رمل و کهانت

سؤال

رمل و کهانت با توجه به آیات و روایات چیست؟

درگاه‌ها

رَمْل و کِهانت از علوم غریبه هستند. در کهانت از جن‌ها و شیاطین اخباری از آینده را دریافت می‌کنند. کاهن مدعی است از آینده خبر می‌دهد. در فقه اسلامی کهانت حرام دانسته می‌شود و روایاتی از حرمت کهانت وجود دارد.

رمل پیشگویی از آینده است که توسط نجوم و ابزار دیگر انجام می‌گیرد که آموزش و یادگیری آن از لحاظ شرعی بی اشکال است.

رمل

رَمْل، روشى براى پيش بينى آينده يا پاسخ‌گويى به سؤالات با استفاده از علوم غريبه است. اين علم را از همان ابتداى پيدايش رمل مى‌ناميدند، ازآن رو كه در آن از دانه‌هاى شن (رمل) استفاده مى‌شد. رمل با ديگر روش‌هاى پيشگويى، ازجمله احكام نجوم، ارتباط مستقيمى داشته است. رمل در گستره جغرافیایی وسیعی، از هند تا ایران، شام، بین‌النهرین، آسیای صغیر و شمال آفریقا به کار می‌رفته است. عموما رمل را روشی غیریقینی و تخمینی دانسته‌اند.

رمل علمی است که در آن از اشکال شانزده‌گانه بحث می‌شود و نتیجه آن استعلام از مجهولات و وقوف به احوال عالم است. به دارنده چنین علمی «رمّال» گویند. علم رمل به حضرت دانیالِ پیغمبر(ع) نسبت داده شده است. آموختن و آموزش دادن علم رمل جایز است؛ لیکن حکم قطعی و یقینی به استناد آن دادن حرام است، مانند آنکه حاصل رمل‌زدن، بهبود بیمار باشد، که خبر جزمی دادن به بهبود یافتن بیمار به استناد آن جایز نیست.

کهانت

کِهانت در لغت به معنی پیش‌گویی و غیب‌گویی آمده است. در اصطلاح: عملی است که سبب می‌شود، بعضی از جنّیان، شخص کاهن را اطاعت کنند، از این جهت که برای او اخباری را بیاورند، و این عمل نزدیک به سحر است. کهانت بیان اخبار آینده است که شخص کاهن توسط جن و شیاطین مطلع می‌شود. به تعبیر دیگر، کاهن، کسی است که، صاحب رأیی از طائفه جنّ به او امور مخفی را خبر می‌دهد مثلاً فلان مال دزدیده شده کجاست، یا از آن کیست، یا گم‌شده کجاست ـ یا او را نسبت به امور آینده خبر دهد از انواع پیش‌گوئی‌ها.

فقها در مورد کهانت به اتفاق آرا حکم به حرمت داده‌اند تا آنجا که بر این مسئله ادعای اجماع شده است. البته به‌رغم آن‌که برخی هرگونه کمک گرفتن از کهانت را حرام دانسته‌اند؛ اما به فتوای بعضی تنها انجام کهانت حرام است و آموزش و فراگیری آن در دایره حرمت قرار نمی‌گیرد.

رمل و کهانت در قرآن

کِهانت دو بار در قرآن آمده است که در یک جا می‌گوید قرآن سخنی کاهن نیست و در جایی دیگر کاهن بودن پیامبر را رد می‌کند:

• ﴿وَلَا بِقَوْلِ کاهِنٍ قَلِیلًا مَا تَذَکرُونَ؛ و نیز سخن کاهنی نیست. چه اندک پند می‌گیرید.﴾(حاقه:۴۲)
• ﴿فَذَکِّرْ فَمَا أَنْتَ بِنِعْمَتِ رَبِّکَ بِکَاهِنٍ وَلَا مَجْنُونٍ؛ پس اندرز ده که تو به لطف پروردگارت نه کاهنی و نه دیوانه.﴾

کاهنان کسانی بودند که بر اثر ارتباط با جن و شیاطین گاه بعضی از اسرار غیب را بازگو می‌کردند.

رمل و کهانت در روایات

از امام صادق(ع) نیز روایت شده است: «قَالَ: أَرْبَعَةٌ لاَ يَدْخُلُونَ اَلْجَنَّةَ اَلْكَاهِنُ وَ اَلْمُنَافِقُ وَ مُدْمِنُ اَلْخَمْرِ وَ اَلْقَتَّاتُ وَ هُوَ اَلنَّمَّامُ؛ چهار گروه وارد بهشت نمی‌شوند: شخصی کاهن (پیشگو)، منافق، شخصی که شراب می‌خورد، شخص سخن چین.»

مطالعه بیشتر

• علم سحر و کهانت، خدیجه محمدی
• جن، جادو، کهانت: و روش حفاظت و علاج آن در پرتو قرآن و احادیث صحیح، رشید لیزون.
• الفصل فى اصول علم الرمل، محمد زناتى.
• انوارالرمل، عبدالغنى حاجى خليفه حافظ شيروانى.