخت نامه شیخ ابوالفتوح رازی، زمانی نژاد، علی اکبر، قم، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، ۱۳۸۴ش، ج۳، ص۳۷۲.
- ↑ خرمشاهی، بهاالدین، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، تهران، دوستان و ناهید، ۱۳۹۳ش، ص۲۲۱۱.
- ↑ «شخصیتشناسی ابوالحسن شعرانی (علامه شعرانی)»، مرکز تحقیقات کامپیوتری علموم اسلامی، بازدید: ۳۰ مرداد ۱۴۰۳ش
- ↑ شعرانی، ابوالحسن و قریب، محمد، نثر طوبی، تهران، اسلامیه، ۱۳۸۰ ش، ج۲، ص۳.
- ↑ شعرانی، ابوالحسن و قریب، محمد، نثر طوبی، تهران، اسلامیه، ۱۳۸۰ ش، ج۲، ص۳.
- ↑ قریب، محمد، تبيين اللغات لتبيان الايات (فرهنگ لغات قرآن)، تهران، انتشارات بنیاد، ۱۳۶۶ش.
- ↑ «لغتنامه قرآن کریم: نگاهی نو به نثر طوبی (اثر علامه شعرانی)»، مشارق، بازدید: ۳۰ مرداد ۱۴۰۳ش.
- ↑ نصیری، علی، «معرفی کتاب نثر طوبی»، شناخت نامه شیخ ابوالفتوح رازی، زمانی نژاد، علی اکبر، قم، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، ۱۳۸۴ش، ج۳، ص۳۷۳.