ولی‌امر یا اولی‌الامر بودن ولی‌فقیه

سؤال

آیا اطلاق ولی‌امر بر ولی‌فقیه درست است؟

درگاه‌ها

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ

اطاعت از أُولِی الْأَمر در کنار اطاعت از خداوند و پیامبر لازم دانسته شده و اولی الامر را امام معصوم دانسته‌اند. همه مفسران شیعه، اتفاق نظر دارند که منظور از «اولی‌الامر»، امامان معصوم هستند و غیر آنها را شامل نمی‌شود. روایات فراوانی نیز مصداق اولی‌الامر را ائمه اطهار(ع) برشمرده‌اند.

علت اختصاص اولی‌الامر به امام معصوم را چنین دانسته‌اند که این اطاعت به صورت مطلق، واجب شمرده شده و اطاعت مطلق، تنها از معصوم(ع) جایز است. غیر معصوم به‌جهت اینکه در معرض خطا و اشتباه است، اطاعت مطلق از او جایز نیست و نمی‌تواند مصداق اولی‌الامر باشد.

برخی معتقدند اولی‌الامر با اینکه در اصل، ائمه هستند اما ولی‌فقیه به‌جهت اینکه منصوب و نائب عامِ امام است، اولی‌الامر تبعی به حساب می‌آید.

البته در آیه ۸۳ سوره نساء نیز تعبیر «أُولِی الْأَمر» گفته شده و اشاره دارد، وقتی خبر می‌رسد، آن‌را به پیامبر یا اولی‌الامر برسانند. این اولی‌الامر شامل همه افرادی که قدرت تشخیص، نسبت به مسائل مختلف دارند را در بر می‌گیرد. آیت الله جوادی آملی از مفسران شیعه معتقد است محور این آیه، روشنگری در موضوعات خارجی و حوادث است.

اطلاق ولی‌امر

اطلاق ولی‌امر به معنای رهبر و کسی که ولایت و سرپرستی جامعه اسلامی را بر عهده دارد را صحیح دانسته‌اند. علت این تعبیر را چنین دانسته‌اند که ولی‌فقیه، به عنوان نائب عامِ امام، در دوران غیبت، است.