پرش به محتوا

بررسی روایات نهی از قیام در دوران غیبت: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی پاسخ
دیداریویکی‌متن
Rezapour (بحث | مشارکت‌ها)
automoderated، moderator
۱۱٬۹۱۳ ویرایش‌ها
صفحه‌ای تازه حاوی «''<nowiki>{{شروع متن}}</nowiki>'' <nowiki>{{جا:ویرایش}}</nowiki> ''<nowiki>{{سوال}}</nowiki>'' ''روایات ناه...» ایجاد کرد
 
فرج الله عباسی (بحث | مشارکت‌ها)
trustworthy
۴٬۴۰۰ ویرایش‌ها
 
(۲۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
''<nowiki>{{شروع متن}}</nowiki>''
{{شروع متن}}


<nowiki>{{جا:ویرایش}}</nowiki>
{{سوال}}


''<nowiki>{{سوال}}</nowiki>''
روایات ناهی از قیام قبل از ظهور به چه معنا است؟


''روایات ناهی از قیام قبل از ظهور به چه معنا است؟''
{{پایان سوال}}


''<nowiki>{{پایان سوال}}</nowiki>''
{{پاسخ}}


''<nowiki>{{پاسخ}}</nowiki>''
{{درگاه|حکومت دینی}}'''روایات نهی‌کننده از قیام در دوران غیبت''' مربوط به قیام‌هایی است که با ادعای امامت و مهدویت همراه باشد. از این روایات استفاده می‌شود که اگر کسی پیش از قیام امام زمان قیام کند و ادعای امامت داشته و مردم را به خود دعوت کند، محکوم به شکست است. این روایات بیان‌گر مخالفت با قیام‌هایی است که اهداف آنها حاکمیت احکام اسلام نبوده و تنها به نام اهل‌بیت(ع) شکل می‌گیرد.


<nowiki>{{درگاه|حکومت دینی}}</nowiki>
در مقابل این روایات، روایات متعددی اشاره دارد که پیش از قیام حضرت مهدی(ع) حکومت‌های شیعی و مورد تأیید امام، تشکیل می‌شود که مردم را به حق و عدالت دعوت می‌کنند.


قیام های زمان ائمه اطهار(ع) دو نوع بوده اند؛ یک دسته از قیام ها، قیام های ناحق و باطل بوده مانند قیام زبیر و ابومسلم که به دنبال کسب قدرت و حکومت در راستای امیال خود بودند نه تشکیل حکومت اسلامی طبیعتاً چنین قیام هایی از منظر دین، مردود بوده و از سوی امامان معصوم(ع) نهی شده اند.
== قیام‌های همراه با ادعای امامت یا مهدویت ==
صرف نظر از اعتبار [[سلسله حدیث|سندی]]، اشکال‌ها و ضعف‌هایی که به سند روایات نهی کننده از قیام وارد است، این روایات مربوط به قیام‌هایی است که همراه با ادعای امامت و مهدویت همراه باشد. از این روایات استفاده می‌شود که اگر کسی پیش از قیام امام زمان قیام کند و ادعای امامت داشته و مردم را به خود دعوت کند، محکوم به شکست است.<ref>جوادی آملی، عبد الله، ولایت فقیه، ولایت فقاهت وعدالت، قم: مرکز نشر اسراء، ۱۳۸۵، ص۳۷۳</ref>


== نهی مطلق از هرگونه قیام ==
برخی روایات به‌طور مطلق هر نوع قیام و اقدام برای تشکیل حکومت را محکوم نموده و پرچم‌دار آن را طاغوت می‌داند؛ امام صادق(ع) فرمود: {{متن عربی|كُلُ‏ رَايَةٍ تُرْفَعُ‏ قَبْلَ‏ قِيَامِ‏ الْقَائِمِ‏ فَصَاحِبُهَا طَاغُوتٌ يُعْبَدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ|ترجمه=هر پرچمی که قبل از قیام امام زمان برافراشته شود، صاحب آن طاغوت و پرستش کننده غیر خداوند است.}}<ref>كلينى، الكافي‏، تهران، دار الكتب الإسلامية،  ۱۴۰۷ق، ج۸، ص۲۹۵.</ref>


دسته دوم قیام هایی بوده اند، که با اهداف حق و درست صورت گرفته اند، اما به دلیل فراهم نبودن زمینه وشرایط و عدم همراهی مردم، امامان معصوم(ع) با آنها همراهی نکردند و سرانجام این قیام ها نشان داد که برخورد معصومین(ع) با این قیام ها بسیار هوشمندانه و حکیمانه بوده است و ائمه اطهار(ع) سرنوشت تشیع و اسلام ناب را به چنین قیام هایی گره نزدند که موجودیت تشیع و اساس اسلام به خطر بیفتد. این قیام ها به دلیل اهداف صحیح آنها مورد تأیید و رضایت امام بودند در عین حال آن بزرگواران از فراهم نبودن زمینه و نتیجه نداشتن آن آگاه بودند. قیام مختار و قیام زید از نمونه این قیام هاست.  
این روایات برای زمانی است که قیام کننده، طاغوت و پرستنده غیر خدا هستند و مردم را به سوی خویش و راه غیر خدا و رسول(ص) و اهل‌بیت(ع) فراخواند. اما اگر چنین قیام یا پرچمی برای مبارزه با طاغوت و استقرار حاکمیت خدا و اطاعت از رسول خدا(ص) و اهل بیتش(ع) باشد بدون تردید مشمول این روایات نخواهد بود.<ref>عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، تهران، آمیر کبیر، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۸۹.</ref>


مطلق بودن این‌گونه روایات را مخالف با قرآن، سنت معصومان(ع) و ضرورت عقلی خوانده‌اند. آیات و روایات بسیاری به جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، احیای کلمه دین و اقامه حدود الهی پرداخته‌اند و مخصوص زمان خاصی نیز نیستند.<ref>جوادی آملی، عبدالله، ولایت فقیه، ولایت فقاهت و عدالت، قم، مرکز نشر اسراء، ۱۳۷۹ش، ص۳۷۴.</ref>


امام باقر(ع) به حکم فرزند مختار فرمودند:«... اَوَلَمْ یَبْنِ دُورَنَا وَقَتَلَ قَاتِلِینَا وَطَلَبَ بِدِمَائِنَا فَرَحِمَهُ اللَّهُ... رَحِمَ اللَّهُ اَبَاکَ رَحِمَ اللَّهُ اَبَاکَ مَا تَرَکَ لَنَا حَقّاً عِنْدَ اَحَدٍ اِلَّا طَلَبَهُ قَتَلَ قَتَلَتَنَا وَطَلَبَ بِدِمَائِنَا؛<nowiki><ref>شیخ طوسی، محمد بن حسن، اختیار معرفه الرجال، قم:مؤسسه آل البیت (علیهم‌السّلام)، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۳۴۰</ref></nowiki> آیا نه چنین است که مختار خانه‌های ما را بنا کرد؟ و دشمنان ما را کشت؟ خون‌های ما را مطالبه نمود؟ خدا او را رحمت کند...خدا پدرت را رحمت کند! خدا پدرت را بیامرزد که حق ما را نزد احدی نگذاشت. قاتلین ما را کشت و برای ما خونخواهی کرد.»
== شکست خوردن قیام‌های پیش از ظهور ==
برخی روایات، قیام‌های پیش از ظهور امام زمان(ع) را محکوم به شکست می‌دانند؛ امام صادق(ع) فرمود: {{متن عربی|ترجمه=کسی از ما اهل بیت پیش از قیام قائم، برای دفع ظلمی یا گرفتن حقی قیام نکرده و نمی‌کند مگر آنکه به مصیبت و بلایی دچار می‌شود و قیام او سبب زیاد شدن درد و رنج ما و شیعیان ما می‌گردد.}}<ref>صحیفه سجادیه، قم، الهادی، ۱۳۷۶ش، ص۲۰.</ref> در باره این روایات نیز باید گفت:


'''اولا:''' مربوط به قیام‌هایی است که شرایط آن محقق نشده و محکوم به شکست است و شامل قیام‌هایی که شرایط آن مهیا می‌باشد، نمی‌شود، زیرا در غیر این صورت باید بپذیریم که حتی با وجود شرایط و مهیّا بودن آن، قیام و مبارزه بر علیه ظلم و تشکیل حکومت دینی جایز نباشد که این با خطوط کلی آیات و سنت معصومین(ع) سازگار نیست.


امام صادق (علیه‌السّلام) در مورد زید فرمودند: «رحم الله عمی زیداً لو ظفر لوفی انما دعا الی الرضا من آل محمد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) و انا الرضا<nowiki><ref>راوندی، قطب الدین، الخرائج و الجرائح، قم: امام مهدی (عجّل‌الله‌فرجه‌الشریف)، ۱۴۰۹ق،ج۱، ص۲۸۱</ref></nowiki>؛خداوند عمویم زید را رحمت کند، اگر پیروز می‌شد، به وعده‌ خویش وفا می‌کرد، همانا وی مردم را به رضای آل محمد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) دعوت می‌کرد و منظور از رضا من بودم.»
'''ثانیا:''' مضمون این روایات،  حمل بر ارشاد و رهنمودهایی شده که ائمه اطهار(ع) برای جلوگیری از مشارکت یاران‌شان در فتنه‌ها و درگیری‌های بی ثمر و افتادن در معرکه‌های نافرجام بیان فرموده‌اند.<ref>عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، همان، ج۲، ص۱۹۰.</ref> قیام و شهادت ناگوار زید و یحیی و عدم موفقیت آنها شاهدی گویا بر این مسئله بود.<ref>مسعودی، علی، مروج الذهب، منشورات موسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت، ۱۴۱۱ق، ج۳، ص۳۱۸.</ref>


== نهی از شرکت در قیامی که رهبر آن به امامان دعوت نمی‌کند ==
امام صادق(ع) به شیعیان نشانه‌های قیام حق و باطل را ینگونه ترسیم کرده است:{{متن عربی|ترجمه=اگر کسی از سوی ما نزد شما آمد، پس این‌گونه بنگرید که بر چه چیزی قیام کرده‌اند و دیگران را به زید (فرزند امام سجاد) قیاس نکنید زیرا زید عالمی درست‌کار بود و شما را به خود دعوت نکرد؛ او شما را به رضا از خاندان پیامبر اکرم دعوت کرد و اگر پیروز می‌شد به وعده‌اش وفا می‌کرد و شما را به سوی ما می‌خواند.}} <ref>كلينى، محمد بن يعقوب، الكافي، تهران، دار الكتب الإسلاميه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ ق، ج۸، ص۲۶۴.</ref>‏<ref>حر عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشيعه، قم، مؤسسه آل البيت عليهم السلام‏، چاپ اول، ۱۴۰۹ ق، ج۱۵، ص۵۰.</ref>


۳در مورد روایاتی که از قیام قبل از ظهور حضرت نهی فرموده اند. توجه به چند نکته راهگشاست.
این گروه از روایات بیان‌گر مخالفت با قیام‌هایی است که اهداف آنها حاکمیت احکام اسلام نبوده و تنها به نام اهل‌بیت(ع) شکل می‌گیرد. چنانچه امام رضا(ع) برادرش زید را به خاطر قیامی که کرده بود، سرزنش کرد.<ref>ابن بابويه، محمد بن على، عيون أخبار الرضا عليه السلام، تهران، نشر جهان‏، چاپ اول، ۱۳۷۸ق، ج۲، ص۲۳۴.</ref>


== نهی از قیام قبل از وقوع علائم ظهور ==
امام علی(ع) در روایتی از عجله کردن در قیام نهی کرده و فرمود: {{متن عربی|ترجمه=ملازم زمین باشید (قیام نکنید) و بر بلاها و مصیبت‌ها صبر کنید و با دست‌ها و شمشیرهای‌تان براساس درخواست زبان‌تان حرکت نکنید. بر آنچه خداوند در آن برای شما تعجیل نکرده عجله نکنید.}}<ref>شريف الرضي، محمد بن حسين، نهج البلاغه (للصبحي صالح)، قم، هجرت، چاپ اول، ۱۴۱۴ ق، ص۲۸۲.</ref><ref>حر عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشيعه، قم، مؤسسه آل البيت عليهم السلام‏، چاپ اول، ۱۴۰۹ ق، ج۱۵، ص۵۵.</ref>


الف. صرف نظر از اعتبار سندی و اشکال ها و ضعف هایی که به سند این روایات وارد است، «اين روايات مربوط به قيام هايي است که با داعيه امامت و مهدويت همراه باشد. از این روایات استفاده می شود که اگر کسی پیش از قیام قائم(عجل الله فرجه الشریف) قیام کند و داعیه امامت داشته باشد و مردم را به خود دعوت کند، محکوم به شکست است. تنها کسی که به خود دعوت می کند و داعیه امامت دارد و موفق می شود، وجود مبارک حضرت بقیه الله(سلام الله علیه) است. علاوه بر اینکه اگر کسی قیام کند و امت را به خود دعوت نکند و داعیه امامت نداشته باشد، بلکه جامعه اسلامی را به امام زمان (عجل الله فرجه الشرف) دعوت کند، ولی شرایط قیامش مهیا نباشد، آن نیز محکوم به شکست است.»<nowiki><ref>جوادی آملی، عبد الله، ولايت فقیه، ولايت فقاهت وعدالت، قم: مرکز نشر اسراء، ۱۳۸۵، ص۳۷۳</ref></nowiki>
این گروه از روایات بیان‌گر قیام‌هایی است که مربوط به قیام حضرت مهدی(ع) است و شیعیان را از عجله کردن و هر قیامی را به عنوان قیام موعود تلقی کردن بازمی‌دارد. و هیچ گونه دلالتی برنهی از قیام و تشکیل حکومت اسلامی به منظور اجرای احکام اسلام و زمینه‌سازی برای قیام حضرت ندارد.


== روایاتی در تأیید قیام قبل از ظهور ==
روایات فراوانی اشاره دارد که پیش از قیام حضرت مهدی(ع)، حکومت‌های شیعی و مورد تأیید امام، تشکیل می‌شود که مردم را به حق و عدالت دعوت می‌کنند. در این روایات بر قیام ایرانیان و حکومت آنها تأیید بسیاری شده است. به عنوان نمونه، امام کاظم(ع) فرمود: {{متن عربی|ترجمه=مردی از اهل قم قیام می‌کند، مردم را به سوی حق دعوت می‌نماید، جمعیتی نیرومند که مانند پاره‌های آهن (سخت و استوار) هستند، به گرد او جمع می‌شوند که طوفان‌های حوادث آن‌ها را نمی‌لرزاند، و از جنگ با دشمن خسته نمی‌شوند، و ترس به آن‌ها راه ندارد، و توکل‌شان به خداوند است.}}<ref>محدث قمی، عباس، سفینه البحار، تهران: فراهانی، ۱۴۰۲ق، ج۲، ص۴۴۶، (واژه قم)</ref>


ب. این قبیل روایات را باید با اصول قطعی قرآن و روایات معتبرسنجید؛ امر به معروف و نهی از منکر، مبارزه با فساد، جهاد، دفاع از حق، جلوگیری قاطع از ظلم ، عمل به تکالیف بی شمار سیاسی اجتماعی و . . . که نیازمند قیام، اقدام، داشتن نیروهای قوی در سایه حکومت الهی دارد.
[[امام باقر(ع)]] نیز فرمودند: {{متن عربی|ترجمه=گویی قومی را می‌بینیم که از مشرق در طلب حق قیام کرده‌اند، ولی بدانان نمی‌دهند و باز مطالبه می‌کنند، ولی بدان‌ها نمی‌دهند، پس چون چنین می‌بینند، شمشیرهای خویش را بر دوش می‌گیرند (آماده نبرد می‌شوند) در آن هنگام، آنچه را می‌خواهند به آنان می‌دهند، ولی نمی‌پذیرند تا اینکه پیروز می‌شوند و آن را جز به حضرت صاحب‌الزمان(ع) تسلیم نمی‌کنند.}}<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، پیشین، ج۵۲، ص۲۴۳</ref>


==جستارهای وابسته==
* [[تشکیل حکومت اسلامی در عصر غیبت]]
* [[حدیث طاغوت بودن قیام‌های قبل از ظهور]]


چگونه می توان با ذکر چند روایت، آیات بسیاری از قرآن که پیرامون قیام و جهاد است را نادیده گرفت، که به طور مکرر با تاکید، ما را به نهضت در برابر ستم گران دعوت می نمایند . به عنوان نمونه خداوند می فرماید: «و ما لکم لاتقاتلون فی سبیل الله والمستضعفین من الرجال والنساء والولدان الذین یقولون ربنا اخرجنا من هذه القریه الظالم اهلها، واجعل لنا من لدنک ولیا، واجعل لنا من لدنک نصیرا<nowiki><ref>نساء(۴):۷۵</ref></nowiki>;چرا در راه خدا (و در راه) مردان و زنان و کودکانی که (به ست ستم گران) تضعیف شده اند پیکار نمی کنید؟ ! همان افراد (ستم دیده ای) که می گویند: پروردگارا ما را از این شهر که اهلش ستم گرند بیرون ببر! و از طرف خود برای ما سرپرستی قرار ده، و از جانب خود یار و یاوری برای ما تعیین فرما .»
== منابع ==
{{پانویس|۲}}


{{شاخه
| شاخه اصلی = سیاست
| شاخه فرعی۱ = حکومت اسلامی
| شاخه فرعی۲ =
| شاخه فرعی۳ =
}}


آیا این گونه آیات مخصوص عصر نزول قرآن است یا شامل همه اعصار و عصر غیبت نیز خواهد شد؟ !
{{تکمیل مقاله
 
| شناسه =شد
 
| تیترها =شد
بنابر این«اگر فرض کنيم روايتی يافت شود که به طور مطلق بگويد هر قيامی صورت بگيرد، محکوم به شکست و نادرست است، اين روايت چون مخالف با خطوط اصلی قرآن وسنت قطعيه معصومين عليهم السلام است، مردود و غير قابل پذيرش است، زيرا اين همه آيات و رواياتی که ما در جهاد و امر به معروف و نهی از منکر و احيای کلمه دين واقامه حدود الهی داريم و اينها مخصوص زمان خاصی نيست، نشان می دهد که جلوگيری از احيای دين، سخن نادرست و قابل پذيرش نيست. اگر در عصر غيبت، حکومت دينی نباشد، لازمه اش حاکميت قوانين غير دينی و افراد ناصالح بر مردم مسلمان است که هيچ گاه خداوند و رسول اکرم(ص) به چنين چيزی راضی نيستند .»<nowiki><ref>جوادی آملی، عبد الله، ولايت فقیه، ولايت فقاهت وعدالت، پیشین، ص۳۷۴</ref></nowiki>
| ویرایش =شد
 
| لینک‌دهی =شد
 
| ناوبری =
ج. در مقابل این روایات ، روایات متعددی است که درباره آخر الزمان و علائم ظهور است که اشاره دارد پیش از قیام و ظهور مقدس حضرت مهدی(عجل الله فرجه الشریف) در ایران و یمن حکومت های شیعی و مورد تأیید امام تشکیل می شود که مردم را به حق و عدالت دعوت می کنند. در این روایات بر قیام ایرانیان و حکومت آنها تأیید بسیاری شده است. به عنوان نمونه، امام کاظم(ع) فرمودند:«رجل من اهل قم یدعو الناس الی الحق یجتمع معه قوم کزبر الحدید، لاتزلهم الریاح العواصف، و لایملون من الحرب، و لایجبنون و علی الله یتوکلون؛<nowiki><ref>محدث قمی، عباس، سفینه البحار، تهران: فراهاني، ۱۴۰۲ق، ج۲، ص۴۴۶، (واژه قم)</ref></nowiki> مردی از اهل قم قیام می کند، مردم را به سوی حق دعوت می نماید، جمعیتی نیرومند که مانند پاره های آهن (سخت و استوار) هستند، به گرد او جمع می شوند که طوفان های حوادث آن ها را نمی لرزاند، و از جنگ با دشمن خسته نمی شوند، و ترس به آن ها راه ندارد، و توکلشان به خداست.»
| نمایه =
 
| تغییر مسیر =
 
| ارجاعات =
امام باقر(ع) نیز فرمودند: «کانى بقوم قد خرجوا بالمشرق، یطلبون الحق فلا یعطونه، ثم یطلبونه فلا یعطونه، فاذا راوا ذلک، وضعوا سیوفهم على عواتقهم فیعطون ماسالوا فلا یقبلونه حتى یقوموا، و لایدفعوا الا الى صاحبکم قتلاهم شهداء، اما انى لو ادرکت ذلک لابقیت نفسى لصاحب الامر<nowiki><ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار،پیشین، ج۵۲، ص۲۴۳</ref></nowiki>؛گویى قومى را مى بینیم که از مشرق در طلب حق قیام کرده اند، ولى بدانان نمى دهند و باز مطالبه مى کنند، ولى بدان ها نمى دهند، پس چون چنین مى بینند، شمشیرهاى خویش را بر دوش مى گیرند (آماده نبرد مى شوند) پس در آن هنگام، آنچه را مى خواهند به آنان مى دهند، ولى نمى پذیرند تا اینکه پیروز مى شوند و آن را جز به حضرت صاحب الامر(عجل الله فرجه الشریف) تسلیم نمى کنند. کشتگان آنان شهیدند. اگر من آنان را درک کنم، جانم را براى صاحب الامر مى گذارم.»
| بازبینی =
 
| تکمیل =
 
| اولویت =ج
<nowiki>==منابع==</nowiki>
| کیفیت =ج
 
}}
<nowiki>{{پایان پاسخ}}</nowiki>
{{پایان پاسخ}}
 
{{پایان متن}}
<nowiki><references /></nowiki>
 
<nowiki>{{شاخه</nowiki>
 
| شاخه اصلی =
 
| شاخه فرعی۱ =
 
| شاخه فرعی۲ =
 
| شاخه فرعی۳ =
 
<nowiki>}}</nowiki>
 
<nowiki>{{تکمیل مقاله</nowiki>
 
| شناسه =  
 
| تیترها =  
 
| ویرایش =  
 
| لینک‌دهی =  
 
| ناوبری =  
 
| نمایه =  
 
| تغییر مسیر =  
 
| ارجاعات =  
 
| بازبینی =  
 
| تکمیل =  
 
| اولویت =  
 
| کیفیت =  
 
<nowiki>}}</nowiki>
 
<nowiki>{{پایان متن}}</nowiki>

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۳ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۰


سؤال

روایات ناهی از قیام قبل از ظهور به چه معنا است؟


درگاه‌ها


روایات نهی‌کننده از قیام در دوران غیبت مربوط به قیام‌هایی است که با ادعای امامت و مهدویت همراه باشد. از این روایات استفاده می‌شود که اگر کسی پیش از قیام امام زمان قیام کند و ادعای امامت داشته و مردم را به خود دعوت کند، محکوم به شکست است. این روایات بیان‌گر مخالفت با قیام‌هایی است که اهداف آنها حاکمیت احکام اسلام نبوده و تنها به نام اهل‌بیت(ع) شکل می‌گیرد.

در مقابل این روایات، روایات متعددی اشاره دارد که پیش از قیام حضرت مهدی(ع) حکومت‌های شیعی و مورد تأیید امام، تشکیل می‌شود که مردم را به حق و عدالت دعوت می‌کنند.

قیام‌های همراه با ادعای امامت یا مهدویت

صرف نظر از اعتبار سندی، اشکال‌ها و ضعف‌هایی که به سند روایات نهی کننده از قیام وارد است، این روایات مربوط به قیام‌هایی است که همراه با ادعای امامت و مهدویت همراه باشد. از این روایات استفاده می‌شود که اگر کسی پیش از قیام امام زمان قیام کند و ادعای امامت داشته و مردم را به خود دعوت کند، محکوم به شکست است.[۱]

نهی مطلق از هرگونه قیام

برخی روایات به‌طور مطلق هر نوع قیام و اقدام برای تشکیل حکومت را محکوم نموده و پرچم‌دار آن را طاغوت می‌داند؛ امام صادق(ع) فرمود: «كُلُ‏ رَايَةٍ تُرْفَعُ‏ قَبْلَ‏ قِيَامِ‏ الْقَائِمِ‏ فَصَاحِبُهَا طَاغُوتٌ يُعْبَدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ؛ هر پرچمی که قبل از قیام امام زمان برافراشته شود، صاحب آن طاغوت و پرستش کننده غیر خداوند است.»[۲]

این روایات برای زمانی است که قیام کننده، طاغوت و پرستنده غیر خدا هستند و مردم را به سوی خویش و راه غیر خدا و رسول(ص) و اهل‌بیت(ع) فراخواند. اما اگر چنین قیام یا پرچمی برای مبارزه با طاغوت و استقرار حاکمیت خدا و اطاعت از رسول خدا(ص) و اهل بیتش(ع) باشد بدون تردید مشمول این روایات نخواهد بود.[۳]

مطلق بودن این‌گونه روایات را مخالف با قرآن، سنت معصومان(ع) و ضرورت عقلی خوانده‌اند. آیات و روایات بسیاری به جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، احیای کلمه دین و اقامه حدود الهی پرداخته‌اند و مخصوص زمان خاصی نیز نیستند.[۴]

شکست خوردن قیام‌های پیش از ظهور

برخی روایات، قیام‌های پیش از ظهور امام زمان(ع) را محکوم به شکست می‌دانند؛ امام صادق(ع) فرمود: «کسی از ما اهل بیت پیش از قیام قائم، برای دفع ظلمی یا گرفتن حقی قیام نکرده و نمی‌کند مگر آنکه به مصیبت و بلایی دچار می‌شود و قیام او سبب زیاد شدن درد و رنج ما و شیعیان ما می‌گردد.»[۵] در باره این روایات نیز باید گفت:

اولا: مربوط به قیام‌هایی است که شرایط آن محقق نشده و محکوم به شکست است و شامل قیام‌هایی که شرایط آن مهیا می‌باشد، نمی‌شود، زیرا در غیر این صورت باید بپذیریم که حتی با وجود شرایط و مهیّا بودن آن، قیام و مبارزه بر علیه ظلم و تشکیل حکومت دینی جایز نباشد که این با خطوط کلی آیات و سنت معصومین(ع) سازگار نیست.

ثانیا: مضمون این روایات، حمل بر ارشاد و رهنمودهایی شده که ائمه اطهار(ع) برای جلوگیری از مشارکت یاران‌شان در فتنه‌ها و درگیری‌های بی ثمر و افتادن در معرکه‌های نافرجام بیان فرموده‌اند.[۶] قیام و شهادت ناگوار زید و یحیی و عدم موفقیت آنها شاهدی گویا بر این مسئله بود.[۷]

نهی از شرکت در قیامی که رهبر آن به امامان دعوت نمی‌کند

امام صادق(ع) به شیعیان نشانه‌های قیام حق و باطل را ینگونه ترسیم کرده است:«اگر کسی از سوی ما نزد شما آمد، پس این‌گونه بنگرید که بر چه چیزی قیام کرده‌اند و دیگران را به زید (فرزند امام سجاد) قیاس نکنید زیرا زید عالمی درست‌کار بود و شما را به خود دعوت نکرد؛ او شما را به رضا از خاندان پیامبر اکرم دعوت کرد و اگر پیروز می‌شد به وعده‌اش وفا می‌کرد و شما را به سوی ما می‌خواند.» [۸]‏[۹]

این گروه از روایات بیان‌گر مخالفت با قیام‌هایی است که اهداف آنها حاکمیت احکام اسلام نبوده و تنها به نام اهل‌بیت(ع) شکل می‌گیرد. چنانچه امام رضا(ع) برادرش زید را به خاطر قیامی که کرده بود، سرزنش کرد.[۱۰]

نهی از قیام قبل از وقوع علائم ظهور

امام علی(ع) در روایتی از عجله کردن در قیام نهی کرده و فرمود: «ملازم زمین باشید (قیام نکنید) و بر بلاها و مصیبت‌ها صبر کنید و با دست‌ها و شمشیرهای‌تان براساس درخواست زبان‌تان حرکت نکنید. بر آنچه خداوند در آن برای شما تعجیل نکرده عجله نکنید.»[۱۱][۱۲]

این گروه از روایات بیان‌گر قیام‌هایی است که مربوط به قیام حضرت مهدی(ع) است و شیعیان را از عجله کردن و هر قیامی را به عنوان قیام موعود تلقی کردن بازمی‌دارد. و هیچ گونه دلالتی برنهی از قیام و تشکیل حکومت اسلامی به منظور اجرای احکام اسلام و زمینه‌سازی برای قیام حضرت ندارد.

روایاتی در تأیید قیام قبل از ظهور

روایات فراوانی اشاره دارد که پیش از قیام حضرت مهدی(ع)، حکومت‌های شیعی و مورد تأیید امام، تشکیل می‌شود که مردم را به حق و عدالت دعوت می‌کنند. در این روایات بر قیام ایرانیان و حکومت آنها تأیید بسیاری شده است. به عنوان نمونه، امام کاظم(ع) فرمود: «مردی از اهل قم قیام می‌کند، مردم را به سوی حق دعوت می‌نماید، جمعیتی نیرومند که مانند پاره‌های آهن (سخت و استوار) هستند، به گرد او جمع می‌شوند که طوفان‌های حوادث آن‌ها را نمی‌لرزاند، و از جنگ با دشمن خسته نمی‌شوند، و ترس به آن‌ها راه ندارد، و توکل‌شان به خداوند است.»[۱۳]

امام باقر(ع) نیز فرمودند: «گویی قومی را می‌بینیم که از مشرق در طلب حق قیام کرده‌اند، ولی بدانان نمی‌دهند و باز مطالبه می‌کنند، ولی بدان‌ها نمی‌دهند، پس چون چنین می‌بینند، شمشیرهای خویش را بر دوش می‌گیرند (آماده نبرد می‌شوند) در آن هنگام، آنچه را می‌خواهند به آنان می‌دهند، ولی نمی‌پذیرند تا اینکه پیروز می‌شوند و آن را جز به حضرت صاحب‌الزمان(ع) تسلیم نمی‌کنند.»[۱۴]

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ جوادی آملی، عبد الله، ولایت فقیه، ولایت فقاهت وعدالت، قم: مرکز نشر اسراء، ۱۳۸۵، ص۳۷۳
  2. ↑ كلينى، الكافي‏، تهران، دار الكتب الإسلامية، ۱۴۰۷ق، ج۸، ص۲۹۵.
  3. ↑ عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، تهران، آمیر کبیر، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۸۹.
  4. ↑ جوادی آملی، عبدالله، ولایت فقیه، ولایت فقاهت و عدالت، قم، مرکز نشر اسراء، ۱۳۷۹ش، ص۳۷۴.
  5. ↑ صحیفه سجادیه، قم، الهادی، ۱۳۷۶ش، ص۲۰.
  6. ↑ عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، همان، ج۲، ص۱۹۰.
  7. ↑ مسعودی، علی، مروج الذهب، منشورات موسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت، ۱۴۱۱ق، ج۳، ص۳۱۸.
  8. ↑ كلينى، محمد بن يعقوب، الكافي، تهران، دار الكتب الإسلاميه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ ق، ج۸، ص۲۶۴.
  9. ↑ حر عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشيعه، قم، مؤسسه آل البيت عليهم السلام‏، چاپ اول، ۱۴۰۹ ق، ج۱۵، ص۵۰.
  10. ↑ ابن بابويه، محمد بن على، عيون أخبار الرضا عليه السلام، تهران، نشر جهان‏، چاپ اول، ۱۳۷۸ق، ج۲، ص۲۳۴.
  11. ↑ شريف الرضي، محمد بن حسين، نهج البلاغه (للصبحي صالح)، قم، هجرت، چاپ اول، ۱۴۱۴ ق، ص۲۸۲.
  12. ↑ حر عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشيعه، قم، مؤسسه آل البيت عليهم السلام‏، چاپ اول، ۱۴۰۹ ق، ج۱۵، ص۵۵.
  13. ↑ محدث قمی، عباس، سفینه البحار، تهران: فراهانی، ۱۴۰۲ق، ج۲، ص۴۴۶، (واژه قم)
  14. ↑ مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، پیشین، ج۵۲، ص۲۴۳
مقاله‌های مرتبط


برگرفته از «https://fa.wikipasokh.com/index.php?title=بررسی_روایات_نهی_از_قیام_در_دوران_غیبت&oldid=91716»