مسافرت دریایی در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی پاسخ
جز (ترجمه قسمتی از آیات آورده شد)
جز (ترجمه قسمتی از آیات آورده شد)
خط ۱: خط ۱:
{{در دست ویرایش|کاربر=fabbasi}}
{{شروع متن}}
{{شروع متن}}
{{سوال}}
{{سوال}}
خط ۶: خط ۵:


{{پاسخ}}
{{پاسخ}}
قرآن بيش از چهل مرتبه از دريا سخن گفته است كه بيانگر اهميت آن است و به داستان‌هاي دريايي از جمله سفر دريايي حضرت يونس،<ref> سوره انبياء: آیه 88-87.</ref> گذر حضرت موسي و قومش از دريا و غرق شدن فرعونيان و لشكريانش در آن،<ref> سوره يونس: آیه 92-87.</ref> سوراخ كردن كشتي توسط خضر،<ref> سوره كهف: آیه 82-60</ref> كشتي حضرت نوح و نجات مؤمنان از طوفان،<ref> سوره هود: آیه 48-36.</ref> به دريا انداختن حضرت موسي توسط مادرش با الهام الهي و اينكه دريا براي بهره‌وري انسان‌هاست تا در آن كشتي‌ها را به حرکت درآورند، بهره بردن از ماهي‌ها و صدف‌هاي آن،<ref> سوره نحل: آیه14؛‌ سوره اسراء: آیه 66.</ref> تفكر در عجايب دريا و ديدن نشانه‌هاي الهي در آن<ref> سوره لقمان: آیه31</ref> و ... اشاره شده است.
قرآن بيش از چهل مرتبه به داستان‌هاي دريايي اشاره کرده است از جمله سفر دريايي حضرت يونس،<ref> سوره انبياء: آیه 88-87.</ref> گذر حضرت موسي و قومش از دريا و غرق شدن فرعونيان و لشكريانش در آن،<ref> سوره يونس: آیه 92-87.</ref> سوراخ كردن كشتي توسط خضر،<ref> سوره كهف: آیه 82-60</ref> كشتي حضرت نوح و نجات مؤمنان از طوفان،<ref> سوره هود: آیه 48-36.</ref> به دريا انداختن حضرت موسي توسط مادرش با الهام الهي،<ref>سوره قصص: آیه7</ref>  حرکت کشتی در دریا براي بهره‌وري انسان‌ها  از موجودات دریایی و ...،<ref> سوره نحل: آیه14؛‌ سوره اسراء: آیه 66.</ref> تفكر در شگفتی‌های دريا و ديدن نشانه‌هاي الهي در آن<ref> سوره لقمان: آیه31</ref>.


== دريانوردى در قرآن ==
== دريانوردى در قرآن ==
خط ۱۲: خط ۱۱:
* {{قرآن|  هُوَ الَّذي يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ حَتَّى إِذا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَ جَرَيْنَ بِهِمْ بِريحٍ طَيِّبَةٍ وَ فَرِحُوا بِها جاءَتْها ريحٌ عاصِفٌ وَ جاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ مَكانٍ وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحيطَ بِهِمْ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصينَ لَهُ الدِّينَ لَئِنْ أَنْجَيْتَنا مِنْ هذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرينَ |ترجمه=او كسى است كه شما را در خشكى و دريا سير مى‏‌دهد؛ زمانى كه در كشتى قرار مى‏‌گيريد، و بادهاى موافق آنان را (بسوى مقصد) حركت مي‌دهد و خوشحال مى‏‌شوند، ناگهان طوفان شديدى مى‏‌وزد؛ و امواج از هر سو به سراغ آنها مى‏‌آيد؛ و گمان مى‏‌كنند هلاك خواهند شد؛ در آن هنگام، خدا را از روى اخلاص مى‏‌خوانند كه اگر ما را از اين گرفتارى نجات دهى، حتماً از سپاسگزاران خواهيم بود!|سوره= یونس|آیه=22}}
* {{قرآن|  هُوَ الَّذي يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ حَتَّى إِذا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَ جَرَيْنَ بِهِمْ بِريحٍ طَيِّبَةٍ وَ فَرِحُوا بِها جاءَتْها ريحٌ عاصِفٌ وَ جاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ مَكانٍ وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحيطَ بِهِمْ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصينَ لَهُ الدِّينَ لَئِنْ أَنْجَيْتَنا مِنْ هذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرينَ |ترجمه=او كسى است كه شما را در خشكى و دريا سير مى‏‌دهد؛ زمانى كه در كشتى قرار مى‏‌گيريد، و بادهاى موافق آنان را (بسوى مقصد) حركت مي‌دهد و خوشحال مى‏‌شوند، ناگهان طوفان شديدى مى‏‌وزد؛ و امواج از هر سو به سراغ آنها مى‏‌آيد؛ و گمان مى‏‌كنند هلاك خواهند شد؛ در آن هنگام، خدا را از روى اخلاص مى‏‌خوانند كه اگر ما را از اين گرفتارى نجات دهى، حتماً از سپاسگزاران خواهيم بود!|سوره= یونس|آیه=22}}
* {{قرآن|وَ سَخَّرَ لَكُمُ الْفُلْكَ لِتَجْرِيَ فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَ سَخَّرَ لَكُمُ الْأَنْهارَ |ترجمه=و كشتى‏‌ها را مسخّر شما گردانيد، تا بر صفحه دريا به فرمان او حركت كنند؛ و نهرها را (نيز) مسخّر شما نمود|سوره=ابراهیم|آیه=32}}
* {{قرآن|وَ سَخَّرَ لَكُمُ الْفُلْكَ لِتَجْرِيَ فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَ سَخَّرَ لَكُمُ الْأَنْهارَ |ترجمه=و كشتى‏‌ها را مسخّر شما گردانيد، تا بر صفحه دريا به فرمان او حركت كنند؛ و نهرها را (نيز) مسخّر شما نمود|سوره=ابراهیم|آیه=32}}
* {{قرآن| اللَّهُ الَّذي سَخَّرَ لَكُمُ الْبَحْرَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ فيهِ بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ|ترجمه=خداوند همان كسى است كه دريا را مسخّر شما كرد تا كشتيها بفرمانش در آن حركت كنند و بتوانند از فضل او بهره گيريد، و شايد شكر نعمتهايش را بجا آوريد!|سوره= جاثیه|آیه=12}}
* {{قرآن| اللَّهُ الَّذي سَخَّرَ لَكُمُ الْبَحْرَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ فيهِ بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ|ترجمه=خداوند همان كسى است كه دريا را مسخّر شما كرد تا كشتي‌ها بفرمانش در آن حركت كنند و بتوانند از فضل او بهره گيريد، و شايد شكر نعمت‌هايش را بجا آوريد!|سوره= جاثیه|آیه=12}}
2. تمكّن انسان‌ها براى دريانوردى، جلوه‌اى از تكريم خداوند نسبت به آنان:
2. تمكّن انسان‌ها براى دريانوردى، جلوه‌اى از تكريم خداوند نسبت به آنان:
* {{قرآن|وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَني‏ آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى‏ كَثيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضيلاً|ترجمه=ما آدميزادگان را گرامى داشتيم؛ و آنها را در خشكى و دريا، (بر مركبهاى راهوار) حمل كرديم؛ و از انواع روزيهاى پاكيزه به آنان روزى داديم؛ و آنها را بر بسيارى از موجوداتى كه خلق كرده‏ايم، برترى بخشيديم.|سوره= اسراء|آیه=70}}
* {{قرآن|وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَني‏ آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى‏ كَثيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضيلاً|ترجمه=ما آدمي‌زادگان را گرامى داشتيم؛ و آنها را در خشكى و دريا، (بر مركب‌هاى راهوار) حمل كرديم؛ و از انواع روزي‌هاى پاكيزه به آنان روزى داديم؛ و آنها را بر بسيارى از موجوداتى كه خلق كرده‌‏ايم، برترى بخشيديم.|سوره= اسراء|آیه=70}}
3. اعطاى قدرت دريانوردى به انسان، جلوه‌اى از رحمت خدا:
3. اعطاى قدرت دريانوردى به انسان، جلوه‌اى از رحمت خدا:
* {{قرآن|رَبُّكُمُ الَّذي يُزْجي‏ لَكُمُ الْفُلْكَ فِي الْبَحْرِ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ إِنَّهُ كانَ بِكُمْ رَحيماً|ترجمه=پروردگارتان كسى است كه كشتى را در دريا براى شما به حركت درمى‏آورد، تا از نعمت او بهره‏مند شويد؛ او نسبت به شما مهربان است.|سوره= اسراء|آیه=66}}
* {{قرآن|رَبُّكُمُ الَّذي يُزْجي‏ لَكُمُ الْفُلْكَ فِي الْبَحْرِ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ إِنَّهُ كانَ بِكُمْ رَحيماً|ترجمه=پروردگارتان كسى است كه كشتى را در دريا براى شما به حركت درمى‏‌آورد، تا از نعمت او بهره‏مند شويد؛ او نسبت به شما مهربان است.|سوره= اسراء|آیه=66}}
* {{قرآن|أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ وَ الْفُلْكَ تَجْري فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَ يُمْسِكُ السَّماءَ أَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلاَّ بِإِذْنِهِ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحيمٌ|ترجمه=آيا نديدى كه خداوند آنچه را در زمين است مسخّر شما كرد؛ و (نيز) كشتيهايى را كه به فرمان او بر صفحه اقيانوسها حركت مى‏كنند؛ و آسمان [كرات و سنگهاى آسمانى‏] را نگه مى‏دارد، تا جز بفرمان او، بر زمين فرو نيفتند؟ خداوند نسبت به مردم رحيم و مهربان است!|سوره= حج|آیه=65}}
* {{قرآن|أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ وَ الْفُلْكَ تَجْري فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَ يُمْسِكُ السَّماءَ أَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلاَّ بِإِذْنِهِ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحيمٌ|ترجمه=آيا نديدى كه خداوند آنچه را در زمين است مسخّر شما كرد؛ و (نيز) كشتي‌هايى را كه به فرمان او بر صفحه اقيانوسها حركت مى‏‌كنند؛ و آسمان را نگه مى‏‌دارد، تا جز بفرمان او، بر زمين فرو نيفتند؟ خداوند نسبت به مردم رحيم و مهربان است!|سوره= حج|آیه=65}}
* {{قرآن|وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ يُرْسِلَ الرِّياحَ مُبَشِّراتٍ وَ لِيُذيقَكُمْ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ |ترجمه=و از آيات (عظمت) خدا اين است كه بادها را بعنوان بشارتگرانى مى‏‌فرستد تا شما را از رحمتش بچشاند (و سيراب كند) و كشتي‌ها بفرمانش حركت كنند و از فضل او بهره گيريد؛ شايد شكرگزارى كنيد.|سوره= روم|آیه=46}}
* {{قرآن|وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ يُرْسِلَ الرِّياحَ مُبَشِّراتٍ وَ لِيُذيقَكُمْ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ |ترجمه=و از آيات (عظمت) خدا اين است كه بادها را بعنوان بشارتگرانى مى‏‌فرستد تا شما را از رحمتش بچشاند و كشتي‌ها بفرمانش حركت كنند و از فضل او بهره گيريد؛ شايد شكرگزارى كنيد.|سوره= روم|آیه=46}}


== تاریخ دريانوردى ==
== تاریخ دريانوردى ==
خط ۳۰: خط ۲۹:
== نعمت دريانوردى ==
== نعمت دريانوردى ==
1. دريانوردى، نعمت شايان شكرگزارى:
1. دريانوردى، نعمت شايان شكرگزارى:
* {{قرآن| اَلَم تَرَ اَنَّ الفُلكَ تَجرى فِى البَحرِ بِنِعمَتِ اللّهِ لِيُرِيَكُم مِن ءايـتِهِ اِنَّ فى ذلِكَ لاَيـت لِكُلِّ صَبّار شَكور |ترجمه=|سوره= لقمان|آیه=31}}
* {{قرآن| أَ لَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ تَجْري فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللَّهِ لِيُرِيَكُمْ مِنْ آياتِهِ إِنَّ في‏ ذلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ |ترجمه=آيا نديدى كشتي‌ها بر  درياها به فرمان خدا، و به  نعمت او حركت مى‏‌كنند تا بخشى از آياتش را به شما نشان دهد؟! در اينها نشانه‌‏هايى است براى كسانى كه شكيبا و شكرگزارند!|سوره= لقمان|آیه=31}}
* {{قرآن| وما يَستَوِى البَحرانِ...وتَرَى الفُلكَ فيهِ مَواخِرَ لِتَبتَغوا مِن فَضلِهِ ولَعَلَّكُم تَشكُرون |ترجمه=|سوره= فاطر|آیه=12}}
* {{قرآن| اللَّهُ الَّذي سَخَّرَ لَكُمُ الْبَحْرَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ فيهِ بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ|ترجمه=خداوند همان كسى است كه دريا را مسخّر شما كرد تا كشتيها بفرمانش در آن حركت كنند و بتوانند از فضل او بهره گيريد، و شايد شكر نعمتهايش را بجا آوريد!|سوره= جاثیه|آیه=12}}
* {{قرآن| اَللّهُ الَّذى سَخَّرَ لَكُمُ البَحرَ لِتَجرِىَ الفُلكُ فيهِ بِاَمرِهِ ولِتَبتَغوا مِن فَضلِهِ ولَعَلَّكُم تَشكُرون |ترجمه=|سوره= جاثیه|آیه=12}}
2. تسخير دريا برای بهره‌وری از نعمت‌هاى خداوند:
2. تسخير دريا برای بهره‌وری از نعمت‌هاى خداوند:
* {{قرآن| وهُوَ الَّذى سَخَّرَ البَحرَ لِتَأكُلوا مِنهُ لَحمـًا طَرِيـًّا وتَستَخرِجوا مِنهُ حِليَةً تَلبَسونَها وتَرَى الفُلكَ مَواخِرَ فيهِ ولِتَبتَغوا مِن فَضلِهِ ولَعَلَّكُم تَشكُرون |ترجمه=|سوره= نحل|آیه=14}}
* {{قرآن| وَ هُوَ الَّذي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْماً طَرِيًّا وَ تَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَها وَ تَرَى الْفُلْكَ مَواخِرَ فيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ|ترجمه=او كسى است كه دريا را مسخّر (شما) ساخت تا از آن، گوشت تازه بخوريد؛ و زيورى براى پوشيدن (مانند مرواريد) از آن استخراج كنيد؛ و كشتيها را مى‏بينى كه سينه دريا را مى‏شكافند تا شما (به تجارت پردازيد و) از فضل خدا بهره گيريد؛ شايد شكر نعمتهاى او را بجا آوريد!|سوره= نحل|آیه=14}}
3. دريانوردى، نعمت ارزشمند و انكارناپذير الهى:
* {{قرآن| ولَهُ الجَوارِ المُنشَـاتُ فِى البَحرِ كالاَعلـم. فَبِاَىِّ ءالاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبان|ترجمه=|سوره= الرحمن|آیه=25-24}}


== آثار معنوی و اقتصادی دریانوردی ==
== آثار معنوی و اقتصادی دریانوردی ==
1- دريا از منابع عمده مواد پروتئينى است. يعنى خدا دريا را رام و در فرمان بشریت قرار داد، راه سفرهاى دريايى و استخراج منافع دريا را آسان ساخت، تا از دريا انواع ماهى، صدف و ... بدست آورده شود. دريا  زمینه و مسیری است براى حمل وسایل و كالاهاى بزرگ از جايى به جاى ديگر؛ و بهره‏بردارى از راه‌هاى دريايى داراى فوايد اقتصادى و حياتى بسيار مهم است. <ref> طبرسي، فضل، مجمع البيان في تفسير القرآن، ج6،ص354.</ref>
1- دريا از منابع عمده مواد پروتئينى است. يعنى خدا دريا را رام و در فرمان بشریت قرار داد، راه سفرهاى دريايى و استخراج منافع دريا را آسان ساخت، تا از دريا انواع ماهى، صدف و ... بدست آورده شود. دريا  زمینه و مسیری است براى حمل وسایل و كالاهاى بزرگ از جايى به جاى ديگر؛ و بهره‌‏بردارى از راه‌هاى دريايى داراى فوايد اقتصادى و حياتى بسيار مهم است. <ref> طبرسي، فضل، مجمع البيان في تفسير القرآن، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش، ج6،ص545.</ref>


2- دريا از مهم‌ترين منابع شناخت زندگى (و اسرار حيات) و گسترش دادن آفاق تجربه‏هاى علمى است، از جمله در باره انواع گوناگون جانوران يعنى آفريدن باد و آب به صورتى كه حركت كشتى در آن امكان‌پذير باشد (و با قانونمند ساختن اين امور)، به حرکت درآورد، تا با سوار شدن بر كشتي‌ها بر روى آب، به جستجوى فضل و نعمت خداى متعال بپردازيد و امور بازرگانى و معاملات خويش را سامان دهيد.<ref> طبرسي، فضل، مجمع البيان في تفسير القرآن، ج6،ص427.</ref>
2- دريا از مهم‌ترين منابع شناخت زندگى (و اسرار حيات) و گسترش دادن آفاق تجربه‏‌هاى علمى است، از جمله در باره انواع گوناگون جانوران يعنى آفريدن باد و آب به صورتى كه حركت كشتى در آن امكان‌پذير باشد (و با قانونمند ساختن اين امور)، به حرکت درآورد، تا با سوار شدن بر كشتي‌ها بر روى آب، به جستجوى فضل و نعمت خداى متعال بپردازيد و امور بازرگانى و معاملات خويش را سامان دهيد.<ref> طبرسي، فضل، مجمع البيان في تفسير القرآن، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش، ج6،ص545.</ref>


3- دريا گردشگاه و تفریح‌گاه بزرگى است براى سفر كردن و به سياحت پرداختن، و همچنين است ساحل‌هاى آن و فوايد و منافعى كه در آن‌ها وجود دارد.
3- دريا گردشگاه و تفریح‌گاه بزرگى است براى سفر كردن و به سياحت پرداختن، و همچنين است ساحل‌هاى آن و فوايد و منافعى كه در آن‌ها وجود دارد.

نسخهٔ ‏۳۱ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۳۴

سؤال

آيات مربوط به سفر دريايي در قرآن كدامند؟


قرآن بيش از چهل مرتبه به داستان‌هاي دريايي اشاره کرده است از جمله سفر دريايي حضرت يونس،[۱] گذر حضرت موسي و قومش از دريا و غرق شدن فرعونيان و لشكريانش در آن،[۲] سوراخ كردن كشتي توسط خضر،[۳] كشتي حضرت نوح و نجات مؤمنان از طوفان،[۴] به دريا انداختن حضرت موسي توسط مادرش با الهام الهي،[۵] حرکت کشتی در دریا براي بهره‌وري انسان‌ها از موجودات دریایی و ...،[۶] تفكر در شگفتی‌های دريا و ديدن نشانه‌هاي الهي در آن[۷].

دريانوردى در قرآن

1. حركت كشتي‌ها در دريا به فرمان خدا، زمينه ساز دريانوردى براى انسان:

  • ﴿هُوَ الَّذي يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ حَتَّى إِذا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَ جَرَيْنَ بِهِمْ بِريحٍ طَيِّبَةٍ وَ فَرِحُوا بِها جاءَتْها ريحٌ عاصِفٌ وَ جاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ مَكانٍ وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحيطَ بِهِمْ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصينَ لَهُ الدِّينَ لَئِنْ أَنْجَيْتَنا مِنْ هذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرينَ؛ او كسى است كه شما را در خشكى و دريا سير مى‏‌دهد؛ زمانى كه در كشتى قرار مى‏‌گيريد، و بادهاى موافق آنان را (بسوى مقصد) حركت مي‌دهد و خوشحال مى‏‌شوند، ناگهان طوفان شديدى مى‏‌وزد؛ و امواج از هر سو به سراغ آنها مى‏‌آيد؛ و گمان مى‏‌كنند هلاك خواهند شد؛ در آن هنگام، خدا را از روى اخلاص مى‏‌خوانند كه اگر ما را از اين گرفتارى نجات دهى، حتماً از سپاسگزاران خواهيم بود!(یونس:22)
  • ﴿وَ سَخَّرَ لَكُمُ الْفُلْكَ لِتَجْرِيَ فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَ سَخَّرَ لَكُمُ الْأَنْهارَ؛ و كشتى‏‌ها را مسخّر شما گردانيد، تا بر صفحه دريا به فرمان او حركت كنند؛ و نهرها را (نيز) مسخّر شما نمود(ابراهیم:32)
  • ﴿اللَّهُ الَّذي سَخَّرَ لَكُمُ الْبَحْرَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ فيهِ بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ؛ خداوند همان كسى است كه دريا را مسخّر شما كرد تا كشتي‌ها بفرمانش در آن حركت كنند و بتوانند از فضل او بهره گيريد، و شايد شكر نعمت‌هايش را بجا آوريد!(جاثیه:12)

2. تمكّن انسان‌ها براى دريانوردى، جلوه‌اى از تكريم خداوند نسبت به آنان:

  • ﴿وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَني‏ آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى‏ كَثيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضيلاً؛ ما آدمي‌زادگان را گرامى داشتيم؛ و آنها را در خشكى و دريا، (بر مركب‌هاى راهوار) حمل كرديم؛ و از انواع روزي‌هاى پاكيزه به آنان روزى داديم؛ و آنها را بر بسيارى از موجوداتى كه خلق كرده‌‏ايم، برترى بخشيديم.(اسراء:70)

3. اعطاى قدرت دريانوردى به انسان، جلوه‌اى از رحمت خدا:

  • ﴿رَبُّكُمُ الَّذي يُزْجي‏ لَكُمُ الْفُلْكَ فِي الْبَحْرِ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ إِنَّهُ كانَ بِكُمْ رَحيماً؛ پروردگارتان كسى است كه كشتى را در دريا براى شما به حركت درمى‏‌آورد، تا از نعمت او بهره‏مند شويد؛ او نسبت به شما مهربان است.(اسراء:66)
  • ﴿أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ وَ الْفُلْكَ تَجْري فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَ يُمْسِكُ السَّماءَ أَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلاَّ بِإِذْنِهِ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحيمٌ؛ آيا نديدى كه خداوند آنچه را در زمين است مسخّر شما كرد؛ و (نيز) كشتي‌هايى را كه به فرمان او بر صفحه اقيانوسها حركت مى‏‌كنند؛ و آسمان را نگه مى‏‌دارد، تا جز بفرمان او، بر زمين فرو نيفتند؟ خداوند نسبت به مردم رحيم و مهربان است!(حج:65)
  • ﴿وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ يُرْسِلَ الرِّياحَ مُبَشِّراتٍ وَ لِيُذيقَكُمْ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ؛ و از آيات (عظمت) خدا اين است كه بادها را بعنوان بشارتگرانى مى‏‌فرستد تا شما را از رحمتش بچشاند و كشتي‌ها بفرمانش حركت كنند و از فضل او بهره گيريد؛ شايد شكرگزارى كنيد.(روم:46)

تاریخ دريانوردى

1. آشنايى مردم عصر حضرت نوح با صنعت دريانوردى:

  • ﴿وَ اصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنا وَ وَحْيِنا وَ لا تُخاطِبْني‏ فِي الَّذينَ ظَلَمُوا إِنَّهُمْ مُغْرَقُونَ؛ و (اكنون) در حضور ما و طبق وحى ما، كشتى بساز! و درباره آنها كه ستم كردند شفاعت مكن، كه (همه) آنها غرق شدنى هستند!»(هود:37)

2. دريانوردى در زمان حضرت يونس:

  • ﴿وَ إِنَّ يُونُسَ لَمِنَ الْمُرْسَلينَ. إِذْ أَبَقَ إِلَى الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ؛ و يونس از رسولان است. به خاطر بياور زمانى را كه به سوى كشتى پر (از جمعيّت و بار) فرار كرد.(صافت:140-139)

3. رواج دريانوردى در زمان حضرت خضر و موسى:

  • ﴿فَانْطَلَقا حَتَّى إِذا رَكِبا فِي السَّفينَةِ خَرَقَها قالَ أَ خَرَقْتَها لِتُغْرِقَ أَهْلَها لَقَدْ جِئْتَ شَيْئاً إِمْراً؛ آن دو به راه افتادند؛ تا آن كه سوار كشتى شدند، (خضر) كشتى را سوراخ كرد. (موسى) گفت: آيا آن را سوراخ كردى كه اهلش را غرق كنى؟! راستى كه چه كار بدى انجام دادى(کهف:71)

نعمت دريانوردى

1. دريانوردى، نعمت شايان شكرگزارى:

  • ﴿أَ لَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ تَجْري فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللَّهِ لِيُرِيَكُمْ مِنْ آياتِهِ إِنَّ في‏ ذلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ؛ آيا نديدى كشتي‌ها بر درياها به فرمان خدا، و به نعمت او حركت مى‏‌كنند تا بخشى از آياتش را به شما نشان دهد؟! در اينها نشانه‌‏هايى است براى كسانى كه شكيبا و شكرگزارند!(لقمان:31)
  • ﴿اللَّهُ الَّذي سَخَّرَ لَكُمُ الْبَحْرَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ فيهِ بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ؛ خداوند همان كسى است كه دريا را مسخّر شما كرد تا كشتيها بفرمانش در آن حركت كنند و بتوانند از فضل او بهره گيريد، و شايد شكر نعمتهايش را بجا آوريد!(جاثیه:12)

2. تسخير دريا برای بهره‌وری از نعمت‌هاى خداوند:

  • ﴿وَ هُوَ الَّذي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْماً طَرِيًّا وَ تَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَها وَ تَرَى الْفُلْكَ مَواخِرَ فيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ؛ او كسى است كه دريا را مسخّر (شما) ساخت تا از آن، گوشت تازه بخوريد؛ و زيورى براى پوشيدن (مانند مرواريد) از آن استخراج كنيد؛ و كشتيها را مى‏بينى كه سينه دريا را مى‏شكافند تا شما (به تجارت پردازيد و) از فضل خدا بهره گيريد؛ شايد شكر نعمتهاى او را بجا آوريد!(نحل:14)

آثار معنوی و اقتصادی دریانوردی

1- دريا از منابع عمده مواد پروتئينى است. يعنى خدا دريا را رام و در فرمان بشریت قرار داد، راه سفرهاى دريايى و استخراج منافع دريا را آسان ساخت، تا از دريا انواع ماهى، صدف و ... بدست آورده شود. دريا زمینه و مسیری است براى حمل وسایل و كالاهاى بزرگ از جايى به جاى ديگر؛ و بهره‌‏بردارى از راه‌هاى دريايى داراى فوايد اقتصادى و حياتى بسيار مهم است. [۸]

2- دريا از مهم‌ترين منابع شناخت زندگى (و اسرار حيات) و گسترش دادن آفاق تجربه‏‌هاى علمى است، از جمله در باره انواع گوناگون جانوران يعنى آفريدن باد و آب به صورتى كه حركت كشتى در آن امكان‌پذير باشد (و با قانونمند ساختن اين امور)، به حرکت درآورد، تا با سوار شدن بر كشتي‌ها بر روى آب، به جستجوى فضل و نعمت خداى متعال بپردازيد و امور بازرگانى و معاملات خويش را سامان دهيد.[۹]

3- دريا گردشگاه و تفریح‌گاه بزرگى است براى سفر كردن و به سياحت پرداختن، و همچنين است ساحل‌هاى آن و فوايد و منافعى كه در آن‌ها وجود دارد.

4- دريا از جمله راه‌های خدا شناسی و پی‌بردن به وحدانیت و یگانگی خدا است، هم از لحاظ بديع بودن آفرينش آن و هم از لحاظ بزرگى و شگفتي‌هايى كه در آن وجود دارد. [۱۰]


منابع

  1. سوره انبياء: آیه 88-87.
  2. سوره يونس: آیه 92-87.
  3. سوره كهف: آیه 82-60
  4. سوره هود: آیه 48-36.
  5. سوره قصص: آیه7
  6. سوره نحل: آیه14؛‌ سوره اسراء: آیه 66.
  7. سوره لقمان: آیه31
  8. طبرسي، فضل، مجمع البيان في تفسير القرآن، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش، ج6،ص545.
  9. طبرسي، فضل، مجمع البيان في تفسير القرآن، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش، ج6،ص545.
  10. حكيمى، محمدرضا و حكيمى، محمد و حكيمى، على، الحياة، ترجمه احمد آرام، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى، چاپ اول، 1380، ج‏5، ص521.