پیامبران مدفون در ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۶ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۴۱

سؤال

کدام پیامبران در ایران دفن هستند؟

آثار و بناهایی در ایران وجود دارد که به عنوان مدفن و مرقد برخی از انبیاء شناخته می‌شوند. از جمله آرامگاه حضرت دانیال نبی در شوش، زیارتگاه چهارانبیاء در قزوین، حضرت حَیَقوق در تویسرکان، حضرت مُردخای در همدان، حضرت قیدار نبی در زنجان، حضرت اِشموئیل در ساوه، حضرت اِرمیا در میامی، حضرات یوشع و شعیا در اصفهان، حضرت حِزقیل در دزفول، حضرت خالد نبی در گلستان و حضرت شعیب در شوشتر.

حضرت دانیال نبی

حضرت دانیال(ع) از پیامبران بنی‌اسرائیل است که ۶۰۶ سال پیش از میلاد حضرت مسیح(ع) به اسارت بُختُنَصَّر درآمد.^[۱] قبر حضرت دانیال(ع) در شوش خوزستان زیارت‌گاه مردم است.^[۲]

بقعه حضرت دانیال نبی در شهر شوش، بر کرانه رود شاوور قرار دارد و از مهم‌ترین زیارت‌گاه‌های خوزستان است. در منابع جغرافیایی، به قبر حضرت دانیال نبی در بستر رود کرخه یا شاوور اشاره شده، اما نشانه یا کتیبه‌ای که این موضوع را اثبات کند، به‌دست نیامده‌است. به‌نظر برخی باستان‌شناسان، بنای اولیه بقعه متعلق به قرن نهم است. بنای فعلی بقعه پس از وقوع سیل و تخریب بنای قدیمی، در ۱۲۸۷ زیرنظر ملاحسین معمار و شیخ جعفر شوشتری ساخته شده‌است.^[۳]

چهار انبیاء

در خیابان پیغمبریه در شهر قزوین در غرب عمارت چهل ستون، بقعه‌ای است که آن را پیغمبریه و بعضی چهار انبیاء می‌گویند که چهار پیامبر به نام سلام، سلوم، سهولی، القیا در آن دفن هستند.^[۴]

درباره بنای پیغمبریه و کسانی که در آن‌جا به خاک سپرده شده‌اند افسانه‌ها و نوشته‌های فراوانی وجود دارد که در مجموع نشان دهنده قدمت این محل است، ولی تاریخ بنای کنونی از دوره صفویه پیشتر نمی‌رود. تنها در کتیبه مدرسه پیغمبریه، بازمانده از دوره صفویه، با نام «مقام شریف» از آن یاد شده‌است.^[۵]

درباره چهار پیامبر یهود که در این محل به خاک سپرده شده‌اند، جز تذکره مرحوم سیدتقی قزوینی که در مینودر آمده، هیچ سند تاریخی معتبر دیگری در دست نیست. درباره این چهار پیامبر و این که آیا در متنهای بنی اسرائیل به آنها اشاره شده یا نه هیچ‌یک از مقام‌های روحانی یهودی و انجمن یهودیان اطلاعی در اختیار ندارند. به استناد منابع کهن، هم‌زمان با مهاجرت حضرت دانیال به ایران، سه تن از یاران ایشان به نام‌های حننیا و عزریا و میشائل با او به ایران آمده‌اند. از سوی دیگر در منطقه ری و تهران تا دماوند گروهی از یهودیان سکونت داشته‌اند. شاید قزوین نیز از این ویژگی برخوردار بوده و کسانی از بنی اسرائیل در آن شهر به خاک سپرده شده‌باشند، که نام‌هایشان دگرگون شده و به صورت امروزی درآمده است.^[۶]

حضرت حَیَقوق (حبقوق)

حضرت حیقوق(ع) از پیامبران بنی اسرائیل است که بين سالهاى 650- 600 ق م، معاصر با دانيال نبى بوده و با وى ملاقات كرد و در زمانى كه يهود در اسارت كلدانيان بود، با جمعى به اين ناحيه تبعيد گشت^[۷] وی پس از رهائی از اسارت به ایران آمده، در منطقه تویسرکان فعلی اقامت نموده و در همان‌جا به شهادت رسید.^[۸]

مقبره‌ای در تویسرکان به حَبَقّوقِ نَبی، منسوب است. غالب پژوهشگران بر اساس شواهد درون‌متنی «کتاب حبقوق»، و به‌ویژه عبارت‌هایی که در آن‌ها از استیلای قریب‌الوقوع کلدانیان بر یهودیه سخن‌می‌گوید، بر این باورند که وی احتمالاً در فاصلهٔ میان اواخر سدهٔ ۷ ق‌م تا اوایل سدهٔ ۶ قبل از میلاد می‌زیسته‌‌است.^[۹]

به رغم آن‌که هیچ گواه تاریخی مبنی بر حضور حبقوق در ایران وجود ندارد، اما بنا بر برخی گزارش‌ها، وی به هنگام اسارت بابلی در میان دیگر یهودیان به اسارت رفت و پس از قدرت یافتن کوروش و به رغم فرمان او دربارهٔ آزادی یهودیان، هم‌چنان در ایران باقی ماند و به تویسرکان آمد و در آن‌جا ساکن شد و سپس در همان‌جا درگذشت. از دیرباز در جنوب غربی تویسرکان مقبره‌ای منسوب به حبقوق نبی وجود داشته‌است که داستان‌های بسیاری دربارهٔ آن در میان یهودیان و مردم محلی بر سر زبان‌ها است. ظاهر آرامگاه از سبک معماری زمان سلاجقه خبر می‌دهد و با مزار امیر تیمور در سمرقند شباهت بسیاری دارد و زمان ساخت آن احتمالاً به سدهٔ ۷ قمری بازمی‌گردد. این آرامگاه بنای برجی‌شکل و آجری با گنبد مخروطی دوپوش است که پوش داخلی آن مدور، و پوش خارجی به صورت مخروط ناوی‌شکل بنا شده‌‌است. در داخل مقبره کتیبه‌ای به دو زبان فارسی و عبری وجود دارد که آیه‌هایی از «کتاب حبقوق» بر روی آن حک شده‌است.^[۱۰]

حضرت قیدار نبی

حضرت قیدار نبی فرزند حضرت اسماعیل(ع) در شهر قیدار شهرستان خدابنده در جنوب زنجان دفن است.^[۱۱] بقعهٔ حضرت قیدار نبی به احتمال، متعلق به اواخر قرن هفتم قمری است و در اوائل قرن بعد (۷۱۰ ق) ترمیم یافته‌است.^[۱۲]

حضرت ارمیا

برخی گفته‌اند مقبره حضرت ارمیاء نبی در راه مشهد و در شهر میامی، جای دارد، وی یکی از پیغمبران بنی اسرائیل فرزند حلقيا و از نسل لاوي بن يعقوب‏ می‌باشد.^[۱۳] برخی حضرت ارمیا را حضرت خضرِ نبی دانسته‌اند، ولی درست نیست.^[۱۳] عده‌ای نیز گفته‌اند که حضرت زردشت، پیغمبر ایرانی شاگرد حضرت ارمیا بوده‌است.^[۱۴]

حضرت خالد نبی

زیارت‌گاه حضرت خالد نبی در استان گلستان واقع شده‌است. روشن نیست حضرت خالد نبی همان حضرت خالد بن سنان است یا خیر. حضرت خالدبن سِنان عَبْسی، از شخصیت‌های دوره فترت و از حنفا که به قول مشهور پیامبر بوده‌است.^[۱۵]

حضرت شعیب

بقعه‌ای منسوب به حضرت شعیب(ع) در شوشتر وجود دارد.^[۱۶]

حضرت یوشع

حضرت یوشع(ع) یکی از پیامبران الهی که از اولاد حضرت یوسف فرزند حضرت یعقوب فرزند حضرت اسحق فرزند حضرت ابراهیم (ع) است که قبر وی در اصفهان در لسان الارض که دارای بنای تاریخی است قرار دارد.^[۱۷]

حضرت شعیا (اشعیاء)

مقبره حضرت شعیا در اصفهان در امام‌زاده اسماعیل که از قدیمی‌ترین ابنیه تاریخی آن شهر است قرار دارد.^[۱۸]

حضرت اشموئیل

مقبره حضرت اشموئیل نبی در ده فرسخی ساوه به سمت بوئین‌زهرا جای دارد.^[۱۹]

حضرت حزقیل نبی (ذوالکفل)

حضرت حِزقیل، از پیامبران بزرگ بنی‌اسرائیل در سده ششم پیش از میلاد است. به نقل برخی منابع، حضرت حزقیل همان حضرت ذوالکِفل است. علت اين‌كه او را «ذو الكفل» گفتند اين بود كه او كفالت كرد هفتاد پيامبر و آنان را از مرگ رهانيد و به آن‌ها می‌گفت شما برويد اگر من كشته شوم بهتر است از اينكه شما كشته شويد.‏^[۲۰]

حضرت حَجی

آرامگاه حضرت حجی(ع) از پیامبران بنی‌اسرائیل در مسجد پیغمبر شهر همدان و در خیابان باباطاهر قرار گرفته است.^[۲۱]

حضرت مُردخای

حضرت مُردخای یکی از انبیای بنی‌اسرائیل است که مقبره منسوب به او در همدان است.^[۲۲] مقبره‌ای در گورستان کهنۀ یهودیان در همدان وجود دارد که یهودیان آن‌جا آن را آرامگاه اِستر و مردخای می‌دانند و از زیارت‌گاه‌های ایشان است.^[۲۳] ساختمان این مقبره سنگی و آجری ساده است و از نشانه‌ها برمی‌آید که در سدۀ ۷ قمری بر روی ساختمان کهن‌تری بنا شده‌است. مقبرۀ اصلی در پی حملۀ تیمور‌لنگ به همدان ویران شده‌بود. این مقبره در نزدیکی میدان اصلی شهر واقع شده‌است و ساختمان آن شامل پنج بخش درگاه، دهلیز، حرم، صفه و شاه‌نشین است.^[۲۴]

سلیمان حییم مؤلف نخستين لغت‌نامه‌هاى جامع دوزبانه در ايران، نمایشنامه «اِستر و مردخای» که قصه‌ای از تورات است را نوشته است.^[۲۵]

منابع

↑ مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، محقق / مصحح: جمعى از محققان‏، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق، ج۱۴، ص363؛ محمد حرزالدین، مراقد المعارف، نجف، مطبعه الاداب، چاپ اول، ۱۳۸۹، ج۱، ص۲۸۴.
↑ ابن اثير، عز الدين على، كامل تاريخ بزرگ اسلام و ايران، ترجمه: حالت، ابو القاسم/ خليلى، عباس، تهران، مؤسسه مطبوعاتى علمى، 1371ش، ج۳، ص130.
↑ صادق‌زاده دربان فیروزه، ارجح اکرم، «بقعه دانیال»، دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دایرةالمعارف فارسی، ج۱۷، ذیل واژه.
↑ گلریز، سید محمد علی، مینو دریا باب الجنه، انتشارات طه، چاپ اول، ۱۳۳۷ش، ج۱، ص۶۷۴.
↑ پرویز ورجاوند، «پیغمبریه»، دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلام، ج۱، ص۲۹۸۱.
↑ پرویز ورجاوند، «پیغمبریه»، دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلام، ج۱، ص۲۹۸۱.
↑ بى‏ آزار شيرازى، عبدالكريم‏، باستان شناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن‏، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى‏، چاپ 3، 1380 ه. ش‏، ص435 و436.
↑ دهخدا، علی اکبر، لغت نامه، تهران، دانشگاه تهران، چاپ دوم، حرف ح، ص۲۲۲، واژه یاب حبقوق نبی لغت‌نامه دهخدا.
↑ رضایی لیلا، «حبقوق نبی»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ص۲۲۸.
↑ رضایی لیلا، «حبقوق نبی»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ص۲۲۸.
↑ بى‏ آزار شيرازى، عبدالكريم‏، باستان شناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن‏، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى‏، چاپ 3، 1380 ه. ش‏، ص429.
↑ شریعت، کریم، «خدابنده»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۵، ص۷۹۳.
↑ ^۱۳٫۰ ^۱۳٫۱ ابن‏ كثير، اسماعيل بن عمر، قصص الانبياء، بیروت، دار و مكتبة الهلال‏، چاپ اول، 2003 م‏، ص452.
↑ مركز فرهنگ و معارف قرآن‏، دايرة المعارف قرآن كريم‏، قم، بوستان كتاب قم( انتشارات دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم)، چاپ 3، 1382 ه. ش‏، ج۲، ص 538.
↑ صابری مرتضی، «خالدبن سنان عبسی»، دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دایره المعارف فارسی، ج۱۴، ذیل واژه.
↑ حرزالدین، محمد، مراقد المعارف، ۱۳۸۹، سعید بن جبیر، ج۱، ص۳۹۱.
↑ بى‏ آزار شيرازى، عبدالكريم‏، باستان شناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن‏، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى‏، چاپ 3، 1380 ه. ش‏، ص427 و 428.
↑ بى‏ آزار شيرازى، عبدالكريم‏، باستان شناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن‏، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى‏، چاپ 3، 1380 ه. ش‏، ص422 - 425.
↑ بى‏ آزار شيرازى، عبدالكريم‏، باستان شناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن‏، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى‏، چاپ 3، 1380 ه. ش‏، ص420.
↑ (طبرسى، فضل بن حسن‏، ترجمه تفسير مجمع البيان‏، محقق: مفتح، محمد، مصحح: موسوى كلانترى، سيد آقا/ ستوده، رضا، تصحيح و تنظيم: مسترحمى، هدايت‏الله‏ترجمه و تصحيح: رسولى، هاشم‏، مترجم: نورى همدانى، حسين‏/ بهشتى، احمد/ نجفى، ضياء الدين‏/ صحت، على‏/ كاظمى، على‏/ مير باقرى، ابراهيم‏/ رازى، محمد، تهران، ناشر: فراهانى‏، ج 3، ص 65 و 66.
↑ بی‌آزار شیرازی، عبدالکریم، باستان‌شناسی و جغرافیای تاریخی قصص قرآن، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، ۱۳۸۸. ص۴۳۲.
↑ بی‌آزار شیرازی، عبدالکریم، باستان‌شناسی و جغرافیای تاریخی قصص قرآن، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، ۱۳۸۸. ص۴۳۱.
↑ شاهنگیان توری ، «اِستر»، دانشنامه ایران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ص۷۴۹.
↑ بخش ایران شناسی، و هنر ایران و اسلام، «استر و مردخای، مقبره»، دانشنامه ایران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ذیل واژه.
↑ بهاری مریم، «حييم»، دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، ج۱۴، ذیل واژه.

[1] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، محقق / مصحح: جمعى از محققان‏، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق، ج۱۴، ص363؛ محمد حرزالدین، مراقد المعارف، نجف، مطبعه الاداب، چاپ اول، ۱۳۸۹، ج۱، ص۲۸۴.

[2] ابن اثير، عز الدين على، كامل تاريخ بزرگ اسلام و ايران، ترجمه: حالت، ابو القاسم/ خليلى، عباس، تهران، مؤسسه مطبوعاتى علمى، 1371ش، ج۳، ص130.

[3] صادق‌زاده دربان فیروزه، ارجح اکرم، «بقعه دانیال»، دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دایرةالمعارف فارسی، ج۱۷، ذیل واژه.

[4] گلریز، سید محمد علی، مینو دریا باب الجنه، انتشارات طه، چاپ اول، ۱۳۳۷ش، ج۱، ص۶۷۴.

[5] پرویز ورجاوند، «پیغمبریه»، دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلام، ج۱، ص۲۹۸۱.

[6] پرویز ورجاوند، «پیغمبریه»، دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلام، ج۱، ص۲۹۸۱.

[7] بى‏ آزار شيرازى، عبدالكريم‏، باستان شناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن‏، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى‏، چاپ 3، 1380 ه. ش‏، ص435 و436.

[8] دهخدا، علی اکبر، لغت نامه، تهران، دانشگاه تهران، چاپ دوم، حرف ح، ص۲۲۲، واژه یاب حبقوق نبی لغت‌نامه دهخدا.

[9] رضایی لیلا، «حبقوق نبی»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ص۲۲۸.

[10] رضایی لیلا، «حبقوق نبی»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ص۲۲۸.

[11] بى‏ آزار شيرازى، عبدالكريم‏، باستان شناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن‏، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى‏، چاپ 3، 1380 ه. ش‏، ص429.

[12] شریعت، کریم، «خدابنده»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۵، ص۷۹۳.

[:0-13] ۱۳٫۰ ^۱۳٫۱ ابن‏ كثير، اسماعيل بن عمر، قصص الانبياء، بیروت، دار و مكتبة الهلال‏، چاپ اول، 2003 م‏، ص452.

[14] مركز فرهنگ و معارف قرآن‏، دايرة المعارف قرآن كريم‏، قم، بوستان كتاب قم( انتشارات دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم)، چاپ 3، 1382 ه. ش‏، ج۲، ص 538.

[15] صابری مرتضی، «خالدبن سنان عبسی»، دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دایره المعارف فارسی، ج۱۴، ذیل واژه.

[16] حرزالدین، محمد، مراقد المعارف، ۱۳۸۹، سعید بن جبیر، ج۱، ص۳۹۱.

[17] بى‏ آزار شيرازى، عبدالكريم‏، باستان شناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن‏، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى‏، چاپ 3، 1380 ه. ش‏، ص427 و 428.

[18] بى‏ آزار شيرازى، عبدالكريم‏، باستان شناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن‏، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى‏، چاپ 3، 1380 ه. ش‏، ص422 - 425.

[19] بى‏ آزار شيرازى، عبدالكريم‏، باستان شناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن‏، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى‏، چاپ 3، 1380 ه. ش‏، ص420.

[20] (طبرسى، فضل بن حسن‏، ترجمه تفسير مجمع البيان‏، محقق: مفتح، محمد، مصحح: موسوى كلانترى، سيد آقا/ ستوده، رضا، تصحيح و تنظيم: مسترحمى، هدايت‏الله‏ترجمه و تصحيح: رسولى، هاشم‏، مترجم: نورى همدانى، حسين‏/ بهشتى، احمد/ نجفى، ضياء الدين‏/ صحت، على‏/ كاظمى، على‏/ مير باقرى، ابراهيم‏/ رازى، محمد، تهران، ناشر: فراهانى‏، ج 3، ص 65 و 66.

[21] بی‌آزار شیرازی، عبدالکریم، باستان‌شناسی و جغرافیای تاریخی قصص قرآن، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، ۱۳۸۸. ص۴۳۲.

[22] بی‌آزار شیرازی، عبدالکریم، باستان‌شناسی و جغرافیای تاریخی قصص قرآن، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، ۱۳۸۸. ص۴۳۱.

[23] شاهنگیان توری ، «اِستر»، دانشنامه ایران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ص۷۴۹.

[24] بخش ایران شناسی، و هنر ایران و اسلام، «استر و مردخای، مقبره»، دانشنامه ایران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ذیل واژه.

[25] بهاری مریم، «حييم»، دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، ج۱۴، ذیل واژه.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]

[۲۲]

[۲۳]

[۲۴]

[۲۵]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 {{شروع متن}}
 {{سوال}}
-آيا پيامبري از ايرانيان بوده است ؟ در مناطقي مانند چين و ژاپن آفريقا پیامبر بوده است؟
+کدام پیامبران در ایران دفن هستند؟
 {{پایان سوال}}
 {{پاسخ}}
-«هيچ امتي نبوده مگر اينکه خداوند پيامبري براي هدايت آنان در ميانشان مبعوث کرده است».}}<ref>فاطر / ۲۴.</ref>
+آثار و بناهایی در ایران وجود دارد که به عنوان مدفن و مرقد برخی از انبیاء شناخته می‌شوند. از جمله آرامگاه حضرت دانیال نبی در شوش، زیارتگاه چهارانبیاء در قزوین، حضرت حَیَقوق در تویسرکان، حضرت مُردخای در همدان، حضرت قیدار نبی در زنجان، حضرت اِشموئیل در ساوه، حضرت اِرمیا در میامی، حضرات یوشع و شعیا در اصفهان، حضرت حِزقیل در دزفول، حضرت خالد نبی در گلستان و حضرت شعیب در شوشتر.
-بي ترديد ايرانيان نيز جزو امت هايي هستند، که پيامبر يا پيامبراني براي ابلاغ پيام الهي به سوي ايشان فرستاده شد، امّا اينکه اين پيامبر چه کسي است دو قول و نظر وجود دارد:
+== حضرت دانیال نبی ==
+[[پرونده:آرامگاه دانیال نبی.jpg|بندانگشتی| عکسی از آرامگاه دانیال نبی در شوش در سال ۱۹۸۹م.]]
+حضرت دانیال(ع) از پیامبران [[بنی‌اسرائیل]] است که ۶۰۶ سال پیش از میلاد حضرت مسیح(ع) به اسارت بُختُنَصَّر درآمد.<ref>مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، محقق / مصحح: جمعى از محققان‏، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق، ج۱۴، ص363؛ محمد حرزالدین، مراقد المعارف، نجف، مطبعه الاداب، چاپ اول، ۱۳۸۹، ج۱، ص۲۸۴.</ref> قبر حضرت دانیال(ع) در شوش خوزستان زیارت‌گاه مردم است.<ref>ابن اثير، عز الدين على، كامل تاريخ بزرگ اسلام و ايران، ترجمه: حالت، ابو القاسم/ خليلى، عباس، تهران، مؤسسه مطبوعاتى علمى، 1371ش، ج۳، ص130.</ref>
-۱. برخي از پژوهشگران بر اين باورند که زرتشت همان پيامبر ايرانيان عهد باستان بوده که هزار و صد سال قبل از ميلاد مسيح(ع) ظهور کرده و با تعاليم کتاب آسماني «اوستا» مردم را هدايت نموده است.
+بقعه حضرت دانیال نبی در شهر شوش، بر کرانه رود شاوور قرار دارد و از مهم‌ترین زیارت‌گاه‌های خوزستان است. در منابع جغرافیایی، به قبر حضرت دانیال نبی در بستر رود کرخه یا شاوور اشاره شده، اما نشانه یا کتیبه‌ای که این موضوع را اثبات کند، به‌دست نیامده‌است. به‌نظر برخی باستان‌شناسان، بنای اولیه بقعه متعلق به قرن نهم است. بنای فعلی بقعه پس از وقوع سیل و تخریب بنای قدیمی، در ۱۲۸۷ زیرنظر ملاحسین معمار و شیخ جعفر شوشتری ساخته شده‌است.<ref>صادق‌زاده دربان فیروزه، ارجح اکرم، «بقعه دانیال»، دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دایرةالمعارف فارسی، ج۱۷، ذیل واژه.</ref>
-۲. در مقابل نظر اول برخي ديگر اعتقاد دارند که زرتشت پيامبري نيست که اسلام به خاطر ظهور او در ميان ايرانيان، حکم بر اهل کتاب بودن آنها داده، بلکه پيامبري ديگر (مجوس: معرّب منج گوش (مردي با گوش هاي کوچک)<ref>لغت نامه دهخدا، ذيل لغت مجوس.</ref> با کتابي ديگر، در ميان ايرانيان بوده است.
+== چهار انبیاء ==
+[[پرونده:زیارتگاه چهارانبیاء قزوین.jpg|بندانگشتی|زیارتگاه چهارانبیاء (سلام، سلوم، سهولی، القیا) در قزوین]]
+در خیابان پیغمبریه در شهر قزوین در غرب عمارت چهل ستون، بقعه‌ای است که آن را پیغمبریه و بعضی چهار انبیاء می‌گویند که چهار پیامبر به نام سلام، سلوم، سهولی، القیا در آن دفن هستند.<ref>گلریز، سید محمد علی، مینو دریا باب الجنه، انتشارات طه، چاپ اول، ۱۳۳۷ش، ج۱، ص۶۷۴.</ref>
-==بررسي نظريات==
+درباره بنای پیغمبریه و کسانی که در آن‌جا به خاک سپرده شده‌اند افسانه‌ها و نوشته‌های فراوانی وجود دارد که در مجموع نشان دهنده قدمت این محل است، ولی تاریخ بنای کنونی از دوره صفویه پیشتر نمی‌رود. تنها در کتیبه مدرسه پیغمبریه، بازمانده از دوره صفویه، با نام «مقام شریف» از آن یاد شده‌است.<ref>پرویز ورجاوند، «پیغمبریه»، دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلام، ج۱، ص۲۹۸۱.</ref>
-پس از ظهور اسلام و تثبيت پايه هاي حکومتش در مدينه و آغاز گسترش مرزهاي اين حکومت نوپا، پيامبر(ص) به فرمان الهي غيرمسلمانان را به دو گروه: ۱. مشرکين؛ ۲. اهل کتاب تقسيم کرد. در مورد گروه دوم، پيامبر(ص) بعد از دعوت اينها به اسلام، اگر نمي پذيرفتند، بر اساس فرمان الهي به گرفتن «جزيه» از اين گروه اکتفا مي کردند.
+درباره چهار پیامبر یهود که در این محل به خاک سپرده شده‌اند، جز تذکره مرحوم سیدتقی قزوینی که در مینودر آمده، هیچ سند تاریخی معتبر دیگری در دست نیست. درباره این چهار پیامبر و این که آیا در متنهای بنی اسرائیل به آنها اشاره شده یا نه هیچ‌یک از مقام‌های روحانی یهودی و انجمن یهودیان اطلاعی در اختیار ندارند. به استناد منابع کهن، هم‌زمان با مهاجرت حضرت دانیال به ایران، سه تن از یاران ایشان به نام‌های حننیا و عزریا و میشائل با او به ایران آمده‌اند. از سوی دیگر در منطقه ری و تهران تا دماوند گروهی از یهودیان سکونت داشته‌اند. شاید قزوین نیز از این ویژگی برخوردار بوده و کسانی از بنی اسرائیل در آن شهر به خاک سپرده شده‌باشند، که نام‌هایشان دگرگون شده و به صورت امروزی درآمده است.<ref>پرویز ورجاوند، «پیغمبریه»، دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلام، ج۱، ص۲۹۸۱.</ref>
+[[پرونده:آرامگاه حیقوق نبی در تویسرکان همدان.jpg|بندانگشتی|آرامگاه حَیَقوق نبی در تویسرکان همدان]]
-==آئين مجوس و کتاب و پيامبرش==
+== حضرت حَیَقوق (حبقوق) ==
+حضرت حیقوق(ع) از پیامبران بنی اسرائیل است که بين سالهاى 650- 600 ق م، معاصر با دانيال نبى بوده و با وى ملاقات كرد و در زمانى كه يهود در اسارت كلدانيان بود، با جمعى به اين ناحيه تبعيد گشت<ref>بى‏ آزار شيرازى، عبدالكريم‏، باستان شناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن‏، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى‏، چاپ 3، 1380 ه. ش‏، ص435 و436.</ref> وی پس از رهائی از اسارت به ایران آمده، در منطقه تویسرکان فعلی اقامت نموده و در همان‌جا به شهادت رسید.<ref>دهخدا، علی اکبر، لغت نامه، تهران، دانشگاه تهران، چاپ دوم، حرف ح، ص۲۲۲، واژه یاب حبقوق نبی لغت‌نامه دهخدا.</ref>
-پيامبر(ص) فرموده: «مجوس پيامبري داشتند که او را کشتند و کتابي داشتند که پيامبرشان در پوست ۱۲ هزار گاو نوشته و آورده بود که آن را سوزاندند».<ref>کليني، محمد بن يعقوب ، کافي، ج۴، ص۱۴، به نقل از نرم افزار نور ۲.</ref>
+مقبره‌ای در تویسرکان به حَبَقّوقِ نَبی، منسوب است. غالب پژوهشگران بر اساس شواهد درون‌متنی «کتاب حبقوق»، و به‌ویژه عبارت‌هایی که در آن‌ها از استیلای قریب‌الوقوع کلدانیان بر یهودیه سخن‌می‌گوید، بر این باورند که وی احتمالاً در فاصلهٔ میان اواخر سدهٔ ۷ ق‌م تا اوایل سدهٔ ۶ قبل از میلاد می‌زیسته‌‌است.<ref>رضایی لیلا، «حبقوق نبی»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ص۲۲۸.</ref>
-بعد از تثبيت اين امر که مجوس نيز داراي کتاب آسماني است، اين سؤال مطرح مي شود که آيين مجوس چه آئيني است و پيامبرش کيست و کتابش چه نام دارد؟
+به رغم آن‌که هیچ گواه تاریخی مبنی بر حضور حبقوق در ایران وجود ندارد، اما بنا بر برخی گزارش‌ها، وی به هنگام اسارت بابلی در میان دیگر یهودیان به اسارت رفت و پس از قدرت یافتن کوروش و به رغم فرمان او دربارهٔ آزادی یهودیان، هم‌چنان در ایران باقی ماند و به تویسرکان آمد و در آن‌جا ساکن شد و سپس در همان‌جا درگذشت. از دیرباز در جنوب غربی تویسرکان مقبره‌ای منسوب به حبقوق نبی وجود داشته‌است که داستان‌های بسیاری دربارهٔ آن در میان یهودیان و مردم محلی بر سر زبان‌ها است. ظاهر آرامگاه از سبک معماری زمان سلاجقه خبر می‌دهد و با مزار امیر تیمور در سمرقند شباهت بسیاری دارد و زمان ساخت آن احتمالاً به سدهٔ ۷ قمری بازمی‌گردد. این آرامگاه بنای برجی‌شکل و آجری با گنبد مخروطی دوپوش است که پوش داخلی آن مدور، و پوش خارجی به صورت مخروط ناوی‌شکل بنا شده‌‌است. در داخل مقبره کتیبه‌ای به دو زبان فارسی و عبری وجود دارد که آیه‌هایی از «کتاب حبقوق» بر روی آن حک شده‌است.<ref>رضایی لیلا، «حبقوق نبی»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ص۲۲۸.</ref>[[پرونده:بقعه قیدار نبی در زنجان.jpg|بندانگشتی|بقعه قیدار نبی در زنجان]]
-اکثر مورخين، زرتشت را پيغمبر آئين مجوس معرفي کرده و به تبع آن نتيجه گرفته اند که کتاب او نيز «اوستا» نام دارد. چنان که مسعودي مي نويسد:
+== حضرت قیدار نبی ==
+حضرت قیدار نبی فرزند حضرت اسماعیل(ع) در شهر قیدار شهرستان خدابنده در جنوب زنجان دفن است.<ref>بى‏ آزار شيرازى، عبدالكريم‏، باستان شناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن‏، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى‏، چاپ 3، 1380 ه. ش‏، ص429.</ref> بقعهٔ حضرت قیدار نبی به احتمال، متعلق به اواخر قرن هفتم قمری است و در اوائل قرن بعد (۷۱۰ ق) ترمیم یافته‌است.<ref>شریعت، کریم، «خدابنده»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۵، ص۷۹۳.</ref>
-«زرتشت در بلخ ظهور کرد... او از اهل آذربايجان بود... او پيامبر مجوس است که براي آنها کتاب آورد، نام آن کتاب در نزد عوام الناس «زمزمه» است، ولي در نزد مجوس «بستاه» (اوستا) ناميده مي شود».<ref>مسعودي، علي بن حسين بن علي، مروج الذهب، تحقيق عبدالامير علي مهمنا، بيروت، موسسه اعلمي، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۲۳۷.</ref>
+== حضرت ارمیا ==
+برخی گفته‌اند مقبره حضرت ارمیاء نبی در راه مشهد و در شهر میامی، جای دارد، وی یکی از پیغمبران بنی اسرائیل فرزند حلقيا و از نسل لاوي بن يعقوب‏ می‌باشد.<ref name=":0">ابن‏ كثير، اسماعيل بن عمر، قصص الانبياء، بیروت، دار و مكتبة الهلال‏، چاپ اول، 2003 م‏، ص452.</ref> برخی حضرت ارمیا را حضرت خضرِ نبی دانسته‌اند، ولی درست نیست.<ref name=":0" /> عده‌ای نیز گفته‌اند که حضرت زردشت، پیغمبر ایرانی شاگرد حضرت ارمیا بوده‌است.<ref>مركز فرهنگ و معارف قرآن‏، دايرة المعارف قرآن كريم‏، قم، بوستان كتاب قم( انتشارات دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم)، چاپ 3، 1382 ه. ش‏، ج۲، ص 538.</ref>[[پرونده:مقبره خالد نبی.jpg|بندانگشتی|مقبره خالد نبی در استان گلستان]]
-امّا با مراجعه به منابع حديثي شيعه و روايات ائمه معصومين(ع) در مي يابيم که آنان بين اين دو فرق گذاشته اند و مردم را از يکي دانستن اين دو برحذر داشته اند، به عنوان مثال، در روايتي طولاني که فردي زنديق از امام صادق(ع) در مورد مطالب گوناگون سؤال مي کند، وقتي از امام(ع) درباره آئين مجوس مي پرسد، امام مي فرمايد: {{قرآن|اِن من امه الّا خلا فيها نذير<ref>فاطر / ۲۴.</ref>؛ هيچ امتي نيست، مگر اينکه از سوي خداوند، انذار دهنده اي براي آنها مبعوث شده است. براي مجوس نيز از سوي خداوند پيامبري با کتاب آسماني فرستاده شد، لکن آنها او را تکذيب کرده و کتابش را انکار نمودند. زنديق مي پرسد: آن پيامبر خالد بن سنان است؟ حضرت مي فرمايد: خالد يک نفر عرب بدوي بوده و پيغمبر نبوده است. زنديق مي پرسد: آيا زردشت پيامبر مجوس است؟
+== حضرت خالد نبی ==
+زیارت‌گاه حضرت خالد نبی در استان گلستان واقع شده‌است. روشن نیست حضرت خالد نبی همان حضرت خالد بن سنان است یا خیر. حضرت خالدبن سِنان عَبْسی، از شخصیت‌های دوره فترت و از حنفا که به قول مشهور پیامبر بوده‌است.<ref>صابری مرتضی، «خالدبن سنان عبسی»، دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دایره المعارف فارسی، ج۱۴، ذیل واژه.</ref>
+== حضرت شعیب ==
+بقعه‌ای منسوب به '''حضرت شعیب(ع)''' در شوشتر وجود دارد.<ref>حرزالدین، محمد، مراقد المعارف، ۱۳۸۹،  سعید بن جبیر، ج۱، ص۳۹۱.</ref>[[پرونده:مقبره منسوب به حضرت شعیا در اصفهان.jpg|بندانگشتی|مقبره منسوب به حضرت شعیا در اصفهان]]
-امام مي فرمايد: «زردشت در آيين مجوس با زمزمه آمد و ادعاي نبوت کرد و عده اي از آنان به او ايمان آورده و عده اي او را انکار کرده و بيرونش کردند تا اينکه در بيابان طعمه درندگان شد».<ref>مجلسي، محمدباقر، بحارالانوار، بيروت، داراحياء التراث العربي، چاپ سوم، ۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۱۷۹.</ref>
+== حضرت یوشع ==
+حضرت یوشع(ع) یکی از پیامبران الهی که از اولاد حضرت یوسف فرزند حضرت یعقوب فرزند حضرت اسحق فرزند حضرت [[حضرت ابراهیم(ع) در قرآن|ابراهیم]] (ع) است که قبر وی در اصفهان در لسان الارض که دارای بنای تاریخی است قرار دارد.<ref>بى‏ آزار شيرازى، عبدالكريم‏، باستان شناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن‏، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى‏، چاپ 3، 1380 ه. ش‏، ص427 و 428.</ref>
-در حديث ديگري امام مي فرمايد: «مجوس پيامبري داشت که او را کشتند و کتابش را سوزاندند، او کتابي که در پوست ۱۲ هزار گاو نوشته شده بود را به ميان آنان آورد و به او جاماسب گفته مي شود».<ref>طوسي، محمد بن حسن، التهذيب، بيروت، دائره المعارف للمطبوعات، ۱۴۱۲ق، ج۶، ص۱۷۵.</ref>
+== حضرت شعیا (اشعیاء) ==
+مقبره حضرت شعیا در اصفهان در امام‌زاده اسماعیل که از قدیمی‌ترین ابنیه تاریخی آن شهر است قرار دارد.<ref>بى‏ آزار شيرازى، عبدالكريم‏، باستان شناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن‏، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى‏، چاپ 3، 1380 ه. ش‏، ص422 - 425.</ref>[[پرونده:آرامگاه اشموئیل نبی در ساوه.jpg|بندانگشتی|آرامگاه اشموئیل نبی در ساوه]]
-طبق اين حديث زرتشت بنيانگذار آئين مجوس نبوده و دو آيين مجوس و زرتشت مترادف هم نيستند، طبق اظهار نظر مولف تاج العروس، «زرتشت» مصلح در ميان مجوس بوده و آيين زرتشت در طول آئين مجوس بوده و از شاخه هاي آن است که با گذشت زمان گسترش يافته و جايگزين و تنها قرائت از دين مجوس شده است.<ref>حسيني، محمد مرتضي، تاج العروس، تحقيق محمد الطنامي، انتشارات دار الهدايه، ج۱۶، ص۴۹۵.</ref> بنابراين با توجه به نص قرآن (فاطر / ۲۴) و روايت پيامبر(ص) اينکه مجوس پيامبري داشتند نتيجه مي گيريم که از ايرانيان نيز پيامبري براي هدايت آنها مبعوث شده است گرچه نام آن در تاريخ مشخص نيست.
+== حضرت اشموئیل ==
+مقبره حضرت اشموئیل نبی در ده فرسخی ساوه به سمت بوئین‌زهرا جای دارد.<ref>بى‏ آزار شيرازى، عبدالكريم‏، باستان شناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن‏، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى‏، چاپ 3، 1380 ه. ش‏، ص420.</ref>
-علاوه بر اين وجود آثار و قبوري که منسوب به برخي از پيامبران است، دليلي بر خداپرستي پس از زرتشت نيز در ميان ايرانيان بوده است:
+== حضرت حزقیل نبی (ذوالکفل) ==
+حضرت حِزقیل، از پیامبران بزرگ بنی‌اسرائیل در سده ششم پیش از میلاد است. به نقل برخی منابع، حضرت حزقیل همان حضرت ذوالکِفل است. علت اين‌كه او را «ذو الكفل» گفتند اين بود كه او كفالت كرد هفتاد پيامبر و آنان را از مرگ رهانيد و به آن‌ها می‌گفت شما برويد اگر من كشته شوم بهتر است از اينكه شما كشته شويد.‏<ref>(طبرسى، فضل بن حسن‏، ترجمه تفسير مجمع البيان‏، محقق: مفتح، محمد، مصحح: موسوى كلانترى، سيد آقا/ ستوده، رضا، تصحيح و تنظيم: مسترحمى، هدايت‏الله‏ترجمه و تصحيح: رسولى، هاشم‏، مترجم: نورى همدانى، حسين‏/ بهشتى، احمد/ نجفى، ضياء الدين‏/ صحت، على‏/ كاظمى، على‏/ مير باقرى، ابراهيم‏/ رازى، محمد، تهران، ناشر: فراهانى‏،  ج 3، ص 65 و 66.</ref>
-با توجه به منابع و آثار و بناهاي موجود، تعداد پيامبراني که در ايران دفن شده اند، بيش از ده پيامبر مي باشد که نام و محل دفن آنها ذيلاً اشاره مي شود:
+== حضرت حَجی ==
+آرامگاه حضرت حجی(ع) از پیامبران بنی‌اسرائیل در مسجد پیغمبر شهر همدان و در خیابان باباطاهر قرار گرفته است.<ref>بی‌آزار شیرازی، عبدالکریم، باستان‌شناسی و جغرافیای تاریخی قصص قرآن، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، ۱۳۸۸. ص۴۳۲.</ref>
+[[پرونده:ارامگاه استر و مردخای.jpg|بندانگشتی| مقبره مُردخای در همدان|267x267پیکسل]]
-۱. حضرت دانيال(ع) در شوش<ref>مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، بيروت، دار احياء التراث العربي، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق، ج۱۴، ص۳۷۵.</ref> / <ref>محمد حرز الدين، مراقد المعارف، نجف، مطبعه الاداب، چاپ اول، ۱۳۸۹، ج۱، ص۲۸۴.</ref>: حضرت دانيال(ع) يکي از پيامبران عظيم الشأن بني اسرائيل بود که ۶۰۶ سال پيش از ميلاد حضرت مسيح(ع) به اسارت بُخت النصر درآمد. قبر شريف حضرت دانيال(ع) در شوش ـ خوزستان ـ زيارتگاه خاص و عام است.<ref>شمس الدين سامي افندي، قاموس اعلام ترکي، استانبول، ۱۳۰۸ق، بي جا، ج۳، ص۲۱۰۴.</ref> مورخ آن اتفاق نظر دارند که جسد شريف حضرت دانيال(ع) تا سده اول اسلامي، در همان نقطه اي که اکنون مرقد مطهرش قرار دارد، در بقعه اي روي تختي قرار داشت و هر وقت در آن سامان قحطي پديد مي آمد، پيکر پاک اين پيامبر را از بقعه بيرون مي بردند و در زير آسمان قرار مي دادند، بلافاصله باران فرو مي باريد.<ref>ابن اثير، الکامل في التاريخ، بيروت دار صادر، ۱۳۸۵ق، ج۲، ص۵۵۲.</ref> به هنگام فتح شوش توسط مسلمانان، ابو موسي اشعري وارد بقعه اي مي شود که جسد مطهر دانيال(ع) در آنجا بود،<ref>خواندمير، حبيب السير، تهران، ۱۳۶۲ش، ج۱، ص۱۳۵.</ref> که به هنگام مشاهده جسد، خون تازه در رگ هايش بود، ابو موسي مشروح اين داستان را به عمر بن خطاب گزارش مي کند و او دستور مي دهد که جسد پاک آن حضرت را غسل داده، کفن کرده و دفن نمايد تا قبر شريفش مکتوم بماند.<ref>ابن کثير، البدايه و النهايه، بيروت، دار الکتب العلميه، چاپ پنجم، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۳۷ و ۳۸.</ref>
+== حضرت مُردخای ==
+حضرت مُردخای یکی از انبیای بنی‌اسرائیل است که مقبره منسوب به او در همدان است.<ref>بی‌آزار شیرازی، عبدالکریم، باستان‌شناسی و جغرافیای تاریخی قصص قرآن، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، ۱۳۸۸. ص۴۳۱.</ref> مقبره‌ای در گورستان کهنۀ یهودیان در همدان وجود دارد که یهودیان آن‌جا آن را آرامگاه اِستر و مردخای می‌دانند و از زیارت‌گاه‌های ایشان است.<ref>شاهنگیان توری ، «اِستر»، دانشنامه ایران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ص۷۴۹.</ref> ساختمان این مقبره سنگی و آجری ساده است و از نشانه‌ها برمی‌آید که در سدۀ ۷ قمری بر روی ساختمان کهن‌تری بنا شده‌است. مقبرۀ اصلی در پی حملۀ تیمور‌لنگ به همدان ویران شده‌بود. این مقبره در نزدیکی میدان اصلی شهر واقع شده‌است و ساختمان آن شامل پنج بخش درگاه، دهلیز، حرم، صفه و شاه‌نشین است.<ref>بخش ایران شناسی، و هنر ایران و اسلام، «استر و مردخای، مقبره»، دانشنامه ایران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ذیل واژه.</ref>
-۲. چهار پيغمبر در پيغمبريه قزوين: در خيابان پيغمبريه، شهر قزوين در مغرب عمارت و باغ چهل ستون، بقعه ايست که آن را «پيغمبريه» و بعضي چهار انبياء مي گويند؛ ۱. سلام ۲. سلوم ۳. سهولي ۴. القيا، مشهد شريف ايشان، از وفور روح و نور و اجابت دعوات در کمال ظهور است... .<ref>گلريز، سيد محمد علي، مينو دريا باب الجنه، انتشارات طه، چاپ اول، ۱۳۳۷ش، ج۱، ص۶۷۴.</ref>
+سلیمان حییم مؤلف نخستين لغت‌نامه‌هاى جامع دوزبانه در ايران، نمایشنامه «اِستر و مردخای» که قصه‌ای از تورات است را نوشته است.<ref>بهاری مریم، «حييم»، دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، ج۱۴، ذیل واژه.</ref>
-۳. حضرت حيقوق(ع) در تويسرکان: حضرت حيقوق(ع) نيز يکي از پيامبران عظيم الشأن بني اسرائيل بود که در حدود ۶۰۰ سال قبل از ميلاد<ref>مستر هاکس آمريکايي، قاموس کتاب مقدس، تهران، ص۳۱۲.</ref> مي زيست و در حدود ۶۰۰ سال پيش از تولد عيسي(ع) به اسارت بخت النصر درآمد<ref>شمس الدين سامي افندي، همان، ج۳، ص۱۹۲۵.</ref>، وي پس از رهائي يافتن از اسارت به ايران آمده، در منطقه تويسرکان فعلي اقامت نموده و در همان سامان به شهادت رسيد. <ref>دهخدا، علي اکبر، لغت نامه، تهران، دانشگاه تهران، چاپ دوم، حرف ح، ص۲۲۲.</ref> حرم مطهر ايشان از ديرباز در خارج تويسرکان، زيارتگاه خاص و عام بود و گنبد و بارگاه باشکوهي داشت که به عهد سلجوقيان مربوط مي شد.
-۴. بقعه منسوب به حضرت شعيب(ع) در شوشتر.<ref>محمد حرز الدين، همان، ج۱، ص۳۹۱.</ref>
-۵. قيدار نبي در شهر قيدار.
-در جنوب زنجان در شهر قيدار ـ خدابنده ـ قبر «قيدار نبي»(ع) فرزند اسماعيل پيغمبر است<ref>عمادزاده، قصص قرآن، تهران، انتشارات اسلام، بي تا، ج۲، ص۶۷۷. (البته اعتبار آن روشن نيست).</ref> که زيارتگاه عام و خاص است.
-۶. ارمياء(ع) در ميامي.
-در راه مشهد در ميامي، قبر حضرت ارميا است، وي يکي از پيغمبران بني اسرائيل بود که نسبش به بنيامين فرزند يعقوب مي رسد.<ref>همان، ج۲، ص۵۷۷ و ۶۹۶.</ref>
-۷. حضرت يوشع و شعيا در اصفهان: حضرت يوشع يکي از پيامبران الهي که از اولاد يوسف بن يعقوب بن اسحق بن ابراهيم است که قبر وي در اصفهان در لسان الارض که داراي بناي تاريخي است قرار دارد. و قبر حضرت شعيا نيز در اصفهان در امامزاده اسماعيل که از قديمي ترين ابنيه تاريخي آن شهر است قرار دارد.<ref>همان، ص۶۷۷.</ref>
-۸. قبر شموئيل(ع) در ده فرسخي ساوه.<ref>همان.</ref>
-۹. حضرت «باقر روبن» فرزند يعقوب، قبر وي در خوزستان در شمال خرمشهر (محمره) قرار دارد.<ref>همان.</ref>
-درباره مناطق ديگر نيز ابتدا بايد اثبات شود که جمعيتي در آنجا بوده؛ اگربوده است قطعا خداوند براي آنان هدايتگري فرستاده است بر اساس آيات مختلف قرآن هيچ امتي بدون پيامبر و راهنما نبوده است.
-«هيچ امتي نبوده مگر اينکه خداوند پيامبري براي هدايت آنان در ميانشان مبعوث کرده است».<ref>فاطر / ۲۴.</ref>
 {{پایان پاسخ}}
-==منابع==
+== منابع ==
-<references />
+{{پانویس|۲}}
 {{شاخه
-  | شاخه اصلی =
+  | شاخه اصلی =تاریخ
-|شاخه فرعی۱ =
+| شاخه فرعی۱ =تاریخ ایران
-|شاخه فرعی۲ =
+| شاخه فرعی۲ =تاریخ ایران پیش از اسلام
-|شاخه فرعی۳ =
+| شاخه فرعی۳ =
 }}
 {{تکمیل مقاله
-  | شناسه =
+  | شناسه =شد
-  | تیترها =
+  | تیترها =شد
-  | ویرایش =
+  | ویرایش =شد
-  | لینک‌دهی =
+  | لینک‌دهی =شد
   | ناوبری =
   | نمایه =
-  | تغییر مسیر =
+  | تغییر مسیر =شد
   | ارجاعات =
-  | بازبینی =
+ | بازبینی نویسنده =
-  | تکمیل =
+  | بازبینی =
-  | اولویت =
+  | تکمیل =
-  | کیفیت =
+  | اولویت =ج
+  | کیفیت =ج
 }}
 {{پایان متن}}
+{{#seo:
+|title=پیامبران مدفون در ایران - پیامبران دفن شده در ایران - ویکی پاسخ
+|title_mode=Replaced Title
+|keywords=پیامبران در ایران
+|description=معرفی آرامگاه‌های منسوب به پیامبران در ایران؛ از دانیال نبی در شوش تا خالد نبی در گلستان، شعیا و یوشع در اصفهان و مقبره مردخای در همدان.
+}}