روایت «الخلاف یهدم الرأی»: تفاوت میان نسخه‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش |
جزبدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{شروع متن}} | {{شروع متن}} | ||
{{سوال}} | {{سوال}} | ||
همانطور كه | همانطور كه می‌دانيم اختلاف نظر و ديدگاه موجب رشد و پيشرفت در انديشه می‌شود ولی در نهج‌البلاغه از زبان حضرت اميرالمؤمنين(ع) نقل شده كه {{عربی|الخلاف يهدم الرأی}} اين تضاد و پارادوكس چگونه قابل حل است؟ | ||
{{پایان سوال}} | {{پایان سوال}} | ||
{{پاسخ}} | {{پاسخ}} | ||
[[پرونده:الخلاف یهدم الرأی.jpg|بندانگشتی||200x200پیکسل]] | [[پرونده:الخلاف یهدم الرأی.jpg|بندانگشتی||200x200پیکسل]] | ||
{{درگاه|قرآن و احادیث}} | {{درگاه|قرآن و احادیث}}'''اختلاف نظر''' در انديشه، اگر از روي لجاجت، كينه، نادانی و... باشد، آراء و انديشه‌ها را منهدم و تباه می‌سازد؛ اما اختلاف به معنای تعامل، تضارب در آراء و انديشه‌ها، باعث رشد و پيشرفت فكری و عملی می‌شود. | ||
== | == متن روایت == | ||
{{عربی بزرگ|اَلْخِلَافُ يَهْدِمُ الرَّأْي<ref>شريف الرضي، محمد بن حسين، نهج البلاغه (صبحي صالح)، قم، هجرت، چاپ اول، ۱۴۱۴ ق، ص۵۰۷، حکمت۲۱۲.</ref>|ترجمه=جدال (اختلاف) تدبير را ويران كند.}} | |||
اختلاف | == اختلاف رشدآفرین یا ویران‌گر == | ||
[[قرآن كريم]] می‌فرمايد: {{قرآن|...فَبَشِّرْ عِبَادِ الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ ۚ أُولَٰئِكَ الَّذِينَ هَدَاهُمُ اللَّهُ ۖ وَأُولَٰئِكَ هُمْ أُولُو الْأَلْبَابِ|ترجمه=... پس بندگان مرا بشارت ده همان كسانی كه سخنان را می‌شنوند و از نيكوترين آنها پيروی می‌كنند؛ آنان كسانی هستند كه خدا هدايتشان كرده و آنها خردمندانند.|سوره=سوره زمر|آیه=آیه ۱۷ ـ ۱۸}} بندگان [[خدا]] به سخنان مختلف گوش می‌دهند و با كمك نيروی [[عقل]] و خرد بهترين آنها را برمی‌گزينند و بدون هيچ تعصب و لجاجت و محدوديتی در فكر و انديشه، با آراء و نظرات برخورد می‌كنند. بنابراين، دين مقدس [[اسلام]]، دارای منطق آزاد انديشی و حقيقت‌گرايانه است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=شرح نهج‌البلاغه|تاریخ=1404|نام=عبدالحمید|نام خانوادگی=ابن ابی الحديد|ناشر=قم، كتابخانه آيت الله مرعشی نجفی|جلد=19|صفحه=36}}</ref> | |||
[[ | اختلاف به معنای ناهماهنگی، عدم توافق و همسو نبودن است؛ چنين اختلافی به خاطر برداشت‌های متفاوت به تناسب فهم [[انسان]]ها باشد و به جنگ و ستيز منجر نشود، اشكالی ندارد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=معارف و معاريف|تاریخ=1392|نام=مصطفی|نام خانوادگی=حسينی دشتی|ناشر=تهران، انتشارات مفيد|جلد=2|صفحه=13}}</ref> اما انديشه و فكری كه اميد هدايت در آن نباشد و منشأ آن [[هوای نفس]]، [[كينه]]، تعصب، جهالت و تفرقه باشد، منجر به انهدام [[دين]] و احكام آن می‌شود و اختلافی كه از آن ناشی می‌شود، ويرانگر است كه در روايات اسلامی نيز خطر چنين اختلاف‌هایی نيز گوشزد شده است، چنان كه [[امام علی(ع)]] می‌فرمايد: {{متن عربی|اَلْخِلَافُ يَهْدِمُ الرَّأْي<ref>شريف الرضي، محمد بن حسين، نهج البلاغه (صبحي صالح)، قم، هجرت، چاپ اول، ۱۴۱۴ ق، ص۵۰۷، حکمت۲۱۲.</ref>|ترجمه=جدال (اختلاف) تدبير را ويران كند.}}<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=شرح نهج‌البلاغه|تاریخ=1373|نام=محمد تقی|نام خانوادگی=جعفری|ناشر=تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی|صفحه=حکمت 215}}</ref> | ||
قرآن كريم نيز مردم را از هرگونه اختلاف و تفرقه پرهيز داده است: {{قرآن|واعتصموا بحبل الله جميعاً و لا تفرقوا...|ترجمه=و همگی به ريسمان خدا (قرآن و اسلام و هرگونه وسيلۀ ارتباط ديگر) چنگ زنيد و پراكنده نشويد...|سوره=سوره آل عمران|آیه=آیه ۱۰۳}}.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسير نمونه|تاریخ=1374|نام=ناصر|نام خانوادگی=مکارم شیرازی|ناشر=تهران، دار الكتب الإسلاميه|جلد=28|صفحه=28 ـ 33}}</ref> | |||
پس منظور از اختلافی كه ويرانگر و مذمور میباشد، اختلافی است كه نتيجۀ آن تفرقه، لجاجت، جنگ، تجاوز و... باشد وگرنه اختلاف انديشه و تبادل و تعامل آراء و گوش دادن و شنيدن اقوال مختلف و انتخاب و برگزيدن بهترين آنها همواره مورد تأييد قرآن كريم و روايات اسلامی بوده است. | |||
پس منظور از اختلافی كه ويرانگر و مذمور | |||
{{پایان پاسخ}} | {{پایان پاسخ}} | ||
نسخهٔ ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۰۰
همانطور كه می‌دانيم اختلاف نظر و ديدگاه موجب رشد و پيشرفت در انديشه می‌شود ولی در نهج‌البلاغه از زبان حضرت اميرالمؤمنين(ع) نقل شده كه «الخلاف يهدم الرأی» اين تضاد و پارادوكس چگونه قابل حل است؟
اختلاف نظر در انديشه، اگر از روي لجاجت، كينه، نادانی و... باشد، آراء و انديشه‌ها را منهدم و تباه می‌سازد؛ اما اختلاف به معنای تعامل، تضارب در آراء و انديشه‌ها، باعث رشد و پيشرفت فكری و عملی می‌شود.
متن روایت
| « | اَلْخِلَافُ يَهْدِمُ الرَّأْي[۱]
جدال (اختلاف) تدبير را ويران كند. |
» |
اختلاف رشدآفرین یا ویران‌گر
قرآن كريم می‌فرمايد: ﴿...فَبَشِّرْ عِبَادِ الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ ۚ أُولَٰئِكَ الَّذِينَ هَدَاهُمُ اللَّهُ ۖ وَأُولَٰئِكَ هُمْ أُولُو الْأَلْبَابِ؛ ... پس بندگان مرا بشارت ده همان كسانی كه سخنان را می‌شنوند و از نيكوترين آنها پيروی می‌كنند؛ آنان كسانی هستند كه خدا هدايتشان كرده و آنها خردمندانند.﴾(سوره زمر:آیه ۱۷ ـ ۱۸) بندگان خدا به سخنان مختلف گوش می‌دهند و با كمك نيروی عقل و خرد بهترين آنها را برمی‌گزينند و بدون هيچ تعصب و لجاجت و محدوديتی در فكر و انديشه، با آراء و نظرات برخورد می‌كنند. بنابراين، دين مقدس اسلام، دارای منطق آزاد انديشی و حقيقت‌گرايانه است.[۲]
اختلاف به معنای ناهماهنگی، عدم توافق و همسو نبودن است؛ چنين اختلافی به خاطر برداشت‌های متفاوت به تناسب فهم انسان‌ها باشد و به جنگ و ستيز منجر نشود، اشكالی ندارد.[۳] اما انديشه و فكری كه اميد هدايت در آن نباشد و منشأ آن هوای نفس، كينه، تعصب، جهالت و تفرقه باشد، منجر به انهدام دين و احكام آن می‌شود و اختلافی كه از آن ناشی می‌شود، ويرانگر است كه در روايات اسلامی نيز خطر چنين اختلاف‌هایی نيز گوشزد شده است، چنان كه امام علی(ع) می‌فرمايد: «اَلْخِلَافُ يَهْدِمُ الرَّأْي[۴]؛ جدال (اختلاف) تدبير را ويران كند.»[۵]
قرآن كريم نيز مردم را از هرگونه اختلاف و تفرقه پرهيز داده است: ﴿واعتصموا بحبل الله جميعاً و لا تفرقوا...؛ و همگی به ريسمان خدا (قرآن و اسلام و هرگونه وسيلۀ ارتباط ديگر) چنگ زنيد و پراكنده نشويد...﴾(سوره آل عمران:آیه ۱۰۳).[۶]
پس منظور از اختلافی كه ويرانگر و مذمور میباشد، اختلافی است كه نتيجۀ آن تفرقه، لجاجت، جنگ، تجاوز و... باشد وگرنه اختلاف انديشه و تبادل و تعامل آراء و گوش دادن و شنيدن اقوال مختلف و انتخاب و برگزيدن بهترين آنها همواره مورد تأييد قرآن كريم و روايات اسلامی بوده است.
منابع
- ↑ شريف الرضي، محمد بن حسين، نهج البلاغه (صبحي صالح)، قم، هجرت، چاپ اول، ۱۴۱۴ ق، ص۵۰۷، حکمت۲۱۲.
- ↑ ابن ابی الحديد، عبدالحمید (۱۴۰۴). شرح نهج‌البلاغه. ج۱۹. قم، كتابخانه آيت الله مرعشی نجفی. ص۳۶.
- ↑ حسينی دشتی، مصطفی (۱۳۹۲). معارف و معاريف. ج۲. تهران، انتشارات مفيد. ص۱۳.
- ↑ شريف الرضي، محمد بن حسين، نهج البلاغه (صبحي صالح)، قم، هجرت، چاپ اول، ۱۴۱۴ ق، ص۵۰۷، حکمت۲۱۲.
- ↑ جعفری، محمد تقی (۱۳۷۳). شرح نهج‌البلاغه. تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی. صحکمت ۲۱۵.
- ↑ مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسير نمونه. ج۲۸. تهران، دار الكتب الإسلاميه. ص۲۸ ـ ۳۳.