بابی انت و امی

سؤال

عبارت «بابی انت و امی» که در متن برخی زیارات و ادعیه به‌کاررفته به چه معنا است؟ آیا این نوع عبارات که از زبان امام معصوم(ع) صادر شده، فقط برای تعلیم به دیگران است یا خود ایشان هم، معنای حقیقی آن را اراده کرده‌اند؟

تابلو نگارگری «بابی انت و امی یا حسین»، اثر استاد رضا بدرالسما، با خط ثلث از محسن بهارزاده.

درگاه‌ها

عبارت «بابی انت و امی» به معنای «پدر و مادرم به فدایت»، به عنوان ابرازی عاطفی برای نشان دادن نهایت عشق و ارادت به کار می‌رود، نه فدا شدن حقیقی پدر و مادر. با توجه به قرائنی مانند «نَفْسی وَ أهْلی وَ مالی» در زیارت جامعه کبیره، منظور، فدا کردن همه دارایی‌های ارزشمند انسان در راه مکتب توحیدی معصوم است. از آنجا که زیارت عاشورا توسط امام باقر(ع) به شیعیان تعلیم داده شده، هدف اصلی، آموزش مراتب عشق و تربیت مؤمنان برای اعلام آمادگی در راه آرمان‌های اهل‌بیت(ع) از سوی معصومان(ع) است.

عبارت «بابی انت و امی» در روایات

عبارت بِاَبی اَنْتَ و اُمّی به معنای «پدر و مادرم به فدایت»، در متن برخی زیارت‌ها، مانند: زیارت عاشورا، زیارت نزد قبر ابا عبد الله الحسین(ع)، زیارت امام رضا(ع) و همچنین در دعاها، مانند دعا نزد قبر امیرمومنان‏ و ... آمده است.

معناشناسی «بابی انت و امی»

عبارت «بِأَبی أَنْتَ وَ أُمّی» به معنای «پدر و مادرم به فدای تو»، یک سوگند و ابراز محبت عاطفی است نه فدای حقیقی آن‌ها و البته به معنای محدود کردن فداکاری به این دو عزیز نیست؛ بلکه به قرینه سایر عبارات مشابه در دعاها (مانند «بِأبی أَنْتُمْ وَ اُمّی وَ نَفْسی وَ أهْلی وَ مالی» در زیارت جامعه کبیره)، این یک نمونه از عزیزترین دارایی‌های انسان است تا نشان دهد که گوینده، همه آنچه را که برایش ارزش‌مند است، در راه محبوب فدا می‌کند. اینکه این عبارت در متن زیاراتی مانند زیارت عاشورا که از سوی امام باقر (ع) تعلیم داده شده، آمده است، نشان می‌دهد که هدف اصلی، تعلیم و تربیت شیعیان و نشان دادن حد اعلا به اهل بیت (ع) است. این آموزش برای آن است که مؤمنان، در مسیر معرفت، آمادگی خود را برای فدا کردن عزی‌ترین داشته‌های‌شان در راه معصوم(ع) و آرمان‌های او اعلام کنند. چنانچه در قرآن آمده است: ﴿قُلْ اِن کَانَ ءَابَآؤُکُمْ وَاَبْنَآؤُکُمْ وَاِخْوَ نُکُمْ وَاَزْوَ جُکُمْ وَعَشِیرَتُکُمْ وَاَمْوَ لٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَـرَةٌ تَخْشَوْنَ کَسَادَهَا وَمَسَـکِنُ تَرْضَوْنَهَا اَحَبَّ اِلَیْکُم مِّنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَجِهَادٍ فِی سَبِیلِهِ فَتَرَبَّصُواْ حَتَّی یَاْتِیَ اللَّهُ بِاَمْرِهِ؛ بگو: اگر پدران‌تان و فرزندان‌تان و برادران‌تان و همسران‌تان و خویشاوندان‌تان و مال‌هایی که به دست آورده‌اید و تجارتی که از بی رونقی آن می‌ترسید و خانه‌هایی که به آن‌ها دل خوشید، در نزد شما از خدا و پیامبرِ او و جهاد در راه او دوست داشتنی‌ترند، پس منتظر باشید تا خداوند، فرمان خویش (عذاب یا نصرت) را بیاورد.﴾(توبه:۲۴)

شعری از سید محمدحسین شهریار

یا علی نام تو بردم نه غمی ماند و نه همّی		بابی انت و امّی
گوییا هیچ نه همّی به دلم بوده، نه غمّی		بابی انت و امّی...
چون بُوَد آدمِ کامل غرض از خلقت عالم		پس به ذُرِّیه آدم
جز شما مهدِ نبوت نبُوَد چیز مهمی		بابی انت و امّی...