استغفار حضرت زهرا(س): تفاوت میان نسخهها
A.rezapour (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
تغییر شناسه |
||
| (۱۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{شروع متن}} | {{شروع متن}} | ||
{{سوال}} | {{سوال}} | ||
روایتی وجود دارد که حضرت زهرا(س) استغفار | روایتی وجود دارد که حضرت زهرا(س) به خاطر اعتراضی که حضرت علی کرد، استغفار میکرد . آیا این موضوع صحت دارد؟ | ||
{{پایان سوال}} | {{پایان سوال}} | ||
{{پاسخ}} | {{پاسخ}} | ||
{{درگاه|فاطمی}} | {{درگاه|فاطمی}} | ||
شیخ صدوق در کتابی امالی، داستانی دارد که بر اساس آن، [[حضرت فاطمه(س)]] به خاطر عدم اختصاص درهمی از بهای فروش باغ به خانواده، به حضرت علی(ع) اعتراض کرده و پس از پیام پیامبر(ص)، استغفار میکند. این روایت از دو جهت ناتمام است: نخست، سند آن با راویانی همچون سفیان ثوری (مذموم و متهم به جعل) و عبدالملک بن عمیر (ضعیف) و چند راوی ناشناخته، فاقد اعتبار است. دوم، محتوای آن با گزارشهای تاریخیِ قطعی درباره سفرهای علی(ع) در دوران پیامبر(ص) به مکه آنهم بدون حضور رسولخدا(ص) و نیز با سیره ایثارگرانه حضرت زهرا(س) که نمونهاش افطاری دادن به نیازمند در آیه «اطعام» است، همخوانی ندارد. | |||
== روایت == | == متن روایت == | ||
در | شیخ صدوق در کتاب الامالی داستانی آورده است که خالد بن ربعی گوید: | ||
علی (ع) در مکه با اعرابیِ نیازمند روبرو شد که سه شب پیاپی با دعاهای پرمعنا از خدا حاجت خواست. حضرت، دعای او را اجابتشده دید و پرداخت چهار هزار درهم بهایِ حاجتِ او در مدینه را ضمانت کرد. اعرابی پس از مدتی به مدینه آمد و به خانه علی (ع) رفت. حضرت برای پرداختِ پولِ او، باغی را که رسول خدا (ص) برایش کاشته بود، به دوازده هزار درهم فروخت. چهار هزار درهم به اعرابی داد و چهل درهم نیز برای راهش اضافه کرد. سپس با باقیمانده درهمها، به دیدار فقرا رفت و همه را در میان آنان بخشید، بهگونهای که یک درهم برای خانه نبرد. حضرت فاطمه (س) که از گرسنگی و نیازِ خود و دو فرزندش میگفت، خطاب به علی (ع) فرمود: «یک درهم از آن پول به ما نمیرسید؟» و دامنِ او را گرفت. علی (ع) فرمود: «مرا رها کن» اما فاطمه (س) نپذیرفت و فرمود: «تا پدرم میان ما داوری نکند، رهایت نمیکنم.» رسول خدا (ص) به فرمان جبرئیل (ع) آمد و به فاطمه (س) فرمود: «دخترم! جبرئیل از پروردگارم پیغام آورده که علی را به نیکی سلام برسانم و به تو بگویم حق نداری جلوِ دستِ او را بگیری.» حضرت فاطمه (س) فرمود: از خدا آمرزش میخواهم و دیگر اعتراض نمیکنم: {{متن عربی|فَإِنِّي أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَ لَا أَعُودُ أَبَداً}}<ref>ابن بابويه، محمد بن على، الأمالي، تهران، کتابچی، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش، مجلس۷۱، حدیث10، ص۴۷۰.</ref><ref>بحرانى، سيد هاشم بن سليمان، حليه الأبرار في أحوال محمّد و آله الأطهار عليهم السلام، قم، مؤسسه المعارف الإسلاميه، چاپ اول، ۱۴۱۱ ق، ج۲، ص۲۷۶.</ref><ref>مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، بحار الأنوار، بيروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ: دوم، ۱۴۰۳ ق، ج۴۱، ص۴۴.</ref> | |||
در | == سند روایت == | ||
[[شیخ صدوق]] در کتاب «الامالی» سند را اینگونه آورده است: أحمد بن زیاد بن جعفر الهمدانی از عمرابن سهل بن إسماعیل الدینوری ازا زید بن إسماعیل الصائغ از معاویه بن هشام از سفیان از عبد الملک بن عمیر از خالد بن ربعی از امیرمومنان.<ref>ابن بابويه، محمد بن على، الأمالي، تهران، کتابچی، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش، مجلس۷۱، حدیث۱۰، ص۴۷۰.</ref> | |||
«احمد بن زیاد بن جعفر » از اساتید و مشایخ شیخ صدوق و مورد ثقه و اطمینان هست. | |||
از | <ref>علی النمازی الشاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، طهران، ابن المؤلف، چاپ اول، محرم الحرام ۱۴۱۵، ج۱، ص۳۱۸.</ref> | ||
«سفیان» که از عبد الملک حدیث نقل میکند، سفیان ثوری است<ref>عليارى تبريزى، على بن عبدالله، بهجه الآمال في شرح زبده المقال، تهران، بنياد فرهنگ اسلامى كوشانپور، چاپ دوم، ۱۴۱۲ق، ج۵، ص۲۸۲.</ref> که مورد مذمت، لعن شده<ref>نمازى شاهرودى، على، مستدركات علم رجال الحديث، تهران، فرزند مولف، چاپ اول، ۱۴۱۴ق، ج۴، ص۸۹.</ref> و متهم به جعل حدیث است. <ref>نمازى شاهرودى، على، مستطرفات المعالي، تهران، موسسه نبأ - ايران، چاپ اول، ۱۴۲۲ق، ص۱۳۵.</ref> ثقه بودن «عبد الملک بن عمیر» ثابت نشده است.<ref>مامقانى، عبدالله، تنقيح المقال في علم الرجال، بى نا، بى جا، چا اول، ج۲، قسم اول، ص۲۳۱.</ref>برخی او را ضعیف شمردهاند.<ref>مظفر، محمد حسن، الإفصاح عن أحوال رواه الصحاح، قم، موسسه آل البيت(ع) لإحياء التراث، چاپ اول، ۱۴۲۶ق، ج۳، ص۷۷.</ref> | |||
صاحب کتاب «مستدرکات علم رجال الحدیث» با تعبیر «لم یذکروه» مینویسد نام بقیه راویان در کتابهای راویشناسی نیامده است.<ref>همان، ج۶، ص۹۳؛ ج۳، ص۴۶۱؛ ج۷، ص۴۵۰؛ ج۳، ص۳۰۶–۳۰۷.</ref> بنابراین حدیث [[سلسله حدیث|سند]] معتبری ندارد و از درجه اعتبار ساقط است. | |||
== بررسی محتوایی روایت == | |||
* گزارشهای تاریخی برای [[علی(ع)|حضرت علی(ع)]] در زمان زندگی پیامبر(ص) در مدینه، فقط یک مسافرت به مکه آورده است که بدون حضور پیامبر خدا(ص) بود. این سفر برای رساندن پیام برائت از مشرکین به اهل مکه بود؛<ref>ماتريدى، محمد بن محمد، تأويلات أهل السنه، بیروت، دار الكتب العلميه، منشورات محمد علي بيضون، چاپ اول، ۱۴۲۶ق، ج۵، ص۲۸۴.</ref><ref>فيض كاشانى، محمد بن شاه مرتضى، تفسير الصافي، تهران، مكتبه الصدر، چاپ دوم، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۳۱۹.</ref><ref>نهاوندى، محمد، نفحات الرحمن فى تفسير القرآن، قم، موسسه البعثه، مركز الطباعه و النشر، چاپ اول، ۱۳۸۶ش، ج۳، ص۱۲۲.</ref> در حالیکه این روایت میگوید آن حضرت با اصحابش برای انجام برخی از کارهای خودش به مکه مسافرت کرد و مدتی در آنجا ماند.<ref>«إن أمیر المؤمنین ع دخل مکه فی بعض حوائجه « شیخ صدوق، پیشین، ص۴۶۷</ref> | |||
* حضرت علی(ع) که به مدینه مهاجرت کرده بود، چگونه صاحب باغ شده بود، چرا تاریخ چنین گزارشی را نداده است؟! | |||
* روایاتی که مقام و منزلت حضرت زهرا(ع) و شیوه زندگیش با [[امیرالمؤمنین|امیرمومنان(ع)]] را گزارش میدهد، اینگونه برخورد را با مقام حضرت فاطمه(ع) سازگار نمیداند؛ بر اساس روایات فراوان شیعه و سنی، حضرت فاطمه(س) مصداق آیه {{قرآن|وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَىٰ حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا|ترجمه=و به [پاس] دوستى [خدا]، بينوا و يتيم و اسير را خوراك مىدادند.|سوره=انسان|آیه=۸}} است که برای رضای خدا افطاری خود را به فقیر و اسیر و یتیم دادند و با آب، روزه را افطار کردند.<ref>علامه امینی، الغدیر، قم، مرکز الغدیر للدراسات الاسلامیه، ۱۴۱۶ ق، چاپ اول، ج۳، ص۱۵۵–۱۶۰.</ref> چگونه ممکن است با حضرت علی(ع) چنین برخوردی داشته باشد؟! | |||
بر اساس روایات فراوان | |||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۵۵: | خط ۳۶: | ||
}} | }} | ||
{{تکمیل مقاله | {{تکمیل مقاله | ||
| شناسه = | | شناسه =شد | ||
| تیترها = | | تیترها =شد | ||
| ویرایش = | | ویرایش =شد | ||
| لینکدهی = | | لینکدهی =شد | ||
| ناوبری = | | ناوبری = | ||
| نمایه =شد | | نمایه =شد | ||
| خط ۶۴: | خط ۴۵: | ||
| ارجاعات = | | ارجاعات = | ||
| بازبینی نویسنده = | | بازبینی نویسنده = | ||
| | | ارزیابی کمی = | ||
| تکمیل = | | تکمیل = | ||
| اولویت = | | اولویت =ج | ||
| کیفیت = | | کیفیت =ج | ||
}} | }} | ||
{{پایان متن}} | {{پایان متن}} | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۴ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۳۲
سؤال
روایتی وجود دارد که حضرت زهرا(س) به خاطر اعتراضی که حضرت علی کرد، استغفار میکرد . آیا این موضوع صحت دارد؟
درگاهها
شیخ صدوق در کتابی امالی، داستانی دارد که بر اساس آن، حضرت فاطمه(س) به خاطر عدم اختصاص درهمی از بهای فروش باغ به خانواده، به حضرت علی(ع) اعتراض کرده و پس از پیام پیامبر(ص)، استغفار میکند. این روایت از دو جهت ناتمام است: نخست، سند آن با راویانی همچون سفیان ثوری (مذموم و متهم به جعل) و عبدالملک بن عمیر (ضعیف) و چند راوی ناشناخته، فاقد اعتبار است. دوم، محتوای آن با گزارشهای تاریخیِ قطعی درباره سفرهای علی(ع) در دوران پیامبر(ص) به مکه آنهم بدون حضور رسولخدا(ص) و نیز با سیره ایثارگرانه حضرت زهرا(س) که نمونهاش افطاری دادن به نیازمند در آیه «اطعام» است، همخوانی ندارد.
متن روایت
شیخ صدوق در کتاب الامالی داستانی آورده است که خالد بن ربعی گوید:
علی (ع) در مکه با اعرابیِ نیازمند روبرو شد که سه شب پیاپی با دعاهای پرمعنا از خدا حاجت خواست. حضرت، دعای او را اجابتشده دید و پرداخت چهار هزار درهم بهایِ حاجتِ او در مدینه را ضمانت کرد. اعرابی پس از مدتی به مدینه آمد و به خانه علی (ع) رفت. حضرت برای پرداختِ پولِ او، باغی را که رسول خدا (ص) برایش کاشته بود، به دوازده هزار درهم فروخت. چهار هزار درهم به اعرابی داد و چهل درهم نیز برای راهش اضافه کرد. سپس با باقیمانده درهمها، به دیدار فقرا رفت و همه را در میان آنان بخشید، بهگونهای که یک درهم برای خانه نبرد. حضرت فاطمه (س) که از گرسنگی و نیازِ خود و دو فرزندش میگفت، خطاب به علی (ع) فرمود: «یک درهم از آن پول به ما نمیرسید؟» و دامنِ او را گرفت. علی (ع) فرمود: «مرا رها کن» اما فاطمه (س) نپذیرفت و فرمود: «تا پدرم میان ما داوری نکند، رهایت نمیکنم.» رسول خدا (ص) به فرمان جبرئیل (ع) آمد و به فاطمه (س) فرمود: «دخترم! جبرئیل از پروردگارم پیغام آورده که علی را به نیکی سلام برسانم و به تو بگویم حق نداری جلوِ دستِ او را بگیری.» حضرت فاطمه (س) فرمود: از خدا آمرزش میخواهم و دیگر اعتراض نمیکنم: «فَإِنِّي أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَ لَا أَعُودُ أَبَداً»[۱][۲][۳]
سند روایت
شیخ صدوق در کتاب «الامالی» سند را اینگونه آورده است: أحمد بن زیاد بن جعفر الهمدانی از عمرابن سهل بن إسماعیل الدینوری ازا زید بن إسماعیل الصائغ از معاویه بن هشام از سفیان از عبد الملک بن عمیر از خالد بن ربعی از امیرمومنان.[۴]
«احمد بن زیاد بن جعفر » از اساتید و مشایخ شیخ صدوق و مورد ثقه و اطمینان هست. [۵] «سفیان» که از عبد الملک حدیث نقل میکند، سفیان ثوری است[۶] که مورد مذمت، لعن شده[۷] و متهم به جعل حدیث است. [۸] ثقه بودن «عبد الملک بن عمیر» ثابت نشده است.[۹]برخی او را ضعیف شمردهاند.[۱۰] صاحب کتاب «مستدرکات علم رجال الحدیث» با تعبیر «لم یذکروه» مینویسد نام بقیه راویان در کتابهای راویشناسی نیامده است.[۱۱] بنابراین حدیث سند معتبری ندارد و از درجه اعتبار ساقط است.
بررسی محتوایی روایت
- گزارشهای تاریخی برای حضرت علی(ع) در زمان زندگی پیامبر(ص) در مدینه، فقط یک مسافرت به مکه آورده است که بدون حضور پیامبر خدا(ص) بود. این سفر برای رساندن پیام برائت از مشرکین به اهل مکه بود؛[۱۲][۱۳][۱۴] در حالیکه این روایت میگوید آن حضرت با اصحابش برای انجام برخی از کارهای خودش به مکه مسافرت کرد و مدتی در آنجا ماند.[۱۵]
- حضرت علی(ع) که به مدینه مهاجرت کرده بود، چگونه صاحب باغ شده بود، چرا تاریخ چنین گزارشی را نداده است؟!
- روایاتی که مقام و منزلت حضرت زهرا(ع) و شیوه زندگیش با امیرمومنان(ع) را گزارش میدهد، اینگونه برخورد را با مقام حضرت فاطمه(ع) سازگار نمیداند؛ بر اساس روایات فراوان شیعه و سنی، حضرت فاطمه(س) مصداق آیه ﴿وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَىٰ حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا؛ و به [پاس] دوستى [خدا]، بينوا و يتيم و اسير را خوراك مىدادند.﴾(انسان:۸) است که برای رضای خدا افطاری خود را به فقیر و اسیر و یتیم دادند و با آب، روزه را افطار کردند.[۱۶] چگونه ممکن است با حضرت علی(ع) چنین برخوردی داشته باشد؟!
منابع
- ↑ ابن بابويه، محمد بن على، الأمالي، تهران، کتابچی، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش، مجلس۷۱، حدیث10، ص۴۷۰.
- ↑ بحرانى، سيد هاشم بن سليمان، حليه الأبرار في أحوال محمّد و آله الأطهار عليهم السلام، قم، مؤسسه المعارف الإسلاميه، چاپ اول، ۱۴۱۱ ق، ج۲، ص۲۷۶.
- ↑ مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، بحار الأنوار، بيروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ: دوم، ۱۴۰۳ ق، ج۴۱، ص۴۴.
- ↑ ابن بابويه، محمد بن على، الأمالي، تهران، کتابچی، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش، مجلس۷۱، حدیث۱۰، ص۴۷۰.
- ↑ علی النمازی الشاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، طهران، ابن المؤلف، چاپ اول، محرم الحرام ۱۴۱۵، ج۱، ص۳۱۸.
- ↑ عليارى تبريزى، على بن عبدالله، بهجه الآمال في شرح زبده المقال، تهران، بنياد فرهنگ اسلامى كوشانپور، چاپ دوم، ۱۴۱۲ق، ج۵، ص۲۸۲.
- ↑ نمازى شاهرودى، على، مستدركات علم رجال الحديث، تهران، فرزند مولف، چاپ اول، ۱۴۱۴ق، ج۴، ص۸۹.
- ↑ نمازى شاهرودى، على، مستطرفات المعالي، تهران، موسسه نبأ - ايران، چاپ اول، ۱۴۲۲ق، ص۱۳۵.
- ↑ مامقانى، عبدالله، تنقيح المقال في علم الرجال، بى نا، بى جا، چا اول، ج۲، قسم اول، ص۲۳۱.
- ↑ مظفر، محمد حسن، الإفصاح عن أحوال رواه الصحاح، قم، موسسه آل البيت(ع) لإحياء التراث، چاپ اول، ۱۴۲۶ق، ج۳، ص۷۷.
- ↑ همان، ج۶، ص۹۳؛ ج۳، ص۴۶۱؛ ج۷، ص۴۵۰؛ ج۳، ص۳۰۶–۳۰۷.
- ↑ ماتريدى، محمد بن محمد، تأويلات أهل السنه، بیروت، دار الكتب العلميه، منشورات محمد علي بيضون، چاپ اول، ۱۴۲۶ق، ج۵، ص۲۸۴.
- ↑ فيض كاشانى، محمد بن شاه مرتضى، تفسير الصافي، تهران، مكتبه الصدر، چاپ دوم، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۳۱۹.
- ↑ نهاوندى، محمد، نفحات الرحمن فى تفسير القرآن، قم، موسسه البعثه، مركز الطباعه و النشر، چاپ اول، ۱۳۸۶ش، ج۳، ص۱۲۲.
- ↑ «إن أمیر المؤمنین ع دخل مکه فی بعض حوائجه « شیخ صدوق، پیشین، ص۴۶۷
- ↑ علامه امینی، الغدیر، قم، مرکز الغدیر للدراسات الاسلامیه، ۱۴۱۶ ق، چاپ اول، ج۳، ص۱۵۵–۱۶۰.