حجاب زنان در صدر اسلام: تفاوت میان نسخهها
جزبدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
{{سوال}} | {{سوال}} | ||
در صدر اسلام حجاب چگونه بود؟ پیامبر و ائمه چه توصیههایی در این باره داشتهاند؟ حجاب زنان سالخورده چگونه | در صدر اسلام حجاب چگونه بود؟ پیامبر و ائمه چه توصیههایی در این باره داشتهاند؟ حجاب زنان سالخورده چگونه بود؟ | ||
{{پایان سوال}} | {{پایان سوال}} | ||
{{پاسخ}} | {{پاسخ}} | ||
{{درگاه|زن و خانواده}} | {{درگاه|زن و خانواده}} | ||
زنان در صدر اسلام پس از نزول [[آیات حجاب]]، سر و گردن خود را میپوشاندند و از پوشیدن لباسهای نازک و بدننما خودداری میکردند. بنابر گزارشها تا قبل از ظهور [[اسلام]]، زنان به [[حجاب]] توجه خاصی | زنان در صدر اسلام پس از نزول [[آیات حجاب]]، سر و گردن خود را میپوشاندند و از پوشیدن لباسهای نازک و بدننما خودداری میکردند. بنابر گزارشها تا قبل از ظهور [[اسلام]]، زنان به [[حجاب]] توجه خاصی نداشتند، اما با ظهور اسلام در پوشش آنها تحول ایجاد شد. آیاتی از [[قرآن کریم|قرآن]] بر وجوب حجاب، دلالت دارد. همچنین روایاتی از پیامبر(ص) و دیگر معصومان (ع) درباره تعیین محدوده حجاب و اهمیت آن نقل شدهاست، البته حفظ حجاب بر زنان سالمند و سالخورده واجب نیست به شرط اینکه خود را زینت نکنند و جاذبیت جنسی خود را از دست داده باشند. | ||
==آیات وجوب حجاب== | ==آیات وجوب حجاب== | ||
به گفته مفسرانی | به گفته مفسرانی همچون طبرسی<ref>طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، مصحح: يزدى طباطبايى، فضل الله/ رسولى، هاشم، کتابفروشی اسلامی، ج7، ص217.</ref>، مکارم شیرازی<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، تهران، دار الكتب الإسلامية، چاپ دهم، 1371 ه. ش، ج۱۴ ص۴۴۰.</ref>، زنان عرب معمولاً پیراهنهائی میپوشیدند که گریبانهایشان باز بود و روسریهای خود را بهنحوی میگذاشتند که دور گردن و سینه را نمیپوشانید و گوشها و جلوی سینهها نمایان میشد لذا آیه {{قرآن|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا ۖ وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَىٰ جُيُوبِهِنَّ|ترجمه= و به زنان با ایمان بگو چشمهای خود را (از نگاه هوسآلود) فروگیرند، و دامان خویش را حفظ کنند و زینت خود را -جز آن مقدار که نمایان است- آشکار ننمایند و (اطراف) روسریهای خود را بر سینه خود افکنند...|سوره=نور|آیه=۳۰}} نازل شد و دستور داد که باید روسریها را طوری ببندند که قسمتهای یادشده، پوشیده گردد و زنان، مو و سینه و دور گردن و زیر گلوی خود را بپوشانند. | ||
بنا به روایات، پس از نزول آیه {{قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ۚ ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ|ترجمه=اى پيامبر، به زنان و دختران خود و زنان مؤمنان بگو كه چادر خود را بر خود فرو پوشند. اين مناسبتر است، تا شناخته شوند و مورد آزار واقع نگردند.|سوره=احزاب|آیه=۵۹}}، زنان مدینه از این دستور خداوند استقبال کردند و پوشش خود را بر اساس دستور [[خداوند]] تنظیم نمودند.<ref> سیوطی، عبدالرحمن بن ابیبکر، الدرالمنثور، | بنا به روایات، پس از نزول آیه {{قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ۚ ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ|ترجمه=اى پيامبر، به زنان و دختران خود و زنان مؤمنان بگو كه چادر خود را بر خود فرو پوشند. اين مناسبتر است، تا شناخته شوند و مورد آزار واقع نگردند.|سوره=احزاب|آیه=۵۹}}، زنان مدینه از این دستور خداوند استقبال کردند و پوشش خود را بر اساس دستور [[خداوند]] تنظیم نمودند.<ref> سیوطی، عبدالرحمن بن ابیبکر، الدرالمنثور، چاپ اول، قم، كتابخانه عمومى حضرت آيت الله العظمى مرعشى نجفى(ره)، چاپ اول، 1404 ه. ق، ج5، ص221.</ref> | ||
==حجاب زنان انصار== | ==حجاب زنان انصار== | ||
به گزارش منابع روایی پس از نزول آیه ۳۰ سوره نور، زنان مدینه مقنعهها و روپوشهای سیاه بر تن کردند و خود را با آن میپوشاندند. از ابوسلمه نقل شده که زنان انصار از خانهها خارج شدند گویا که کلاغهای سیاه بر روی سر | به گزارش منابع روایی پس از نزول آیه ۳۰ سوره نور، زنان مدینه مقنعهها و روپوشهای سیاه بر تن کردند و خود را با آن میپوشاندند. از ابوسلمه نقل شده که زنان انصار از خانهها خارج شدند گویا که کلاغهای سیاه بر روی سر آنها نشستهاند به خاطر لباسهای سیاهی که پوشیده بودند.<ref> سیوطی، عبدالرحمن بن ابیبکر، الدرالمنثور، چاپ اول، قم، كتابخانه عمومى حضرت آيت الله العظمى مرعشى نجفى(ره)، چاپ اول، 1404 ه. ق، ج5، ص221.</ref> | ||
همچنین بنا بر گزارشی [[عایشه]] و به نقلی [[ام سلمه]] همواره زنان انصار را به سبب رعایت حجاب و استفاده از پوشش مشکی ستایش میکردند.<ref>زمخشری، الکشاف، بیروت، دار الکتاب العربی، ج۳، ص۲۳۱ / ذیل آیه ۳۱نور؛ ابوداوود، السنن، تحقیق محییالدین عبدالحمید، بیروت، مکتبه العصریه، ج۴، ص۶۱.</ref> | |||
نقل شده که [[حضرت فاطمه(س)]] وقتی میخواستند به بیرون منزل و نزد پیامبر(ص) بروند از پوششهای خاصی مثل چادر و روپوش صورت استفاده میکردند. در جریان [[غصب فدک]]، حضرت زهرا(س) با شکل خاصی از حجاب و پوشش، بهگونهای که هنگام خروج از منزل، مقنعه را محکم برسر بستند و جلباب و چادر را به گونهای که تمام بدن آن حضرت را میپوشاند و گوشههای آن به زمین میرسید، به تن کردند و به همراه گروهی به مسجد حرکت نمودند.<ref> طبرسی، الاحتجاج، | نقل شده که [[حضرت فاطمه(س)]] وقتی میخواستند به بیرون منزل و نزد پیامبر(ص) بروند از پوششهای خاصی مثل چادر و روپوش صورت استفاده میکردند. در جریان [[غصب فدک]]، حضرت زهرا(س) با شکل خاصی از حجاب و پوشش، بهگونهای که هنگام خروج از منزل، مقنعه را محکم برسر بستند و جلباب و چادر را به گونهای که تمام بدن آن حضرت را میپوشاند و گوشههای آن به زمین میرسید، به تن کردند و به همراه گروهی به طرف مسجد حرکت نمودند.<ref> طبرسی، الاحتجاج، محقق / مصحح: خرسان، محمد باقر، مشهد، ناشر: نشر مرتضى، چاپ اول، 1403 ق، ج۱، ص۹۸.</ref> | ||
== تبیین محدوده حجاب توسط معصومان(ع)== | == تبیین محدوده حجاب توسط معصومان(ع)== | ||
مواردی از تبیین محدوده حجاب توسط معصومان گزارش شده است از جمله: | مواردی از تبیین محدوده حجاب توسط معصومان گزارش شده است از جمله: | ||
* مردی از [[امام صادق(ع)]] پرسید که چه مقدار از بدن زن را مرد نامحرم میتواند ببیند؟ امام میفرماید: صورت، دو دست و روی دو پا.<ref> | * مردی از [[امام صادق(ع)]] پرسید که چه مقدار از بدن زن را مرد نامحرم میتواند ببیند؟ امام میفرماید: صورت، دو دست و روی دو پا.<ref>حميرى، عبد الله بن جعفر، قرب الإسناد( ط- الحديثة)، محقق / مصحح: مؤسسة آل البيت عليهم السلام، قم، ناشر: مؤسسة آل البيت عليهم السلام، چاپ اول، قم، 1413 ق، ص82.</ref> | ||
*[[حضرت علی(ع)]] خطاب به زنان میفرماید: بر شما باد که لباس ضخیم بپوشید چه هر کس لباسش نازک باشد دینش هم نازک است.<ref> | *[[حضرت علی(ع)]] خطاب به زنان میفرماید: بر شما باد که لباس ضخیم بپوشید چه هر کس لباسش نازک باشد دینش هم نازک است.<ref>صدوق، محمد بن على، الخصال، محقق / مصحح: غفارى، على اكبر، قم، ناشر: جامعه مدرسين، سال چاپ اول 1362 ش، ج2، ص623.</ref> | ||
* پیامبر(ص) نیز مقداری از پارچه نازکی را که برای او هدیه آورده بودند به یکی از صحابه داد و فرمود: آن را دو شقه کن، با یکی پیراهنی (یا عبا) برای خود بدوز و دیگری را به همسرت بده تا سرش را با آن بپوشاند و در ادامه فرمود: به زنت دستور بده از زیر آن لباسی بپوشد تا بدنش را نشان ندهد.<ref> ابوداوود، السنن، ج۴، ص۶۵.</ref> | * پیامبر(ص) نیز مقداری از پارچه نازکی را که برای او هدیه آورده بودند به یکی از صحابه داد و فرمود: آن را دو شقه کن، با یکی پیراهنی (یا عبا) برای خود بدوز و دیگری را به همسرت بده تا سرش را با آن بپوشاند و در ادامه فرمود: به زنت دستور بده از زیر آن لباسی بپوشد تا بدنش را نشان ندهد.<ref> ابوداوود، السنن، ج۴، ص۶۵.</ref> | ||
| خط ۵۳: | خط ۵۳: | ||
| ارجاعات = | | ارجاعات = | ||
| بازبینی نویسنده = شد | | بازبینی نویسنده = شد | ||
| | | ارزیابی کمی =شد | ||
| تکمیل = | | تکمیل = | ||
| اولویت =ج | | اولویت =ج | ||
| خط ۵۹: | خط ۵۹: | ||
}} | }} | ||
{{پایان متن}} | {{پایان متن}} | ||
[[ru:Хиджаб женщин в первые годы ислама]] | |||
[[ps:د ښځو حجاب د اسلام په پیل کي]] | [[ps:د ښځو حجاب د اسلام په پیل کي]] | ||
[[fr:Hijab des femmes au début de l'Islam]] | [[fr:Hijab des femmes au début de l'Islam]] | ||
[[ar:حجاب المرأة في صدر الإسلام]] | |||
[[رده:حجاب]] | [[رده:حجاب]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۲۹
در صدر اسلام حجاب چگونه بود؟ پیامبر و ائمه چه توصیههایی در این باره داشتهاند؟ حجاب زنان سالخورده چگونه بود؟
زنان در صدر اسلام پس از نزول آیات حجاب، سر و گردن خود را میپوشاندند و از پوشیدن لباسهای نازک و بدننما خودداری میکردند. بنابر گزارشها تا قبل از ظهور اسلام، زنان به حجاب توجه خاصی نداشتند، اما با ظهور اسلام در پوشش آنها تحول ایجاد شد. آیاتی از قرآن بر وجوب حجاب، دلالت دارد. همچنین روایاتی از پیامبر(ص) و دیگر معصومان (ع) درباره تعیین محدوده حجاب و اهمیت آن نقل شدهاست، البته حفظ حجاب بر زنان سالمند و سالخورده واجب نیست به شرط اینکه خود را زینت نکنند و جاذبیت جنسی خود را از دست داده باشند.
آیات وجوب حجاب
به گفته مفسرانی همچون طبرسی[۱]، مکارم شیرازی[۲]، زنان عرب معمولاً پیراهنهائی میپوشیدند که گریبانهایشان باز بود و روسریهای خود را بهنحوی میگذاشتند که دور گردن و سینه را نمیپوشانید و گوشها و جلوی سینهها نمایان میشد لذا آیه ﴿وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا ۖ وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَىٰ جُيُوبِهِنَّ؛ و به زنان با ایمان بگو چشمهای خود را (از نگاه هوسآلود) فروگیرند، و دامان خویش را حفظ کنند و زینت خود را -جز آن مقدار که نمایان است- آشکار ننمایند و (اطراف) روسریهای خود را بر سینه خود افکنند...﴾(نور:۳۰) نازل شد و دستور داد که باید روسریها را طوری ببندند که قسمتهای یادشده، پوشیده گردد و زنان، مو و سینه و دور گردن و زیر گلوی خود را بپوشانند.
بنا به روایات، پس از نزول آیه ﴿يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ۚ ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ؛ اى پيامبر، به زنان و دختران خود و زنان مؤمنان بگو كه چادر خود را بر خود فرو پوشند. اين مناسبتر است، تا شناخته شوند و مورد آزار واقع نگردند.﴾(احزاب:۵۹)، زنان مدینه از این دستور خداوند استقبال کردند و پوشش خود را بر اساس دستور خداوند تنظیم نمودند.[۳]
حجاب زنان انصار
به گزارش منابع روایی پس از نزول آیه ۳۰ سوره نور، زنان مدینه مقنعهها و روپوشهای سیاه بر تن کردند و خود را با آن میپوشاندند. از ابوسلمه نقل شده که زنان انصار از خانهها خارج شدند گویا که کلاغهای سیاه بر روی سر آنها نشستهاند به خاطر لباسهای سیاهی که پوشیده بودند.[۴]
همچنین بنا بر گزارشی عایشه و به نقلی ام سلمه همواره زنان انصار را به سبب رعایت حجاب و استفاده از پوشش مشکی ستایش میکردند.[۵]
نقل شده که حضرت فاطمه(س) وقتی میخواستند به بیرون منزل و نزد پیامبر(ص) بروند از پوششهای خاصی مثل چادر و روپوش صورت استفاده میکردند. در جریان غصب فدک، حضرت زهرا(س) با شکل خاصی از حجاب و پوشش، بهگونهای که هنگام خروج از منزل، مقنعه را محکم برسر بستند و جلباب و چادر را به گونهای که تمام بدن آن حضرت را میپوشاند و گوشههای آن به زمین میرسید، به تن کردند و به همراه گروهی به طرف مسجد حرکت نمودند.[۶]
تبیین محدوده حجاب توسط معصومان(ع)
مواردی از تبیین محدوده حجاب توسط معصومان گزارش شده است از جمله:
- مردی از امام صادق(ع) پرسید که چه مقدار از بدن زن را مرد نامحرم میتواند ببیند؟ امام میفرماید: صورت، دو دست و روی دو پا.[۷]
- حضرت علی(ع) خطاب به زنان میفرماید: بر شما باد که لباس ضخیم بپوشید چه هر کس لباسش نازک باشد دینش هم نازک است.[۸]
- پیامبر(ص) نیز مقداری از پارچه نازکی را که برای او هدیه آورده بودند به یکی از صحابه داد و فرمود: آن را دو شقه کن، با یکی پیراهنی (یا عبا) برای خود بدوز و دیگری را به همسرت بده تا سرش را با آن بپوشاند و در ادامه فرمود: به زنت دستور بده از زیر آن لباسی بپوشد تا بدنش را نشان ندهد.[۹]
حجاب زنان سالخورده
قرآن زنان سالخورده را از قاعده حجاب مستثنی میکند. هرچند رعایت حجاب را برای ایشان بهتر دانسته و به آن توصیه میکند؛ ﴿و زنان سالخورده که (از ولادت و عادت) باز نشستهاند و امید ازدواج و نکاح ندارند بر آنان باکی نیست در صورتی که اظهار تجملات و زینت خود نکنند که جامههای خود (یعنی لباسهای رو مانند عبا و چادر و روپوش و امثال آن) را نزد نامحرمان برگیرند، و باز هم عفت و تقوا گزینی (و بر نگرفتن جامه) بر آنان (در دین و دنیا) بهتر است﴾(نور:۶۰) براساس تفسیر نمونه، این استثناء دو شرط دارد:
- این زنان به سن و سالی برسند که دیگر امیدی به ازدواج ندارند و جاذبه جنسی را از دست دادهاند.
- در حال برداشتن حجاب، خود را زینت نکنند.[۱۰]
منابع
- ↑ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، مصحح: يزدى طباطبايى، فضل الله/ رسولى، هاشم، کتابفروشی اسلامی، ج7، ص217.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، تهران، دار الكتب الإسلامية، چاپ دهم، 1371 ه. ش، ج۱۴ ص۴۴۰.
- ↑ سیوطی، عبدالرحمن بن ابیبکر، الدرالمنثور، چاپ اول، قم، كتابخانه عمومى حضرت آيت الله العظمى مرعشى نجفى(ره)، چاپ اول، 1404 ه. ق، ج5، ص221.
- ↑ سیوطی، عبدالرحمن بن ابیبکر، الدرالمنثور، چاپ اول، قم، كتابخانه عمومى حضرت آيت الله العظمى مرعشى نجفى(ره)، چاپ اول، 1404 ه. ق، ج5، ص221.
- ↑ زمخشری، الکشاف، بیروت، دار الکتاب العربی، ج۳، ص۲۳۱ / ذیل آیه ۳۱نور؛ ابوداوود، السنن، تحقیق محییالدین عبدالحمید، بیروت، مکتبه العصریه، ج۴، ص۶۱.
- ↑ طبرسی، الاحتجاج، محقق / مصحح: خرسان، محمد باقر، مشهد، ناشر: نشر مرتضى، چاپ اول، 1403 ق، ج۱، ص۹۸.
- ↑ حميرى، عبد الله بن جعفر، قرب الإسناد( ط- الحديثة)، محقق / مصحح: مؤسسة آل البيت عليهم السلام، قم، ناشر: مؤسسة آل البيت عليهم السلام، چاپ اول، قم، 1413 ق، ص82.
- ↑ صدوق، محمد بن على، الخصال، محقق / مصحح: غفارى، على اكبر، قم، ناشر: جامعه مدرسين، سال چاپ اول 1362 ش، ج2، ص623.
- ↑ ابوداوود، السنن، ج۴، ص۶۵.
- ↑ مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ سی و دوم، ۱۳۷۴ش، ج۱۴، ص۵۴۲.