آیة الکرسی: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۶: خط ۶:
[[پرونده:آیه الکرسی شکسته نستعلیق اثر رضا مقدم.jpg|بندانگشتی|آیه الکرسی شکسته نستعلیق اثر رضا مقدم|316x316پیکسل]]
[[پرونده:آیه الکرسی شکسته نستعلیق اثر رضا مقدم.jpg|بندانگشتی|آیه الکرسی شکسته نستعلیق اثر رضا مقدم|316x316پیکسل]]
{{پاسخ}}
{{پاسخ}}
'''آیة الکرسی''' آیه ۲۵۵ سوره [[سوره بقره|بقره]] است. آیه‌ای مشهور که برخی صفات خداوند را برمی شمرد. درباره فضیلت و جایگاه این آیه روایات و اقوال متعددی گفته اند.از جمله اینکه ...
'''آیة الکرسی''' آیه ۲۵۵ سوره [[سوره بقره|بقره]] است. آیه‌ای مشهور که مهم‌ترین اوصاف و اسماء الحسنی خداوند از جمله حی، قَیّوم، عظیم و... را برمی شمرد. درباره فضیلت و جایگاه این آیه روایات و اقوال متعددی گفته‌اند. از جمله اینکه مهم‌ترین آیه قرآن، آیه‌الکرسی است.


درباره اینکه آیه الکرسی چه آیاتی را شامل می شود بین مفسران اختلاف است. بیشتر و مشهور تنها آیه ۲۵۵ سوره بقره را آیه الکرسی می دانند و عده ای آیات ۲۵۶ و ۲۵۷ را هم جزء آن می‌دانند.
درباره اینکه آیه الکرسی چه آیاتی را شامل می‌شود بین مفسران اختلاف است. بیشتر و مشهور، تنها آیه ۲۵۵ سوره بقره را آیه الکرسی می‌دانند و عده‌ای آیات ۲۵۶ و ۲۵۷ را هم جزء آن می‌دانند.


== متن آیه ==
== متن آیه ==

نسخهٔ ‏۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۳۹

سؤال

آیه الکرسی کدام آیات را شامل می‌شود؟

آیه الکرسی شکسته نستعلیق اثر رضا مقدم

آیة الکرسی آیه ۲۵۵ سوره بقره است. آیه‌ای مشهور که مهم‌ترین اوصاف و اسماء الحسنی خداوند از جمله حی، قَیّوم، عظیم و... را برمی شمرد. درباره فضیلت و جایگاه این آیه روایات و اقوال متعددی گفته‌اند. از جمله اینکه مهم‌ترین آیه قرآن، آیه‌الکرسی است.

درباره اینکه آیه الکرسی چه آیاتی را شامل می‌شود بین مفسران اختلاف است. بیشتر و مشهور، تنها آیه ۲۵۵ سوره بقره را آیه الکرسی می‌دانند و عده‌ای آیات ۲۵۶ و ۲۵۷ را هم جزء آن می‌دانند.

متن آیه

جایگاه و فضیلت

شیخ طوسی در امالی از امام علی(ع) روایت کرده است که «باور نمی‌کنم کسی که اسلام را فهمیده باشد یا در اسلام متولد شده باشد و صبح کند شب را و آیه الکرسی را نخواند؛ آنگاه فرمود: اگر بدانید که این آیه چیست و در این آیه چه چیزی هست در هیچ حالی آن را ترک نخواهید کرد».[۱]

روایات فراوانی درباره اهمیت تلاوت آیه‌الکرسی و فضیلت آن آمده است.[۲] در روایات آمده است که برترین آیه قرآن، آیه الکرسی است. امام علی از پیامبر نقل می کند که برترین سوره قرآن سوره بقره و برترین آیه آن آیه الکرسی که پنجاه کلمه دارد و در هر کلمه پنجاه برکت است.[۳] و پیامبر فرمود آية الكرسى از گنجى زير عرش الهى به من داده شده است و به هيچ پيامبرى قبل از من داده نشد.[۴]

امام باقر (ع) می‌فرماید: هر كس آيه الكرسى را يك بار بخواند، خداوند هزار امر ناخوش آيند از امور ناخوش آيند دنيا، و هزار امر ناخوش آيند از آخرت را از او بر طرف مى‏كند كه آسان‏ترين ناخوش آيند دنيا، فقر، و آسان‏ترين ناخوش آيند آخرت، عذاب قبر است.[۵]

در تفسير عياشى از امام صادق (ع) روايت آورده كه فرمود: ابوذر به رسول خدا (ص) عرض كرد: يا رسول اللَّه، مهم‏ترين و پر فضيلت‏ترين آيه‏اى كه بر تو نازل شده كدام است؟ فرمود: آيت الكرسى‏.[۶]

مفهوم و معانی

ارزش و مقام آیه الکرسی به خاطر معارف دقیق و لطیفی است که در این آیه آمده است که خداشناسی و توحید خالص را شامل می شود. در این آیه مجموعه‌‏اى از صفات جمال و جلال او وجود دارد. ابتدا از ذات اقدس الهى و مساله توحيد اسماء حسنى و صفات او شروع میكند، و از حی (زنده) و قائم بودن خداوند میگوید. «حى»، تمام صفات الهى مانند علم و قدرت و سميع و بصير بودن و مانند آن را شامل می‌شود و قيوم، نياز تمام موجودات را به او بازگو می‌كند و لذا گفته‏‌اند اين دو با هم اسم اعظم الهى است.[۷]

در ادامه آیه از این می‌گوید که لحظه‌ای خداوند را خواب فرانمی‌گیرد که تأکید دارد بر اینکه خداوند لحظه‌ای از مخلوقات خود غافل نمی‌شود. مالکیت خداوند بر آسمان‌ها و زمین، و آنچه در آن وجود دارد،‌ شفاعت،‌ علیم بودن خداوند بر همه چیز،‌ حکمرانی بر آسمان ها و زمین و بلندمرتبه و عظیم بودن خداوند، از دیگر اوصافی است که در آیه الکرسی آمده است.

اهميت آيه الكرسى از اين نظر است كه مجموعه‌‏اى از معارف اسلامى و صفات خداوند اعم از صفات ذات و فعل، مخصوصا مساله توحيد در ابعاد مختلف را در بر گرفته‏ است.[۸]

تعداد آیات

در مورد تعداد آیات «آیة الکرسی» دو نظریه مطرح است:

  • سید کاظم یزدی در کتاب شریف عروة الوثقی در بحث نماز لیلة الدفن آورده است، که این نماز دو رکعت است و بعد از حمد در رکعت اوّل آیه‌الکرسی از اول آیه ۲۵۵ تا آخر آیه ۲۵۷ سوره بقره خوانده می‌شود. ایشان در ادامه بحث می‌فرماید: اگر آیه‌الکرسی فراموش شود. در صورت اجیر بودن نمازش صحیح نیست و باید دوباره بخواند. از ظاهر فتوای ایشان بر می‌آید که «آیه الکرسی شامل» سه آیه می‌باشد. امام خمینی در تعلیقه‌اش بر عروه الوثقی می‌فرماید: این حکم بنا بر احتیاط می‌باشد. چنان‌که در روایات هم وارد شده که مستحب است تا ﴿هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ آخرآیه ۲۵۷ قرائت شود.[۹]
  • علامه طباطبائی می‌فرماید: آیه الکرسی فقط شامل آیه ۲۵۵ سوره بقره است و فقرات دیگر جزء آیه الکرسی نیست و در ادعیه و نمازهای مستحبی که خواندن آیه الکرسی وارد شده به همین مقدار اکتفاء می‌شود و جمع کثیری از علماء و مفسرین نیز همین نظریه را صحیح می‌دانند و از روایات هم این معنی استفاده می‌شود.[۱۰] آیت الله مکارم شیرازی با ذکر شش دلیل تبیین می‌کند که آیه الکرسی تنها آیه ۲۵۵ سوره بقره است: یک: تمام رواياتى كه در فضيلت آن وارد شده و از آن تعبير به آية الكرسى كرده همه نشان مى‏دهد كه يك آيه بيش نيست. دو: تعبير به كرسى فقط در همان آيه اول است و نام‏گذارى به آية الكرسى نيز مربوط به همين آيه است. سه: در بعضى از احاديث به همين معنى تصريح شده مانند حديثى كه در امالى شيخ از امير مؤمنان على ع نقل شده است كه ضمن بيان فضيلت آية الكرسى از اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ شروع فرمود تا وَ هُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ‏. چهارم: در مستدرك سفينة البحار، از مجمع نقل مى‏كند: آية الكرسى معروف است و آن تا وَ هُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ‏ است". پنجم: در حديثى از امام على بن الحسين ع مى‏خوانيم كه پيامبر اكرم ص فرمود: كسى كه چهار آيه از اول سوره بقره و آية الكرسى و دو آيه بعد از آن و سه آيه از آخر بقره را بخواند، هرگز ناخوشايندى در خودش و مالش نمى‏بيند و شيطان به او نزديك نمى‏شود، و قرآن را فراموش نمی‌كند. ششم: در بعضى از روايات وارد شده كه آية الكرسى پنجاه كلمه است و در هر كلمه‌‏اى پنجاه بركت است شمارش كلمات آيه نيز نشان می‌دهد كه تا وَ هُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ‏ پنجاه كلمه است.[۱۱]


مطالعه بیشتر

  • مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۲، ذیل آیه ۲۵۵ بقره
  • طباطبایی، علامه محمد حسین، تفسیر المیزان، ج۲، ذیل آیه ۲۵۵ بقره
  • قرشی، سید علی اکبر، تفسیر احسن الحدیث، ج۱، ذیل آیه ۲۵۵ بقره
  • سیوطی، جلال الدین، الدرالمنثور فی تفسیر المأثور، ج۱، ذیل آیه ۲۵۵ بقره
  • قرائتی، محسن، تفسیر نور، ج۱، ذیل آیه ۲۵۵ بقره

منابع

  1. طوسی، آمالی، ج۲، ص۱۲۲.
  2. روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن، ابوالفتوح رازی، ج‏3، ص: 397
  3. تفسير نمونه، ج‏2، ص: 261
  4. تفسير برهان جلد 1 صفحه 245- بحار الانوار جلد 89 صفحه 264 حديث 7 (باب فضائل سوره يذكر فيها البقره و آية الكرسى) براى اطلاع بيشتر به بحار الانوار جلد 89 صفحه 262 تا 272 مراجعه فرمائيد. به نقل از تفسیر نمونه
  5. مجمع البيان، جلد 1 و 2 صفحه 360 و 361. به نقل از تفسیر نمونه
  6. ترجمه تفسير الميزان، ج‏2، ص: 514
  7. تفسير نمونه، ج‏2، ص: ۲۶۴
  8. تفسير نمونه، ج‏2، ص: 277
  9. عروه الوثقی با تعلیقه امام خمینی (ره)، چاپ مؤسسه تنظیم نشر آثار امام (ره)، چاپ اول، ص۴۹۸.
  10. مهر تابان، یادنامه علامه طباطبائی، ص۱۸۰.
  11. تفسير نمونه، ج‏2، ص: ۲۷۶ و ۲۷۷