بداء در تعداد روزهای میقات حضرت موسی(ع)
آیا در داستان حضرت موسی که برای سی شب به میقات رفت و سپس ده شب دیگر به آن اضافه شد، بداء صورت گرفت؟
بداء در مورد خداوند به این معنا است که آن‌چه خداوند از قبل می‌دانسته، ولی برای انسان‌ها معلوم نبوده، آن را اظهار و آشکار می‌سازد.[۱] در مورد میقات حضرت موسی(ع) نیز خداوند از ابتدا این میقات را چهل روز قرار داده‌بود که به جهت دلایلی از جمله امتحان قوم بنی‌اسرائیل، این میقات را سی روزه اعلام کرد و سپس در میقات به حضرت موسی(ع) گفت ده روز دیگر در میقات بماند.
میقات حضرت موسی(ع)
نخست سی شب به حضرت موسی(ع) وعده میقات داده‌شد. سپس ۱۰ شب دیگر به آن اضافه شد. بدون تردید میقات حضرت موسی(ع) در علم خداوند چهل شب بود، اما خداوند در دو مرحله به موسی(ع) خبر داد. در ابتدا موسی(ع) را امر به میقات در ۳۰ شب می‌کند و در مرحله بعد به ادامه آن در ۱۰ روز دیگر امر می‌کند: ﴿وَ واعَدْنا مُوسی ثَلاثینَ لَیْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ؛ و ما با موسی، سی شب وعده گذاشتیم سپس آن را با ده شب (دیگر) تکمیل نمودیم﴾(اعراف:۱۴۲)
این میقات از ابتدا در علم الهی ۴۰ شب بود و برای همین امر هم در قرآن کریم می‌فرماید: ﴿وَ إِذْ واعَدْنا مُوسی أَرْبَعینَ لَیْلَة؛ هنگامی را که با موسی چهل شب وعده گذاردیم﴾(بقره:۵۱)
علت تغییر در مدت میقات
امام باقر(ع) فرموده‌اند: هنگامی‌که حضرت موسی(ع) برای وفای به عهد خداوند از میان قومش خارج می‌شد به آن‌ها فرمود که ظرف ۳۰ روز بر می‌گردم، اما هنگامی‌که خداوند بر آن ۳۰ روز ۱۰ روز اضافه کرد، قومش گفتند موسی(ع) خلاف وعده عمل کرد؛ و بسیاری از آن‌ها گوساله‌پرست شدند.[۲]
اگر خداوند به موسی(ع) از ابتدا وعده چهل شب می‌داد و او نیز به قومش خبر می‌داد؛ فرصتی برای امتحان قوم بنی اسرائیل و امتحان ایمانشان به وجود نمی‌آید.
در روایتی امام محمد باقر (ع) به صراحت می‌فرماید که در این قضیه بداء حاصل شده‌است.
عياشى در تفسيرش از امام محمد باقر (ع) روايت كرده كه آن حضرت فرمود: «در علم و تقدیر [الهی]، [مدتِ وعده با موسی] سی شب بود؛ سپس برای خداوند بداء حاصل شد و ده شب بر آن افزود؛ پس میقات پروردگارش، در آغاز و پایان، چهل شب کامل شد.».[۳]
همان‌طور که گفته‌شد، بداء در مورد خداوند به این معنا نیست که (نعوذ بالله)، جهل خداوند سبحان، به علم تبدیل شده، بلکه خداوند از قبل می‌دانسته، ولی برای انسان‌ها معلوم نبوده، آن را اظهار و آشکار ساخت.
منابع
- ↑ غرویان، محسن و غلامی، میرباقری، آموزش عقائد، قم، نشر دارالعلم، چاپ دوم، ۱۳۷۵ش، ج۱، ص۱۷۲.
- ↑ عياشى، محمد بن مسعود، تفسير العيّاشي، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، سيد هاشم، تهران، ناشر: المطبعة العلمية، چاپ اول، 1380 ق، ج2، ص26.
- ↑ عياشى، محمد بن مسعود، تفسير العيّاشي، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، سيد هاشم، تهران، ناشر: المطبعة العلمية، چاپ اول، 1380 ق، ج1، ص44.