اعتقاد شیعیان به علم غیب امامان: تفاوت میان نسخهها
جزبدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
{{سوال}} | {{سوال}} | ||
آیا کسی غیر از خداوند علم غیب | آیا کسی غیر از خداوند علم غیب دارد؟ چرا شیعیان امامان خود را عالم به غیب میدانند؟ | ||
{{پایان سوال}} | {{پایان سوال}} | ||
{{پاسخ}} | {{پاسخ}} | ||
علم غیب، علوم و آگاهیهایی است که از راههای غیرعادی به دست میآید. در قرآن علم غیب مختص خداوند قرار داده شده اما در مواردی با اجازه او پیامبران و | علم غیب، علوم و آگاهیهایی است که از راههای غیرعادی به دست میآید. در قرآن علم غیب مختص خداوند قرار داده شده است اما در مواردی با اجازه او پیامبران و امامان نیز، به علم غیب آگاه هستند. در روایات شیعه و اهل سنت تصریح شده است که امام علی و سایر امامان(ع) همان کسانیاند که در کنار پیامبر(ص) دارای علم غیب هستند. در اعتقادات شیعه، علم غیب از شرایط امامت شمرده شده است. | ||
=== علم غیب چیست === | === علم غیب چیست === | ||
غیب به چیزی گفته میشود که از دیده پنهان | غیب به چیزی گفته میشود که از دیده پنهان باشد و مثل پنهان شدن و غروب خورشید و در مواردی که چیزی، از حواس انسان پنهان باشد یا از علمش مخفی باشد. مراد از علم غیب در اینجا علوم و آگاهیهایی است که از راههای غیرعادی به دست میآید، خواه از قبیل شهود باشد یا غیب و پنهانی.<ref>مطهری، احمد، کاردان، غلامرضا، علم پیامبر و امام در قرآن، قم، مؤسسه در راه حق، چاپ اوّل، ۱۳۶۱، ص۹–۱۲.</ref> | ||
===علم غیب در قرآن === | ===علم غیب در قرآن === | ||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
* آیاتی که علم غیب را مختص خداوند میدانند: | * آیاتی که علم غیب را مختص خداوند میدانند: | ||
:: {{قرآن| | :: {{قرآن|وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَيْبِ لا يَعْلَمُها إِلَّا هُوَ…}}<ref>(انعام:۵۹).</ref> | ||
:: ''کلیدهای غیب نزد اوست و جز او کسی آنها را نمیداند…''<ref>(نمل:۶۵)، (احقاف:۲۳)، (ملک:۲۶)، (مائده:۱۱۶)، (هود:۴۹)، (کهف:۲۶).</ref> | :: ''کلیدهای غیب نزد اوست و جز او کسی آنها را نمیداند…''<ref>(نمل:۶۵)، (احقاف:۲۳)، (ملک:۲۶)، (مائده:۱۱۶)، (هود:۴۹)، (کهف:۲۶).</ref> | ||
* آیاتی که علم غیب را درباره پیامبران اثبات میکنند: | * آیاتی که علم غیب را درباره پیامبران اثبات میکنند: | ||
:: {{قرآن| | :: {{قرآن|عالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَدًا، إِلَّا مَنِ ارْتَضَى مِنْ رَسُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَصَدًا}}<ref>(جن:۲۶ـ۲۷)</ref> | ||
:: ''[او] دانای غیب است و هیچ کس را بر غیب خود آگاه نمی کند؛ مگر پیامبرانی را که [برای آگاه شدن از غیب] برگزیده است، پس نگهبانانی [برای محافظت از آنان] از پیش رو و پشت سرشان می گمارد''. | :: ''[او] دانای غیب است و هیچ کس را بر غیب خود آگاه نمی کند؛ مگر پیامبرانی را که [برای آگاه شدن از غیب] برگزیده است، پس نگهبانانی [برای محافظت از آنان] از پیش رو و پشت سرشان می گمارد''. | ||
:: {{قرآن|وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ وَلَٰكِنَّ اللَّهَ يَجْتَبِي مِنْ رُسُلِهِ مَنْ يَشَاءُ}} | :: {{قرآن|وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ وَلَٰكِنَّ اللَّهَ يَجْتَبِي مِنْ رُسُلِهِ مَنْ يَشَاءُ}}<ref>(آل عمران:۱۷۹).</ref> | ||
:: ''و خدا بر آن نیست که شما را بر غیب آگاه کند. ولی خدا از میان فرستادگانش هر کس را بخواهد [برای آگاه کردن به غیب] برمی گزیند'' | :: ''و خدا بر آن نیست که شما را بر غیب آگاه کند. ولی خدا از میان فرستادگانش هر کس را بخواهد [برای آگاه کردن به غیب] برمی گزیند.'' | ||
توجه به مفهوم این دو دسته از آیات نشان | توجه به مفهوم این دو دسته از آیات نشان میدهد، علم غیب اصالتاً و ذاتاً به خدا تعلق دارد و او مالک حقیقی علم غیب است و اوست که به هرکس که بخواهد آن را تعلیم میدهد.<ref>مطهری، احمد، کاردان، غلامرضا، علم پیامبر و امام در قرآن، قم، مؤسسه در راه حق، چاپ اوّل، ۱۳۶۱، ص۱۷.</ref> بنابر این غیر از خداوند، دیگران هم با توجه به عنایت پروردگار میتوانند به غیب و آینده… آگاهی پیدا کنند. | ||
===علم غیب امامان شیعه === | ===علم غیب امامان شیعه(ع) === | ||
با توجه به مضمون آیات قرآن امکان دارد که افرادی شایسته، از طرف خداوند به علم غیب آگاه شوند، | با توجه به مضمون آیات قرآن امکان دارد که افرادی شایسته، از طرف خداوند به علم غیب آگاه شوند، ابوعلی سینا در این رابطه نوشته است: «اگر عارفی از غیب خبر داد و آینده، درستی آن را ثابت کرد او را تصدیق کن…»<ref>مطهری، احمد، کاردان، غلامرضا، علم پیامبر و امام در قرآن، قم، مؤسسه در راه حق، چاپ اوّل، ۱۳۶۱، ص۷۴.</ref> و ملا صدرا گفته است: «نفس بر اثر اتصال با جهان عقل یا عالَم مِثال (جهان صور اشیاء) آگاهیهایی (غیبی) کسب میکند.<ref>مطهری، احمد، کاردان، غلامرضا، علم پیامبر و امام در قرآن، قم، مؤسسه در راه حق، چاپ اوّل، ۱۳۶۱، ص۷۴.</ref> از این رو با توجه به گزارشات فراوان تاریخی از اخبار غیبی امامان(ع) و پیش گویی های ایشان علم غیب آن حضرات امری مسلم است. | ||
برخی | |||
برخی از آیات قرآن و روایاتی از اهل بیت(ع) بر این موضوع دلالت دارند که ائمه(ع) علم الهی، و آگاهی غیبی خدادادی دارند که در ادامه به برخی از آنها میپردازیم. | |||
====آیات قرآن==== | ====آیات قرآن==== | ||
* {{قرآن|وَقُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ}}''و بگو: عمل کنید یقیناً خدا و پیامبرش و مؤمنان اعمال شما را می بینند'' | * {{قرآن|وَقُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ}}''و بگو: عمل کنید یقیناً خدا و پیامبرش و مؤمنان اعمال شما را می بینند'' طبق این آیه عدهای از مؤمنین نیز، علاوه بر پیامبر ناظر اعمال مردم هستند، قطعاً این افراد، انسانهای لایق و شایستهای باید باشند، به شهادت تمام فرقههای اسلامی، در اعمال و رفتار، شایستهتر از ائمه(ع) وجود ندارد. در روایات شیعه تصریح شده است که مراد از مؤمنان، در این آیه، ائمه(ع) میباشند. [[امام صادق(ع)]] فرمود: مراد از مؤمنان در آیه {{قرآن|قُلِ اعْمَلُوا فَسَیَرَی اللَّهُ…}} <ref>(توبه:۱۰۵).</ref> ائمه هستند.<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، محقق / مصحح: غفارى على اكبر و آخوندى، محمد، تهران، ناشر: دار الكتب الإسلامية، چاپ چهارم، 1407 ق، ج 1، ص 424؛ قمى، على بن ابراهيم، تفسير القمي، محقق / مصحح: موسوى جزائرى، طيّب، قم، ناشر: دار الكتاب، چاپ سوم، 1404 ق، ج 1، ص 304.</ref> | ||
* {{قرآن|وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلًا ۚ قُلْ كَفَىٰ بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ}}<ref>(رعد:۴۳).</ref>''و كسانى كه كافر شدند مىگويند: «تو فرستاده نيستى.» بگو: «كافى است خدا و آن كس كه نزد او علم كتاب است، ميان من و شما گواه باشد''. | * {{قرآن|وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلًا ۚ قُلْ كَفَىٰ بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ}}<ref>(رعد:۴۳).</ref>''و كسانى كه كافر شدند مىگويند: «تو فرستاده نيستى.» بگو: «كافى است خدا و آن كس كه نزد او علم كتاب است، ميان من و شما گواه باشد''. | ||
در این آیه شهادت و گواهی عالِم به کتاب، در ردیف شهادت خداوند ذکر شده است. | در این آیه شهادت و گواهی عالِم به کتاب، در ردیف شهادت خداوند ذکر شده است. | ||
* {{قرآن|أَفَمَنْ كَانَ عَلَىٰ بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَيَتْلُوهُ شَاهِدٌ مِنْهُ...}}<ref>(هود:۱۷)</ref>''پیامبری که از جانب خدا دلیلی روشن (مانند قرآن) دارد و گواهی صادق در پی اوست...'' | * {{قرآن|أَفَمَنْ كَانَ عَلَىٰ بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَيَتْلُوهُ شَاهِدٌ مِنْهُ...}}<ref>(هود:۱۷)</ref>''پیامبری که از جانب خدا دلیلی روشن (مانند قرآن) دارد و گواهی صادق در پی اوست...'' | ||
در روایات شیعه، از این شاهد و گواه، به خاندان و | در روایات شیعه، از این شاهد و گواه، به خاندان و اهل بیت رسول خدا(ص) تعبیر شده است. روایات متعددی از طریق شیعه و اهل سنت، نقل شده است که منظور از این شاهد که علم الکتاب را دارد علی(ع) میباشد.<ref>قندوزی حنفی، سلیمان، ینابیع الموده لذوی القربی، تحقیق سید علی الحسینی، قم، دار الاسوه، چاپ اوّل، ۱۴۱۶ هـ ق، باب ۳۰، ج۶.</ref> | ||
اهمیّت «علم الکتاب» داشتن هنگامی روشن میشود که در داستان حضرت سلیمان و احضار تخت بلقیس توسط کسی که بهرهای از علم الکتاب داشت دقت کنیم، «کسی که بهرهای از علم الکتاب داشت گفت: من تخت بلقیس را حاضر میکنم پیش از آنکه چشم به هم بزنی…»<ref>نمل/ ۴۰.</ref> | اهمیّت «علم الکتاب» داشتن هنگامی روشن میشود که در داستان حضرت سلیمان و احضار تخت بلقیس توسط کسی که بهرهای از علم الکتاب داشت دقت کنیم، «کسی که بهرهای از علم الکتاب داشت گفت: من تخت بلقیس را حاضر میکنم پیش از آنکه چشم به هم بزنی…»<ref>نمل/ ۴۰.</ref> | ||
به اعتقاد | به اعتقاد شیعیان، امام علی(ع) عالم به غیب و آگاه به علم الکتاب میباشد، بنا به فرموده امام صادق(ع) که فرمود: به خدا قسم آن کسی که علم همه کتاب را دارد، ما هستیم، به خدا قسم علم همه کتاب نزد ماست<ref>كلينى، محمد بن يعقوب، كافي( ط- دار الحديث)، محقق / مصحح: دارالحديث، | ||
قم، ناشر: دار الحديث، چاپ اول، 1429ق، ج۱، ص640.</ref> ائمه دیگر نیز مشمول آیه فوق قرار میگیرند. | |||
====روایات==== | ====روایات==== | ||
* از شیعه و اهل سنت نقل شده است که امام علی(ع) فرمود: «رسول خدا هزار باب علم به من آموخت که هر بابی هزار باب دیگر میگشاید و مجموعاً هزار هزار باب، تا آنجا که از هر چه بوده و تا روز قیامت خواهد بود، آگاه شدم و علم منایا و بلایا (مرگها و مصیبتها) و داوری بحق را فرا گرفتم.<ref> | * از شیعه و اهل سنت نقل شده است که امام علی(ع) فرمود: «رسول خدا هزار باب علم به من آموخت که هر بابی هزار باب دیگر میگشاید و مجموعاً هزار هزار باب، تا آنجا که از هر چه بوده و تا روز قیامت خواهد بود، آگاه شدم و علم منایا و بلایا (مرگها و مصیبتها) و داوری بحق را فرا گرفتم.<ref>قندوزی حنفی، سلیمان، ینابیع الموده لذوی القربی، تحقیق سید علی الحسینی، قم، دار الاسوه، چاپ اوّل، ۱۴۱۶ هـ ق، ص۸۸؛ صدوق، محمد بن علی، خصال، محقق / مصحح: غفارى، على اكبر، قم، ناشر: جامعه مدرسين، چاپ اول، 1362 ش، ج2، ص646.</ref> | ||
* از امام صادق(ع) سؤال شد، هنگامی که سؤالی از امام میشود چگونه و با چه عملی جواب میدهد؟ فرمود گاهی به او الهام میشود و گاهی از فرشته میشنود و گاهی هر دو.<ref>مجلسی، محمد باقر، | * از امام صادق(ع) سؤال شد، هنگامی که سؤالی از امام میشود چگونه و با چه عملی جواب میدهد؟ فرمود گاهی به او الهام میشود و گاهی از فرشته میشنود و گاهی هر دو.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، محقق / مصحح: جمعى از محققان، بیروت، ناشر: دار إحياء التراث العربي، چاپ دوم، 1403 ق، ج26، ص 19.</ref> | ||
* امام صادق(ع) فرمود: امامی که نداند چه مصیبتی به او میرسد و کار او به کجا میانجامد حجّت خدا بر بندگانش نخواهد بود.<ref>کلینی، اصول کافی، ج۱، | * امام صادق(ع) فرمود: امامی که نداند چه مصیبتی به او میرسد و کار او به کجا میانجامد حجّت خدا بر بندگانش نخواهد بود.<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، محقق / مصحح: غفارى على اكبر و آخوندى، محمد، تهران، ناشر: دار الكتب الإسلامية، چاپ چهارم، 1407 ق، ج۱، ص642.</ref> | ||
* امام صادق(ع) فرمود: هرگاه امام بخواهد چیزی را بداند خدای متعال او را آگاه میسازد.<ref>کلینی، اصول کافی، ج۱، | * امام صادق(ع) فرمود: هرگاه امام بخواهد چیزی را بداند خدای متعال او را آگاه میسازد.<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، محقق / مصحح: غفارى على اكبر و آخوندى، محمد، تهران، ناشر: دار الكتب الإسلامية، چاپ چهارم، 1407 ق، ج۱، ص641.</ref> | ||
* پیشبینی امام علی(ع) از فرجام خوارج در نهج البلاغه.<ref> | * پیشبینی امام علی(ع) از فرجام خوارج در نهج البلاغه.<ref>شريف الرضي، محمد بن حسين، نهج البلاغة( للصبحي صالح)، محقق / مصحح: صالح، صبحي، ناشر: هجرت، چاپ اول، 1414 ق، ص93.</ref> | ||
* پیشبینی شهادت رشید هجری و<ref> | * پیشبینی شهادت رشید هجری و<ref>فتال نيشابورى، محمد بن احمد، روضة الواعظين و بصيرة المتعظين( ط- القديمة)، قم، ناشر: انتشارات رضى، چاپ اول، 1375 ش، ج۲، ص287.</ref> و میثم تمّار<ref>مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، محقق / مصحح: جمعى از محققان، بیروت، ناشر: دار إحياء التراث العربي، چاپ دوم، 1403 ق، ج۴۲، ص۱۲۴.</ref> از یاران امام علی(ع) و گزارشی از آن حضرت پیرامون حوادث کربلا<ref>صدوق، محمد بن علی، الأمالي( للصدوق)، تهران، ناشر: كتابچى، چاپ ششم، 1376 ش، ص127.</ref> | ||
* خبر امام علی(ع) از آینده خود با [[معاویه بن ابی سفیان]]<ref> | * خبر امام علی(ع) از آینده خود با [[معاویه بن ابی سفیان]]<ref>شريف الرضي، محمد بن حسين، نهج البلاغة( للصبحي صالح)، محقق / مصحح: صالح، صبحي، قم، ناشر: هجرت، چاپ اول، 1414 ق، خطبه، ۵7، ص92.</ref> و موارد دیگری که در کتابهای حدیث به آنها اشاره شده است.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، محقق / مصحح: جمعى از محققان، بیروت، ناشر: دار إحياء التراث العربي، چاپ دوم، 1403 ق، ج۴۳، ص ۳۲7 و… .</ref> | ||
{{پایان پاسخ}} | {{پایان پاسخ}} | ||
{{مطالعه بیشتر}} | {{مطالعه بیشتر}} | ||
| خط ۶۲: | خط ۶۵: | ||
{{شاخه | {{شاخه | ||
| شاخه اصلی =کلام | | شاخه اصلی =کلام | ||
|شاخه فرعی۱ =امامت عامه | | شاخه فرعی۱ =امامت عامه | ||
|شاخه فرعی۲ =علم امام | | شاخه فرعی۲ =علم امام | ||
|شاخه فرعی۳ = | | شاخه فرعی۳ = | ||
}} | }} | ||
{{تکمیل مقاله | {{تکمیل مقاله | ||
| خط ۷۳: | خط ۷۶: | ||
| ناوبری = | | ناوبری = | ||
| نمایه = | | نمایه = | ||
| تغییر مسیر = | | تغییر مسیر =شد | ||
| ارجاعات = | | ارجاعات = | ||
| بازبینی = | | بازبینی نویسنده = | ||
| ارزیابی کمی = | |||
| تکمیل = | | تکمیل = | ||
| اولویت = | | اولویت = | ||
| خط ۸۱: | خط ۸۵: | ||
}} | }} | ||
{{پایان متن}} | {{پایان متن}} | ||
[[رده:علم غیب]] | |||
[[رده:امامان شیعه]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۷
سؤال
آیا کسی غیر از خداوند علم غیب دارد؟ چرا شیعیان امامان خود را عالم به غیب میدانند؟
علم غیب، علوم و آگاهیهایی است که از راههای غیرعادی به دست میآید. در قرآن علم غیب مختص خداوند قرار داده شده است اما در مواردی با اجازه او پیامبران و امامان نیز، به علم غیب آگاه هستند. در روایات شیعه و اهل سنت تصریح شده است که امام علی و سایر امامان(ع) همان کسانیاند که در کنار پیامبر(ص) دارای علم غیب هستند. در اعتقادات شیعه، علم غیب از شرایط امامت شمرده شده است.
علم غیب چیست
غیب به چیزی گفته میشود که از دیده پنهان باشد و مثل پنهان شدن و غروب خورشید و در مواردی که چیزی، از حواس انسان پنهان باشد یا از علمش مخفی باشد. مراد از علم غیب در اینجا علوم و آگاهیهایی است که از راههای غیرعادی به دست میآید، خواه از قبیل شهود باشد یا غیب و پنهانی.[۱]
علم غیب در قرآن
آیات قرآن پیرامون علم غیب به این نکته ها می پردازند:
- آیاتی که علم غیب را مختص خداوند میدانند:
- آیاتی که علم غیب را درباره پیامبران اثبات میکنند:
- ﴿عالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَدًا، إِلَّا مَنِ ارْتَضَى مِنْ رَسُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَصَدًا﴾[۴]
- [او] دانای غیب است و هیچ کس را بر غیب خود آگاه نمی کند؛ مگر پیامبرانی را که [برای آگاه شدن از غیب] برگزیده است، پس نگهبانانی [برای محافظت از آنان] از پیش رو و پشت سرشان می گمارد.
- ﴿وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ وَلَٰكِنَّ اللَّهَ يَجْتَبِي مِنْ رُسُلِهِ مَنْ يَشَاءُ﴾[۵]
- و خدا بر آن نیست که شما را بر غیب آگاه کند. ولی خدا از میان فرستادگانش هر کس را بخواهد [برای آگاه کردن به غیب] برمی گزیند.
توجه به مفهوم این دو دسته از آیات نشان میدهد، علم غیب اصالتاً و ذاتاً به خدا تعلق دارد و او مالک حقیقی علم غیب است و اوست که به هرکس که بخواهد آن را تعلیم میدهد.[۶] بنابر این غیر از خداوند، دیگران هم با توجه به عنایت پروردگار میتوانند به غیب و آینده… آگاهی پیدا کنند.
علم غیب امامان شیعه(ع)
با توجه به مضمون آیات قرآن امکان دارد که افرادی شایسته، از طرف خداوند به علم غیب آگاه شوند، ابوعلی سینا در این رابطه نوشته است: «اگر عارفی از غیب خبر داد و آینده، درستی آن را ثابت کرد او را تصدیق کن…»[۷] و ملا صدرا گفته است: «نفس بر اثر اتصال با جهان عقل یا عالَم مِثال (جهان صور اشیاء) آگاهیهایی (غیبی) کسب میکند.[۸] از این رو با توجه به گزارشات فراوان تاریخی از اخبار غیبی امامان(ع) و پیش گویی های ایشان علم غیب آن حضرات امری مسلم است.
برخی از آیات قرآن و روایاتی از اهل بیت(ع) بر این موضوع دلالت دارند که ائمه(ع) علم الهی، و آگاهی غیبی خدادادی دارند که در ادامه به برخی از آنها میپردازیم.
آیات قرآن
- ﴿وَقُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ﴾و بگو: عمل کنید یقیناً خدا و پیامبرش و مؤمنان اعمال شما را می بینند طبق این آیه عدهای از مؤمنین نیز، علاوه بر پیامبر ناظر اعمال مردم هستند، قطعاً این افراد، انسانهای لایق و شایستهای باید باشند، به شهادت تمام فرقههای اسلامی، در اعمال و رفتار، شایستهتر از ائمه(ع) وجود ندارد. در روایات شیعه تصریح شده است که مراد از مؤمنان، در این آیه، ائمه(ع) میباشند. امام صادق(ع) فرمود: مراد از مؤمنان در آیه ﴿قُلِ اعْمَلُوا فَسَیَرَی اللَّهُ…﴾ [۹] ائمه هستند.[۱۰]
- ﴿وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلًا ۚ قُلْ كَفَىٰ بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ﴾[۱۱]و كسانى كه كافر شدند مىگويند: «تو فرستاده نيستى.» بگو: «كافى است خدا و آن كس كه نزد او علم كتاب است، ميان من و شما گواه باشد.
در این آیه شهادت و گواهی عالِم به کتاب، در ردیف شهادت خداوند ذکر شده است.
- ﴿أَفَمَنْ كَانَ عَلَىٰ بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَيَتْلُوهُ شَاهِدٌ مِنْهُ...﴾[۱۲]پیامبری که از جانب خدا دلیلی روشن (مانند قرآن) دارد و گواهی صادق در پی اوست...
در روایات شیعه، از این شاهد و گواه، به خاندان و اهل بیت رسول خدا(ص) تعبیر شده است. روایات متعددی از طریق شیعه و اهل سنت، نقل شده است که منظور از این شاهد که علم الکتاب را دارد علی(ع) میباشد.[۱۳] اهمیّت «علم الکتاب» داشتن هنگامی روشن میشود که در داستان حضرت سلیمان و احضار تخت بلقیس توسط کسی که بهرهای از علم الکتاب داشت دقت کنیم، «کسی که بهرهای از علم الکتاب داشت گفت: من تخت بلقیس را حاضر میکنم پیش از آنکه چشم به هم بزنی…»[۱۴]
به اعتقاد شیعیان، امام علی(ع) عالم به غیب و آگاه به علم الکتاب میباشد، بنا به فرموده امام صادق(ع) که فرمود: به خدا قسم آن کسی که علم همه کتاب را دارد، ما هستیم، به خدا قسم علم همه کتاب نزد ماست[۱۵] ائمه دیگر نیز مشمول آیه فوق قرار میگیرند.
روایات
- از شیعه و اهل سنت نقل شده است که امام علی(ع) فرمود: «رسول خدا هزار باب علم به من آموخت که هر بابی هزار باب دیگر میگشاید و مجموعاً هزار هزار باب، تا آنجا که از هر چه بوده و تا روز قیامت خواهد بود، آگاه شدم و علم منایا و بلایا (مرگها و مصیبتها) و داوری بحق را فرا گرفتم.[۱۶]
- از امام صادق(ع) سؤال شد، هنگامی که سؤالی از امام میشود چگونه و با چه عملی جواب میدهد؟ فرمود گاهی به او الهام میشود و گاهی از فرشته میشنود و گاهی هر دو.[۱۷]
- امام صادق(ع) فرمود: امامی که نداند چه مصیبتی به او میرسد و کار او به کجا میانجامد حجّت خدا بر بندگانش نخواهد بود.[۱۸]
- امام صادق(ع) فرمود: هرگاه امام بخواهد چیزی را بداند خدای متعال او را آگاه میسازد.[۱۹]
- پیشبینی امام علی(ع) از فرجام خوارج در نهج البلاغه.[۲۰]
- پیشبینی شهادت رشید هجری و[۲۱] و میثم تمّار[۲۲] از یاران امام علی(ع) و گزارشی از آن حضرت پیرامون حوادث کربلا[۲۳]
- خبر امام علی(ع) از آینده خود با معاویه بن ابی سفیان[۲۴] و موارد دیگری که در کتابهای حدیث به آنها اشاره شده است.[۲۵]
مطالعه بیشتر
- علم پیامبرو امام در قرآن، احمد مطهری، غلامرضا کاردان.
- بررسی مسائل کلّی امامت، ابراهیم امینی، ص۲۳۱–۳۲۲.
- تجلیّات ولایت، علی کبر بابازاده، ج۱–۲، تمام کتاب.
منابع
- ↑ مطهری، احمد، کاردان، غلامرضا، علم پیامبر و امام در قرآن، قم، مؤسسه در راه حق، چاپ اوّل، ۱۳۶۱، ص۹–۱۲.
- ↑ (انعام:۵۹).
- ↑ (نمل:۶۵)، (احقاف:۲۳)، (ملک:۲۶)، (مائده:۱۱۶)، (هود:۴۹)، (کهف:۲۶).
- ↑ (جن:۲۶ـ۲۷)
- ↑ (آل عمران:۱۷۹).
- ↑ مطهری، احمد، کاردان، غلامرضا، علم پیامبر و امام در قرآن، قم، مؤسسه در راه حق، چاپ اوّل، ۱۳۶۱، ص۱۷.
- ↑ مطهری، احمد، کاردان، غلامرضا، علم پیامبر و امام در قرآن، قم، مؤسسه در راه حق، چاپ اوّل، ۱۳۶۱، ص۷۴.
- ↑ مطهری، احمد، کاردان، غلامرضا، علم پیامبر و امام در قرآن، قم، مؤسسه در راه حق، چاپ اوّل، ۱۳۶۱، ص۷۴.
- ↑ (توبه:۱۰۵).
- ↑ کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، محقق / مصحح: غفارى على اكبر و آخوندى، محمد، تهران، ناشر: دار الكتب الإسلامية، چاپ چهارم، 1407 ق، ج 1، ص 424؛ قمى، على بن ابراهيم، تفسير القمي، محقق / مصحح: موسوى جزائرى، طيّب، قم، ناشر: دار الكتاب، چاپ سوم، 1404 ق، ج 1، ص 304.
- ↑ (رعد:۴۳).
- ↑ (هود:۱۷)
- ↑ قندوزی حنفی، سلیمان، ینابیع الموده لذوی القربی، تحقیق سید علی الحسینی، قم، دار الاسوه، چاپ اوّل، ۱۴۱۶ هـ ق، باب ۳۰، ج۶.
- ↑ نمل/ ۴۰.
- ↑ كلينى، محمد بن يعقوب، كافي( ط- دار الحديث)، محقق / مصحح: دارالحديث، قم، ناشر: دار الحديث، چاپ اول، 1429ق، ج۱، ص640.
- ↑ قندوزی حنفی، سلیمان، ینابیع الموده لذوی القربی، تحقیق سید علی الحسینی، قم، دار الاسوه، چاپ اوّل، ۱۴۱۶ هـ ق، ص۸۸؛ صدوق، محمد بن علی، خصال، محقق / مصحح: غفارى، على اكبر، قم، ناشر: جامعه مدرسين، چاپ اول، 1362 ش، ج2، ص646.
- ↑ مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، محقق / مصحح: جمعى از محققان، بیروت، ناشر: دار إحياء التراث العربي، چاپ دوم، 1403 ق، ج26، ص 19.
- ↑ کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، محقق / مصحح: غفارى على اكبر و آخوندى، محمد، تهران، ناشر: دار الكتب الإسلامية، چاپ چهارم، 1407 ق، ج۱، ص642.
- ↑ کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، محقق / مصحح: غفارى على اكبر و آخوندى، محمد، تهران، ناشر: دار الكتب الإسلامية، چاپ چهارم، 1407 ق، ج۱، ص641.
- ↑ شريف الرضي، محمد بن حسين، نهج البلاغة( للصبحي صالح)، محقق / مصحح: صالح، صبحي، ناشر: هجرت، چاپ اول، 1414 ق، ص93.
- ↑ فتال نيشابورى، محمد بن احمد، روضة الواعظين و بصيرة المتعظين( ط- القديمة)، قم، ناشر: انتشارات رضى، چاپ اول، 1375 ش، ج۲، ص287.
- ↑ مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، محقق / مصحح: جمعى از محققان، بیروت، ناشر: دار إحياء التراث العربي، چاپ دوم، 1403 ق، ج۴۲، ص۱۲۴.
- ↑ صدوق، محمد بن علی، الأمالي( للصدوق)، تهران، ناشر: كتابچى، چاپ ششم، 1376 ش، ص127.
- ↑ شريف الرضي، محمد بن حسين، نهج البلاغة( للصبحي صالح)، محقق / مصحح: صالح، صبحي، قم، ناشر: هجرت، چاپ اول، 1414 ق، خطبه، ۵7، ص92.
- ↑ مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، محقق / مصحح: جمعى از محققان، بیروت، ناشر: دار إحياء التراث العربي، چاپ دوم، 1403 ق، ج۴۳، ص ۳۲7 و… .