پرش به محتوا

حاملان عرش خداوند: تفاوت میان نسخه‌ها

Rezapour (بحث | مشارکت‌ها)
برچسب: ویرایش مبدأ ۲۰۱۷
فرج الله عباسی (بحث | مشارکت‌ها)
جزبدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد)
خط ۳: خط ۳:
مقصود از حمل عرش در آیه ۷ سوره غافر چیست؟
مقصود از حمل عرش در آیه ۷ سوره غافر چیست؟
{{پایان سوال}}
{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}فرشته‌ها حاملان عرش خداوند هستند. عرش خداوند نیز به معنای حکومت و تدبیر خداوند در عالم هستی، یا مجموعه عالم هستی و ماوراء طبیعی است که با توجه به این معانی، مقصود از حمل عرش توسط فرشتگان به معنای اجرا کردن حاکمیت خداوند است یا اینکه فرشتگان پایه‌های تدبیر عالم هستند.
{{پاسخ}}
'''حاملان عرش خداوند''' و کیفیت اعمال آنان از مضمون آیه هفت سوره غافر به دست می‌آید که اکثر مفسران اعتقاد دارند مقصود از حاملان عرش الهی [[فرشتگان]] هستند. حمل عرش ممکن است چند معنا داشته باشد؛ از جمله:
۱. فرشتگان اجرا کننده حاکمیت و تدبیر خدا؛ ۲. تخت عبادت؛ ۳. کنایه از نگهداری عرش یا نزدیک بودن فرشتگان به صاحب عرش.


خداوند در آیه ۷ سوره غافر، به‌صورت مبهم، افرادی را حاملان عرش خود دانسته که تسبیح خداوند نیز می‌کنند:
== متن آیه ==
{{قرآن|
{{قرآن بزرگ|الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِهِ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَحْمَةً وَعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ
| سوره = غافر
| سوره = غافر
| آیه = ۷
| آیه = ۷
خط ۱۳: خط ۱۵:


== معنای عرش ==
== معنای عرش ==
برای «عرش» معانی مختلفی ذکر شده است:
{{نوشتار اصلی|عرش}}
* گاهی «عرش» به معنای، علم بی‌پایان پروردگار، مالکیت و حاکمیت خداوند، تفسیر شده است. چون هر یک از این اوصاف بیانگر عظمت مقام او می‌باشد. طبق این تفسیر سه‌گانه، مفهوم «عرش» بازگشت به صفات ذات پاک پروردگار می‌کند، نه یک وجود خارجی دیگر.<ref>مکارم شیرازی، ناصر و دیگران، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ج۲۰، ص۲۹–۳۸.</ref> برخی روایات اسلامی از اهل بیت(ع) نیز همین معنا را تأیید می‌کند. از جمله از امام صادق (ع) درباره تفسیر {{قرآن|وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ|ترجمه=كرسى او آسمانها و زمين را در بر گرفته است|سوره=بقره|آیه=۲۵۵}} سؤال کردند فرمود: «منظور علم او است»<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج۵۸، ص۲۸.</ref> در حدیثی دیگر از همان امام(ع) نقل شده که «عرش» را به معنای علمی که انبیا را بر آن آگاه کرده و «کرسی» را به معنای علمی که هیچ‌کس را از آن آگاه نکرده است، تفسیر فرموده است.<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج۵۸، ص۲۸.</ref>
[[عرش]] به معنای تختی است که برای پادشاهان گذاشته می‌شود <ref>صاحب بن عباد، إسماعيل بن عباد، المحيط في اللغه، بيروت، عالم الكتاب‏، چاپ اول، ۱۴۱۴ق، ج۱، ص۲۸۴.</ref><ref>فراهيدى، خليل بن أحمد، كتاب العين، قم، نشر هجرت‏، چاپ دوم، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۲۴۹.</ref> و در بلندا قرار می‌گیرد؛ چنانچه در قرآن آمده است: {{قرآن| وَ رَفَعَ أَبَوَيْهِ عَلَى‏ الْعَرْشِ‏|ترجمه= و پدر و مادرش را بر تخت بالا برد|سوره=یوسف|آیه=۱۰۰}}<ref>ابن فارس، أحمد بن فارس، معجم مقاييس اللغه، قم، مكتب الاعلام الاسلامي‏، چاپ اول، ۱۴۰۴ق، ج۴، ص۲۶۴.</ref> و عرش خدا یعنی ملک نامحدود  و قدرت لایزال الهی<ref>ابن منظور، محمد بن مكرم، لسان العرب، بيروت، دار الفكر للطباعه و النشر و التوزيع- دار صادر، چاپ سوم، ۱۴۱۴ق، ج۶، ص۳۱۳.</ref> که بر همه مخلوقاتش احاطه و تسلط دارد.<ref>مصطفوى، حسن، التحقيق في كلمات القرآن الكريم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي‏، چاپ اول، ۱۳۶۸ش، ج۸، ص۸۵.</ref> از همین‌روی، واژه «عَرْش» براى بزرگى، قدرت و كشوردارى هم كنايه شده است.<ref>راغب اصفهانى، حسين بن محمد، مفردات ألفاظ القرآن، بيروت - دمشق، دار القلم- الدار الشاميه، چاپ اول، ۱۴۱۲ق، ص۵۵۸.</ref> عرش موجود خارجى است و از عالم غيب است و مركز دستورات عالم است و رشته تدبير امور جهان بآن منتهى مي‌شود. <ref>قرشى بنايى، على اكبر، قاموس قرآن، تهران، دار الكتب الاسلاميه، چاپ ششم، ۱۴۱۲ق، ج۴، ص۳۱۷.</ref> آیاتی از قرآن هم به این حقیقت دلالت دارد که عرش شى‏ء محدودى است، اطراف و جوانب دارد، و ملائكه تسبيح كنان در اطراف آن هستند و فرشتگانی آن را حمل می‌کنند.<ref>سوره زمر، آیه ۷۵. سوره غافر، آیه ۷. سوره حاقه، آیه۱۷.</ref> [[علامه طباطبایی]] معتقد است در عالم هستی با همه اختلافى كه در مراحل آن است، مرحله‌‏اى وجود دارد كه همه حوادث و اسباب به آنجا می‌‏رسد و نام آن مرحله و مقام، «عرش» است‏.<ref> طباطبایی، محمد حسین، الميزان فی تفسیر القرآن، ترجمه: محمد باقر موسوی همدانی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ج‏۸، ص۱۸۵.</ref>


برخی دیگر، «عرش» را به «مجموعه عالم هستی» تفسیر کرده‌اند. و از معانی دیگر عرش «عالم ماوراء طبیعت» است و «کرسی» به معنای مجموع عالم مادّه ـ اعم از زمین و آسمان ـ استعمال شده است و از آن جا که مخلوقات و معلومات خداوند از ذات پاک او جدا نیستند، گاهی «عرش» بر «علم خدا» اطلاق می‌شود. و اگر به قلب پاک بندگان با ایمان «عرش الرحمان» گفته شده به خاطر این است که جایگاه معرفت ذات پاک او و نشانه‌ای از نشانه‌های عظمت و قدرت اوست.
== حاملان عرش ==
خداوند در آیه ۷ [[سوره غافر]]، به‌صورت مبهم، افرادی را حاملان عرش خود دانسته که [[تسبیح خداوند]] نیز می‌کنند. مفسران، فرشته‌ها را حاملان عرش الهی دانسته‌اند.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه،  چاپ دهم، ۱۳۷۱ش، ج۲۰، ص۳۸.</ref><ref>ابن‏ ابى ‏حاتم، عبدالرحمن بن محمد، تفسير القرآن العظيم، عربستان - رياض، مكتبه نزار مصطفى الباز، چاپ سوم، ۱۴۱۹ق، ج۸، ص۲۴۴۵.</ref><ref>طبرى، محمد بن جرير، جامع البيان فى تفسير القرآن، بيروت، دار المعرفه، چاپ اول، ۱۴۱۲ق، ج۲۴، ص۲۹.</ref>


[[علامه طباطبایی]] معتقد است در عالم كون با همه اختلافى كه در مراحل آن است مرحله‌‏اى وجود دارد كه زمام جميع حوادث و اسباب كه علت وجود آن حوادثند و ترتيب و رديف كردن سلسله علل و اسباب منتهى به آنجا می‌‏باشد و نام آن مرحله و مقام، "عرش" است‏.<ref>ترجمه تفسير الميزان، علامه طباطبایی، ج‏8، ص: 185</ref>
== چیستی حمل عرش==
* '''فرشتگان اجرا کننده حاکمیت و تدبیر خدا:''' [[فرشته‌ها]]، حاملان عرش خداوند معرفی شده‌اند؛ اگر عرش، حكومت خداوند و تدبيرش در عالم هستى باشد، حاملان عرش، اجرا كنندگان حاكميت و تدبير او هستند. و اگر عرش به معناى مجموعه عالم هستى و يا عالم ماوراء طبيعت باشد، حاملان آن فرشتگانى هستند كه پايه‌‌‏هاى تدبير اين جهان، به فرمان خدا بر دوش آنها است.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ دهم، ۱۳۷۱ش، ج۲۰، ص۳۸.</ref>
* '''تخت عبادت:''' عرش مکانی است برای عبادت خدا، فرشتگان با قدرتی که خدا بدان‌ها داده، این مکان و تخت عبادت را حمل می‌کنند.<ref>قاضى عبدالجبار بن احمد، تنزيه القرآن عن المطاعن، بیروت، دار النهضه الحديثه، چاپ دوم، ۱۴۲۶ق، ص۳۶۵</ref>
*  '''کنایه از نگهداری یا نزدیک بودن به صاحب عرش:''' حمل عرش یعنی فرشتگانی مامور نگهداری عرش خدا هستند. <ref>دامغانى، حسين بن محمد، الوجوه و النظائر لالفاظ كتاب الله العزيز، مصر - قاهره، وزاره الاوقاف، المجلس الاعلى للشئون الاسلاميه، لجنه احياء التراث الاسلامي، چاپ اول، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۱۷۹.</ref> از این‌روی حمل عرش یا کنایه از حفظ و تدبیر آن توسط فرشتگان می‌باشد یا کنایه است از این‌که این فرشتگان از نظر مقام و منزلت به صاحب عرش نزدیک‌تر هستند.<ref>بيضاوى، عبدالله بن عمر، أنوار التنزيل و أسرار التأويل، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ اول، ۱۴۱۸ق، ج۵، ص۵۲.</ref> خداوند این فرشتگان را بر بقیه فرشتگان برتری داده است. <ref>قرطبى، محمد بن احمد، الجامع لأحكام القرآن، تهران، ناصر خسرو، چاپ اول، ۱۳۶۴ش، ج۱۵، ص۲۹۳.</ref>


== مقصود از حاملان عرش ==
اکثر مفسران حاملان عرش را فرشتگان دانسته‌اند به خصوص که در جای دیگر قرآن آمده است:{{قرآن|وَتَرَى الْمَلَائِكَةَ حَافِّينَ مِنْ حَوْلِ الْعَرْشِ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ|ترجمه=و فرشتگان را مى‌بينى كه پيرامون عرش به ستايش پروردگار خود تسبيح مى‌گويند.|سوره=زمر|آیه=۷۵}}<ref>ر. ک. تفسیر نمونه، همان.</ref>
اگر منظور از عرش همان حكومت خداوند و تدبيرش در عالم هستى باشد و حاملان عرش اجرا كنندگان حاكميت و تدبير او هستند. و نيز ممكن است به معنى مجموعه عالم هستى و يا عالم ماوراء طبيعت باشد و حاملان آن فرشتگانى هستند كه پايه‌‌‏هاى تدبير اين جهان به فرمان خدا بر دوش آنها است.<ref>تفسير نمونه، مکارم شیرازی، ج۲۰، ص: ۳۸</ref>
اگر منظور از عرش، همان حکومت خداوند و تدبیر او در عالم هستی باشد، حاملان عرش، اجراکنندگان حاکمیت و تدبیر او هستند.
در برخی روایات اسلامی از جمله روایتی از [[امام باقر(ع)]] آمده که حاملان عرش الهی، (و کسانی که پایه عرش الهی به خاطر آنان پایدار است) حضرت محمد(ص) علی، حسن، حسین(ع) نوح، ابراهیم، موسی، و عیسی(ع) هستند.<ref>ر. ک. استرآبادی، سید شرف الدین، الآیات الظاهره، مؤسسه نشر اسلامی، ص۶۹۱.</ref>
{{پایان پاسخ}}
{{پایان پاسخ}}


خط ۴۵: خط ۴۳:
  | ناوبری =
  | ناوبری =
  | نمایه =
  | نمایه =
  | تغییر مسیر =
  | تغییر مسیر = شد
  | ارجاعات =
  | ارجاعات =
  | بازبینی =
  | ارزیابی کمی =
  | تکمیل =
  | تکمیل =
  | اولویت =ج
  | اولویت =ج
  | کیفیت =ج
  | کیفیت = ب
}}
}}
{{پایان متن}}
{{پایان متن}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۲۸

سؤال

مقصود از حمل عرش در آیه ۷ سوره غافر چیست؟

حاملان عرش خداوند و کیفیت اعمال آنان از مضمون آیه هفت سوره غافر به دست می‌آید که اکثر مفسران اعتقاد دارند مقصود از حاملان عرش الهی فرشتگان هستند. حمل عرش ممکن است چند معنا داشته باشد؛ از جمله: ۱. فرشتگان اجرا کننده حاکمیت و تدبیر خدا؛ ۲. تخت عبادت؛ ۳. کنایه از نگهداری عرش یا نزدیک بودن فرشتگان به صاحب عرش.

متن آیه

معنای عرش

عرش به معنای تختی است که برای پادشاهان گذاشته می‌شود [۱][۲] و در بلندا قرار می‌گیرد؛ چنانچه در قرآن آمده است: ﴿وَ رَفَعَ أَبَوَيْهِ عَلَى‏ الْعَرْشِ‏؛ و پدر و مادرش را بر تخت بالا برد﴾(یوسف:۱۰۰)[۳] و عرش خدا یعنی ملک نامحدود و قدرت لایزال الهی[۴] که بر همه مخلوقاتش احاطه و تسلط دارد.[۵] از همین‌روی، واژه «عَرْش» براى بزرگى، قدرت و كشوردارى هم كنايه شده است.[۶] عرش موجود خارجى است و از عالم غيب است و مركز دستورات عالم است و رشته تدبير امور جهان بآن منتهى مي‌شود. [۷] آیاتی از قرآن هم به این حقیقت دلالت دارد که عرش شى‏ء محدودى است، اطراف و جوانب دارد، و ملائكه تسبيح كنان در اطراف آن هستند و فرشتگانی آن را حمل می‌کنند.[۸] علامه طباطبایی معتقد است در عالم هستی با همه اختلافى كه در مراحل آن است، مرحله‌‏اى وجود دارد كه همه حوادث و اسباب به آنجا می‌‏رسد و نام آن مرحله و مقام، «عرش» است‏.[۹]

حاملان عرش

خداوند در آیه ۷ سوره غافر، به‌صورت مبهم، افرادی را حاملان عرش خود دانسته که تسبیح خداوند نیز می‌کنند. مفسران، فرشته‌ها را حاملان عرش الهی دانسته‌اند.[۱۰][۱۱][۱۲]

چیستی حمل عرش

  • فرشتگان اجرا کننده حاکمیت و تدبیر خدا: فرشته‌ها، حاملان عرش خداوند معرفی شده‌اند؛ اگر عرش، حكومت خداوند و تدبيرش در عالم هستى باشد، حاملان عرش، اجرا كنندگان حاكميت و تدبير او هستند. و اگر عرش به معناى مجموعه عالم هستى و يا عالم ماوراء طبيعت باشد، حاملان آن فرشتگانى هستند كه پايه‌‌‏هاى تدبير اين جهان، به فرمان خدا بر دوش آنها است.[۱۳]
  • تخت عبادت: عرش مکانی است برای عبادت خدا، فرشتگان با قدرتی که خدا بدان‌ها داده، این مکان و تخت عبادت را حمل می‌کنند.[۱۴]
  • کنایه از نگهداری یا نزدیک بودن به صاحب عرش: حمل عرش یعنی فرشتگانی مامور نگهداری عرش خدا هستند. [۱۵] از این‌روی حمل عرش یا کنایه از حفظ و تدبیر آن توسط فرشتگان می‌باشد یا کنایه است از این‌که این فرشتگان از نظر مقام و منزلت به صاحب عرش نزدیک‌تر هستند.[۱۶] خداوند این فرشتگان را بر بقیه فرشتگان برتری داده است. [۱۷]


منابع

  1. ↑ صاحب بن عباد، إسماعيل بن عباد، المحيط في اللغه، بيروت، عالم الكتاب‏، چاپ اول، ۱۴۱۴ق، ج۱، ص۲۸۴.
  2. ↑ فراهيدى، خليل بن أحمد، كتاب العين، قم، نشر هجرت‏، چاپ دوم، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۲۴۹.
  3. ↑ ابن فارس، أحمد بن فارس، معجم مقاييس اللغه، قم، مكتب الاعلام الاسلامي‏، چاپ اول، ۱۴۰۴ق، ج۴، ص۲۶۴.
  4. ↑ ابن منظور، محمد بن مكرم، لسان العرب، بيروت، دار الفكر للطباعه و النشر و التوزيع- دار صادر، چاپ سوم، ۱۴۱۴ق، ج۶، ص۳۱۳.
  5. ↑ مصطفوى، حسن، التحقيق في كلمات القرآن الكريم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي‏، چاپ اول، ۱۳۶۸ش، ج۸، ص۸۵.
  6. ↑ راغب اصفهانى، حسين بن محمد، مفردات ألفاظ القرآن، بيروت - دمشق، دار القلم- الدار الشاميه، چاپ اول، ۱۴۱۲ق، ص۵۵۸.
  7. ↑ قرشى بنايى، على اكبر، قاموس قرآن، تهران، دار الكتب الاسلاميه، چاپ ششم، ۱۴۱۲ق، ج۴، ص۳۱۷.
  8. ↑ سوره زمر، آیه ۷۵. سوره غافر، آیه ۷. سوره حاقه، آیه۱۷.
  9. ↑ طباطبایی، محمد حسین، الميزان فی تفسیر القرآن، ترجمه: محمد باقر موسوی همدانی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ج‏۸، ص۱۸۵.
  10. ↑ مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ دهم، ۱۳۷۱ش، ج۲۰، ص۳۸.
  11. ↑ ابن‏ ابى ‏حاتم، عبدالرحمن بن محمد، تفسير القرآن العظيم، عربستان - رياض، مكتبه نزار مصطفى الباز، چاپ سوم، ۱۴۱۹ق، ج۸، ص۲۴۴۵.
  12. ↑ طبرى، محمد بن جرير، جامع البيان فى تفسير القرآن، بيروت، دار المعرفه، چاپ اول، ۱۴۱۲ق، ج۲۴، ص۲۹.
  13. ↑ مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ دهم، ۱۳۷۱ش، ج۲۰، ص۳۸.
  14. ↑ قاضى عبدالجبار بن احمد، تنزيه القرآن عن المطاعن، بیروت، دار النهضه الحديثه، چاپ دوم، ۱۴۲۶ق، ص۳۶۵
  15. ↑ دامغانى، حسين بن محمد، الوجوه و النظائر لالفاظ كتاب الله العزيز، مصر - قاهره، وزاره الاوقاف، المجلس الاعلى للشئون الاسلاميه، لجنه احياء التراث الاسلامي، چاپ اول، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۱۷۹.
  16. ↑ بيضاوى، عبدالله بن عمر، أنوار التنزيل و أسرار التأويل، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ اول، ۱۴۱۸ق، ج۵، ص۵۲.
  17. ↑ قرطبى، محمد بن احمد، الجامع لأحكام القرآن، تهران، ناصر خسرو، چاپ اول، ۱۳۶۴ش، ج۱۵، ص۲۹۳.