تفاوت قسط و عدل
سؤال
آیا قسط و عدل با یکدیگر متفاوتند؟ تفاوت آنها را با ذکر مثال بیان کنید.
عدل حد وسط میان افراط و تفریط است که در آن، زیادی یا نقصان قرار نداشته باشد. از میانهروی، مساوات و… نیز به «عدل» تعبیر گردیده است. در عدل هر چیز در جای خود قرار گیرد و هر کسی به آنچه شایسته است میرسد. و اگر لیاقت آنرا نداشته باشد، هرگز آن رتبه به او داده نمیشود.[۱] اما قِسط متفاوت از عدل میکند. شاهد این تفاوت را آیه ۹ سوره حجرات دانستهاند: ﴿... فَأَصْلِحُوا بَیْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُقْسِطِینَ۹﴾ که در این آیه ۲ واژه عدل و قسط کنار هم آمده است و در ظاهر با یکدیگر متفاوت هستند.[۲]
- برخی در تفاوت قسط با عدل معتقدند که قسط جنبه تطبیق عدالت و اجراء آن در مصادیق را دارا است و وقتی عدل بخواهد تحقق و بروز داشته باشد، از آن به قسط تعبیر میگردد.
- تفسیر نمونه در تفاوت بین قسط و عدل آورده است: مفهوم وسیع این دو کلمه مخصوصاً هنگامی که جدا از یکدیگر استعمال میشوند تقریباً مساوی است و به معنای رعایت اعتدال در همه چیز و همه کار و هر چیز را به جای خویش قرار دادن میباشد. اما گاه عدالت به این گفته میشود که انسان حق هر کسی را بپردازد و نقطه مقابلش ظلم و ستم است. اما قسط مفهومش آن است که حق کسی را به کس دیگری ندهند و به تعبیر دیگر تبعیض روا ندارد و نقطه مقابلش آن است که حق کسی را به دیگری بدهند.[۳]
- همچنین قسط علاوه بر معنای عدالت، در معنای مخالف آن یعنی در ظلم و تعدی نیز به کار میرود.