ملاک‌های ازدواج در قرآن

نسخهٔ تاریخ ‏۵ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۵۷ توسط A.rezapour (بحث | مشارکت‌ها) (←‏هم‌سنخ در پاکدامنی)
(تفاوت) → نسخهٔ قدیمی‌تر | نمایش نسخهٔ فعلی (تفاوت) | نسخهٔ جدیدتر ← (تفاوت)
سؤال

ملاک‌ها و معیارهای ازدواج از منظر قرآن کریم را بیان کنید؟

درگاه‌ها
زن-و-خانواده.png


قرآن کریم در برخی آیات و سوره‌ها ملاک ازدواج مومنان را بر می‌شمارد. اسلام، ایمان، هم‌سنخ بودن در پاکدامنی و اطاعت از خداوند برخی از این ملاک‌ها از منظر قرآن، برای انتخاب همسر شایسته هستند.

ملاک‌های ازدواج از منظر قرآن

با توجه به اهمیتی که همسر در زندگی دارد و آثاری که بر آن مترتب است و نقشی که هر یک از زن و مرد در آن دارند، می‌بایست برای انتخاب همسر ملاک‌ها و دستورالعمل‌هایی وجود داشته باشد تا افراد با توجه به آن ملاک‌ها، همسر مورد نظر خود را انتخاب نمایند و سعادت دنیا و آخرت را به دست آورند.

در ازدواج، افراد دارای سلیقه‌های مختلفی هستند و هر شخصی برای خود ملاک‌هایی در نظر می‌گیرد، امّا از نظر قرآن کریم، و سنّت این ملاک‌های مورد توجه است:

اسلام و ایمان

از شرایط انتخاب همسر که در واقع شریک زندگی است، اسلام و بُعد اعتقادی افراد می‌باشد. زن و مرد می‌بایست در این زمینه، هم‌فکر و هم‌عقیده باشند و اگر یکی از آن‌ها مشرک باشد، عقد و ازدواج آن‌ها باطل خواهد بود.

قرآن کریم، به صراحت این مطلب را بیان می‌کند و می‌فرماید مرد مسلمان حق ندارد با زن مشرک ازدواج کند، همین‌طور از ازدواج زنان مسلمان با مردان کافر منع کرده و این نکته را یادآوری کرده است که ازدواج مردان مسلمان با کنیزان مسلمان بهتر است از ازدواج با زنان آزاده مشرک و همین‌طور ازدواج زنان مسلمان با بردگان مسلمان بهتر از ازدواج با مردان مشرک است:

  • ﴿وَلَا تَنْكِحُوا الْمُشْرِكَاتِ حَتَّىٰ يُؤْمِنَّ ۚ وَلَأَمَةٌ مُؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكَةٍ وَلَوْ أَعْجَبَتْكُمْ ۗ وَلَا تُنْكِحُوا الْمُشْرِكِينَ حَتَّىٰ يُؤْمِنُوا ۚ وَلَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكٍ وَلَوْ أَعْجَبَكُمْ ۗ أُولَٰئِكَ يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ ۖ وَاللَّهُ يَدْعُو إِلَى الْجَنَّةِ وَالْمَغْفِرَةِ بِإِذْنِهِ ۖ؛ و با زنان مشرک ازدواج نکنید تا زمانی که ایمان بیاورند. قطعاً کنیز با ایمان از زن آزاد مشرک بهتر است، هر چند [زیبایی، مال و موقعیت او] شما را خوش آید. و زنان با ایمان را به ازدواج مردان مشرک در نیاورید تا زمانی که ایمان بیاورند. مسلما برده با ایمان از مرد آزاد مشرک بهتر است، هر چند [جمال، مال و منال او] شما را خوش آید. اینان [که مشرکند، نه تنها مردم، بلکه بی رحمانه زن و فرزند خود را] به سوی آتش می خوانند، و خدا به توفیق خود به سوی بهشت و آمرزش دعوت می کند.(بقره:۲۲۱)

در ادامه، حکمت حرمت ازدواج با مشرکان را بیان کرده است، می‌فرماید:﴿... أُولَئِکَ یَدْعُونَ إِلَی النَّارِ…(بقره:۲۲۱) آن‌ها به آتش دوزخ می‌خوانند. چرا که مسیر مشرک یک مسیر انحرافی است، مسیری است که به ظلمت و تباهی و جهنم ختم می‌شود.

از پیامبر اکرم(ص)، سؤال شد که کفو چیست و چه کسانی کفو یکدیگر هستند؟ فرمود: «المؤمنون بعضهم اکفاء بعض؛ مؤمنان بعضی بر بعض دیگر هم کفو می‌باشند»[۱]

هم‌سنخ در پاکدامنی

از نظر قرآن کریم، فطرت و طبیعت پاکی که به گناهان آلوده نشده، طالب پاکی است؛ چنین فطرت و طبعی جز مجذوب پاکی نمی‌شوند و جز پاکی را به خود جذب نمی‌کند:

  • ﴿الْخَبِيثَاتُ لِلْخَبِيثِينَ وَالْخَبِيثُونَ لِلْخَبِيثَاتِ ۖ وَالطَّيِّبَاتُ لِلطَّيِّبِينَ وَالطَّيِّبُونَ لِلطَّيِّبَاتِ ۚ أُولَٰئِكَ مُبَرَّءُونَ مِمَّا يَقُولُونَ ۖ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ؛ زنان پلید برای مردان پلید و مردان پلید برای زنان پلیدند، و زنان پاک برای مردان پاک و مردان پاک برای زنان پاک اند، این پاکان از سخنان ناروایی که [تهمت زنندگان] درباره آنان می گویند، مبرّا و پاک هستند، برای آنان آمرزش و رزق نیکویی است.(نور:۲۶)

مراد از خبیث بودن که دسته ای از زنان و مردان را متّصف به آن کرده است یا طیب بودن دسته دیگر، همان جنبه‌های عفت و ناموسی است و لاابالی بودن نسبت به تقیدات مذهبی، اخلاقی و ناموسی است این معنای اوّلی آیه است، امّا از نظر ملاک و علت معنای وسیعی دارد که منحصر به آلودگی و پاکی جنسی نیست، بلکه هرگونه ناپاکی فکری، عملی و زبانی را شامل می‌شود.

تواضع، توبه، عبادت خداوند، اطاعت فرمان خدا

قرآن کریم، در سوره تحریم، به شش وصف برای همسران خوب اشاره کرده و می‌فرماید:

  • ﴿...مُسْلِمَاتٍ مُؤْمِنَاتٍ قَانِتَاتٍ تَائِبَاتٍ عَابِدَاتٍ سَائِحَاتٍ ثَيِّبَاتٍ وَأَبْكَارًا؛ [همسرانی] که مسلمان، مؤمن، فرمانبر، توبه کار، خداپرست، روزه دار، غیر باکره و باکره باشند(تحریم:۵)

شخصی که می‌خواهد خانه و خانواده مسلمان و با ایمانی را بنا نهد، باید قبل از هر چیز همسر مسلمان و پاکدامنی را جستجو کند وگرنه بنای خانواده مسلمان و ساختار جامعه اسلامی مدّت‌ها به تأخیر می‌افتد و به زودی بنیان و اساس آن سست و ناپایدار و بسیار متزلزل و آسیب‌پذیر می‌گردد.


مطالعه بیشتر

  • امینی، ابراهیم، انتخاب همسر، تهران، انجمن اولیاء و مربیان، ۱۳۸۷ش.
  • مشکینی اردبیلی، علی اکبر، ازدواج در اسلام، ترجمه: احمد جنتی، قم: مؤسسه الهادی، مرکز چاپ و نشر قرآن کریم، ۱۳۸۵ش.

منابع

  1. کلینی، محمد، الکافی، بی‌جا، آخوندی، چاپ سوم، ۱۳۶۷ق، ج۵، ص۳۳۷.