تعداد درهای بهشت و جهنم

سؤال

چرا خداوند متعال بهشت را ۸ طبقه و جهنم را ۷ طبقه قرار داده است؟

بايد گفت كه علت خيلي از احكام و افعال خدا بر ما پوشيده است و عقل در مي‎يابد كه نمي‎تواند به آن‎ها دست يابد و نيازمند به راهنما دارد. عقل ما تنها كليات را مي‎فهمد، مثلاً مي‎فهمد كه خدايي هست و شكر او واجب است و لازم است كه او حكيم باشد و همين كه عقل پي مي‎برد كه خداوند حكيم است مي‎فهمد كه تمام سخنان و افعال او از روي حكمت و دليل هستند و كار بيهوده انجام نمي‎دهد، فلذا عقل در مقابل افعال الهي سر تعظيم فرود مي‎آورد. عقل انسان خود مي فهمد که در جزئيات دين مثل اين كه چرا نماز صبح دو ركعت است و... درکي ندارد و نمي تواند مستقلا و بدون وحي به اين گونه امور پي ببرد «چنان كه خواجه نصير طوسي و ديگران تصريح كرده‎اند كه درجزئيات نمي‎توان برهان عقلي اقامه كرد». نكته قابل ذكر اين است كه گاهي وحي همان مسائل جزئي را براي ما تشريح و توضيح مي‎دهد و گاهي به جزئي از علت حكم نيز اشاره كرده است مثلاً در قرآن آمده است كه: «خوردن شراب باعث دشمني مي‎شود» در اين جا به يكي از علل حرمت شراب و خواص آن اشاره شده است.

حال در مورد سؤال فوق بايد عرض كنيم كه با عقل نمي‎توان فهميد كه چرا جهنم هفت در و بهشت هشت در دارد چون از جزئيات دين است و عقل نيز اين را درك نمي‎كند. در احاديث و بعضي از آيات قرآن توضيحي درباره اين سؤال داده شده است، مثلاً درقرآن آمده است: «براي جهنم هفت در وجود دارد» از امير المؤمنين روايت شده كه «جهنم هفت در يعني هفت طبقه دارد كه روي يكديگر قرار دارند». «باز در كتاب در المنثور از پيامبر(ص) روايت شده كه فرمودند: براي بهشت هشت در و براي جهنم هفت در است». «در آيه ۴۴ از سوره حجر آمده كه جهنم هفت در دارد و اين تعدد درها مانند درهاي بهشت اشاره به عوامل گوناگوني است كه انسان را به جهنم مي‎كشاند. هر نوع از گناهان دري محسوب مي‎شود. قابل توجه اين كه در حديث امام باقر(ع) مي‎خوانيم: «بهشت هشت در دارد» در حاليكه آيه فوق مي‎گويد: «جهنم هفت در دارد، اين تفاوت اشاره به اين است كه هر چند درهاي ورود به بدبختي وعذاب فراوان باشد، ولي با اين حال درهاي وصول به سعادت و خوشبختي از آن افزون‎تر است». «و رحمت خدا بر غضب او پيشي مي‎گيرد؛ يا من سبقَتْ رحمته غضبه (جوشن كبير) علامه طباطبايي مي‎فرمايد: در اين كه جهنم هفت باب دارد به خاطر اين است كه عذاب جهنم هفت نوع است و هر نوعي هم متناسب با اشخاص مربوط به آن است. لازمه اين مطلب اين است كه گناهاني كه باعث ورود به جهنم مي‎شوند هفت نوع هستند.

منابع جهت مطالعه بيشتر:

۱. معاد در قرآن، حسين مظاهري، ص۲۰۹، چ هفتم، ناشر انتشارات شفق.

۲. فروغ تجلي (حديث معراج)، ص۱۰۹، ترجمه: سيد امير معصومي، چ اوّل، ۷۶، انتشارات حديث.

۳. در ديگر تفاسير ذيل آيه ۴۴ سوره حجر و ۲۳ از سوره رعد (تفسير نمونه، كشاف، جامع الجوامع و...).

۴. هشتاد درس از بحث معاد، علي عراقچي همداني، چ اوّل، ناشر: انتشارات اوج.