مصحف مشهد رضوی: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۳۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{در دست ویرایش|کاربر=A.rezapour }}
{{شروع متن}}
{{شروع متن}}
{{سوال}}
{{سوال}}
مصحف مشهد رضوی چه زمانی کتابت شده است؟
مصحف مشهد رضوی چه زمانی کتابت شده و چه جایگاه و اهمیتی دارد؟
{{پایان سوال}}
{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}
{{پاسخ}}
[[پرونده:مصحف مشهد رضوی.jpg|بندانگشتی|مصحف مشهد رضوی|200x200پیکسل]]
{{جعبه اطلاعات کتاب
| عنوان                  =مصحف مشهد رضوی
| تصویر                  =مصحف مشهد رضوی.jpg
| اندازه تصویر          =
| توضیح_تصویر        =
| نام‌های دیگر        =
| نویسنده              =
| تاریخ نگارش        =قرن اول
| موضوع                =
| سبک                  =
| زبان                    =عربی به خط حجازی
| ویراستار              =
| به تصحیح            =
| به کوشش            =مرتضی کریمی‌نیا
| تصویرگر                =
| طراح جلد              =
| تعداد جلد              =
| تعداد صفحات          =
| قطع                    =
| مجموعه                =
| ترجمه به دیگر زبان‌ها=
| ناشر                    =
| محل نشر            =
| تاریخ نشر            =۱۴۰۲ش
| نوبت چاپ            =
| شمارگان              =
| شابک                  =
| نوع رسانه            =
| وبسایت ناشر      =
| نام کتاب              = <!-- نام کتاب به زبان فارسی -->
| مترجم                = <!-- مترجم به فارسی -->
| مشخصات نشر    = <!-- مشخصات نشر در زبان فارسی -->
| نسخه الکترونیکی  =
}}
[[پرونده:مصحف رضوی مشهد.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل]]'''مُصْحَف مشهد رضوی''' نسخه قرآن به [[خط حجازی]] متعلق به قرن اول قمری است. این مصحف کهن‌ترین اثر قرآنی در ایران، و حجیم‌ترین نسخهٔ حجازی در سراسر جهان است که ۲۵۲ برگ دارد. این نسخه در مرکز نسخ خطی سازمان کتابخانه‌های آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود. مصحف مشهد رضوی در اصل، مجموع دو نسخهٔ قرآنی با خط حجازی کهن، به شماره‌های ۱۸ و ۴۱۱۶ در کتابخانهٔ آستان قدس رضوی است که بر روی هم یک قرآن را تشکیل می‌داده‌اند.
 
با توجه به ویژگی‌های متنی این مصحف و همچنین بر پایهٔ آزمایش‌های متعدد کربن ۱۴، روشن شده است که بخش اصلی این نسخه در سدهٔ نخست هجری کتابت شده است. مالک این نسخه، در اواخر قرن پنجم هجری با نگارش وقف‌نامه‌ای در آغاز نسخه، آن را بر [[حرم امام رضا(ع)]] وقف کرده است. مصحف مشهد رضوی از مهمترین اَسناد عینی در شناخت از تحولات تاریخ متن قرآن کریم در سدهٔ نخست هجری قلمداد می‌شود.


== معرفی و جایگاه ==
== معرفی و جایگاه ==
مصحف مشهد رضوی تنها نسخه به [[خط حجازی]] متعلق به قرن اول هجری است و جزو معدود نسخه‌های قرآنی سده اول است که به خط حجازی در ایران نگهداری می‌شود و البته تنها و کاملترین نسخه حجازی در سراسر جهان به حساب می‌آید که تنها ۲۵۲ برگ از آن باقی مانده است که در دو نسخه مجزا به شماره‌های ۱۸ و ۴۱۱۶<ref>«[https://fa.shafaqna.com/news/1689319/مصحف-مشهد-رضوی-رونمایی-شد-اصل-این-مص/ مصحف مشهد رضوی رونمایی شد]»، شفقنا، انتشار:۲۶ آبان ۱۴۰۲، بازدید: ۲۸ آبان ۱۴۰۲ش.</ref>در مرکز نسخ خطی سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود.<ref>«[https://www.cgie.org.ir/fa/news/271702/%D9%85%D8%B5%D8%AD%D9%81-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%AA-%DB%8C%DA%A9%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88-400-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF مصحف مشهد رضوی با قدمت یکهزار و ۴۰۰ سال رونمایی می‌شود]»، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، انتشار: ۲۸ آبان ۱۴۰۲ش، بازدید: ۲ آذر ۱۴۰۲ش.</ref>
مصحف مشهد رضوی نسخه تقریبا کامل قرآن به [[خط حجازی]] متعلق به قرن اول هجری است و جزو معدود نسخه‌های قرآنی سده اول است که به خط حجازی در ایران نگهداری می‌شود. این نسخه تنها و کاملترین نسخه حجازی در سراسر جهان به حساب می‌آید که ۲۵۲ برگ از آن باقی مانده است که در دو نسخه مجزا به شماره‌های ۱۸ و ۴۱۱۶<ref name=":0">«[https://fa.shafaqna.com/news/1689319/مصحف-مشهد-رضوی-رونمایی-شد-اصل-این-مص/ مصحف مشهد رضوی رونمایی شد]»، شفقنا، انتشار:۲۶ آبان ۱۴۰۲، بازدید: ۲۸ آبان ۱۴۰۲ش.</ref>در مرکز نسخ خطی سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود.<ref>«[https://www.cgie.org.ir/fa/news/271702/مصحف-مشهد-رضوی-با-قدمت-یکهزار-و-400-سال-رونمایی-می-شود مصحف مشهد رضوی با قدمت یکهزار و ۴۰۰ سال رونمایی می‌شود]»، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، انتشار: ۲۸ آبان ۱۴۰۲ش، بازدید: ۲ آذر ۱۴۰۲ش.</ref> این اثر کامل‌ترین مجموعه اوراق از یک قرآن کامل از سدهٔ نخست هجری در سراسر جهان به‌شمار می‌آید که بیش از ۹۵درصد متن قرآن را دربردارد. با توجه به ویژگی‌های متنی این مصحف، ویژگی‌های رسم، غرائب املائی، اختلاف قرائات، چینش یا ترتیب بندی سوره‌ها و نهایتاً بر پایهٔ آزمایش‌های متعدد کربن ۱۴، اکنون روشن شده است که بخش اصلی این نسخه در سدهٔ نخست هجری کتابت شده است.<ref>«[https://www.isna.ir/news/1402082518567/مصحف-مشهد-رضوی-یکی-از-مهمترین-اسناد-عینی-شناخت-تحولات-تاریخ مصحف مشهد رضوی؛ یکی از مهمترین اسناد عینی شناخت تحولات تاریخ متن قرآن کریم]»، خبرگزاری ایسنا، انتشار: ۲۵ آبان ۱۴۰۲ش، بازدید: ۳ آذر ۱۴۰۲ش.</ref>
 
مرتضی کریمی نیا پژوهشگر مصحف مشهد رضوی گفته است: «مصحف مشهد رضوی از مهمترین اَسناد عینی در شناخت ما از تحولات تاریخ متن قرآن کریم در سدۀ نخست هجری است. »
 
این اثر اکنون با ۲۵۲ برگ، کامل‌ترین مجموعه اوراق از یک قرآن کامل از سدۀ نخست هجری در سراسر جهان به شمار می‌آید که بیش از ۹۵درصد متن قرآن را در بر دارد. با توجه به ویژگی‌های متنی این مصحف، ویژگی‌های رسم، غرائب املائی، اختلاف قرائات، چینش یا ترتیب بندی سوره‌ها و نهایتاً بر پایۀ آزمایش‌های متعدد کربن ۱۴، اکنون روشن شده است که بخش اصلی این نسخه در سدۀ نخست هجری کتابت شده است.  


مصحف مشهد رضوی عنوانی است برای مجموع دو نسخۀ قرآنی با خط حجازی کهن، به شماره‌های ۱۸ و ۴۱۱۶ در کتابخانۀ آستان قدس رضوی (مشهد) که بر روی هم یک قرآن را تشکیل می‌داده‌اند.
این مصحف کهن‌ترین اثر قرآنی در ایران، و حجیم‌ترین نسخهٔ حجازی در سراسر جهان است.<ref>«[https://kariminia.kateban.com/post/5201 مقدمۀ من در معرفی و تحلیل مصحف مشهد رضوی (نسخۀ عربی)]»، کاتبان، انتشار: ۲۷ مرداد ۱۴۰۱ش، بازدید: ۵ آذر ۱۴۰۲ش.</ref> مرتضی کریمی‌نیا پژوهشگر مصحف مشهد رضوی گفته است: «مصحف مشهد رضوی از مهمترین اَسناد عینی در شناخت ما از تحولات تاریخ متن قرآن کریم در سدهٔ نخست هجری است.»<ref>«[https://www.isna.ir/news/1402082518567/مصحف-مشهد-رضوی-یکی-از-مهمترین-اسناد-عینی-شناخت-تحولات-تاریخ مصحف مشهد رضوی؛ یکی از مهمترین اسناد عینی شناخت تحولات تاریخ متن قرآن کریم]»، خبرگزاری ایسنا، انتشار: ۲۵ آبان ۱۴۰۲ش، بازدید: ۳ آذر ۱۴۰۲ش.</ref>


مصحف مشهد رضوی بر روی پوست در قطع بزرگ (حدوداً ۵۰×۳۵ سانتی متر) در سدۀ نخست هجری در مدینه یا کوفه کتابت شده و تا چند دهه بعد احتمالاً در کوفه بوده است. این اثر در قرون بعدی به خراسان انتقال یافته و در اختیار عالمان و مُقریان نیشابور بوده است.  
مصحف مشهد رضوی عنوانی است برای مجموع دو نسخهٔ قرآنی با خط حجازی کهن، به شماره‌های ۱۸ و ۴۱۱۶ در کتابخانهٔ آستان قدس رضوی (مشهد) که بر روی هم یک قرآن را تشکیل می‌داده‌اند.<ref name=":0" /> مصحف مشهد رضوی بر روی پوست در قطع بزرگ در سدهٔ نخست هجری در مدینه یا کوفه کتابت شده و تا چند دهه بعد احتمالاً در کوفه بوده است. این اثر در قرون بعدی به خراسان انتقال یافته و در اختیار عالمان و مُقریان نیشابور بوده است.
[[پرونده:پوستر مصحف مشهد رضوی.jpg|بندانگشتی|215x215px]]
مصاحف حجازی کهن‌ترین دست‌نویس‌های قرآنی به‌جا مانده از سدهٔ نخست و اوایل سدهٔ دوم هجری‌اند. تعداد این مصاحف شناخته شده در سراسر جهان به کمتر از پنجاه نمونه می‌رسد که از برخی از آنها (مثلا قرآن بیرمنگهام)، تنها دو یا چند برگ باقی مانده است. در این میان، مصحف مشهد رضوی با دارا بودن ۲۵۲ برگ و اشتمال بر بیش از ۹۵ درصد متن قرآن، پُربرگ‌ترین و کامل‌ترین سند دستنویس قرآنی از سدهٔ نخست هجری به‌شمار می‌آید. در اواخر قرن پنجم هجری، مالک این نسخه با نگارش وقف‌نامه‌ای در آغاز نسخه، آن را بر حرم امام رضا(ع) وقف کرده است.<ref>«[https://www.isna.ir/news/1402082518567/مصحف-مشهد-رضوی-یکی-از-مهمترین-اسناد-عینی-شناخت-تحولات-تاریخ مصحف مشهد رضوی؛ یکی از مهمترین اسناد عینی شناخت تحولات تاریخ متن قرآن کریم]»، خبرگزاری ایسنا، انتشار: ۲۵ آبان ۱۴۰۲ش، بازدید: ۳ آذر ۱۴۰۲ش.</ref>
[[پرونده:مصحف رضوی.jpg|بندانگشتی|200x200پیکسل|تصویری از صفحات مصحف مشهد رضوی|راست]]
=== چاپ ===
متن کامل «مصحف مشهد رضوی» با تحقیق و توضیحات و مقدمه‌ای مشروح به دو زبان عربی و انگلیسی، از سوی «مؤسسة آل‌البیت علیهم السلام لإحیاء التراث» در سال ۱۴۰۲ش به صورت فاکسیمیله منتشر شده است. چاپ فاکسیمیلهٔ مصحف مشهد رضوی همراه با پژوهش‌های نسخه‌شناختی، متنی و تاریخی دربارهٔ کلمات و آیات قرآنی در این مصحف صورت پذیرفته است. تصویربرداری با کیفیت عالی، چاپ نفیس بر روی کاغذ گلاسهٔ مات، مدیریت رنگ در طراحی و چاپ، و سرانجام جلدسازی، قاب سازی، و صحافی منحصر به فرد، از دیگر ویژگی‌های نسخه برگردان یا چاپ فاکسیمیلهٔ (چاپ عکسی|نسخه برگردان) مصحف مشهد رضوی است.<ref>«[https://www.isna.ir/news/1402082518567/مصحف-مشهد-رضوی-یکی-از-مهمترین-اسناد-عینی-شناخت-تحولات-تاریخ مصحف مشهد رضوی؛ یکی از مهمترین اسناد عینی شناخت تحولات تاریخ متن قرآن کریم]»، خبرگزاری ایسنا، انتشار: ۲۵ آبان ۱۴۰۲ش، بازدید: ۳ آذر ۱۴۰۲ش.</ref>
[[پرونده:مرتضی کریمی نیا.jpg|بندانگشتی|مرتضی کریمی‌نیا، پژوهشگر مصحف مشهد رضوی|150x150px]]
== پژوهشگر ==
مرتضی کریمی‌نیا متولد ۱۳۵۰ش، قرآن‌پژوه و مترجم ایرانی است. کتاب‌های «سیره‌پژوهی در غرب»، «قرآن‌های کوفی در ایران»، «قرآن‌های عصر اموی»، «مصحف صنعاء و مسئله خاستگاه قرآن» از تألیفات و آثار اوست.<ref>«مرتضی کریمی‌نیا»، بنیاد محقق طباطبایی، بازدید: ۵ آذر ۱۴۰۲ش</ref>


وی اضافه کرد: در اواخر قرن پنجم هجری، مالک این نسخه با نگارش وقف‌نامه‌ای در آغاز نسخه، آن را بر حرم امام رضا (ع) وقف کرده است. بنا به یادداشت واقف و مالک نسخه، مصحف مشهد رضوی در هنگام وقف در اواخر سدۀ پنجم هجری، در دو جلد مجزا تدوین و صحافی شده بوده است. اکنون پس از گذشت ۹ قرن از زمان وقف، بخش نخست مصحف به شمارۀ ۱۸ و بخش دوم آن به شمارۀ ۴۱۱۶ در کتابخانۀ آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود.  
کتاب «کتاب‌شناسی مطالعات قرآنی در زبان‌های اروپایی» او در سی و یکمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی در بخش دین برگزیده شد.<ref>«[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/11/20/277388/سی-و-یکمین-دوره-جایزه-کتاب-سال-برگزیدگان-خود-را-شناخت سی و یکمین دوره جایزه کتاب سال برگزیدگان خود را شناخت]»، خبرگزاری تسنیم، انتشار: ۲۰ بهمن ۱۳۹۲ش، انتشار: ۵ آذر ۱۴۰۲ش.</ref>


این قرآن پژوه تصریح کرد: مصاحف حجازی کهن‌ترین دست‌نویس‌های قرآنی به‌جا مانده از سدۀ نخست و اوایل سدۀ دوم هجری‌اند که در ظاهر خط آنها حالت مایل و افتادگی به سمت راست دارد. تعداد این مصاحف شناخته شده در سراسر جهان به کمتر از پنجاه نمونه می‌رسد که از برخی از آنها (مثلا قرآن بیرمنگهام)، تنها دو یا چند برگ باقی مانده است. در این میان، مصحف مشهد رضوی با دارا بودن ۲۵۲ برگ و اشتمال بر بیش از ۹۵ درصد متن قرآن، پُربرگ‌ترین و کامل‌ترین سند دستنویس قرآنی از سدۀ نخست هجری به شمار می‌آید.


وی عنوان کرد: با انجام برخی پژوهش‌های نسخه‌شناختی طی ۱۰سال گذشته، جایگاه و اهمیت این اثر منحصر به فرد در میان سایر قرآن‌های کهن کتابخانۀ آستان قدس رضوی بیشتر هویدا شده است. متن کامل «مصحف مشهد رضوی» اکنون با تحقیق و توضیحات و مقدمه‌ای مشروح به دو زبان عربی و انگلیسی، از سوی «مؤسسة آل البیت علیهم السلام لإحیاء التراث» در سال ۱۴۰۱-۱۴۰۲ (۲۰۲۲-۲۰۲۳ میلادی) به صورت فاکسیمیله منتشر شده است.


کریمی نیا بیان کرد: چاپ فاکسیمیلۀ مصحف مشهد رضوی همراه با پژوهش‌های نسخه‌شناختی، متنی و تاریخی دربارۀ کلمات و آیات قرآنی در این مصحف صورت پذیرفته است. تصویربرداری با کیفیت عالی، چاپ نفیس بر روی کاغذ گلاسۀ مات، مدیریت رنگ در طراحی و چاپ، و سرانجام جلدسازی، قاب سازی، و صحافی منحصر به فرد، از دیگر ویژگی‌های نسخه برگردان یا چاپ فاکسیمیلۀ مصحف مشهد رضوی است.<ref>«[[مصحف مشهد رضوی؛ یکی از مهمترین اسناد عینی شناخت تحولات تاریخ متن قرآن کریم]]»، خبرگزاری ایسنا، انتشار: ۲۵ آبان ۱۴۰۲ش، بازدید: ۳ آذر ۱۴۰۲ش.</ref>
== جستارهای وابسته ==


== مصحح ==
* [[قدیمی‌ترین قرآن‌های خطی]]
...
* [[قرآن بایسنغری]]


== منابع ==
== منابع ==
خط ۳۳: خط ۷۰:
{{شاخه
{{شاخه
  | شاخه اصلی =علوم و معارف قرآن
  | شاخه اصلی =علوم و معارف قرآن
|شاخه فرعی۱ =ترجمه قرآن
|شاخه فرعی۱ =نسخه‌های خطی
|شاخه فرعی۲ =
|شاخه فرعی۲ =
|شاخه فرعی۳ =
|شاخه فرعی۳ =
}}
}}
{{تکمیل مقاله
{{تکمیل مقاله
  | شناسه =
  | شناسه =شد
  | تیترها =
  | تیترها =شد
  | ویرایش =
  | ویرایش =شد
  | لینک‌دهی =
  | لینک‌دهی =شد
  | ناوبری =
  | ناوبری =
  | نمایه =
  | نمایه =
  | تغییر مسیر =
  | تغییر مسیر =شد
  | ارجاعات =
  | ارجاعات =
  | بازبینی =
  | بازبینی =شد
  | تکمیل =
  | تکمیل =
  | اولویت =
  | اولویت =ج
  | کیفیت =
  | کیفیت =ب
}}
}}
{{پایان متن}}
{{پایان متن}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۹ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۳۸

سؤال

مصحف مشهد رضوی چه زمانی کتابت شده و چه جایگاه و اهمیتی دارد؟

مصحف مشهد رضوی
مصحف مشهد رضوی
اطلاعات کتاب
تاریخ نگارشقرن اول
زبانعربی به خط حجازی
به کوششمرتضی کریمی‌نیا
اطلاعات نشر
تاریخ نشر۱۴۰۲ش
مصحف رضوی مشهد.jpg

مُصْحَف مشهد رضوی نسخه قرآن به خط حجازی متعلق به قرن اول قمری است. این مصحف کهن‌ترین اثر قرآنی در ایران، و حجیم‌ترین نسخهٔ حجازی در سراسر جهان است که ۲۵۲ برگ دارد. این نسخه در مرکز نسخ خطی سازمان کتابخانه‌های آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود. مصحف مشهد رضوی در اصل، مجموع دو نسخهٔ قرآنی با خط حجازی کهن، به شماره‌های ۱۸ و ۴۱۱۶ در کتابخانهٔ آستان قدس رضوی است که بر روی هم یک قرآن را تشکیل می‌داده‌اند.

با توجه به ویژگی‌های متنی این مصحف و همچنین بر پایهٔ آزمایش‌های متعدد کربن ۱۴، روشن شده است که بخش اصلی این نسخه در سدهٔ نخست هجری کتابت شده است. مالک این نسخه، در اواخر قرن پنجم هجری با نگارش وقف‌نامه‌ای در آغاز نسخه، آن را بر حرم امام رضا(ع) وقف کرده است. مصحف مشهد رضوی از مهمترین اَسناد عینی در شناخت از تحولات تاریخ متن قرآن کریم در سدهٔ نخست هجری قلمداد می‌شود.

معرفی و جایگاه

مصحف مشهد رضوی نسخه تقریبا کامل قرآن به خط حجازی متعلق به قرن اول هجری است و جزو معدود نسخه‌های قرآنی سده اول است که به خط حجازی در ایران نگهداری می‌شود. این نسخه تنها و کاملترین نسخه حجازی در سراسر جهان به حساب می‌آید که ۲۵۲ برگ از آن باقی مانده است که در دو نسخه مجزا به شماره‌های ۱۸ و ۴۱۱۶[۱]در مرکز نسخ خطی سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود.[۲] این اثر کامل‌ترین مجموعه اوراق از یک قرآن کامل از سدهٔ نخست هجری در سراسر جهان به‌شمار می‌آید که بیش از ۹۵درصد متن قرآن را دربردارد. با توجه به ویژگی‌های متنی این مصحف، ویژگی‌های رسم، غرائب املائی، اختلاف قرائات، چینش یا ترتیب بندی سوره‌ها و نهایتاً بر پایهٔ آزمایش‌های متعدد کربن ۱۴، اکنون روشن شده است که بخش اصلی این نسخه در سدهٔ نخست هجری کتابت شده است.[۳]

این مصحف کهن‌ترین اثر قرآنی در ایران، و حجیم‌ترین نسخهٔ حجازی در سراسر جهان است.[۴] مرتضی کریمی‌نیا پژوهشگر مصحف مشهد رضوی گفته است: «مصحف مشهد رضوی از مهمترین اَسناد عینی در شناخت ما از تحولات تاریخ متن قرآن کریم در سدهٔ نخست هجری است.»[۵]

مصحف مشهد رضوی عنوانی است برای مجموع دو نسخهٔ قرآنی با خط حجازی کهن، به شماره‌های ۱۸ و ۴۱۱۶ در کتابخانهٔ آستان قدس رضوی (مشهد) که بر روی هم یک قرآن را تشکیل می‌داده‌اند.[۱] مصحف مشهد رضوی بر روی پوست در قطع بزرگ در سدهٔ نخست هجری در مدینه یا کوفه کتابت شده و تا چند دهه بعد احتمالاً در کوفه بوده است. این اثر در قرون بعدی به خراسان انتقال یافته و در اختیار عالمان و مُقریان نیشابور بوده است.

پوستر مصحف مشهد رضوی.jpg

مصاحف حجازی کهن‌ترین دست‌نویس‌های قرآنی به‌جا مانده از سدهٔ نخست و اوایل سدهٔ دوم هجری‌اند. تعداد این مصاحف شناخته شده در سراسر جهان به کمتر از پنجاه نمونه می‌رسد که از برخی از آنها (مثلا قرآن بیرمنگهام)، تنها دو یا چند برگ باقی مانده است. در این میان، مصحف مشهد رضوی با دارا بودن ۲۵۲ برگ و اشتمال بر بیش از ۹۵ درصد متن قرآن، پُربرگ‌ترین و کامل‌ترین سند دستنویس قرآنی از سدهٔ نخست هجری به‌شمار می‌آید. در اواخر قرن پنجم هجری، مالک این نسخه با نگارش وقف‌نامه‌ای در آغاز نسخه، آن را بر حرم امام رضا(ع) وقف کرده است.[۶]

تصویری از صفحات مصحف مشهد رضوی

چاپ

متن کامل «مصحف مشهد رضوی» با تحقیق و توضیحات و مقدمه‌ای مشروح به دو زبان عربی و انگلیسی، از سوی «مؤسسة آل‌البیت علیهم السلام لإحیاء التراث» در سال ۱۴۰۲ش به صورت فاکسیمیله منتشر شده است. چاپ فاکسیمیلهٔ مصحف مشهد رضوی همراه با پژوهش‌های نسخه‌شناختی، متنی و تاریخی دربارهٔ کلمات و آیات قرآنی در این مصحف صورت پذیرفته است. تصویربرداری با کیفیت عالی، چاپ نفیس بر روی کاغذ گلاسهٔ مات، مدیریت رنگ در طراحی و چاپ، و سرانجام جلدسازی، قاب سازی، و صحافی منحصر به فرد، از دیگر ویژگی‌های نسخه برگردان یا چاپ فاکسیمیلهٔ (چاپ عکسی|نسخه برگردان) مصحف مشهد رضوی است.[۷]

مرتضی کریمی‌نیا، پژوهشگر مصحف مشهد رضوی

پژوهشگر

مرتضی کریمی‌نیا متولد ۱۳۵۰ش، قرآن‌پژوه و مترجم ایرانی است. کتاب‌های «سیره‌پژوهی در غرب»، «قرآن‌های کوفی در ایران»، «قرآن‌های عصر اموی»، «مصحف صنعاء و مسئله خاستگاه قرآن» از تألیفات و آثار اوست.[۸]

کتاب «کتاب‌شناسی مطالعات قرآنی در زبان‌های اروپایی» او در سی و یکمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی در بخش دین برگزیده شد.[۹]


جستارهای وابسته

منابع

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «مصحف مشهد رضوی رونمایی شد»، شفقنا، انتشار:۲۶ آبان ۱۴۰۲، بازدید: ۲۸ آبان ۱۴۰۲ش.
  2. «مصحف مشهد رضوی با قدمت یکهزار و ۴۰۰ سال رونمایی می‌شود»، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، انتشار: ۲۸ آبان ۱۴۰۲ش، بازدید: ۲ آذر ۱۴۰۲ش.
  3. «مصحف مشهد رضوی؛ یکی از مهمترین اسناد عینی شناخت تحولات تاریخ متن قرآن کریم»، خبرگزاری ایسنا، انتشار: ۲۵ آبان ۱۴۰۲ش، بازدید: ۳ آذر ۱۴۰۲ش.
  4. «مقدمۀ من در معرفی و تحلیل مصحف مشهد رضوی (نسخۀ عربی)»، کاتبان، انتشار: ۲۷ مرداد ۱۴۰۱ش، بازدید: ۵ آذر ۱۴۰۲ش.
  5. «مصحف مشهد رضوی؛ یکی از مهمترین اسناد عینی شناخت تحولات تاریخ متن قرآن کریم»، خبرگزاری ایسنا، انتشار: ۲۵ آبان ۱۴۰۲ش، بازدید: ۳ آذر ۱۴۰۲ش.
  6. «مصحف مشهد رضوی؛ یکی از مهمترین اسناد عینی شناخت تحولات تاریخ متن قرآن کریم»، خبرگزاری ایسنا، انتشار: ۲۵ آبان ۱۴۰۲ش، بازدید: ۳ آذر ۱۴۰۲ش.
  7. «مصحف مشهد رضوی؛ یکی از مهمترین اسناد عینی شناخت تحولات تاریخ متن قرآن کریم»، خبرگزاری ایسنا، انتشار: ۲۵ آبان ۱۴۰۲ش، بازدید: ۳ آذر ۱۴۰۲ش.
  8. «مرتضی کریمی‌نیا»، بنیاد محقق طباطبایی، بازدید: ۵ آذر ۱۴۰۲ش
  9. «سی و یکمین دوره جایزه کتاب سال برگزیدگان خود را شناخت»، خبرگزاری تسنیم، انتشار: ۲۰ بهمن ۱۳۹۲ش، انتشار: ۵ آذر ۱۴۰۲ش.