خصائص النبی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی پاسخ
خط ۱۶: خط ۱۶:
* درباره جایز بودن یا نبودن ازدواج بدون مهریه با زنی که خود را به پیامبر بخشیده بوده است، اختلاف‌نظر وجود دارد.
* درباره جایز بودن یا نبودن ازدواج بدون مهریه با زنی که خود را به پیامبر بخشیده بوده است، اختلاف‌نظر وجود دارد.
* به نظر مشهور میان فقهای اهل سنّت، ازدواج پیامبر(ص) بدون موافقت ولیّ و شهادت شهود، به استناد ازدواج پیامبر اکرم با زینب بنت جَحش، جایز بوده است.
* به نظر مشهور میان فقهای اهل سنّت، ازدواج پیامبر(ص) بدون موافقت ولیّ و شهادت شهود، به استناد ازدواج پیامبر اکرم با زینب بنت جَحش، جایز بوده است.
* جایز بودن عقد نکاح در حال احرام، دیگر خصیصه نبوی است که شماری از فقهای شیعه و اهل سنّت بدان قائل‌اند. مستند آنان حدیثی منقول از ابن‌عباس است که بر پایه آن پیامبر در زمان احرام با میمونه ازدواج کرد.
* جایز بودن عقد نکاح در حال احرام، دیگر خصیصه نبوی است که شماری از فقهای شیعه و اهل سنّت بدان قائل‌اند. مستند آنان حدیثی منقول از ابن‌عباس است که بر پایه آن پیامبر در زمان احرام با میمونه ازدواج کرد.<ref>حسینی سمنانی، بتول، «خصائص النبی»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائره المعارف اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۱۵، ذیل مدخل.</ref>
* برخی از فقها، با استناد به آیه ۵۱ سوره احزاب، رعایت حق قَسم را بر پیامبر اکرم واجب ندانسته‌اند.<ref>مكارم شيرازى، ناصر، كتاب النكاح، قم، مدرسه الامام على بن ابى طالب( ع)، ۱۴۲۴ق، ج۶، ص۱۴۴.</ref>
* برخی از فقها، با استناد به آیه ۵۱ سوره احزاب، رعایت حق قَسم را بر پیامبر(ص) واجب ندانسته‌اند.<ref>مكارم شيرازى، ناصر، كتاب النكاح، قم، مدرسه الامام على بن ابى طالب( ع)، ۱۴۲۴ق، ج۶، ص۱۴۴.</ref>
* گرفتن روزه وصال (یعنی آنکه روزه یک روز را بدون افطار به روزه روز بعد متصل کند یا اینکه روزه تا سحر ادامه یابد). روزه وصال آن است که شخص یک شبانه روز کامل از مبطلات روزه امساک کند. این روزه بر امت پیامبر اکرم(ص) حرام است ولی بر شخص حضرت مباح بوده است.<ref>الموسوعه الفقهیه المیسره، شیخ محمد علی انصاری، ج۱، ص۳۵۴، انتشارات مجمع اسلامی، چاپ اول.</ref>
* جواز گرفتن روزه وصال (یعنی آنکه روزه یک روز را بدون افطار به روزه روز بعد متصل کند یا اینکه روزه تا سحر ادامه یابد). این روزه بر امت پیامبر اکرم(ص) حرام است ولی بر شخص حضرت مباح بوده است.<ref>انصاری، محمدعلی، الموسوعه الفقهیه المیسره، قم، مجمع الفكر الإسلامي، ج۱، ص۳۵۴.</ref>
* جنگ کردن به صورت محدود در منطقه حرم مکی هنگام فتح مکه.
* جنگ کردن به صورت محدود در منطقه حرم مکی هنگام فتح مکه.
* ورود به مکه بدون احرام و کاربرد مواد معطر در حال احرام بنابر نظر برخی از فقها. از مختصات حضرت عدم وجوب احرام هنگام داخل شدن در مکه است که اثر فقهی بر آن مترتب می‌شود ولی بر افراد دیگر احرام بستن لازم است.<ref>الموسوعه الفقهیه، همان.</ref>
* جواز ورود به مکه بدون احرام و کاربرد مواد معطر در حال احرام بنابر نظر برخی از فقها. بر افراد دیگر احرام بستن لازم است.<ref>انصاری، محمدعلی، الموسوعه الفقهیه المیسره، قم، مجمع الفكر الإسلامي، ج۱، ص۳۵۴.</ref>
* حرمت ازدواج دائم با کنیزان و اهل کتاب.
* حرمت ازدواج دائم با کنیزان و اهل کتاب.
* حرمت تبدیل یا افزایش تعداد همسران پس از نزول آیه ۵۲ سوره احزاب. پس از مخیّر شدن زنان رسول خدا، به جدایی از آن حضرت یا تداوم رابطه زوجیت. وجوب مخیر ساختن زنان بر ادامه زندگی یا جدایی. طبق آیه قرآن بر پیامبر اکرم(ص) واجب بود که زنانش را مخیر به زندگی یا جدایی کند اما در مورد دیگران این صادق و واجب نیست. {{قرآن|یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ قُل لِّأَزْوَاجِک إِن کنتُنَّ تُرِدْنَ الْحَیَاه الدُّنْیَا وَزِینَتَهَا فَتَعَالَیْنَ أُمَتِّعْکنَّ وَأُسَرِّحْکنَّ سَرَاحًا جَمِیلًا|ترجمه=ای پیامبر به همسرانت بگو: اگر زندگی دنیا را می‌خواهید و طالب زینت آن هستید بیائید هدیه‌ای به شما دهم، و شما را به طرز نیکوئی رها کنم، بی آن که خصومت و مشاجره‌ای در کار باشد}}<ref>احزاب / ۲۸.</ref>
* وجوب مخیر ساختن زنان بر ادامه زندگی یا جدایی. طبق آیه قرآن بر پیامبر(ص) واجب بود که زنانش را مخیر به زندگی یا جدایی کند اما در مورد دیگران این صادق و واجب نیست. {{قرآن|یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ قُل لِّأَزْوَاجِک إِن کنتُنَّ تُرِدْنَ الْحَیَاه الدُّنْیَا وَزِینَتَهَا فَتَعَالَیْنَ أُمَتِّعْکنَّ وَأُسَرِّحْکنَّ سَرَاحًا جَمِیلًا|ترجمه=ای پیامبر به همسرانت بگو: اگر زندگی دنیا را می‌خواهید و طالب زینت آن هستید بیائید هدیه‌ای به شما دهم، و شما را به طرز نیکوئی رها کنم، بی آن که خصومت و مشاجره‌ای در کار باشد|سوره=احزاب|آیه=۲۸}}
* حرمت دریافت صدقه واجب. بیشتر فقها گرفتن صدقه مستحبی را هم حرام شمرده‌اند. این خصوصیت مشترک بین ائمه است. پیامبر اکرم(ص) فرمود: «انا اهل البیت لاتحل لنا صدقه». همانا بر ما اهل بیت حلال نیست صدقه و زکات واجب.<ref>موسوعه الفقهیه المیسره، محمد علی انصاری، ج۱، ص۳۵۵.</ref>
* حرمت دریافت صدقه واجب. بیشتر فقها گرفتن صدقه مستحبی را هم حرام شمرده‌اند. این خصوصیت مشترک بین ائمه است. پیامبر اکرم(ص) فرمود: «انا اهل البیت لاتحل لنا صدقه». همانا بر ما اهل بیت صدقه و زکات واجب حلال نیست.<ref>انصاری، محمدعلی، الموسوعه الفقهیه المیسره، قم، مجمع الفكر الإسلامي، ج۱، ص۳۵۵.</ref>
* حرمت غَمز یعنی اشاره کردن با چشم در امور مباح.
* حرمت غَمز یعنی اشاره کردن با چشم در امور مباح.
* وجوب مسواک زدن پیش از هر نماز،
* وجوب مسواک زدن پیش از هر نماز.<ref>حسینی سمنانی، بتول، «خصائص النبی»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائره المعارف اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۱۵، ذیل مدخل.</ref>
* وجوب ادا کردن نماز وَتر، تهجد (شب زنده‌داری همراه با خواندن نماز شب). بر اساس آیه ۷۹ اسرا یکی از اختصاصات پیامبر اکرم(ص) نماز شب است. نماز شب بر دیگر مؤمنین مستحب مؤکد است ولی بر شخص پیامبر اکرم(ص) واجب بوده است.<ref>تفسیر نمونه، ج۱۲، ص۲۲۴، آیه ۷۹، ۲.</ref> در تفسیر روح البیان در ذیل آیه ۷۹ سوره اسراء روایتی از عایشه همسر پیامبر(ص) نقل شده است که اختصاصات پیامبر اکرم(ص) را بیان می‌کند. عایشه روایت کرده است که پیامبر اکرم(ص) فرمود: «ثلاث علیّ فریضه و هی سنه لکم الوتر و السواک و قیام اللیل» پیامبر اکرم(ص) فرمود: سه چیز بر من واجب است و بر شما مستحب، نماز وتر و مسواک و نماز شب و تهجد و شب زنده داری.<ref>تفسیر روح البیان، اسراء / ۲۱۷، مؤلف، اسماعیل حقی البر وسوی، ج۵، چاپ دارالفکر.</ref>
* وجوب نماز شب و تهجد (شب زنده‌داری همراه با خواندن نماز شب). بر اساس آیه ۷۹ اسرا یکی از اختصاصات پیامبر اکرم(ص) نماز شب است. نماز شب بر دیگر مؤمنین مستحب مؤکد است ولی بر شخص پیامبر اکرم(ص) واجب بوده است.<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ج۱۲، ص۲۲۴.</ref> در تفسیر روح البیان در ذیل آیه ۷۹ سوره اسراء روایتی از عایشه همسر پیامبر(ص) نقل شده است که اختصاصات پیامبر اکرم(ص) را بیان می‌کند. عایشه روایت کرده است که پیامبر(ص) فرمود: «سه چیز بر من واجب است و بر شما مستحب، مسواک، نماز شب و تهجد و شب‌زنده‌داری.<ref>حقی بروسوی، اسماعیل بن مصطفی، تفسیر روح البیان، دارالفکر، ج۵، ص۲۱۷.</ref>
* قربانی کردن در روز عید قربان.
* قربانی کردن در روز عید قربان.
* حرمت ازدواج زنان پیامبر(ص) پس از او با دیگران.
* حرمت ازدواج زنان پیامبر(ص) پس از او با دیگران.

نسخهٔ ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۰۹

سؤال

خصائص النبی چیست؟

خصائص‌ النبی اصطلاحی است که به احکام خاصی که بر پیامبر(ص) و درباره او مقرر شده اشاره دارد. جواز ازدواج پیامبر(ص) به عقد دائم با بیش از چهار زن، جایز بودن عقد نکاح در حال احرام، عدم رعایت حق قَسم، حرمت دریافت صدقه واجب، وجوب ادا کردن نماز وَتر و تهجد و قربانی کردن در روز عید قربان، و حرمت ازدواج زنان پیامبر(ص) پس از او با دیگران از احکام اختصاصی پیامبر است که بر او مقرر شده است.

تعریف

مراد از خصائص‌النبی احکام اختصاصی پیامبر و نیز احکامی است که درباره آن حضرت تشریع شده است.[۱]

خصائص النبی به معنای اعم در اصطلاح متون دینی نیز، به ویژگی‌های منحصر به فرد شخص حضرت محمد(ص) و نیز آیین اوست که او را از دیگران، متمایز می‌سازد، اشاره دارد. این ویژگی‌ها، اعم از اوصاف ذاتی و تکوینی او است که طیف وسیعی از اوصاف و شمایل و اخلاق و کردار او را دربر می‌گیرد.[۲]

مصادیق خصائص النبی

  • جواز ازدواج پیامبر(ص) به عقد دائم با بیش از چهار زن. بسیاری از فقها، با استناد به آیه ۵۰ سوره احزاب و احادیث، ازدواج پیامبر(ص) را با بیش از نُه زن، که در هنگام رحلت پیامبر در عقد او بودند، جایز شمرده‌اند.
  • درباره جایز بودن یا نبودن ازدواج بدون مهریه با زنی که خود را به پیامبر بخشیده بوده است، اختلاف‌نظر وجود دارد.
  • به نظر مشهور میان فقهای اهل سنّت، ازدواج پیامبر(ص) بدون موافقت ولیّ و شهادت شهود، به استناد ازدواج پیامبر اکرم با زینب بنت جَحش، جایز بوده است.
  • جایز بودن عقد نکاح در حال احرام، دیگر خصیصه نبوی است که شماری از فقهای شیعه و اهل سنّت بدان قائل‌اند. مستند آنان حدیثی منقول از ابن‌عباس است که بر پایه آن پیامبر در زمان احرام با میمونه ازدواج کرد.[۳]
  • برخی از فقها، با استناد به آیه ۵۱ سوره احزاب، رعایت حق قَسم را بر پیامبر(ص) واجب ندانسته‌اند.[۴]
  • جواز گرفتن روزه وصال (یعنی آنکه روزه یک روز را بدون افطار به روزه روز بعد متصل کند یا اینکه روزه تا سحر ادامه یابد). این روزه بر امت پیامبر اکرم(ص) حرام است ولی بر شخص حضرت مباح بوده است.[۵]
  • جنگ کردن به صورت محدود در منطقه حرم مکی هنگام فتح مکه.
  • جواز ورود به مکه بدون احرام و کاربرد مواد معطر در حال احرام بنابر نظر برخی از فقها. بر افراد دیگر احرام بستن لازم است.[۶]
  • حرمت ازدواج دائم با کنیزان و اهل کتاب.
  • وجوب مخیر ساختن زنان بر ادامه زندگی یا جدایی. طبق آیه قرآن بر پیامبر(ص) واجب بود که زنانش را مخیر به زندگی یا جدایی کند اما در مورد دیگران این صادق و واجب نیست. ﴿یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ قُل لِّأَزْوَاجِک إِن کنتُنَّ تُرِدْنَ الْحَیَاه الدُّنْیَا وَزِینَتَهَا فَتَعَالَیْنَ أُمَتِّعْکنَّ وَأُسَرِّحْکنَّ سَرَاحًا جَمِیلًا؛ ای پیامبر به همسرانت بگو: اگر زندگی دنیا را می‌خواهید و طالب زینت آن هستید بیائید هدیه‌ای به شما دهم، و شما را به طرز نیکوئی رها کنم، بی آن که خصومت و مشاجره‌ای در کار باشد(احزاب:۲۸)
  • حرمت دریافت صدقه واجب. بیشتر فقها گرفتن صدقه مستحبی را هم حرام شمرده‌اند. این خصوصیت مشترک بین ائمه است. پیامبر اکرم(ص) فرمود: «انا اهل البیت لاتحل لنا صدقه». همانا بر ما اهل بیت صدقه و زکات واجب حلال نیست.[۷]
  • حرمت غَمز یعنی اشاره کردن با چشم در امور مباح.
  • وجوب مسواک زدن پیش از هر نماز.[۸]
  • وجوب نماز شب و تهجد (شب زنده‌داری همراه با خواندن نماز شب). بر اساس آیه ۷۹ اسرا یکی از اختصاصات پیامبر اکرم(ص) نماز شب است. نماز شب بر دیگر مؤمنین مستحب مؤکد است ولی بر شخص پیامبر اکرم(ص) واجب بوده است.[۹] در تفسیر روح البیان در ذیل آیه ۷۹ سوره اسراء روایتی از عایشه همسر پیامبر(ص) نقل شده است که اختصاصات پیامبر اکرم(ص) را بیان می‌کند. عایشه روایت کرده است که پیامبر(ص) فرمود: «سه چیز بر من واجب است و بر شما مستحب، مسواک، نماز شب و تهجد و شب‌زنده‌داری.[۱۰]
  • قربانی کردن در روز عید قربان.
  • حرمت ازدواج زنان پیامبر(ص) پس از او با دیگران.
  • بالاتر نبردن صدا از صدای پیامبر و خارج نشدن از مجلس پیامبر پیش از اجازه گرفتن از او و سلام دادن به او هنگام ادای نماز.[۱۱]

مطالعه بیشتر

  • سیوطی، جلال‌الدین، کفایةالطالب اللَبیب فی خصائص‌الحبیب معروف به الخصائص‌الکبری،
  • نقیب، محمد، بررسی تطبیقی خصائص النبی صلی الله علیه و آله از نگاه فریقین، تهران، سازمان حج و زیارت، بیتا.
  • زارعی‌بلوط‌بنگان مصطفی، خصائص النبی(ص)، سبط اکبر، ۱۴۰۰ش.
  • ابن ملقن، خصائص النبی، بیروت، دار الکتب العلمية، ‌۲۰۰۸م

همچنین ببینید

منابع

  1. حسینی سمنانی، بتول، «خصائص النبی»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائره المعارف اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۱۵، ذیل مدخل.
  2. حسینی سمنانی، بتول، «خصائص النبی»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائره المعارف اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۱۵، ذیل مدخل.
  3. حسینی سمنانی، بتول، «خصائص النبی»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائره المعارف اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۱۵، ذیل مدخل.
  4. مكارم شيرازى، ناصر، كتاب النكاح، قم، مدرسه الامام على بن ابى طالب( ع)، ۱۴۲۴ق، ج۶، ص۱۴۴.
  5. انصاری، محمدعلی، الموسوعه الفقهیه المیسره، قم، مجمع الفكر الإسلامي، ج۱، ص۳۵۴.
  6. انصاری، محمدعلی، الموسوعه الفقهیه المیسره، قم، مجمع الفكر الإسلامي، ج۱، ص۳۵۴.
  7. انصاری، محمدعلی، الموسوعه الفقهیه المیسره، قم، مجمع الفكر الإسلامي، ج۱، ص۳۵۵.
  8. حسینی سمنانی، بتول، «خصائص النبی»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائره المعارف اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۱۵، ذیل مدخل.
  9. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ج۱۲، ص۲۲۴.
  10. حقی بروسوی، اسماعیل بن مصطفی، تفسیر روح البیان، دارالفکر، ج۵، ص۲۱۷.
  11. حسینی سمنانی، بتول، «خصائص النبی»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائره المعارف اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۱۵، ذیل مدخل.