روایت «الخلاف یهدم الرأی»: تفاوت میان نسخه‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
[[پرونده:الخلاف یهدم الرأی.jpg|بندانگشتی||200x200پیکسل]] | [[پرونده:الخلاف یهدم الرأی.jpg|بندانگشتی||200x200پیکسل]] | ||
{{درگاه|قرآن و احادیث}} | {{درگاه|قرآن و احادیث}} | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
آنچه باعث رشد و پيشرفت فكری و عملی میشود، تعامل، تضارب در آراء و انديشههاست، اختلاف نظر در انديشه مادامی كه به كينهتوزی، تجاوز، ويرانی و... منجر نشده باشد، ويرانگر و مذموم نيست؛ بلکه اختلافی كه از روي لجاجت، كينه، جهل و... باشد آراء و انديشهها را منهدم و تباه میسازد. | آنچه باعث رشد و پيشرفت فكری و عملی میشود، تعامل، تضارب در آراء و انديشههاست، اختلاف نظر در انديشه مادامی كه به كينهتوزی، تجاوز، ويرانی و... منجر نشده باشد، ويرانگر و مذموم نيست؛ بلکه اختلافی كه از روي لجاجت، كينه، جهل و... باشد آراء و انديشهها را منهدم و تباه میسازد. | ||
اختلاف به معنای ناهماهنگی، عدم توافق و همسو نبودن | اختلاف به معنای ناهماهنگی، عدم توافق و همسو نبودن است و اگر چنين اختلافی به خاطر برداشتهای متفاوت به تناسب فهم [[انسان]]ها باشد و به جنگ و ستيز منجر نشود، اشكالی ندارد.<ref>ر.ك: مصطفی حسينی دشتی، معارف و معاريف، تهران، انتشارات مفيد، بيتا، ج 2، ص 13.</ref> | ||
قرآن كريم میفرمايد: {{قرآن|... فبشر | [[قرآن كريم]] میفرمايد: {{قرآن|... فبشر عباد الذين يستمعون القول فيتبعون احسنه اولئك الذين هديهم الله و اولئك هم اولوالالباب}}<ref>سوره زمر، آيه 17، 18.</ref> «... پس بندگان مرا بشارت ده همان كسانی كه سخنان را میشنوند و از نيكوترين آنها پيروی میكنند؛ آنان كسانی هستند كه خدا هدايتشان كرده و آنها خردمندانند.» بندگان [[خدا]] به سخنان مختلف گوش میدهند و با كمك نيروی [[عقل]] و خرد بهترين آنها را برمیگزينند و بدون هيچ تعصب و لجاجت و محدوديتی در فكر و انديشه، با آراء و نظرات برخورد میكنند. | ||
بنابراين، دين مقدس | بنابراين، دين مقدس [[اسلام]]، دارای منطق آزاد انديشی و حقيقتگرايانه است.<ref>ابن ابی الحديد، شرح نهجالبلاغه، قم، كتابخانه آيت الله مرعشی نجفی، سال 1404 هـ ، ق، ج 19، ص 36.</ref> | ||
انديشه و فكری كه اميد هدايت در آن نباشد و منشأ آن هوای | انديشه و فكری كه اميد هدايت در آن نباشد و منشأ آن [[هوای نفس]]، [[كينه]]، تعصب، جهالت و تفرقه باشد، منجر به انهدام [[دين]] و احكام آن میشود و اختلافی كه از آن ناشی میشود ويرانگر است كه در روايات اسلامی نيز خطر چنين اختلافهایی نيز گوشزد شده است، چنان كه [[امام علی(ع)]] میفرمايد: {{عربی|الخلاف يهدم الرأي}}؛ اختلاف نابود كنندۀ انديشه است.<ref>محمد تقی جعفری، شرح نهجالبلاغه، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، سال نشر 1373، ذيل حكمت 215.</ref> | ||
قرآن كريم نيز مردم را از هرگونه اختلاف و تفرقه پرهيز داده و میفرمايد: {{قرآن|واعتصموا بحبل الله جميعاً و لا تفرقوا...}}؛ | قرآن كريم نيز مردم را از هرگونه اختلاف و تفرقه پرهيز داده و میفرمايد: {{قرآن|واعتصموا بحبل الله جميعاً و لا تفرقوا...}}؛ «و همگی به ريسمان خدا (قرآن و اسلام و هرگونه وسيلۀ ارتباط ديگر) چنگ زنيد و پراكنده نشويد...»<ref>ر.ك: تفسير نمونه، همان، ج 3، ص 28، 33.</ref> | ||
پس منظور از اختلافی كه ويرانگر و مذمور میباشد، اختلافی است كه نتيجۀ آن تفرقه، لجاجت، جنگ، تجاوز و... باشد وگرنه اختلاف انديشه و تبادل و تعامل آراء و گوش دادن و شنيدن اقوال مختلف و انتخاب و برگزيدن بهترين آنها همواره مورد تأييد قرآن كريم و روايات اسلامی بوده است. | پس منظور از اختلافی كه ويرانگر و مذمور میباشد، اختلافی است كه نتيجۀ آن تفرقه، لجاجت، جنگ، تجاوز و... باشد وگرنه اختلاف انديشه و تبادل و تعامل آراء و گوش دادن و شنيدن اقوال مختلف و انتخاب و برگزيدن بهترين آنها همواره مورد تأييد قرآن كريم و روايات اسلامی بوده است. | ||
{{پایان پاسخ}} | {{پایان پاسخ}} | ||
نسخهٔ ۱۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۰۸
 | این مقاله هماکنون به دست روح الله بهمنی در حال ویرایش است. |
همانطور كه میدانيم اختلاف نظر و ديدگاه موجب رشد و پيشرفت در انديشه میشود ولی در نهجالبلاغه از زبان حضرت اميرالمؤمنين(ع) نقل شده كه «الخلاف يهدم الرأی» اين تضاد و پارادوكس چگونه قابل حل است؟
مقدمه
آنچه باعث رشد و پيشرفت فكری و عملی میشود، تعامل، تضارب در آراء و انديشههاست، اختلاف نظر در انديشه مادامی كه به كينهتوزی، تجاوز، ويرانی و... منجر نشده باشد، ويرانگر و مذموم نيست؛ بلکه اختلافی كه از روي لجاجت، كينه، جهل و... باشد آراء و انديشهها را منهدم و تباه میسازد.
اختلاف به معنای ناهماهنگی، عدم توافق و همسو نبودن است و اگر چنين اختلافی به خاطر برداشتهای متفاوت به تناسب فهم انسان‌ها باشد و به جنگ و ستيز منجر نشود، اشكالی ندارد.[۱]
قرآن كريم میفرمايد: ﴿... فبشر عباد الذين يستمعون القول فيتبعون احسنه اولئك الذين هديهم الله و اولئك هم اولوالالباب﴾[۲] «... پس بندگان مرا بشارت ده همان كسانی كه سخنان را میشنوند و از نيكوترين آنها پيروی میكنند؛ آنان كسانی هستند كه خدا هدايتشان كرده و آنها خردمندانند.» بندگان خدا به سخنان مختلف گوش میدهند و با كمك نيروی عقل و خرد بهترين آنها را برمیگزينند و بدون هيچ تعصب و لجاجت و محدوديتی در فكر و انديشه، با آراء و نظرات برخورد میكنند.
بنابراين، دين مقدس اسلام، دارای منطق آزاد انديشی و حقيقتگرايانه است.[۳]
انديشه و فكری كه اميد هدايت در آن نباشد و منشأ آن هوای نفس، كينه، تعصب، جهالت و تفرقه باشد، منجر به انهدام دين و احكام آن میشود و اختلافی كه از آن ناشی میشود ويرانگر است كه در روايات اسلامی نيز خطر چنين اختلافهایی نيز گوشزد شده است، چنان كه امام علی(ع) میفرمايد: «الخلاف يهدم الرأي»؛ اختلاف نابود كنندۀ انديشه است.[۴]
قرآن كريم نيز مردم را از هرگونه اختلاف و تفرقه پرهيز داده و میفرمايد: ﴿واعتصموا بحبل الله جميعاً و لا تفرقوا...﴾؛ «و همگی به ريسمان خدا (قرآن و اسلام و هرگونه وسيلۀ ارتباط ديگر) چنگ زنيد و پراكنده نشويد...»[۵]
پس منظور از اختلافی كه ويرانگر و مذمور میباشد، اختلافی است كه نتيجۀ آن تفرقه، لجاجت، جنگ، تجاوز و... باشد وگرنه اختلاف انديشه و تبادل و تعامل آراء و گوش دادن و شنيدن اقوال مختلف و انتخاب و برگزيدن بهترين آنها همواره مورد تأييد قرآن كريم و روايات اسلامی بوده است.
مطالعه بیشتر
منابع
- ↑ ر.ك: مصطفی حسينی دشتی، معارف و معاريف، تهران، انتشارات مفيد، بيتا، ج 2، ص 13.
- ↑ سوره زمر، آيه 17، 18.
- ↑ ابن ابی الحديد، شرح نهجالبلاغه، قم، كتابخانه آيت الله مرعشی نجفی، سال 1404 هـ ، ق، ج 19، ص 36.
- ↑ محمد تقی جعفری، شرح نهجالبلاغه، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، سال نشر 1373، ذيل حكمت 215.
- ↑ ر.ك: تفسير نمونه، همان، ج 3، ص 28، 33.